VII SA/Wa 1870/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2011 r. sprawy ze skargi J. U. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2010 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej z tytułu samowoli budowlanej I. skargę oddala; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego J. W. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 307,50 (trzysta siedem złotych i pięćdziesiąt grodzy), w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 57,50 (pięćdziesiąt siedem złotych pięćdziesiąt groszy). VIISA/Wa 1870/10 U Z A S A D N I E N I E Minister Finansów decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania J. U. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. o umorzeniu kwoty 12.500 zł, stanowiącą 50 % ustalonej opłaty legalizacyjnej oraz odmowie umorzenia pozostałej części należności - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nakazał J. U. rozbiórkę budowanego budynku gospodarczo-magazynowego usytuowanego na działce nr ew. [...] położonej w Z. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], decyzją z dnia [...] września 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. J. U. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], który wyrokiem z dnia [...] czerwca 2007 r. sygn. akt [...] skargę oddalił. W wyniku rozpoznania kasacji, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1690/07 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], wyrokiem z dnia [...] maja 2009 r. sygn. akt [...] uchylił zarówno decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2004 r. oraz uprzednią decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2004 r. W następstwie powyższego orzeczenia, postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] ustalił wobec J. U. opłatę legalizacyjną w wysokości 25.000 zł (słownie: dwadzieścia pięć tysięcy złotych) z tytułu samowolnie wybudowanego budynku gospodarczo- magazynowego usytuowanego na działce o nr ew. [...] położonej w Z.. Przedmiotowe postanowienie nie zostało zaskarżone. Pismami z dnia [...] marca 2010 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2010 r. J. U. zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem o umorzenie opłaty legalizacyjnej w całości. Argumentował, że samowola budowlana nie wynikała ze jego złej woli, lecz z braku świadomości prawnej, a wobec niskich dochodów ewentualna zapłata należności spowoduje ruinę prowadzonego gospodarstwa. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., Wojewoda [...] umorzył kwotę 12.500 zł, stanowiącą 50% ustalonej opłaty legalizacyjnej oraz odmówił umorzenia pozostałej części należności. Od powyższej decyzji, w części dotyczącej odmowy umorzenia należności, J. U. złożył odwołanie do Ministra Finansów. W uzasadnieniu odwołania wskazał, iż nie posiada środków na zapłatę opłaty legalizacyjnej, ani majątku którego spieniężenie pokryłoby przedmiotową opłatę, nadto podnosił zły stan zdrowia. Minister Finansów rozpoznając odwołanie wskazał, że w sprawie zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej, albowiem zgodnie z art. 59g ust. 5 w związku z art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) do opłat legalizacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.). Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Możliwość umorzenia należności publicznoprawnej przewidziana w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej uzależniona jest więc od zaistnienia przesłanek w postaci ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Decyzja o udzieleniu ulgi ma charakter uznaniowy, tzn. pozostawia organowi luzu decyzyjny, co nie oznacza, że organ może zachowywać się w sposób dowolny. Organ był zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie do rozważenia istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w kontekście wniosku strony. Analiza materiału dowodnego wykazała, że J. U. zamieszkuje wraz z żoną A. U. oraz czwórką dzieci (trzech pełnoletnich synów oraz małoletnia córka) w budynku mieszkalnym zlokalizowanym w miejscowości Z. [...]