VII SA/Wa 2037/22
WyrokWSA w Warszawie2023-02-06
Skład orzekający: Renata Nawrot, Leszek Kobylski, Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okoliczności związane z pandemią COVID-19, zwiększoną liczbą wniosków oraz niedoborami kadrowymi mogą stanowić przyczynę niezależną od organu, usprawiedliwiającą opóźnienie w wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę i wyłączającą odpowiedzialność za zwłokę?Ratio decidendi
Okoliczności związane z pandemią COVID-19, zwiększoną liczbą wniosków oraz niedoborami kadrowymi nie mogą być uznane za przyczyny niezależne od organu, które usprawiedliwiałyby opóźnienie w wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ ma obowiązek zapewnić odpowiednią obsadę kadrową i organizację pracy, a problemy natury organizacyjnej czy kadrowej nie zwalniają go z obowiązku terminowego załatwiania spraw. W związku z tym, stwierdzenie uchybienia terminu obliguje organ wyższego stopnia do nałożenia kary pieniężnej.Stan faktyczny
Starosta złożył skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), które uchyliło postanowienie Wojewody w części dotyczącej wysokości kary pieniężnej za niewydanie w terminie decyzji o pozwoleniu na budowę, obniżając ją z 50 500 zł do 49 500 zł. Starosta zarzucił organom obu instancji niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa budowlanego, pominięcie przyczyn niezależnych od organu, takich jak pandemia COVID-19, wzrost liczby wniosków i niedobory kadrowe. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że wskazane przez Starostę okoliczności nie stanowią przyczyn niezależnych od organu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2023 r. sprawy ze skargi Starosty [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 lipca 2022 r. znak: DSW.521.27.2022.BRZ w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w związku z niewydaniem w terminie decyzji oddala skargę.
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem
z 28 lipca 2022 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej GINB), po rozpatrzeniu zażalenia Starosty [...] na postanowienie Wojewody [...] z [...] czerwca 2022 r., znak: [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 50 500 zł w związku z niewydaniem
w terminie 65 dni decyzji z [...] lutego 2022 r., Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w wewnętrznymi instalacjami: wodno-kanalizacyjną, wentylacji mechanicznej, centralnego ogrzewania i elektryczną oraz zewnętrzną instalację kanalizacyjną i instalację elektryczną zlokalizowaną na działkach nr ew. [...], [...], [...] obręb geodezyjny M., gmina M., uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej wysokości nałożonej kary i ustalił wysokość kary na 49 500 zł.
W podstawie prawnej wskazano art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735, ze zm., dalej k.p.a.)
W uzasadnieniu GINB podał, że okres rozpatrywania wniosku przez Starostę [...] faktycznie wyniósł 182 dni. Następnie, od okresu trwania postępowania administracyjnego, odliczono okres 65 dni wynikający z art. 35 ust. 6 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane, 16 dni (tj. okres od 4 stycznia 2022 r. do 20 stycznia 2022 r.)
w związku z wezwaniem inwestora do uzupełnienia braków materialnych. Organ wojewódzki ustalił, że całe postępowanie trwało 182 dni, natomiast po odjęciu ww. dni (182 - 65 - 16 = 101) ocenił, że Starosta [...] dopuścił się 101 - dniowej zwłoki
w wydaniu rozstrzygnięcia kończącego postępowanie administracyjne, skutkującej karą pieniężną w wysokości 50.500,- zł.
GINB omawiając regulację prawną w zakresie rozpatrywania wniosku, szybkości postępowania, czasu załatwiania spraw administracyjnych, podkreślił, że przepis art. 35 ust. 8 ustawy - Prawo budowlane określa, że do ww. terminu nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa do dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony, albo z przyczyn niezależnych od organu.
Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów zażalenia, dotyczących znacznych ograniczeń w funkcjonowaniu organu i urzędu go obsługującego spowodowanego rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-Cov-2 i osłabieniu kadrowym wskazał, powołując się na wyroki sądów administracyjnych, że długi okres rozpoznawania wniosku nie usprawiedliwiają przyczyny takie jak niedowład organu spowodowany zbyt małą obsadą kadrową w stosunku do znacznej liczby wpływających spraw. Zabezpieczenie należytej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych należy bowiem do obowiązków organu, a natłok wpływających spraw i niewystarczająca obsada kadrowa do załatwiania ich na bieżąco, nie mogą być uznane za uzasadnioną przeszkodę w załatwieniu sprawy. Na przedłużenie postępowania mogą jedynie wpływać przeszkody w prowadzeniu konkretnej, rozpatrywanej sprawy, a do nich nie sposób zaliczyć znacznej ilości postępowań administracyjnych przeprowadzanych przez organ i braków kadrowych. Strona postępowania nie może bowiem ponosić konsekwencji złej organizacji czy nieskutecznego działania organów, które mają obowiązek rozpatrzyć sprawę w terminie wynikającym z k.p.a. lub przepisów szczególnych.
