VII SA/Wa 2081/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia: odmówić M. B. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. M. B. w skardze wniesionej na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2015 r. zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, składając zaś wniosek na urzędowym formularzu wniosła ponadto o ustanowienie adwokata. Z wniosku wynika, iż M. B. posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni 57,70 m2, we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą pozostają mąż i córka. Źródłem utrzymania rodziny są dochody skarżącej i jej męża z tytułu wynagrodzeń za pracę w łącznej wysokości 3640 zł netto miesięcznie. Do miesięcznych wydatków rodziny skarżąca zaliczyła: opłaty związane z mieszkaniem (podatki, opłaty, czynsz) – 320 zł, opłaty za media (prąd, gaz, telefon, internet, zakup opału) – 430 zł, koszty leczenia i rehabilitacji - 150 zł, ubezpieczenie – ok. 90 zł, dojazdy do pracy, utrzymanie pojazdu – 300 zł, wyprawka szkolna, środki czystości, bieżące remonty – 260 zł, inne wydatki (na kulturę, fryzjera, basen itp.) – 60 zł, jedzenie, ubranie, obuwie itp. – 2000 zł. Pismem z dnia 21 października 2015 r. wezwano M. B. do uzupełnienia danych przedstawionych w złożonym wniosku poprzez: - udokumentowanie wysokości wynagrodzenia za pracę skarżącej oraz jej męża (np. nadesłanie zaświadczeń pracodawców), - nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego / rachunków bankowych skarżącej oraz jej męża - z okresu ostatnich trzech miesięcy, - udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania (czynsz, opłaty za prąd, gaz, telefon itp.). Skarżąca udzieliła odpowiedzi na ww. wezwanie pismem z dnia 3 listopada 2015 r. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Podkreślić też trzeba, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym, zainicjowanym przez stronę, nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 17 maja 2011 r. II FZ 174/11 LEX nr 1081459). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wniosek M. B. nie zasługuje na uwzględnienie. Jak już wskazano, instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej, czyli takich, które są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub gdy środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca nie wykazała natomiast, aby znajdowała się w takiej sytuacji. Jak wynika z wniosku, łączny dochód M. B. i jej męża wynosi 3640 zł netto miesięcznie, a łączna wysokość deklarowanych przez wnioskodawcę comiesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem trzyosobowej rodziny wynosi ok. 3600 zł. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 21 października 2015 r. do uzupełnienia złożonego wniosku, M. B. przy piśmie z dnia 3 listopada 2015 r. nadesłała wyciągi ze wspólnego rachunku bankowego skarżącej i jej męża z okresu ostatnich trzech miesięcy. Jak wynika z wyciągu za okres od 16 lipca do 14 sierpnia 2015 r. saldo początkowe wynosiło 1381,99 zł, dostępne saldo końcowe natomiast 1862,84 zł, z wyciągu za okres od 15 sierpnia do 15 września 2015 r. wynika, że dostępne saldo końcowe wyniosło 1869,59 zł, natomiast z wyciągu z okresu od 16 września do 15 października 2015 r. wynika, że dostępne saldo końcowe wyniosło 2518,43 zł. Warto też dodać, że na ww. rachunek skarżącej i jej męża w dniach 21 lipca i 25 lipca 2015 r. wpłynęły kwoty odpowiednio: 100 zł i 500 zł, oznaczone w wyciągu jako przelew własny (dokonany przez męża skarżącej), co może wskazywać na posiadanie środków na jeszcze innym koncie bankowym. Podkreślić jednocześnie należy, że wysokość wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie wynosi 200 zł. Wysokość innych kosztów, które mogą (lecz nie muszą) pojawić się na dalszym etapie postępowania wynosiłaby 100 zł, a ponadto koszty te byłyby rozłożone w czasie. W ocenie referendarza sądowego powołane okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, że poniesienie kosztów sądowych we wskazanej wysokości i kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika pozbawiłoby skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a tylko w takiej sytuacji możliwe jest przyznanie prawa pomocy. Informacje wynikające z przedłożonych przez skarżącą dokumentów wskazują bowiem, że dochody skarżącej i jej męża pozwalają na utrzymanie rodziny i poczynienie pewnych oszczędności. Niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów sądowych zawsze powoduje uszczerbek w finansach strony i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże nie każdy wydatek, który subiektywnie postrzegany jest przez stronę jako dolegliwy finansowo, wiąże się z uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym strony i jej rodziny. Zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy możliwe jest zaś wyłącznie w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, a takiego uszczerbku, w ocenie referendarza sądowego, poniesienie przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie i kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika nie spowoduje. Mając powyższe względy na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).