. Pod tym samym adresem zamieszkuje również matka skarżącego J. U., która prowadzi jednak oddzielne gospodarstwo domowe, utrzymując się z renty (około 1.000 zł miesięcznie). W roku 2008 J. U. uzyskał dochód w wysokości 5.813,54 zł, zaś A. U. w wysokości 3.440,08 zł. W roku 2009 uzyskali łącznie dochód w wysokości 7.937,04 zł. Pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym synowie uzyskali łącznie w 2008 roku dochód 15.604,63 zł, zaś w roku 2009 w wysokości 47.566,56 zł. J. U. prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 6,25 ha fizycznych, co daje 9,0326 ha przeliczeniowych ( średnia dochodowość za rok 2008 wyniosła 18.571,03 zł) oraz pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości 485,39 zł netto. A. U. została uznana za okresowo całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym i z tego tytułu otrzymuje rentę w wysokości 155,38 zł. L. U. pracuje na stanowisku kierowca-mechanik (umowa do dnia [...].12.2010 r.) z wynagrodzeniem miesięcznym 1.276 zł brutto. A. U. zatrudniony jest jako żołnierz zawodowy (kontrakt do 30.04.2011 r.) z wynagrodzeniem brutto 2.500 zł miesięcznie, zaś J. U. od 10.12.2009 r. zarejestrowany jest jako osoba bezrobotna, z prawem do zasiłku do dnia 17.06. 2010 r. W związku z prowadzonym gospodarstwem domowym, średnie koszty stałe ponoszone przez stronę kształtują się na poziomie około 958,30 zł (ubezpieczenie budynków, wywóz śmieci, energia elektryczna, opał, gaz, podatek rolny, usługi telekomunikacyjne, rata kredytu). Dodatkowo strona ponosi pozostałe wydatki, w tym: żywność - około 1.000 zł; odzież - 1.200 zł; przybory szkolne: 200 zł. A., L. i J. U. nie partycypują w stałych kosztach utrzymania gospodarstwa domowego. A. i J. U. są zadłużeniu z tytułu kredytu rolniczego w wysokości 7.000 zł, z terminem spłaty do dnia 08.02.2011 r. J. U. posiada ciągnik rolniczy Ursus 360, samochód dostawczy Lublin (rok produkcji 1996) oraz samochód osobowy Polonez (rok produkcji 1996). W ocenie Ministra Finansów, organ I instancji w sposób prawidłowy zgromadził jak i rozpatrzył materiał dowodowy czemu dał wyraz w treści uzasadnienia decyzji, obszernie wskazując i wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia. Wojewoda [...] dokonał szczegółowej i rzetelnej analizy faktów i dowodów zgromadzonych w toku postępowania, a wydanie decyzji poprzedzone zostało wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek udzielenia ulgi i ich analizą. Zdaniem Ministra Finansów sposób oceny zebranego materiału dowodowego przez organ I instancji nie wykroczył poza zakres wyznaczony przez zasadę swobodnej oceny dowodów. Zdaniem Ministra Finansów umorzenie należności publicznoprawnej jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od powszechnej zasady ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych przez podmioty prawa. Ulga w postaci umorzenia należności jest najszerzej zakrojoną formą pomocy stronie, zakłada bowiem zrzeczenie się należnego prawem świadczenia. Z instytucji umorzenia nie można czynić środka prowadzącego generalnie do zwolnienia od zapłaty należności (wyrok z dnia 31 stycznia 2003 r. NSA w Łodzi sygn. akt I SA/Łd 746/01, Biuletyn Skarbowy 2004, Nr 6 str. 30; wyrok z dnia 2 grudnia 2003 r. NSA we Wrocławiu sygn. akt I SA/Wr 2238/01, LEX nr 103439; wyrok z dnia 28 listopada 2001 r. NSA w Szczecinie sygn. akt SA/Sz 1292/00, LEX nr 78300). W ocenie Ministra Finansów ważny interes podatnika nie stanowi podstawy do całkowitego umorzenia ustalonej opłaty legalizacyjnej. Za całkowitym umorzeniem należności nie przemawia także interes publiczny, albowiem nie można utożsamiać przesłanki interesu publicznego z subiektywnym przekonaniem strony o konieczności umorzenia opłaty legalizacyjnej z uwagi na jej wysokość. Interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak np. sprawiedliwość, zaś ulga w postaci umorzenia należności, jak wyżej wskazano, stanowi wyjątek od powszechnie obowiązującej zasady płacenia danin publicznych. Umorzenie należności w całości, byłoby przyzwoleniem na działania naruszające przepisy budowlane i godziłoby w interes społeczny. Zdaniem Ministra Finansów, rezygnacja z należnego prawem świadczenia, świadczyłaby o potraktowaniu strony w sposób preferencyjny w stosunku do podmiotów przestrzegających prawo. Nie należy poza wyjątkowymi i szczególnymi wypadkami dopuszczać do sytuacji, w której mogłoby powstać społeczne przekonanie, iż naruszenie Prawa budowlanego nie pociąga za sobą negatywnych skutków finansowych. Mając na względzie ustaloną sytuację finansową i rodzinną strony, umorzenie 50 % należności, stanowiło zdaniem organu ulgę zasadna i celową. J. U. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W Warszawie na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., o odmowie umorzenia (pozostałej) kwoty 12.500 zł ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lutego 2010 r. z tytułu opłaty legalizacyjnej. Skarżący domagał się uchylenia decyzji Ministra Finansów oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] w zakresie odmowy umorzenia kwoty 12. 