GINB zwrócił uwagę, że przepis art. 35 k.p.a. jest podstawowym przepisem określającym czas załatwiania spraw administracyjnych. Zgodnie z ww. przepisem organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż
w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania Poprzez wprowadzenie w art. 35 ust. 6 ustawy Prawo budowlane instytucji dyscyplinującej organy administracji architektoniczno- budowlanej, ustawodawca dąży do przeciwdziałania przewlekłości
w załatwianiu spraw przez te organy oraz respektowania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
Odnosząc się natomiast do kwestii pandemii CO\/ID-19, podkreślił, że przywołana przez Starostę [...] ustawa z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. Dz. U.
z 2021 r. poz. 2095 z późn.zm.) oprócz wskazanych przez Starostę [...] rozwiązań chroniących "między innymi pracowników przed skutkami epidemii" zawiera również "rozwiązania chroniące organ przed ewentualną karą za nieterminowe załatwienie sprawy". Zgodnie bowiem z art. 15zzzzzn1 ww. ustawy w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 organ administracji publicznej może wstrzymać bieg terminów załatwiania spraw na okres nie dłuższy niż 30 dni, o czym zawiadamia strony. Zawiadomienie następuje poprzez umieszczenie go przez organ administracji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej na swojej stronie podmiotowej, na swojej stronie internetowej oraz w widocznym miejscu w swojej siedzibie. Z akt sprawy nie wynika aby Starosta [...] skorzystał z powyższego trybu.
W dalszej części uzasadnienia GINB odniósł się do kwestii kompletności wniosku, stwierdzając, iż wniosek niekompletny pod względem formalnoprawnym nie wszczyna postępowania administracyjnego, niekompletność wniosku pod względem materialnoprawnym powoduje jedynie wystąpienie przesłanki określonej w art. 35 ust. 8 ustawy - Prawo budowlane, tj. odliczenie od ustawowego terminu 65 dni, przewidzianego na załatwienie wniosku w przedmiocie pozwolenia na budowę bez narażania się na sankcje finansowe, czasu związanego z wydaniem postanowienia z art. 35 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane (od momentu jego wydania do momentu upływu terminu wyznaczonego na uzupełnienie braków, bądź wcześniejszego ich uzupełnienia). Braki materialnoprawne wniosku mogą być sprawdzone i dostrzeżone jedynie na etapie analiz merytorycznych dokonywanych przez organ po wszczęciu postępowania (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 220/08).
Odnosząc się do rozpoznawanej sprawy wyjaśnił, iż powiatowy organ administracji architektonicznobudowlanej nałożył, postanowieniem z 4 stycznia 2022 r. podjętym na postawie art. 35 ust. 3 ustawy Prawo budowlane - na inwestora obowiązek: "Oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane poprawnie uzupełnić w pkt. 3". Ponadto we wniosku o pozwolenie na budowę w pkt. 7 gdzie wymienione są załączniki wniosku w pozycji 2 wymieniono: "Oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością ..." Oznacza to, że oświadczenie takie było dołączone do wniosku w dniu jego wpływu do organu,
a Starosta [...] po dokonaniu jego oceny, w wyniku stwierdzonych w nim nieprawidłowości, wezwał inwestora do jego uzupełnienia - nie dołączenia. Zatem okres od 4 stycznia 2022 r. do 20 stycznia 2022 r. (dzień uzupełnienia braków) został odliczony od czasu trwania postępowania w analizowanej sprawie. Mając na uwadze powyższe, dokonując oceny działań podejmowanych przez Starostę [...], GINB zauważył, że pierwsza czynność, jaką było zawiadomienie stron o wszczęciu postępowania z 4 stycznia 2022 r. - Starosta [...] podjął dopiero w 152 dniu po wpływie wniosku do organu.
Powyższe nie stanowi o respektowaniu przez Starostę [...] ogólnej zasady szybkości postępowania administracyjnego w analizowanym przypadku.
