VII SA/Wa 198/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2012 r. sprawy ze skarg M. W. i A. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2011r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. skargi oddala; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. B.-W. i adwokata D. B. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę po 307,50 zł. (trzysta siedem złotych pięćdziesiąt groszy) w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 250 zł. (dwieście pięćdziesiąt złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 57,50 zł. (pięćdziesiąt siedem złotych pięćdziesiąt groszy). Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2011r. ([...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. W. i M. W. od decyzji Wojewody [...]z dnia [...]czerwca 2011r. (nr [...]), odmawiającej wznowienia na wniosek A. W. i M. W. postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...]z dnia [...] stycznia 2009r. (nr [...]), zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą [...]Zarządowi Dróg Wojewódzkich w [...] Rejon Drogowy [...]-[...]pozwolenia na przebudowę drogi wojewódzkiej nr [...][...]-[...]na odcinku od km 24+545 do km 27+094 - przejście przez [...] gm. [...]na działce nr ew. [...]- utrzymał w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i wskazał, że organ, do którego wpłynęło podanie o wznowienie postępowania, jest zobowiązany stosownie do art. 148 § 1 i 2 k.p.a. zbadać, czy podanie o wznowienie wniesiono w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Organ podał, że z akt sprawy wynika, iż 18 lutego 2010r. do Ministra Infrastruktury wpłynął wniosek A. W. i M. W. datowany na dzień 15 lutego 2009r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009r., (uzupełniony pismem z 8.04.2011r.), w którym wnioskodawczynie wskazały, że jako strony bez własnej winy nie brały udziału w postępowaniu zakończonym ww. decyzją. Podanie to przekazano zgodnie z właściwością Wojewodzie [...], który wezwał wnioskodawczynie do udowodnienia, w jakiej dacie dowiedziały się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia. W piśmie z dnia 10 czerwca 2011r. odwołujące się wskazały, że o ww. decyzji dowiedziały się w dniu 13 lutego 2010r. Po wezwaniu do wyjaśnienia rozbieżności w dacie wniosku (15.02.2009r.) wnioskodawczynie wyjaśniły, że jest to pismo z 2010r. Organ podał, że organy, do których wpłynął wniosek o wznowienie nie dysponują oryginałem lub kopią koperty, w której ewentualnie nadano wniosek. Następnie wskazał, powołując się na orzecznictwo, że art. 148 § 1 k.p.a. jest jednoznaczny - wniosek o wznowienie postępowania składa się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona "dowiedziała się" o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia. Zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" oznacza "powzięła wiadomość o istnieniu decyzji i zawartym w nim rozstrzygnięciu". Zachowanie tego terminu musi być udowodnione przez stronę ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o tych okolicznościach, zaś organ swobodnie ocenia dowody w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że - wbrew twierdzeniom wnioskodawczyń - o decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009r. dowiedziały się one znacznie wcześniej niż w dniu 13 lutego 2010r. Z kopii pism załączonych do wniosku o wznowienie postępowania, m.in. z pisma z 30 października 2009r., skierowanego do [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...], wynika bowiem, iż nastąpiło to najpóźniej w dacie tego pisma, tj. 30 października 2009r. Natomiast wniosek o wznowienie postępowania został sporządzony w dniu 15 lutego 2010r., a więc z uchybieniem jednomiesięcznego terminu. Organ dodał, że zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W przypadku uzupełnienia braku formalnego podania, m.in. sprecyzowania treści żądania, co miało miejsce w tej sprawie (pismo z 8.04.2011r., skierowane do Ministerstwa Infrastruktury - data wpływu 13.04.2011r.), za datę wpływu wniosku uznać należy 18 lutego 2010r., nie zaś datę wpływu pisma stanowiącego uzupełnienie braku, tj. 13 kwietnia 2011r., jak przyjął organ wojewódzki. Powyższe pozostaje jednak bez wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Organ podał również, że stosownie do art. 149 § 3 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. [...] czerwca 2011r., odmowa wznowienia postępowania powinna nastąpić w drodze postanowienia, podczas gdy Wojewoda [...] wydał decyzję. Jednak nieprawidłowa forma rozstrzygnięcia, w ocenie organu, nie ma wpływu na jego merytoryczną prawidłowość. Skargi na to rozstrzygnięcie złożyły M. W. i A. W.. Sąd połączył na rozprawie, na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a., obie sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Skarżące