VII SA/Wa 1688/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić R. M. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. R. M. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku złożonego na urzędowym formularzu wynika, że skarżący posiada dom o powierzchni 55 m2 oraz jest współwłaścicielem (w ¼ części) działki o powierzchni 735 m2. We wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona oraz dwóch synów. Skarżący oświadczył, że utrzymują się wraz z rodziną z wynagrodzenia za pracę uzyskiwanego przez skarżącego w wysokości 3.300 zł brutto miesięcznie oraz z zasiłku pielęgnacyjnego na syna w kwocie 1.250 zł. Skarżący wskazał ponadto, że żona musiała zrezygnować z pracy, aby opiekować się chorymi synami. Podniósł także, że spłaca kredyt zaciągnięty na remont domu, a także ponosi wysokie wydatki związane z leczeniem i rehabilitacją dzieci. Pismem z dnia 10 września 2015 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: - udokumentowanie wysokości wynagrodzenia za pracę (np. nadesłanie zaświadczenia pracodawcy), - nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego/ rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - wskazanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu (opłaty za wodę, gaz, energię, telefon itp.), - wskazanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z leczeniem i rehabilitacją dzieci. R. M. udzielił odpowiedzi na ww. wezwanie pismem z dnia 18 września 2015 r. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Podkreślić też trzeba, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym, zainicjowanym przez stronę, nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 Lex nr 1121304, z 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 17 maja 2011 r. II FZ 174/11 LEX nr 1081459). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wniosek R. M. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Jak już wskazano, instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej, czyli takich, które są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub gdy środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Informacje wynikające ze złożonego wniosku oraz nadesłanych przez skarżącego dokumentów nie pozwalają natomiast na uznanie, że skarżący znajduje się w takiej sytuacji. Z treści wniosku złożonego na urzędowym formularzu wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona oraz dwóch synów. Skarżący oświadczył, że utrzymują się wraz z rodziną z wynagrodzenia za pracę uzyskiwanego przez skarżącego w wysokości 3.300 zł brutto miesięcznie oraz z zasiłku pielęgnacyjnego na syna w kwocie 1.250 zł. Skarżący wskazał ponadto, że spłaca kredyt zaciągnięty na remont domu, a także ponosi wysokie wydatki związane z leczeniem i rehabilitacją dzieci. W piśmie z dnia 18 września 2015 r., nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku, R. M. wśród comiesięcznych wydatków wymienił: opłaty za prąd – około 180 zł, za telefon – około 200 zł, wydatki na gaz - 55 zł, na zakup drewna – około 100 zł, wydatki na leki skarżącego – 65 zł, na leki syna – 70 zł. Skarżący wskazał, że wydatki na zakup opału wynoszą około 2.000 zł, podniósł też, że we wrześniu na wyprawkę dzieci do szkoły wydał około 1.500 zł. Przy piśmie z 18 września 2015 r. skarżący nadesłał zaświadczenie o zarobkach, wyciągi z rachunków bankowych - własnego oraz żony – za okres od dnia 1 czerwca do 15 września 2015 r., upomnienie wystawione przez Wójta Gminy I. wzywające do zapłaty należności z tytułu opłaty za składowanie śmieci w wysokości 1.198,60 zł. W ocenie referendarza sądowego na podstawie informacji udzielonych przez R. M. nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy, ponieważ nie wykazał on, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Jak wynika z nadesłanych dokumentów, wynagrodzenie za pracę uzyskiwane przez R. M. przekazywane jest na rachunek bankowy skarżącego i w czerwcu wpłynęło w kwocie 2.160,18 zł, w lipcu – 2.519,43 zł, w sierpniu – 2.160,18 zł. Na rachunek żony skarżącego wpływa natomiast świadczenie rodzinne w wysokości 1.353 zł miesięcznie. Skarżący ma przyznany limit debetowy do wysokości 7.500 zł, jego żona zaś do wysokości 8.000 zł. Zauważyć trzeba, że wprawdzie konta skarżącego oraz jego żony, w okresie objętym nadesłanymi wyciągami wykazywały salda ujemne, do wysokości przyznanych limitów, jednakże na rachunek skarżącego, poza wynagrodzeniem za pracę, wpływały znaczne kwoty. Na konto skarżącego w okresie od 1 czerwca do 15 września 2015 r. dokonywane były wpłaty przez skarżącego oraz przez jego żonę w kwotach: 80 zł; 340 zł; 30 zł; 250 zł; 680 zł; 150 zł; 70 zł; 120 zł; 1.030 zł; 50 zł; 1.593 zł (łącznie 4.393 zł). Należy też zwrócić uwagę na przelewy przychodzące dokonywane przez samego skarżącego. I tak, w ramach tych przelewów na konto skarżącego, z którego nadesłał wyciąg, wpłynęły następujące kwoty: 1.000 zł; 809,14 zł; 7.000 zł (łącznie 8.809,14 zł). Na konto skarżącego we wskazanym okresie, w wyniku wpłat własnych i przelewów dokonywanych przez R. M. i jego żonę, wpłynęło zatem łącznie 13.202,14 zł. Okoliczności te wskazują, że oprócz środków na kontach, z których skarżący nadesłał wyciągi, a na które to konta wpływa wynagrodzenie za pracę oraz świadczenie rodzinne, skarżący posiada także inne środki, których nie ujawnił. Na podstawie udzielonych przez R. M. informacji nie sposób zatem rzetelnie ustalić jego możliwości płatniczych, skoro nie wiadomo, jakimi w rzeczywistości środkami skarżący dysponuje. Mając na uwadze powyższe okoliczności uznać trzeba, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy, bowiem przyznanie prawa pomocy możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy z przedstawionych przez wnioskodawcę informacji wynika bezspornie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania we własnym zakresie. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).