W związku z powyższym w ocenie GINB, to opieszałość Starosty [...]
w podejmowanych działaniach miała decydujący wpływ na przekroczenie terminu określonego w art. 35 ust. 6 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Wcześniejsze podjęcie przez Starostę [...] przewidzianych prawem działań, związanych
z rozpatrzeniem złożonego wniosku, mogłoby uchronić ten organ przed zwłoką i karą pieniężną wymierzoną w trybie art. 35 ust. 6 tej ustawy.
Jednocześnie GINB zauważył, że organowi I instancji umknęła okoliczność, że termin 65 dni od wpływu wniosku, przy odliczeniu okresów niepodlegających na podstawie art. 35 ust. 8 ustawy - Prawo budowlane wliczeniu do tego okresu, upłynął 9 października 2021 r., dniem tym była sobota, dlatego też zgodnie z art. 57 § 4 k.p.a. przyjąć należy, że termin określony w art. 35 ust. 6 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane upłynął w poniedziałek, tj. 11 października 2021 r. Po przeanalizowaniu akt sprawy, GINB stwierdził, że całe postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę
w analizowanym przypadku trwało 182 dni. Po odjęciu od tego okresu 65 dni wynikających z art. 35 ust. 6 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane, 16 dni (tj. do 4 stycznia 2022 r. do 20 stycznia 2022 r.), związanych z koniecznością usunięcia nieprawidłowości w złożonej dokumentacji oraz 2 dni wynikające z przesunięcia terminu z soboty na poniedziałek (182 - 65 - 16 - 2 = 99), należy uznać, że w przedmiotowej sprawie doszło do 99 - dniowego przekroczenia terminu, a nie, jak ustalił Wojewoda [...] 101 - dniowego. W rezultacie 99 – dniowe przekroczenie skutkuje, zgodnie z treścią art. 35 ust. 6 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, karą pieniężną w wysokości 49.500,- zł.
W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Starosta [...] zarzucił niewłaściwe zastosowanie art. 35 ust. 6 ustawy Prawo budowlane, z uwagi na pominięcie przywołanych art. 35 ust. 8 przyczyn niezależnych od organu.
W uzasadnieniu skargi, zwrócił uwagę na znaczny wzrost wniosków wpływających do starostwa. W roku 2020 wpłynęło 2756 wniosków o pozwolenie na budowę. W roku 2021 wpłynęły 2483 wnioski o pozwolenie na budowę. W roku 2020 wydano 1921 decyzji o pozwoleniu na budowę, przy zmniejszonej o ok. 2 etaty liczba faktycznych etatów. Priorytetowo były traktowane zgłoszenia budowy, z uwagi na to, że brak reakcji organu w ciągu 21 dni jest wyrażeniem zgody na budowę. Panująca pandemia SARS-CoV-2 w roku 2020 i 2021, spowodowała, że przeprowadzenie procesu naboru nowych pracowników było znacznie utrudnione, a czasem wręcz niemożliwe. Dlatego procedury naboru rozciągały się w czasie, jak również nabory pozostawały nierozstrzygnięte, w związku z czym proces rekrutacji należało powtarzać.
W ocenie skarżącego Wojewoda [...] w zaskarżonym postanowieniu zupełnie pominął kwestię przyczyn zwłoki w wydaniu przedmiotowej decyzji niezależnych od Starosty [...], uwzględniając jednie czysto matematyczne wyliczenie terminu zwłoki wynikające z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wniósł o uchylenie postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego
z 28 lipca 2022 r. jak i poprzedzającego go postanowienia Wojewody [...] z [...] czerwca 2022 r. w sprawie wymierzenia kary w związku z niewydaniem w terminie 65 dni decyzji o pozwoleniu na budowę.
Starosta [...] nie zgodził się z uzasadnieniem GINB, ponieważ tezy orzeczeń sądów administracyjnych stanowiących podstawę uzasadnienia odnoszą się do sytuacji sprzed pandemii COVID 19 i nie odzwierciedlają sytuacji w której przyszło podejmować decyzje Staroście [...]. W jego ocenie zarówno Wojewoda [...] jak
i GINB pominął kwestie niezależnych od organu przyczyn okresów opóźnienia
w wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, o których mowa w art. 35 ust. 8 ustawy Prawo Budowlane.
Skarżący przedstawił wyniki audytu funkcjonowania systemu realizacji przez Starostę zadań w zakresie wynikającym z ustawy Prawo budowlane, ponadto dokonał analizy zasobów kadrowych pracowników merytorycznych wydających decyzję.