wniosły m.in. o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, uchylenie pozwolenia na budowę w zakresie zlokalizowania zatoki autobusowej przy drodze wojewódzkiej nr [...], na wysokości działki skarżących o nr ew. [...] w [...], nakazanie Głównemu Nadzorowi Budowlanemu usunięcie zatoki autobusowej oraz wykonanie w miejscu zatoki autobusowej wjazdu na działkę skarżących odpowiadającego parametrom wjazdów na działki sąsiadujące. Skarżące podniosły, że zatoka autobusowa została zbudowana na podstawie zgromadzonej w sposób wadliwy dokumentacji i wydano na jej podstawie niezgodne z prawem pozwolenie na budowę z naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego (t.j. Dz.U. Z 2006 r. nr 156 poz. 1118), który mówi, iż obiekt budowlany należy projektować, budować zapewniając poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu swobodnego do drogi publicznej. Skarżące podkreśliły, że od rozpoczęcia realizacji inwestycji stanowczo się jej sprzeciwiały i wnosiły o jej wstrzymanie do momentu usunięcia wad prawnych inwestycji. Następnie skarżące przedstawiły szczegółowo stan faktyczny sprawy, opisując czynności organów oraz wymianę korespondencji pomiędzy skarżącymi a organami, w tym dotyczącą ustalenia daty nadania pisma z 15.02.2010 r. W dalszej części skargi skarżące powtórzyły zarzuty przedstawione w petitum dodając, że ograniczenie swobodnego dostępu do ich nieruchomości nastąpiło z naruszeniem art. 64 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 97 Kodeksu wykroczeń w zakresie uniemożliwienia zatrzymania się przed bramą wjazdową z powodu zatoki autobusowej, co ogranicza prawo do korzystania z nieruchomości. Wskazały, że zatrzymanie samochodu przed wjazdem do posesji np. na czas otwierania bramy zostałoby automatycznie odczytane przez organy Policji jako naruszenie zakazu parkowania w obrębie przystanku autobusowego, co skutkowałoby postępowaniem mandatowym w stosunku do skarżących lub ich gości. Skarżące nie mają możliwości bezpiecznego wjazdu oraz wyjazdu z posesji. Gromadzący się przed bramą ludzie dodatkowo będą tarasowali wjazd do posesji. Nadto, skarżące wskazały na spadek wartości nieruchomości, gdyż zatokę zlokalizowano na całej szerokości działki - co w sposób jednoznaczny nie pozwala na zaparkowanie przed posesją samochodu, tak jak mogą to czynić inni sąsiedzi. Pozwolenie na budowę wydano na podstawie planu i projektu, w którym nie uwzględniono bramy wjazdowej na posesję. Stworzony obecnie wjazd poprzez obniżenie krawężników nie załatwia sprawy (sąsiedzi również mają obniżone krawężniki przed bramą wjazdową). Skarżące wskazały, że mają w planach budowę obiektu handlowo-usługowego, przez co lokalizacja zatoki autobusowej stanowczo utrudni dostęp klientów i doprowadzi do znacznych strat. Na koniec skarżące zaznaczyły, iż wniesienie skargi ma na celu jedynie ochronę ich uzasadnionych interesów. Rozumiejąc potrzeby społeczeństwa skarżące nie mają nic przeciwko temu, aby zatoka autobusowa znajdowała się częściowo na wysokości ich posesji, lecz nie na wysokości wjazdu do działki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium legalności, a więc zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi przez Sąd następuje więc jedynie w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły i w związku z tym skarga nie mogła zostać uwzględniona. W pierwszym rzędzie podkreślenia wymaga, iż instytucja wznowienia postępowania, będąca nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm.). Z tego też powodu instytucja ta może być stosowana tylko w przypadkach ściśle określonych w ustawie i po spełnieniu koniecznych warunków. Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania można podzielić na dwie fazy. Złożenie podania o wznowienie wszczyna postępowanie wstępne, w którym organ zobowiązany jest zbadać, czy wniosek taki oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 kpa, w art. 145a i art. 145b kpa, czy wniosek został złożony przez podmiot będący stroną w sprawie oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. W przypadku ustalenia, iż podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w w/w przepisach, czy też podanie nie pochodzi od strony bądź nie został zachowany termin do jego złożenia - organ administracji na podstawie art. 149 § 3 kpa odmawia wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania zarówno co do przyczyn wznowienia, jak i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (wówczas rozpoczyna się drugi etap postępowania, który można nazwać właściwym). Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., odmawiająca wznowienia, na wniosek A. W. i M. W., postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...]z dnia [...] stycznia 2009 r., udzielającą pozwolenia na przebudowę drogi wojewódzkiej nr [...][...]