500 zł. W uzasadnieniu skargi J. U. wskazał, że rozstrzygnięcie Ministra Finansów było niezasadne. Skarżący podniósł, że mieszka wraz z żoną – A. U. oraz czworgiem dzieci - córką A. (14 lat), synem L. (23 lata), synem J. (22 lata) oraz synem A. (21 lat). Dochody rodziny są bardzo niskie, utrzymuje się z gospodarstwa rolnego o pow. 6.25 ha. Nadto pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości ok. 480 zł netto. Żona skarżącego została uznana za całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym i pobiera rentę w wysokości ok. 150 zł netto. Córka A. uczęszcza do gimnazjum, natomiast pełnoletni synowie – L., J., A. - prowadzą samodzielne gospodarstwa domowe. Uzyskiwane dochody z trudem wystarczają na bieżące utrzymanie i pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb trzyosobowej rodziny. W ostatnich latach gospodarstwo skarżącego zostało dotknięte przez klęski żywiołowe - suszę, a następnie nawałnicę z gradobiciem i powódź - co znacznie obniżyło wielkość zbiorów, wpływając na obniżenie uzyskiwanych dochodów z gospodarstwa dochodów. Budżet obciąża również kredyt rolniczy w wysokości 7000 zł zaciągnięty w Banku Spółdzielczym w [...] z terminem spłaty do dnia 8 lutego 2011, a także liczne, drobne pożyczki udzielone przez rodzinę i przyjaciół na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Skarżący wraz z żoną wymaga specjalistycznego leczenia, co pociąga za sobą znaczne koszty związane z zakupem leków, wizytami lekarskimi. Rodzina U. nie jest w stanie poczynić comiesięcznych oszczędności by móc uiścić opłatę legalizacyjną w ratach. Uzyskiwane przez nich dochody wystarczają jedynie na zapewnienie minimalnego poziomu egzystencji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że za "ważny interes podatnika" należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych podatnik nie jest w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych; zaś za "interes publiczny" - taką sytuację, w której np. w przypadku spłaty zaległości podatkowych zaszłaby konieczność korzystania przez podatnika z pomocy społecznej. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem J. U. spełniona została przesłanka ważnego interesu podatnika, o której mowa w art. 67 a Ordynacji podatkowej, związana z sytuacją rodzinną, majątkową i zarobkową. W przedstawionej sprawie spełniona zostaje również dodatkowa przesłanka - interes publiczny. Nadzwyczajna sytuacja w jakiej się znalazł - pogarszający się stan zdrowia, wystąpienie powodzi na terenie jego gospodarstwa, zmusiła skarżącego do skorzystania z oferowanej przez państwo pomocy. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwanej dalej p.p.s.a.). Skarga nie jest zasadna. Za trafne należy uznać stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że ustalona sytuacja finansowa skarżącego i jego rodziny (prowadzących wspólne gospodarstwo domowe) nie pozwala przyjąć, że w przedmiotowej sprawie wystąpił ważny interes strony lub interes publiczny, o jakich mowa w art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.) pozwalający na umorzenie należnej opłaty legalizacyjnej w całości. Organ, prowadząc postępowanie administracyjne na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, miał za zadanie ustalić czy z przedstawionych przez wnioskodawców dokumentów wynika ich ważny interes, tj. czy wnioskodawca znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji ekonomicznej lub czy zaszły nadzwyczajne zdarzenia losowe. Aby można było mówić o "ważnym interesie podatnika" wnioskodawca musiałby wykazać, że z uwagi na okoliczności, które zachwiały podstawami ich egzystencji, nie są w stanie uiścić opłaty legalizacyjnej. Za taką należałoby uznać sytuację, w której wobec spłaty zaległości podatkowych (tutaj opłaty legalizacyjnej) zaszłaby konieczność korzystania przez podatnika z pomocy społecznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Bd 90/09, publ. LexPolonica nr 2058427 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 października 2005 r., sygn. I SA/Łd 883/05, publ. LexPolonica nr 412917 i Rzeczpospolita 2006/165 str. F12). Zaś za "interes publiczny" należy uznać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W tak pojmowanym interesie mieści się dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania wobec Państwa w całości i terminowo. Oczywiście interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów. Organ administracyjny badając "interes publiczny" winien ustalić hierarchię celów i wartości, jakie powinny obowiązywać w procesie stosowania prawa. W odniesieniu do przepisów Prawa budowlanego, a zwłaszcza regulacji związanej z tzw. samowolą budowlaną organ rozstrzygając niniejszą sprawę powinien kierować się nie tylko dbałością o dochody budżetu państwa (zgodnie z art. 59g ust.1 zd. 2 w zw. z art. 49 ust. 2 i art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego opłata legalizacyjna stanowi dochód budżetu państwa), ale także dbać o respektowanie przez obywateli przepisów prawa, a w przypadku ich naruszania - mieć na względzie konieczność ponoszenia skutków prawych nielegalnych działań. Inwestor dokonując samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, musi liczyć się z konsekwencjami swoich nielegalnych działań, tj. z nakazem rozbiórki bądź z możliwością legalizacji, wraz z koniecznością uiszczenia opłaty legalizacyjnej, która jest wynikiem jego nielegalnych działań. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie wystąpiły takie nadzwyczajne zdarzenia losowe, które w uwzględnieniu "ważnego interesu podatnika" przemawiałyby za celowością umorzenia całej opłaty legalizacyjnej. Sytuacja finansowa rodziny skarżącego została poddana rzetelnej analizie. Ustalono, że jest ona trudna, ale całość uwarunkowań w jakich żyje rodzina U. wskazuje, iż nie odbiega znacząca na niekorzyść od sytuacji finansowej wielu rodzin utrzymujących się z niewielkich gospodarstw rolnych. Ustalenia te nie dawały podstaw do stwierdzenia, że znajdują się oni w tak trudnej i wyjątkowej sytuacji ekonomicznej, że konieczne jest umorzenie opłaty legalizacyjnej w całości. Jednocześnie wykazana sytuacja finansowa pozwalała na uwzględnienie wniosku w części, to jest zwolnienie skarżącego w połowie z należnej opłaty legalizacyjnej. Podkreślić należy, iż umorzenie należności publicznoprawnej jest instytucją nadzwyczajną, a jej zastosowanie może mieć miejsce jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które strona nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jej postępowania. Dlatego całkowita rezygnacja z należnego prawem świadczenia byłaby zbytnim uprzywilejowaniem wnioskodawcy. W szeroko rozumianym interesie publicznym leży, aby świadczenia publiczne były realizowane, a inwestorzy budowlani nie byli pochopnie zwalniani z obowiązku ich zapłaty, w sytuacji gdy opłata została nałożona w wyniku niezgodnego z prawem działania samego inwestora. Strona skarżąca winna mieć na względzie, że nałożenie przez organ administracyjny opłaty legalizacyjnej jest uprawnieniem, z którego inwestor może skorzystać, bądź nie. Od jej uiszczenia uzależnione jest bowiem ostateczne usankcjonowanie samowoli budowlanej. Należy dodatkowo wskazać, że w orzecznictwie tutejszego Sądu istnieje pogląd kwestionujący co do zasady możliwość zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej w części dotyczącej umorzenia opłaty legalizacyjnej. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2010r., sygn. VIISA/WA 1921/09, wskazano - "Nie jest do przyjęcia pogląd, że do opłaty legalizacyjnej rozumianej jako alternatywne (a więc dobrowolne) świadczenie w zamian za odstąpienie od nakazania rozbiórki, będą miały odpowiednie zastosowanie, na podstawie art. 59 g ust. 5 Prawa budowlanego, przepisy Ordynacji Podatkowej, o których mowa w jej dziale III, w szczególności możliwość umorzenia tej opłaty....... Może zatem dojść do sytuacji, w której zainteresowany spełni warunki postanowienia wstrzymującego, złoży dokumentację traktowaną jako wniosek o wydanie pozwolenia, organ ustali opłatę legalizacyjną, a sprawca samowoli po zapoznaniu się z ostatecznym postanowieniem oceni, że wysokość opłaty w porównaniu z kosztami rozbiórki i odtworzenia obiektu będzie niższa, zapłacenie zaś opłaty (szczególnie, iż nie należy ona do najniższych i jest pięciokrotnie wyższa od kary, o której mowa w art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego) nie będzie dla niego uzasadnione ekonomicznie. W takim przypadku nieuiszczenie opłaty w terminie spowoduje podjęcie decyzji o nakazie rozbiórki, przywracającej porządek budowlany." Słusznie również wskazano w zaskarżonej decyzji, że brak uiszczenia pozostałej (nie umorzonej) opłaty legalizacyjnej wobec nieobowiązkowości jej wnoszenia, nie powoduje wszczęcia egzekucji administracyjnej (odmiennie niż w odniesieniu do kar administracyjnych, ustalanych na podstawie art. 59g ust. 1 Prawa budowlanego), a skutkuje orzeczeniem nakazu rozbiórki. Mając na uwadze powyższą argumentację, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.).