Wyjaśnił, że działając w reżimie sanitarnym Starosta rozpoznawał sprawy
o udzielenie pozwolenia na budowę w kolejności wpływu poszczególnych wniosków do urzędu wykorzystując maksymalnie dostępne zasoby ludzkie komórki merytorycznie rozpatrującej wnioski. Opóźnienie w procedowaniu przedmiotowego wniosku nie było spowodowane celowym działaniem organu administracji architektoniczno - budowlanej, ale obiektywnymi, niesprzyjającymi, utrzymującymi się długotrwale okolicznościami. Nie było ono również skutkiem lekceważenia przez organ obowiązujących przepisów, czy braku świadomości ciążących na nim obowiązków, ale wynikiem m. in. rekordowego wzrostu ilości składanych wniosków o pozwolenie na budowę. Znaczny przyrost liczby wniosków przy jednoczesnym osłabieniu kadrowym (spowodowanym m. in. absencją pracowników przebywających na kwarantannie w celu zapobiegania rozprzestrzeniania się koronawirusa oraz absencją pracowników związaną z opieką nad dziećmi w związku z zamknięciem z powodu COVID-19 żłobka/przedszkola/szkoły) spowodowały piętrzenie się liczby spraw oczekujących na rozpatrzenie, powodując tym samym zakłócenia płynności prowadzonych postępowań i opóźnienia w podejmowanych czynnościach administracyjnych. W momencie możliwości fizycznego przydzielenia przedmiotowego wniosku osobie merytorycznie go rozpatrującej postępowanie administracyjne zakończono po 32 dniach. Niedostosowana do liczby spraw obsada kadrowa wnikająca w znacznej mierze z sytuacji pandemicznej nie pozwalała na zorganizowanie pracy w sposób zapewniający terminową realizację zadań leżących
w kompetencji organu.
Przesłanka o której mowa w art. 35 ust. 8 Prawa budowlanego dotyczy, obiektywnych zdarzeń zewnętrznych w stosunku do organu i niezależnych od niego. Podkreślił, że Starosta [...] podjął działania mające na celu doprowadzenie do terminowości wydawania decyzji administracyjnych poprzez wzrost zatrudnienia
w wydziale odpowiedzialnym za merytoryczne rozpoznanie wniosków o pozwolenie na budowę. Jest to jednak proces długotrwały związany koniecznością przeprowadzenia procesu rekrutacji oraz przeszkolenia nowych pracowników, zatem efekty nie mogą być widoczne natychmiast. Wzrost zatrudnienia wiąże się oczywiście z koniecznością wprowadzenia zmian w przyjętym budżecie powiatu z tytułu nowych obciążeń związanych ze zwiększeniem liczby pracowników. Grożące Staroście kary
w perspektywie wszystkich opóźnień, które ujawnione są w systemie, szacowane są na kwotę ponad 27 milionów złotych. Suma grożących Staroście kar jest nie do udźwignięcia przez budżet Powiatu [...]. Powyższe doprowadzi do braku możliwości realizacji istniejących już zadań jak również tych, na które Powiat złożył wnioski i uzyskał dofinansowanie z budżetu Państwa. Ponadto, kary są kwalifikowane jako wydatki bieżące budżetu, na co Powiat nie będzie miał pokrycia w dochodach bieżących, co spowoduje brak możliwości uchwalenia i realizacji budżetu jednostki.
W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 35 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym w przypadku, gdy organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wyda decyzji w sprawie pozwolenia na budowę w terminie 65 dni od dnia złożenia wniosku o wydanie takiej decyzji organ wyższego stopnia wymierza temu organowi, w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie, karę w wysokości 500 zł za każdy dzień zwłoki. Zgodnie zaś
z art. 35 ust. 8 cyt. ustawy do terminu, o którym mowa w ust. 6 nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa do dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony, albo z przyczyn niezależnych od organu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że do powyższych czynności nie zalicza się zwykłych czynności procesowych, takich jak powiadomienie stron o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 K.p.a.) czy też zawiadomienie tych stron
o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy, jak też uczestniczenia w przeprowadzeniu dowodu (art. 77 § 4 K.p.a., art. 79 § 2 K.p.a., art. 81 K.p.a.) ani też czynności związanych z ustaleniem stron postępowania (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2019 r., sygn. II OSK 960/18, z 15 marca 2018 r., sygn. II OSK 1314/16). Natomiast do okresów opóźnień wskazanych w art. 35 ust. 8 ustawy Prawo budowlane należą opóźnienia spowodowane z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.