-[...], a także decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymująca ją w mocy są prawidłowe. Wnosząc o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. A. W. i M. W. podniosły, że bez własnej winy nie brały udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem tejże decyzji. Wskazać w tym miejscu należy, iż zgodnie z art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Stosownie zaś do § 2 tego artykułu termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) - która to przyczyna była w rozpoznawanej sprawie podana jako uzasadnienie wystąpienia o wznowienie postępowania - biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W przypadku powoływania się przez wnioskodawcę na podstawę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 kpa kluczowe znaczenie dla zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania ma zatem ustalenie dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Wprawdzie skarżące wezwane do wskazania daty, w której dowiedziały się o przesłance wznowieniowej wskazały dzień 13 lutego 2010 r., to jednak, jak słusznie zauważył Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w zaskarżonej decyzji, skarżące wiedziały o decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. co najmniej od dnia 30 października 2009 r. Okoliczność ta wynika z treści pisma z tego dnia, kierowanego przez skarżące do [...]Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...]. A. W. i M. W. w piśmie tym odnosiły się do treści pisma [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich z dnia [...] października 2009 r. znak [...], w którym poinformowano A. W., że sporna zatoka autobusowa "została wykonana zgodnie z zatwierdzoną i uzgodnioną dokumentacją projektową oraz pozwoleniem na budowę Nr [...] z dnia [...].01.2009r.". A zatem sporządzając pismo z dnia 30 października 2009 r. skarżące wiedziały o okolicznościach, które w ich ocenie stanowią podstawę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że jednomiesięczny termin do żądania – na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa - wznowienia postępowania administracyjnego biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się w jakikolwiek sposób o istnieniu decyzji, przy czym nie chodzi tu o zapoznanie się z pełną treścią decyzji, w szczególności z jej uzasadnieniem. Termin określony w art. 148 kpa biegnie od dnia, w którym strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Informacja o wydanej decyzji nie musi nawet pochodzić od organu wydającego decyzję, może pochodzić także z innych źródeł, istotne jest, by wskazywała na treść rozstrzygnięcia w danej sprawie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 marca 2006 r. sygn. akt II OSK 622/05, ONSAiWSA 2006, nr 5, poz. 133; z dnia 7 sierpnia 2008 r. sygn. akt II OSK 931/07, Lex nr 516817; z dnia 6 maja 2009 r. sygn. II OSK 714/08 Lex nr 574438; z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. II OSK 991/10 Lex nr 1083727). Skoro zatem już w dniu 30 października 2009 r. A. W. i M. W. wiedziały o istnieniu decyzji udzielającej pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., to wniosek o wznowienie postępowania sporządzony w dniu 15 lutego 2010 r. (błędnie datowany na dzień 15 lutego 2009 r.), sprecyzowany pismem z dnia 8 kwietnia 2011 r., należało uznać za złożony po upływie terminu określonego w art. 148 kpa. Podkreślić jednocześnie trzeba, że w przypadku złożenia przez stronę podania o wznowienie postępowania po terminie określonym w kodeksie postępowania administracyjnego, organ administracji jest zobligowany odmówić wznowienia postępowania, albowiem wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia przez stronę terminowi do złożenia wniosku, stanowiłoby rażące naruszenie prawa, jako godzące w zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Jako prawidłowe należy zatem ocenić wydanie rozstrzygnięcia o odmowie wznowienia postępowania na wniosek A. W. i M. W., z uwagi na uchybienie terminowi do jego złożenia. Jednocześnie wskazać trzeba, że wprawdzie od dnia 11 kwietnia 2011 r. odmowa wznowienia postępowania powinna nastąpić w drodze postanowienia, natomiast Wojewoda [...] wydał w tym przedmiocie decyzję (podobnie jak Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego), to jednak uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., odmawiająca wznowienia, na wniosek A. W. i M. W., postępowania w sprawie zakończonej decyzją tegoż organu z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], a także decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2011 r. są zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze, wobec bezzasadności skargi, należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).