Stan faktyczny ustalony przez organy w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, nie jest również kwestionowany przez stronę skarżącą.
W realiach rozpoznawanej sprawy wniosek o wydanie pozwolenia na budowę wpłynął w dniu 5 sierpnia 2021 r. Pismem z [...] stycznia 2022 r. Starosta [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania oraz poinformował o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia.
W tym samym dniu Starosta [...] postanowieniem (znak: [...]), podjętym na podstawie art. 35 ust. 3 Prawo budowlane, wezwał inwestora do usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym do zatwierdzenia projekcie budowlanym - w terminie do 31 stycznia 2022 r. Zgodnie z informacją zawartą w decyzji Starosty [...] (nr [...]) – [...] stycznia 2022 r. inwestor uzupełnił wskazane
w postanowieniu braki. Decyzja Starosty [...] [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z wewnętrznymi instalacjami: wodno-kanalizacyjną, wentylacji mechanicznej, centralnego ogrzewania i elektryczną oraz zewnętrzną instalację kanalizacyjną i instalację elektryczną zlokalizowaną na działkach nr ewid. [...], [...], [...] obręb geodezyjny M., gmina M.– została podjęta [...] lutego 2022 r.
Trafnie wobec tego organy orzekające w sprawie uznały, że postępowanie
w sprawie trwało 182 dni. Ustalenia zatem wymagało, czy w owym czasie zaistniały okoliczności, które usprawiedliwiałby opóźnienie organu w wydaniu tej decyzji.
Regulacja zawarta w przepisie art. 35 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego, stanowi instrument realizacji zasady szybkości postępowania administracyjnego (art. 12 k.p.a.) wymagającej od organów administracji publicznej działania w sprawie wnikliwie
i szybko, przy posłużeniu się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Termin na załatwienie sprawy (65 dni) stanowi gwarancję ochrony praw inwestora do rozpatrzenia wniosku bez zbędnej zwłoki. Natomiast w sprawie objętej skargą pierwsza czynność organu została podjęta po upływie kilku miesięcy od wpływu wniosku, zatem z przekroczeniem wskazanego ustawowego terminu.
Odnosząc się do zarzutów skargi, wyjaśnić należy, że organy orzekające
w niniejszej sprawie zasadnie uznały, że okoliczności powoływane przez Starostę, które miały na celu usprawiedliwienie opóźnienia w załatwieniu terminu, nie można potraktować jako przyczyny niezależne od organu. Jak wskazuje się w orzecznictwie, przyczyny od organu niezależne to takie, które są zdarzeniami zewnętrznymi,
a przykładami takich zdarzeń są działania sił przyrody, innych organów, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy lub brak akt sprawy, które zostały przekazane do sądu administracyjnego. Od obowiązków stanowiących kompetencję organu nie zwalniają trudności obiektywne, jak brak etatów, duża ilość wpływających do organu spraw (por. wyrok NSA z 9 marca 2018 sygn. I OSK 2525/16). Zauważa się, że problemy organizacyjne organu wynikające z obciążenia ilością spraw czy braków kadrowych nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony i wpływać na ograniczenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (por. wyroki NSA z dnia 17 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2542/16; z dnia 1 października 2021 r., sygn. akt II OSK 1530/21). Co prawda powołane wyroki dotyczą spraw, w których przedmiotem kontroli sądu była bezczynność czy przewlekłość organu, jednak skoro przepis art. 35 ust. 8 Prawa budowlanego, jest powtórzeniem art. 35 § 5 k.p.a., w którym również jest mowa o przyczynach niezależnych od organu, stanowiska wyrażone orzecznictwie mogą stanowić wskazówkę interpretacyjną rozumienia tego pojęcia. Zarówno bowiem
w przepisie art. 35 ust. 8 Prawa budowlanego art. 35 § 5 k.p.a. ustawodawca zakreślił maksymalny termin na załatwienie sprawy, oczywiście z pewnymi wyjątkami, których nie można interpretować rozszerzająco. Są to przepisy gwarancyjne dla strony, która ma prawo oczekiwać, że w owym ustawowo określonym terminie jest sprawa zostanie rozstrzygnięta. Przepis przewidujący nałożenie na organ kary pieniężnej za zwłokę
w wydaniu decyzji w sprawie pozwolenia na budowę ma na celu ochronę interesu inwestora, polegającego na niezwłocznym zrealizowaniu roszczenia przysługującego mu zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane.
Sąd na podstawie danych przedstawionych w skardze, a także danych podniesionych w zażaleniu dostrzega zwiększenie liczby wpływających spraw (z 1784
w 2020 r. do 1967 w 2021 r.), dostrzega również, że Starosta podejmował kroki mające na celu uzupełnienie, czy zwiększenie obsady pracowniczej, jednak braki w obsadzie kadrowej, jak już wyżej wskazano, że mogą zostać potraktowane jako obiektywne trudności wyłączające odpowiedzialność organu za niewydanie w terminie 65 dni decyzji o pozwoleniu na budowę.
Także kondycja finansowa, czy wysokość łącznie nałożonych kar nie stanowią przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary w opisanym trybie. Stwierdzenie uchybienia terminu, w wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, po ustaleniu, że nie zachodzą przesłanki, które usprawiedliwiałby opóźnienie organu w wydaniu tej decyzji, obliguje wojewodę do nałożenia kary zgodnie z art. 35 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego. W tym przepisie nie ma żadnej uznaniowości.
Za koniecznością uwzględnienia skargi nie przemawiają także okoliczności związane z działaniami wprowadzonymi w związku z epidemią COVID19.
Jak zauważył skarżący, stan epidemii w związku z zakażeniem COVID-19 wprowadzony został rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii i obowiązywał on od 20 marca 2020 r. do odwołania. Przepisy art. 15 zzr i art. 15 zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, 567, 568 i 695), przewidywały wstrzymanie rozpoczęcia bądź zawieszenie biegu między innymi terminów administracyjnych. Zostały one jednak uchylone przez art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. (Dz.U. z 2020 poz. 875) zmieniającej powyższą ustawę z dniem 16 maja 2020 r. Wobec tego trudno uznać za usprawiedliwioną opieszałość organu poprzez powołanie się na przepisy, które zostały uchylone ponad rok przed złożeniem wniosku przez inwestora.
Na marginesie jedynie należy zauważyć, że w dniu 16 grudnia 2020 r. wszedł
w życie przepis art. 15zzzzzn1 ust. 1 ustawy COVID-19, zgodnie z którym w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 organ administracji publicznej może wstrzymać bieg terminów załatwiania spraw na okres nie dłuższy niż 30 dni, o czym zawiadamia strony. W myśl art. 15zzzzzn1 ust. 2 zawiadomienie, następuje poprzez umieszczenie go przez organ administracji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej, na swojej stronie internetowej oraz w widocznym miejscu
w swojej siedzibie. Ogłoszenie zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wyłącza wywodzenie wobec organu administracji publicznej środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 15zzzzzn1 ust. 4 ustawy). Z akt sprawy, na co również trafnie zwrócił uwagę GINB, nie wynika, aby organ korzystał z instytucji wstrzymania biegu terminów załatwienia w tej sprawie.
Wskazać także należy, że zgodnie z art. 15zzy ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o zwalczaniu COVID-19 w przypadku, gdy w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii urząd administracji publicznej lub inny podmiot wykonujący zadania publiczne stanie się niezdolny do wykonywania zadań
w całości albo w części, wojewoda może w drodze zarządzenia powierzyć wykonywanie zadań tego urzędu lub podmiotu, w całości albo w części, w określonym terminie, innemu urzędowi administracji publicznej lub podmiotowi wykonującemu zadania publiczne. Ustawodawca przewidział zatem sytuację, w której organ administracji publicznej byłby niezdolny do wykonywania swoich zadań i wdrożył w związku z tym stosowne regulacje. Skoro Starosta nie wnioskował o skorzystanie z takiej możliwości, trudno przyjąć, że utracił w owym czasie zdolności do terminowego załatwienia wniosku strony.
W niniejszej sprawie organy orzekające w sprawie zasadnie uznały, że nie nastąpiły żadne pozytywne przesłanki wyłączające bądź ograniczające odpowiedzialność organu za niewydanie w terminie decyzji o pozwoleniu na budowę.
W sposób prawidłowy wyliczyły również ilość dni opóźnienia Starosty w wydaniu wskazanej decyzji, po skorygowaniu przez GINB (- przekroczenie terminu 99 dni,
a zatem dni 99 x 500 zł = 49.500 zł). Odniosły się również do argumentów podniesionych w zażaleniu
Sąd nie dostrzegł przy tym w zaskarżonym postanowieniu takiego naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością uwzględnieniem skargi z urzędu.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło