VII SA/Wa 2280/25
WyrokWSA w Warszawie2026-01-22
Skład orzekający: Małgorzata Jarecka, Grzegorz Rudnicki, Wojciech Białogłowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Parku Narodowego o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, wydane ze względu na potencjalne zagrożenie dla walorów przyrodniczych parku narodowego i jego otuliny, jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo oceniły potencjalne zagrożenie dla walorów przyrodniczych parku narodowego i jego otuliny, wynikające z planowanej inwestycji. Odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy była uzasadniona ochroną przyrody, a uzasadnienia organów były wyczerpujące i oparte na wiedzy specjalistycznej oraz obowiązujących przepisach.Stan faktyczny
Skarżąca M. F. wniosła skargę na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska, które utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Parku Narodowego o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji w otulinie parku. Dyrektor Parku odmówił uzgodnienia ze względu na potencjalne zagrożenia dla korytarzy ekologicznych, funkcji otuliny oraz wykorzystania przestrzeni biologicznie czynnej przez dzikie zwierzęta. Minister podzielił to stanowisko, szczegółowo analizując kwestie przyrodnicze i prawne. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, wykorzystanie nieznanych jej materiałów oraz błędne uznanie, że inwestycja stanowi zagrożenie dla przyrody.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Jarecka Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.) asesor WSA Wojciech Białogłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi M. F. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 1 lipca 2025 r. znak: DOP-WPN.61.241.2025.MG w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę
Uzasadnienie.
Zaskarżonym postanowieniem z 1 lipca 2025 r., znak DOP-WPN.61.241.2025.MG Minister Klimatu i Środowiska (dalej: "Minister") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 106 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 7 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: "u.p.z.p.") oraz art. 11 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (dalej: "u.o.p.") po rozpatrzeniu zażalenia M. F. reprezentowanej przez adwokata P. W. na postanowienie Dyrektora [...] Parku Narodowego (dalej: "Dyrektor") z [...] lutego 2025 r. znak: [...] - utrzymał w mocy to postanowienie.
Uzasadniając postanowienie Minister wyjaśnił, że Wójt Gminy N. pismem z 10 lutego 2025 r. wystąpił do Dyrektora z wnioskiem o uzgodnienie projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na "budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, budynku gospodarczego i budynku gospodarczo-garażowego w zabudowie zagrodowej wraz z infrastrukturą towarzyszącą obejmującą budowę instalacji i przyłączy infrastruktury technicznej oraz budowę innych niezbędnych urządzeń budowlanych, zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr [...] w W. " (dalej "decyzja WZ") w otulinie [...] Parku Narodowego, (dalej zamiennie "[...]PN", "Park" lub "Park Narodowy"). Dyrektor postanowieniem z [...] lutego 2025 r. znak: [...], odmówił uzgodnienia decyzji.
W uzasadnieniu do wydanego postanowienia Dyrektor Parku wskazał, jako powody odmowy uzgodnienia decyzji WZ uwarunkowania przyrodnicze, w tym zagadnienie korytarzy ekologicznych; funkcję otuliny parku narodowego; zagadnienia wykorzystywania przestrzeni biologicznie czynnych przez dziko żyjące zwierzęta; korelacje ustaleń faktycznych z dokumentami planistycznymi, w tym z planem ochrony dla Parku Narodowego (zagadnienia zagrożeń i zalecenia do planowania przestrzennego) oraz Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy N. ; Na ww. postanowienie zażalenie złożyła skarżąca.
Minister szczegółowo opisał zarzuty zażalenia i stwierdził, że zgodnie z art. 53 ust. 4 u.p.z.p., decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z właściwymi organami. W rozpatrywanym przypadku, w odniesieniu do obszaru położonego w otulinie [...]PN, decyzje takie wydawane są po uzgodnieniu z Dyrektorem Parku. Art. 6 ust. 2 pkt 1 tej ustawy stanowi, że każdy ma prawo w granicach określonych ustawami, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich.
W art. 4 ust. 1 u.o.p. ustawodawca wyraźnie wskazuje, że obowiązkiem organów administracji publicznej, osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych oraz osób fizycznych jest dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym. Ochronę przyrody realizuje się, między innymi, przez obejmowanie zasobów, tworów i składników przyrody formami ochrony przyrody (art. 3 pkt 2), w tym przez tworzenie parków narodowych (art. 6 ust. 1 pkt 1). Park narodowy jest najwyższą formą ochrony przyrody w Polsce. Z treści art. 8 ust. 1 wynika, że park narodowy jest obszarem wyróżniającym się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi (...), na którym ochronie podlega cała przyroda oraz walory krajobrazowe. Zważywszy na fakt, że park narodowy tworzy się w celu ochrony przed zniszczeniem całej, szczególnie cennej przyrody, wraz z całokształtem powiązań ekologicznych w jego otoczeniu, w Ustawie uwzględniono pojęcie zagrożenia zewnętrznego (w odróżnieniu od zagrożenia wewnętrznego), jak również pojęcie otuliny parku narodowego, jako swoistej strefy buforowej, strefy ochronnej zabezpieczającej chronione walory przyrodnicze przed ich ewentualną degradacją. Ustawodawca miał w tym miejscu na myśli wszelkie negatywne czynniki (o charakterze zagrożeń), a więc również te działające pośrednio, znajdujące się nie tylko w granicach samego parku narodowego, lecz także poza jego obszarem. Ustawodawca wyraźnie wskazuje, że zagrożeniem może być czynnik "mogący" wywołać niekorzystne zmiany (oddziaływanie pośrednie), niekoniecznie zaś czynnik bezpośrednio je wywołujący. Interpretacja przepisu art. 5 pkt 29 w zw. z art. 11 ust. 1 i art. 5 pkt 14 u.o.p. powinna być rozumiana szerzej i za zagrożenia zewnętrzne dla zasobów przyrodniczych, w tym i walorów krajobrazowych parku narodowego, należy uznać także te czynniki pośrednie (potencjalne), które mogą prowadzić do różnego rodzaju zaburzeń i naruszenia zasobów przyrody ożywionej czy nieożywionej lub w ekstremalnych przypadkach do zniszczenia zasobów objętych ochroną prawną. Dlatego też organ I instancji w prowadzonym postępowaniu administracyjnym zobowiązany był dowieść, że charakter planowanej inwestycji jest sprzeczny z ustawowym celem, dla którego utworzono park narodowy, a także wyznaczono jego otulinę, jako strefę lokalizowania tylko tych inwestycji, które nie stwarzają zagrożenia zewnętrznego wynikającego z działalności człowieka.
Kwestia merytorycznego uzasadnienia ewentualnego negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji, jako potencjalnego zagrożenia zewnętrznego spoczywa na organie I instancji. Uzasadnienie organu I instancji powinno opierać się na swoistej ocenie i analizie rozpatrywanego przypadku (analizie studium przypadku) i w oparciu o zebrany materiał dowodowy oraz posiadaną wiedzę specjalistyczną wyjaśniać kwestie merytoryczne rzutujące na ostateczne rozstrzygnięcie administracyjne. Analiza powinna uwzględniać wszelkie możliwe powiązania środowiskowe oraz związki przyczynowo skutkowe, wskazujące na realne zagrożenia dla środowiska przyrodniczego parku narodowego, a więc zagrożenia o charakterze istotnym. Brak odpowiedniego uzasadnienia przy jednoczesnej odmowie uzgodnienia planowanej inwestycji mógłby z kolei rzutować na nieuzasadnione ograniczenie prawa własności skarżącego, który nie mógłby w pełni korzystać ze swojej nieruchomości. Ograniczenie takie jest oczywiście możliwe pod warunkiem, że znajduje bezpośrednie przełożenie na przepisy Ustawy. Zgodnie z art. 7 i art. 77 w zw. z art. 75 § 1 oraz art. 80 k.p.a., na organie administracji spoczywa obowiązek dochowania szczególnej staranności w wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, rozpatrzeniu całości materiału dowodowego oraz wydania obiektywnego rozstrzygnięcia.
Istotą postępowania odwoławczego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jest ponowne rozpatrzenie sprawy w pełnym zakresie przez organ odwoławczy. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje więc zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji, jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji/postanowienia w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie, stosownie do art. 7 i 77 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a., decyzja/postanowienie powinno być należycie uzasadnione z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Po przeanalizowaniu argumentacji zawartej w postanowieniu Dyrektora oraz przedstawionych dowodów w sprawie, Minister w pełni podzielił jego stanowisko co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Przedstawione stanowisko organu I instancji w odniesieniu do specyfiki, lokalizacji i charakteru planowanego przedsięwzięcia jednoznacznie przesądza o możliwości długofalowego, kumulatywnego (w dłuższej perspektywie czasowej) wpływu planowanej inwestycji na walory przyrodnicze [...] Parku Narodowego.
Otoczenie [...] Parku Narodowego stanowią niemal w 100 % rozciągające się po same granice otuliny Parku, powierzchnie leśne z bardzo nielicznymi i wartościowymi pod względem ekologicznym, enklawami łąkowymi. Szczególne znaczenie ma poruszona w wydanym postanowieniu organu I instancji problematyka konieczności zachowania niezbędnych powiązań przestrzennych, w postaci korytarzy ekologicznych dla migracji fauny z i do Parku Narodowego, również na terenach samej otuliny [...]PN, pozbawionych jeszcze w rozpatrywanej lokalizacji intensywnej zabudowy przestrzennej. Rozproszony charakter zabudowy jest w tym przypadku (w przeciwieństwie do zdania strony skarżącej) niezmiernie istotnym atutem, który zapewnia możliwość zachowania łączności ekologicznej (migracji zwierząt) między obszarami, o których mowa w postanowieniu organu I instancji.
Zgodnie z art. 5 pkt 2 u.o.p., korytarz ekologiczny jest obszarem umożliwiającym migrację roślin, zwierząt lub grzybów. Do tworzenia i utrzymania korytarzy ekologicznych zobowiązuje również § 10 pkt 4 lit. i rozporządzenia Ministra Środowiska z 28 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. W kontekście rozpatrywanej problematyki korytarzy ekologicznych należy przyjąć, iż korytarze ekologiczne stanowią obszary, "które łączą główne płaty siedliska i charakteryzują się stosunkowo dużym stopniem przenikalności (możliwości do przemieszczania się) dla gatunków, o które nam chodzi". Dobrze funkcjonujące korytarze ekologiczne to przede wszystkim te, które składają się z płatów właściwych dla siedlisk gatunków (fragmenty biotopów - ang. habitat patches) przede wszystkim pod względem ich struktury i funkcji oraz zdolności zapewnienia odpowiednich warunków życia dla poszczególnych gatunków (zwiększające prawdopodobieństwo występowania podobnych wymagań, szeroko rozumianych zasobów dla gatunku, gwarantujących możliwość ukrywania się, zdobywania pokarmu, zaspokajania potrzeb rozrodczych, etc.). Tak rozumiana obecność płatów środowiska przyrodniczego pozwala na zdecydowaną poprawę funkcjonalności i zwiększenie potencjału przemieszczania się (migracji) zwierząt pomiędzy poszczególnymi siedliskami (por. Dennis H.L.R. i in. 2013: Corridors and barriers in biodiversity conservation: a novel resource-based habitat perspective for butterflies, Biodivers. Conserv, 22: 2709-2734). W zależności od lokalizacji ta sama struktura przestrzeni krajobrazu może być korytarzem bądź barierą przestrzenną, może być także korytarzem w jedną stronę, a barierą w przeciwną (por. Dennis H.L.R. i in. 2013 - jak wyżej).
Utrzymanie korytarzy ekologicznych jest niezmiernie ważne dla zachowania różnorodności biologicznej, szczególnie w obrębie parku narodowego utworzonego między innymi w tym właśnie celu (art. 8 ust. 2 u.o.p.), jednakże nie jest to z reguły możliwe bez ścisłych relacji i powiązań przyrodniczych z jego otoczeniem. Korytarz ekologiczny to umożliwienie zwierzętom wędrówek w celu poszukiwania żerowisk, miejsc odpoczynku, wodopojów czy też nowych miejsc bytowania, stosownie do wymagań siedliskowych poszczególnych gatunków i ich areału osobniczego. W powyższym kontekście zapewnienie podstawowych ciągów migracyjnych populacjom wielu gatunków bytujących i zarazem chronionych na obszarach refugialnych jakimi są parki narodowe, jest niezbędnym warunkiem ich trwania w jednostce czasu i jednym z podstawowych wyzwań i zadań współczesnej ochrony przyrody i ekologii. Głównymi czynnikami negatywnymi (zagrożeniami zewnętrznymi bądź wewnętrznymi) z jakimi spotyka się współczesna cywilizacja w kontekście konieczności zapewnienia funkcjonalnych powiązań ekologicznych, są przede wszystkim wszelkiego rodzaju bariery przestrzenne, szczególnie takie jak drogi szybkiego ruchu (inwestycje liniowe) oraz niekontrolowane rozpraszanie zabudowy (urbanizacja terenów otwartych, a więc budownictwo mieszkaniowe, różnego rodzaju infrastruktura techniczna) wraz z towarzyszącymi jej trwałymi barierami w postaci ciągów ogrodzeń (ogradzanie pól i użytków łąkowych, ogrodzenia posesji, odgradzanie dróg etc.). To także towarzyszące budownictwu emisje zanieczyszczeń, hałasu i światła (zaburzających rytm okołodobowy zwierząt), ciągła obecność ludzi oraz zwierząt domowych (głównie psów i kotów pozostawiających swoje zapachy i odstraszające zwierzęta dzikie). Bariery ekologiczne, o których mowa, zmieniają strukturę funkcjonalno-przestrzenną krajobrazu rozbijają spójność ekologiczną większych, cennych z przyrodniczego punktu widzenia obszarów. Mogą także prowadzić do fragmentacji płatów przestrzeni przyrodniczej i trwałej izolacji, a w skrajnych przypadkach do niekorzystnych zmian genetycznych wskutek braku możliwości przemieszczania się zwierząt w obrębie pierwotnie wolnych od barier ich areałów. Zmiany, o których mowa, przyczyniają się do ustępowania niektórych gatunków, szczególnie tych, które wymagają dużego areału osobniczego (przemieszczania się na średnie i dalekie odległości) i nie są w stanie pokonywać szeregu barier antropogenicznych lub nie są w stanie funkcjonować ze względów behawioralnych w zmienionym antropogenicznie środowisku. Dotyczy to również gatunków o niewielkich areałach osobniczych, których siedliska bytowania zostają trwale przekształcone lub wręcz zniszczone (np. w wyniku zabudowy powierzchni biologicznie czynnej).
Organ I instancji słusznie wskazał na najważniejsze aspekty związane z funkcją korytarzy ekologicznych, przywołując zarazem właściwe dane naukowe (cytowane publikacje) i dokumenty planistyczne. Zagadnienie to zostało w sposób profesjonalny omówione i co najbardziej istotne dla prowadzonego postępowania administracyjnego - znajduje bezpośrednie przełożenie na zastaną, faktyczną sytuację przyrodniczo- przestrzenną. Zdaniem Ministra jest faktem niepodważalnym, że planowana inwestycja na obszarze wsi W. byłaby zlokalizowana w korytarzu ekologicznym łączącym [...] Park Narodowy i ściśle z nim powiązanymi obszarami Natura 2000: "[...]" [...] i "[...]" [...] z sąsiednimi pasmami górskimi [...], [...], [...](planowaną inwestycję naniesiono na mapę korytarzy ekologicznych łączących [...] Park Narodowy z otoczeniem opracowaną w ramach sporządzania planu ochrony dla Parku) względem danych z 2005 r., jak również w korytarzu ekologicznym, według danych zaktualizowanych dla systemu krajowego na rok 2012 ("Mapa korytarzy ekologicznych w Polsce" - http://mapa.korytarze.pl). Rozpatrywana lokalizacja odzwierciedla także wyjściowe dane przestrzenne i planistyczne z lat ubiegłych (o których mowa w postanowieniu organu I instancji) odnośnie do wyznaczania korytarzy migracyjnych w Polsce (krajowa sieć ekologiczna ECONET-PL, jako systemem obszarów węzłowych, najlepiej zachowanych pod względem przyrodniczym, posiadających najwyższą różnorodność biologiczną (praca zbiorowa pod redakcją Anny Liro, Warszawa 1998. http://docplayer.pl/3135600-Strategia-wdra-ania-krajowej-sieci-ekologicznej-econet- polska.html). Analizowana lokalizacja przedstawia bardzo dużą wartość przyrodniczą, jako teren rzeczywiście wykorzystywany przez drapieżne gatunki ptaków oraz zwierzęta kopytne i wpisuje się w modelowe wręcz siedliska o mozaikowym i biocenotycznym zarazem charakterze. Obszary tego rodzaju śródleśnych polan sprzyjają zwykle nie tylko bytowaniu wielu gatunków chronionych ptaków drapieżnych jak i gatunków ssaków. Są zwykle ostojami o dużym zróżnicowaniu gatunków flory i fauny (wysokim poziomie różnorodności biologicznej), szczególnie w ekotonie, na styku ekosystemu leśnego i łąkowego. Ewidentnym potwierdzeniem takiego stanu faktycznego (i tym samym stanowiska organu I instancji) jest notatka służbowa z obserwacji terenowych, (w aktach sprawy) potwierdzająca siedlisko bytowania szeregu gatunków ptaków. Chodzi o gatunki ptaków, związanych m.in. z agrocenozami oraz korzystających z mozaiki siedlisk, żyjących w przestrzeni Parku, jak i na jego pograniczu. Obszar ten jest siedliskiem życia osobników ptaków drapieżnych, w tym: orła przedniego (Aquila chrysaetos), orlika krzykliwego (Clanga pomarina), puchacza (Bubo bubo), myszołowa (Buteo buteo), trzmielojada (Pernis apivorus), puszczyka uralskiego (Strix uralensis). Są to równocześnie tereny występowania ofiar tych drapieżników. W przypadku tych gatunków mowa co najmniej o obszarach żerowania i odpoczynku, silnie powiązanych z występującym w analizowanym obszarze układem siedlisk. Dla gatunków ptaków drapieżnych, w szczególności szponiastych, niezbędnie jest pozostawienie znacznych płatów powierzchni nieprzekształconych, otwartych. Obiekty kubaturowe fragmentując siedliska uniemożliwiają natomiast prowadzenie obserwacji i żerowania zgodnego z biologią gatunków. Ta grupa zwierząt jest uzależniona od znacznej ilości powierzchni biologicznie czynnej w typie agrocenoz (łąki, pastwiska, ugory), otwartej lub nieprzekształconej, niezdeformowanej obiektami budowlanymi, ponieważ w takich warunkach skutecznie polują. Kierunek zagospodarowania proponowany w decyzji WZ jest sprzeczny z tymi wymogami. Nowy obiekt budowlany wprowadza zakłócenie obszaru służącego bytowaniu chronionych gatunków awifauny, względnie zwierząt będących pokarmem ptaków drapieżnych, zatem utrzymanie stanu obecnego jest pożądane. Nowy kierunek zagospodarowania jest sprzeczny z dyspozycją art. 8 ust. 2 u.o.p. w zakresie możliwości zachowania różnorodności biologicznej, w tym zasobów, tworów i składników przyrody, a w konsekwencji narusza art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p.
Z posiadanej dokumentacji jednoznacznie wynika, że teren planowanej inwestycji (śródleśna polana łąkowa, "[...]') jest intensywnie wykorzystywany przez ssaki. Wąski pas terenu po środku polany, na działce ewidencyjnej nr [...] pokryty jest zadrzewieniami powstałymi w wyniku naturalnej sukcesji lasu po zaprzestaniu użytkowania rolniczego około 30 lat temu. Na skraju polany, na południowy wschód od omawianej działki przy drodze na [...] występuje rozproszona, jak dotąd zabudowa: zagrodowa, mieszkaniowa, rekreacyjna. Las powyżej polany stanowią stosunkowo młode drzewostany ze świerkiem, sosną, brzozą brodawkowatą i jodłą. Ze względu na swoje położenie w jednej z otwartych przestrzeni stwierdzono duże zagęszczenie jeleni i saren. W miejscach poddanych oględzinom, zaobserwowano liczne przykłady żerowania zwierząt kopytnych w postaci żeru pędowego (ogryzanie pąków i kory pędów drzew i krzewów) gatunków liściastych. Miejscem szczególnie intensywnego żerowania saren i jeleni była południowo- zachodnia część polany. Obecność zwierząt kopytnych w opisywanych lokalizacjach jest związana z zimowymi migracjami jeleniowatych (sarny i jelenie), które schodzą z terenów wyżej położonych, z bardzo grubą warstwą śniegu, w tym z obszaru [...]PN, w niższe położenia górskie z cieńszą pokrywą śnieżną i zarazem większą dostępnością bazy pokarmowej. Ostatnie dane związane z przeprowadzonymi badaniami monitoringowymi w granicach Parku Narodowego (przeprowadzonymi tropieniami zwierząt na śniegu 28 lutego 2023 r.) również potwierdzają powyższe zależności migracyjne. Monitoring wykazał bowiem nieliczne ślady bytowania i żerowania ssaków kopytnych w wyższych położeniach górskich (na podstawie informacji ustnej z [...]PN). Aktualnie ze względu na ogrodzenie działek wzdłuż drogi na Wielką Górę jest to jedyna wolna przestrzeń umożliwiająca zwierzętom zejście ze zbocza. Odnosząc się do zarzutów uzgodnionych zabudów w "sąsiedztwie" inwestycji Minister przeanalizował wskazane przez skarżącego działki uzgodnione z Dyrektorem Parku tj. uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy dla działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w W. . Wszystkie są położone wzdłuż drogi (działka nr [...]) gdzie Dyrektor Parku uzgadnia inwestycje uznając teren za zurbanizowany. Przedmiotowa inwestycja na działce nr [...] znajduje się w terenie wolnym od zabudowy, wśród łąk kośnych (mapa obrazująca uzgodnioną zabudowę w aktach sprawy).
Zdaniem Ministra opisane powyżej uwarunkowania przestrzenne świadczą o bardzo ekstensywnym zagospodarowaniu przestrzennym terenu inwestycji i jego sezonowym wykorzystywaniu przez gatunki fauny w obszarze wyznaczonego korytarza ekologicznego. Wprowadzenie zabudowy, po środku polany, w enklawie, skutkowałoby zdaniem organu II instancji zdecydowaną utratą przyrodniczych funkcji rozpatrywanej lokalizacji w wyniku fragmentacji powierzchni biologicznie czynnej. Należałoby się spodziewać, spotęgowania szeregu kumulujących się oddziaływań i zagrożeń zewnętrznych, o których jest mowa w postanowieniu Dyrektora [...]PN (szczególnie o charakterze płoszącym gatunki fauny) z ewidentną szkodą dla funkcji opisywanego obszaru otuliny Parku, jako terenu bytowania zwierząt pozostających w ścisłych relacjach ekologicznych nie tylko z samym Parkiem Narodowym, ale także w zakresie sąsiednich obszarów przyrodniczych, które łączy omawiany powyżej korytarz ekologiczny. Negatywne oddziaływanie zewnętrzne nowej zabudowy antropogenicznej wynikające z obecności człowieka, całodziennej emisji światła, obcych zapachów i hałasu (być może także obecności zwierząt domowych) byłyby zdecydowanie szersze i na pewno nie zamykałyby się wyłącznie w obszarze objętym granicami dopuszczonymi w decyzji WZ. Odziaływania antropogeniczne wychodziłyby równocześnie poza obszar wyznaczonego korytarza ekologicznego.
Minister nie podzielił stwierdzeń skarżącego odnośnie do małej istotności potencjalnie nowych oddziaływań antropogenicznych ze względu na fakt występowania innej istniejącej zabudowy przestrzennej (w znacznym oddaleniu, wzdłuż drogi). Po pierwsze należy wskazać, że zabudowa antropogeniczna, o której mowa, ma skupiskowy charakter. Nie oznacza to oczywiście, że jej dotychczasowe oddziaływanie nie ma negatywnego wpływu na uwarunkowania przyrodnicze Parku Narodowego. Niezasadne jest jednak przyjmowanie poglądu, że w związku z istniejącą dotychczas zabudową, nawet uzupełnianą lokalnie o nowe inwestycje, jednakże na obszarach mocno przekształconych i zurbanizowanych, dopuszczone byłoby wprowadzanie zabudowy w miejscach krajobrazu otwartego, relatywnie nieprzekształconego antropogenicznie. Oznaczałoby to w konsekwencji, że każda jeszcze wolna od zabudowy przestrzeń otuliny Parku może być zabudowana z jednoczesną utratą walorów i funkcji przyrodniczych i tym samym ochronnej funkcji otuliny Parku określonej w Ustawie. W kontekście ustaleń dokonanych na gruncie przez organ I instancji nie można podzielić także bardzo lakonicznego argumentu skarżącego (nieopartego na wiedzy przyrodniczej), że trudno jest jednoznacznie wskazać, iż opisywany obszar (teren działki inwestycyjnej) stanowi tereny łowne, czy też bytowania zwierząt. Właśnie dogęszczanie zabudowy lub jej rozpraszanie (poza zcentralizowanymi ośrodkami urbanistycznymi) w takich specyficznych uwarunkowaniach przestrzennych, prowadziłoby do sytuacji zasygnalizowanej przez Skarżącego - wykluczenia bytowania zwierząt z ich pierwotnych niezaburzonych areałów. Dokonane ustalenia faktyczne o występowaniu ptaków i ssaków w rozpatrywanej lokalizacji całkowicie nie potwierdzają sugestii Skarżącego odnośnie do jednoznacznie negatywnego wpływu istniejącej zabudowy, na możliwość występowania zwierząt.
W kontekście powyżej przeprowadzonej wykładni i uzasadnienia dotyczącego opisu uwarunkowań przyrodniczych ważnych dla prowadzonego postępowania, Minister w pełni zgodził się ze stanowiskiem Dyrektora Parku opartym na przepisach Planu Ochrony [...]PN, jako dokumentu stanowiącego akt prawa powszechnie obowiązującego. Plan Ochrony, będący także specjalistycznym dokumentem eksperckim w zakresie działań na rzecz ochrony przyrody, w stopniu niezbędnym określa podstawowe kwestie związane z potrzebą podejmowania odpowiednich działań ochronnych dla zapewnienia skutecznego zarządzania walorami przyrodniczymi na obszarze Parku, jak również działań niezbędnych do przeciwdziałania identyfikowanym zagrożeniom zewnętrznym z poziomu jego otuliny. Organ I instancji wskazał na konkretne przepisy Planu Ochrony znajdujące bezpośrednie przełożenie na grunt prowadzonego postępowania administracyjnego, także w kontekście roli i potrzeby ochrony korytarzy ekologicznych na obszarze Parku. Plan Ochrony, o którym mowa, określa także niezbędne wskazania, na podstawie przepisów art. 19 ust. 5 oraz art. 20 ust. 1, 2 i 3 u.o.p., co do ustaleń do "studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, planów zagospodarowania przestrzennego województw (...)", które powinny być włączane do tych dokumentów planistycznych w trakcie ich przygotowywania. Należy podkreślić w tym miejscu, że w rozpatrywanym przypadku przepisy zawarte w Planie Ochrony zachowują także spójność merytoryczną i formalnoprawną z zapisami Studium Gminy N. . W szczególności organ I instancji wskazał w wydanym postanowieniu, że Studium, w rozpatrywanej lokalizacji planowanej inwestycji w miejscowości W., nie przewiduje nowej zabudowy mieszkaniowej i że podstawową funkcją tego obszaru są tereny rolnicze (R) przewidziane do utrzymania w dotychczasowym sposobie użytkowania. Zasadą generalną dla tych terenów jest "zakaz wprowadzania nowej zabudowy", "przy ograniczonym dopuszczeniu lokalizacji sieci i urządzeń infrastruktury technicznej (istniejące i projektowane przy wykazaniu braku możliwości przebiegu alternatywnego) i innych form zagospodarowania". Działka należąca do inwestora nie spełnia w sposób ewidentny wymagań określonych w Studium. Dokument ten zawiera także podstawowe odniesienia do tak zwanych obszarów węzłowych (rozdział 4.2.2 Studium) niezbędnych z punktu widzenia potrzeb ochrony "stref przejściowych zbiorowisk ekotonalnych pełniących istotną rolę w sieci połączeń ekologicznych o randze lokalnej i regionalnej". Należy mieć na względzie, że takie zapisy Studium były przedmiotem uzgodnienia projektu tego dokumentu, w zakresie ochrony przyrody, przez Dyrektora [...] Parku Narodowego na podstawie art. 10 ust. 6 u.o.p. (pismo z 7 września 2009 r.). Tym samym, obecnie podjęta decyzja przez organ I instancji o odmowie uzgodnienia projektu decyzji dla działki nr [...] w miejscowości W. jest w opinii Ministra całkowicie spójna zarówno ze wskazaniami Planu Ochrony, jak również z podstawowym dokumentem planistycznym jaki obowiązuje w gminie N. . Przyjęte rozwiązania planistyczne uwzględniają w pełni potrzeby ochrony przestrzeni przyrodniczej otuliny Parku Narodowego oraz odpowiadają regulacjom prawnym określonym w ustawie o ochronie przyrody. Powinny być one z całą pewnością kontynuowane i przeniesione w przyszłości do nadrzędnych dokumentów planistycznych w celu zagwarantowania spójności planowania przestrzennego w regionie, uwzględniającego między innymi, współczesną problematykę powiązań ekologicznych w postaci sieci korytarzy ekologicznych (migracyjnych) dla dużych ssaków kopytnych oraz drapieżników.
Zapisy Studium skutkujące niedopuszczeniem zabudowy przestrzeni przyrodniczej cennych obszarów na terenie Gminy N. stanowią materiał dowodowy w rozpatrywanej sprawie, ponieważ dokument ten jest swoistym interdyscyplinarnym materiałem eksperckim i to niezależnie od faktu, iż nie stanowi aktu prawa miejscowego i nie posiada cech aktu prawa powszechnie obowiązującego. Jeżeli w Studium zawarte są zapisy odnośnie konieczności obejmowania ochroną wyszczególnionych obszarów cennych przyrodniczo, nieprzeznaczania ich pod zabudowę ze względu na konieczność ich zachowania w stanie dotychczasowym - to tego typu dokument stanowi dowód w sprawie i znajduje przełożenie na przepisy Ustawy, chociażby w kontekście roli i funkcji instytucji otuliny Parku Narodowego i identyfikowanych zagrożeń zewnętrznych.
Ze względu na obecny system regulacji prawnych możliwe jest wprowadzanie zmian do planowania przestrzennego w drodze procedowania decyzji o warunkach zabudowy, jednakże zdaniem Ministra, powinna być zachowana ciągłość ustaleń planistycznych i ich logiczna zgodność z podstawowymi dokumentami, czy procedurami uzgodnieniowymi, mającymi bezpośredni wpływ na kształt zagospodarowania przestrzennego na poziomie lokalnym i ponadlokalnym.
Minister podzielił pogląd skarżącego, że każda sprawa (tu decyzji WZ) ma specyficzny i indywidualny charakter i musi być rozpatrywana przez organ I instancji na podstawie wiedzy specjalistycznej i odpowiednio zgromadzonego materiału dowodowego w stosunku do określonej lokalizacji. Stanowisko Dyrektora Parku i stanowisko Ministra można uznać za komplementarnie spójne nie tylko z już wymienionymi wcześniej dokumentami planistycznymi (takimi jak Studium czy Plan Ochrony [...]PN), ale także z Uchwałą Sejmiku Województwa Małopolskiego, stanowiącą akt prawa miejscowego. Zapisy wskazanych dokumentów są niezmiernie istotne z punktu widzenia kształtowania jednolitego podejścia do planowania przestrzennego, a w szczególności, w odniesieniu do prowadzonego postępowania administracyjnego, dla zapewnienia również właściwego podejścia do potrzeb ochrony przyrody na obszarze Parku Narodowego w powiązaniu z innymi obszarami wyznaczonych form ochrony przyrody. Minister jest zdania, że opinia organu I instancji, jako organu eksperckiego, wyspecjalizowanego w dziedzinie ochrony przyrody, znajduje ścisłe przełożenie merytoryczne na grunt rozpatrywanego studium przypadku. Wskazuje jednocześnie na brak możliwości uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla działki ewidencyjnej nr [...] w miejscowości W. na obszarze otuliny Parku Narodowego.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, zdaniem Ministra, Dyrektor Parku dochował należytej staranności przeprowadzając postępowanie uzgodnieniowe i wydając zaskarżone postanowienie. Materiał dowodowy został w sposób wyczerpujący zebrany i przeanalizowany, nie nastąpiło również odstępstwo od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
Stanowisko Dyrektora Parku było oparte na poprawnie przeprowadzonej analizie sytuacji przestrzennej dla planowanego zamierzenia inwestycyjnego w miejscowości W.. Decyzja o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji z decyzji WZ. została oparta na właściwym materiale dowodowym i w oparciu o prawidłowe wnioski prezentujące podstawowe związki przyczynowo skutkowe w kontekście potrzeby wykazania wysoce prawdopodobnego, negatywnego wpływu planowanej inwestycji na walory przyrodnicze Parku Narodowego. W ocenie organu II instancji zlokalizowanie inwestycji kubaturowych na rozpatrywanej działce nr [...] w miejscowości W. przyczyniłoby się do dalszej fragmentacji krajobrazu otuliny Parku, ograniczenia miejsc bytowania zwierząt.
Przedstawiony materiał dowodowy i zastosowana do niego argumentacja znajdują bezpośrednie przełożenie na grunt prawa materialnego, powszechnie obowiązującego. Odmowa uzgodnienia przez organ I instancji projektu decyzji o warunkach zabudowy dla planowanej inwestycji, wbrew wątpliwościom strony skarżącej, oparta została na właściwej interpretacji i analizie stanu faktycznego i obowiązujących przepisach prawa.
Z tym postanowieniem nie zgodziła się skarżąca, wnosząc pismem swego pełnomocnika, datowanym na 1 sierpnia 2025 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżam je w całości. Postanowieniu pełnomocnik zarzucił: .
":I. Naruszenie przepisów postępowania, a to art. 6, 7, 8 § 1 i 2, 9,10 § 1, 77 § 1,107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. przez:
a) niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności brak rozważenia położenia działki inwestycyjnej nr [...] w bezpośrednim sąsiedztwie terenów przeznaczonych pod zabudowę jak również już zabudowanych, powoływanie dowodów lub ich treści w sposób wybiórczy i jednostronny bez wskazania, które dowody zostały dopuszczone, które fakty organ uznał za udowodnione, a którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, sprzeczność w treści uzasadnienia postanowienia, przedstawienie argumentacji w sposób chaotyczny powtórzeniowy, bez konkretnego odniesienia się do przedmiotowej inwestycji
b) oparcie rozstrzygnięcia na materiałach nieznanych stronie, niezałączonych do akt postępowania, niedopuszczonych w formie dowodu, do których strona w żaden sposób nie mogła się odnieść, tj. na materiałach zamieszczonych na stronach internetowych różnych instytucji oznaczonych w treści zaskarżonego postanowienia w formie linku bez ich ujawnienia w aktach sprawy chociażby w formie wydruku, w zakresie w jakim dotyczą działki ewidencyjnej [...] ,
- na publikacji Dennis H.L.R. i in, 2013: Corridors and bariers in biodiversity: a novel resource - based habitat perpectives for butterflies, Biodivers. Conserv, 22: 2709-2734) bez jej ujawnienia w aktach sprawy chociażby w formie wydruku, w zakresie w jakim dotyczą działki ewidencyjnej [...] ,
c) oparcie rozstrzygnięcia w oparciu o nieprawdziwe twierdzenia dotyczące rzekomej migracji zwierząt w obrębie korytarza ekologicznego w którym położona ma być nieruchomość Inwestora, na którego istnienie powołuje się organ w sytuacji gdy twierdzenia te nie są poparte żadnymi badania, nie odnoszą się do działki skarżącego, przebiegał jakikolwiek korytarz sama nieruchomość skarżącego nie leży na terenie Żadnego korytarza ekologicznego czy nawet w jego bezpośrednim sąsiedztwie,
d) oparcie rozstrzygnięcia na danych dotyczących migracji zwierząt z lat 2009-2013 i z 2017-2020 r. w obrębie korytarza ekologicznego, na którego istnienie powołuje się organ, w sytuacji gdy dane te są nieaktualne i w żaden sposób nie odnoszą się do działki skarżącej,
e) odwołanie się do krajowej sieci ekologicznej ECONET-PL i czynienie ustaleń faktycznych w oparciu o tę bazę mimo, że baza te jest nieaktualna, pochodzi z roku 1998, a nadto dane w niej zawarte w żaden sposób nie odnoszą się do działki ewid. [...] położonej w W. ,
f) błędne przyjęcie, że zabudowa działki ewidencyjnej nr [...] położonej w W. może narazić na przerwanie drożność korytarza ekologicznego w sytuacji gdy całościowa analiza materiału dowodowego dostępnego w aktach postępowania prowadzi do wniosku, iż nie zostało wykazane, aby w miejscu, w którym skarżący zamierza realizować inwestycję bądź w jej bezpośrednim sąsiedztwie ekologiczny - w szczególności fakt ten potwierdzają mapy na które powołuje się organ umieszczone na stronie internetowej www.mapa.korytarze.pl
g) błędne przyjęcie, że planowana inwestycja na działce [...] w miejscowości W. - w otulinie parku- będzie inwestycją stwarzającą zagrożenia wynikające z działalności człowieka, podczas gdy nie zostało wykazane aby przez działkę skarżącego przebiegać miał jakikolwiek korytarz ekologiczny, a nadto w sytuacji gdy w tamtym terenie istnieją na nieruchomościach położonych sąsiednio, w niedużej odległości tj. działkach ewidencyjnych numer: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], trwałe zabudowania mieszkalne, gospodarcze, rekreacyjne oraz trwałe ogrodzenia, jak również planowana jest zabudowa zagrodowa innych nieruchomości, w tym działki ewidencyjnej [...] oraz [...] położonych w W. , na których to zrealizowanie Dyrektor [...] Parku Narodowego wyraził Zgodę,
h) błędne przyjęcie, że przez działkę ewid. [...] położoną w W. przebiega korytarz ekologiczny i że jej zabudowa będzie miała negatywny wpływ na migrację zwierząt w sytuacji gdy w/w organ nie wykazał, aby przez działkę skarżącego przebiegał jakikolwiek korytarz ekologiczny, migracyjny, jak również by teren ten stanowił jakikolwiek teren żerowy oraz całkowicie pominął fakt, że, na działkach sąsiednich tj. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] istnieje zabudowa mieszkaniowa, gospodarcza i rekreacyjna, sytuowana bliżej terenów leśnych niż działka skarżącego, na które to inwestycje zgodę wyraził Dyrektor [...] Parku Narodowego, jak również organ I instancji nie wykazał, aby planowana zabudowa miała mieć negatywny wpływ na migrację zwierząt na nieruchomości skarżącego i stanowić zagrożenie dla fauny żyjącej w Parku, w sytuacji gdy [...] Park Narodowy oddalony jest od nieruchomości skarżącego o odległość 6,6 km za obszar tzw. [...]o odległość przeszło 3 km - co skutkowało bezzasadnym wydaniem postanowienia odmawiającego uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy.
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego a to:
- art. 9 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 2 7.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez jego zastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na ustaleniach studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy N. bez wskazania przepisów tego studium, do których organ się odwołuje, nadto w sytuacji, w której studium uwarunkowań nie jest aktem prawa miejscowego a tym samym zapisy studium nie mogą uzasadniać odmowy uzgodnienia planowanej inwestycji, zaś samo studium jako akt planistyczny określa jedynie politykę przestrzenną gminy i wiąże jedynie organy gminy przy sporządzaniu projektów planów miejscowych, a nadto jako akt kierownictwa wewnętrznego określa tylko kierunki i sposoby działania organów i jednostek pozostających w systemie organizacyjnym aparatu gminy,
- art. 53 ust. 4 pkt.7 w zw. art. 6 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez odmowę uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla planowanej inwestycji, mimo iż nie ma ku temu podstaw tak prawnych jak i faktycznych oraz w sytuacji gdy inwestycja skarżącego graniczy z nieruchomościami, na której zostały wybudowane budynki mieszkalne w warunkach zabudowy zagrodowej oraz budynku rekreacji indywidualnej,
- art. 11 w związku z art. 5 pkt. 14 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody poprzez błędne przyjęcie, że planowana inwestycja w otulinie parku będzie inwestycją stwarzającą zagrożenia wynikające z działalności człowieka, podczas gdy na tym terenie istnieją już w sąsiedztwie trwałe zabudowania mieszkalne, gospodarcze i ogrodzenia co znajduje potwierdzenie również w załączniku znajdującym się w aktach sprawy, a dołączonym do uzasadnienia postanowienia wydanego przez organ I instancji - Dyrektora [...]PN".
Pełnomocnik skarżącej wniósł "w oparciu o treść art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a." o przeprowadzenie dowodu w sprawie:
"a) poprzez zwrócenie się do Dyrektora [...] Parku Narodowego do przedłożenia odpisów prawomocnych postanowień w przedmiocie uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy dla działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w W. , na fakt istnienia w bezpośrednim sąsiedztwie działki inwestora trwałej zabudowy, budowy i rozbudowy kolejnych budynków mieszkalnych i pozytywnego opiniowania przez Dyrektora [...]PN decyzji ustalających warunki zabudowy dla inwestycji realizowanych na tych nieruchomościach - tożsamych do inwestycji planowanej do przeprowadzenia przez skarżącą (budynek mieszkalny i gospodarczy w warunkach zabudowy zagrodowej).
b) poprzez dopuszczenie 2 załączonych do skargi fotografii:
nr 1 - wydruku z portalu www.geoportal2.pl - obrazującej lokalizację planowanej inwestycji - na fakt wykazania, że nieruchomość Inwestora lokalizowana jest w ternie zurbanizowanym, jak również na fakt wykazania, że - podobnie jak nieruchomości sąsiednie - poddawana jest intensywnej działalności rolniczej i jest kilka razy w roku wykaszana
nr 2 - wydruku ze strony www.mapy.korytarze.pl - obrazującej lokalizację korytarzy ekologicznych na terenie obszaru w którym znajduje się nieruchomość Inwestora - na fakt wykazania, że leży ona poza korytarzami ekologicznymi ustalonymi w 2005 i 2012 roku". Ponadto wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia Dyrektora [...] Parku Narodowego.
Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżącej omówił stan sprawy i wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada przepisom prawa, dotknięte jest poważnymi wadami w zakresie ustalenia istotnych elementów stanu faktycznego, kategoryzuje praw własności na lepsze i gorsze, godzi w zasadę równości wobec prawa i degraduje zasadę zaufania obywateli do organów administracji. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w sposób marginalny odnosi się do zabudowy działek sąsiednich, wskazując na konieczność poszukiwania kompromisu pomiędzy wartościami przyrodniczymi a poszanowaniem prawa własności, w żaden nie rozważa jednak, w oparciu o jakie czynniki wyłom w zakresie zabudowany tamtego terenu został już przez Dyrektora uczyniony kilkukrotnie, jakie okoliczności determinowały zgodę Dyrektora [...]PN przy realizacji inwestycji podobnych w sąsiedztwie i dla jakich względów okoliczności te nie są aktualne obecnie.
Dyrektor [...]PN wydając przedmiotowe uzgodnienie nie wspominał w jego treści o mającym istnieć w tamtym terenie korytarzu ekologicznym, którymi miałby migrować jakiekolwiek zwierzęta. W tej sprawie postawa Dyrektora [...]PN jest niejednolita, wybiórcza. Organ sam tworzy precedensy w możliwości zabudowy terenów będących w Otulinie Parku Narodowego, aby następnie w sposób wybiórczy zwalczać je w drodze odmowy uzgodnienia inwestycji innym inwestorom. Taka postawa organu przeczy konstytucyjnej zasadzie równości wobec prawa skoro jeden podmiot jest uprawniony do zabudowany swojej nieruchomości w oparciu o zgodę wyrażoną przez organ, a drugi choć jego nieruchomość przylega do nieruchomości zabudowanej, takiej zgody przez ten sam organ już otrzymać nie może. Niezrozumiałym jest wybiórcze traktowanie obywateli przez [...] Park Narodowy, który z jednej strony sąsiednie inwestycje opiniuje w sposób pozytywny, zaś Skarżącej odmawia takiego zaopiniowania, ograniczając jej określone konstytucyjne prawo własności.
Skarżąca nie przeczy, że działka objęta wnioskiem o wydanie warunków zabudowy leży w istocie w Otulinie [...] Parku Narodowego oraz w [...] Obszarze Chronionego Krajobrazu, jednakże organ w żaden sposób nie wykazał aby inwestycja te leżała w obszarze korytarza ekologicznego, a w szczególności aby pociągała za sobą zagrożenia, o których wspomina w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Minister powołuje się na dane zamieszczone na stronie internetowej www.mapy, korytarze.pl twierdząc przy tym, że działka nr [...] leży bezpośrednio w korytarzu ekologicznym. Weryfikacja materiałów zamieszczonych na ww. stronie internetowej wskazuje na istnienie zupełnie odmiennego stanu rzeczy. Znajdujące się tam mapy korytarzy ekologicznych wskazują wprost na ich występowanie w lokalizacji na wschód i na północ od drogi publicznej - ulicy [...] w W. . Działka nr [...] leży w kierunku zachodnim względem lej drogi, całkowicie poza obszarem funkcjonujących korytarzy ekologicznych. Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt. 1 u.p.z.p. każdy ma prawo do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny. Ta fundamentalna zasadna powinna być każdorazowo brana pod uwagę przez organy uzgadniające w toku postępowania o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, a w przypadku odmowy uzgodnienia, co stanowi w istocie ograniczenie inwestorowi prawa własności, postępowanie wino być poprzedzone wnikliwą, dogłębną analizą zebranych dowodów, z rozważeniem wszystkich argumentów przemawiających zarówno na korzyść jak i na niekorzyść inwestora.
W niniejszej sprawie trudno oprzeć się wrażeniu, iż postępowanie przeprowadzone przez Dyrektora i Ministra jest tendencyjne, jednostronne i w żaden sposób nie uwzględnia interesów inwestora, któremu zaskarżone postanowienie w istocie ogranicza prawo własności, przez pozbawienie go prawa do zagospodarowania własnej działki. Organy odmawiając uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu uzasadniły to stwierdzeniem, że inwestycja będzie wywierała wpływ na korytarz ekologiczny łączący [...]PN z obszarami sąsiednimi, a nadto będzie miała wpływ na możliwość żerowania zwierząt bytujących w Parku, a wychodzących poza jego granice. W tym aspekcie organy przytoczyły szereg publikacji oraz odwołały się do materiałów zawartych na stronach internetowych podając ich linki. W pozostałej części uzasadnienia organ II Instancji - podobnie jak organ I instancji - ogólnie wskazał jakie są funkcje otuliny parku narodowego, samego parku narodowego, jakie występują zagrożenia dla migracji zwierząt, i ich populacji, powołał się na rozporządzenie Ministra Środowiska oraz wskazał na zapisy studium uwarunkowań Gminy N. .
Mimo że organ posłużył się obszerną argumentacją trudno doszukać się w aktach sprawy dowodów, na których organ się oparł wywodząc tę argumentację bądź które udostępnił stronie do zapoznania się przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, i do których strona mogłaby się odnieść przed zakończeniem sprawy. Przypomnieć należy, że inwestor nie jest organem specjalistycznym w zakresie ochrony przyrody i nie zna publikacji, na które powołuje się organ w treści uzasadnienia, a w takim wypadku organ winien zamieścić te publikacje w aktach postępowania, tak aby strona mogła zapoznać się z ich treścią czy to chociażby w formie wydruku ze strony internetowej czy też w formie kserokopii. Tematyczne opracowania eksperckie czy też dokumentacje oparte na wiedzy specjalistycznej winny posiadać bezpośredni związek z obszarem planowanej inwestycji. W przypadku przywoływanych przez organ badań i publikacji trudno doszukać się takiego bezpośredniego związku. Trudno też doszukać się w aktach sprawy postanowienia o dopuszczeniu tych materiałów w formie dowodu. Argumentacja, którą posłużył się organ nosi miano argumentacji ignotum per ignotum, oraz idem per idem. Strona nie wie, czym dysponuje organ, organ tego stronie przed wydaniem postanowienia nie udostępnia, materiał nie znajduje się w aktach sprawy i nie jest możliwy do weryfikacji, a jednak finalnie Dyrektor i Minister odmawia Inwestorowi uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu w oparciu o te właśnie dokumenty. Takie działanie organu narusza ogólne przepisy k.p.a. o postępowaniu administracyjnym.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że działka [...] położona jest w miejscowości W., Gmina N. i swoim obszarem sięga Otuliny [...]PN i [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu. W bezpośrednim sąsiedztwie tej działki, w odległości około 90 metrów w kierunku wschodnim, na działce nr [...] zlokalizowany jest budynek mieszkalny, na działce [...] i [...] budynek gospodarczy o wymiarach ok 9,5 (szerokość) x 15 m (długość) i budynek mieszkalny o wymiarach 16 m (szerokość) na 20 m (długość), dalej w kierunku zachodnim na działce nr [...] budynki mieszkalne i gospodarcze, na działce nr [...] budynek mieszkalny i na działce nr [...] budynek mieszkalny o wymiarach 17 m x 22 m zaś na działkach [...], [...] znajdują się dwa budynki rekreacji indywidualnej. Wszystkie wyżej wskazane obiekty to budynki nowe. Lokalizowane są zasadniczo w tym samym terenie, w miejscu o lokalnej nazwie [...]. Wszystkie wyżej wskazane nieruchomości mają zapewniony dostęp do drogi publicznej - asfaltowej - ulica [...] w W. , albo w sposób bezpośredni lub przez drogę wewnętrzną prywatną. Wszystkie wyżej wskazane budynki dla swojego powstania wymagały pozytywnego uzgodnienia Dyrektora [...] Parku Narodowego i takowe uzgodnienie uzyskały. Podobnie jak przylegająca do zachodniej granicy działki inwestora działka nr [...] (leżąca administracyjnie na terenie Miasta N. ), która również posiada pozywaną opinię Dyrektora [...]PN. Wszystkie wyżej wymienione budynki mieszkalne, gospodarcze i rekreacji indywidualnej położony są w Otulinie [...]PN, leżą w strefie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu, lokalizowane są w odległości około 6,6 km od południowej granicy [...] Parku Narodowego, jak również w odległości około 3 km od obszaru ochrony [...]. Budynki te, wraz z działką Inwestora, leżą w jednej strefie zabudowy, w pasie o szerokości około 200 metrów. Tym samym wszystkie wymienione budynki mogłyby przecinać ten sam korytarz ekologiczny, o którym wspomina D[...]PN i Minister (gdyby w rzeczywistości istniał), a mimo to zostały wybudowane, przy pozytywnej aprobacie i uzgodnienie Dyrektora [...]PN. Nie jest zatem wiadomym stronie skarżącej dlaczego Dyrektor [...]PN różnicuje sytuacje podmiotów, odmawiając inwestorowi prawa do zagospodarowania własnej działki, jednakże dopuszczając taką możliwość dla nieruchomości sąsiednich, a zatem czyniąc co najmniej kilka precedensów w zakresie zabudowy gruntów położonych w tamtym terenie i podważając tym samym cały przedstawiony w zaskarżonym postanowieniu przez siebie wywód.
W ocenie skarżącej działanie Dyrektora stanowi gradację praw własności i dzieli właścicieli gruntu położonego w tym samym ternie, chcących zagospodarować swoje nieruchomości w tożsamy sposób na lepszych i gorszych. Działanie to podważa także zasadę zaufania obywateli do organów administracji. Nie da się bowiem w sposób racjonalny wytłumaczyć, że w zasadniczo tożsamych stanach faktycznych i prawnych ten sam organ rozstrzygając w indywidualnych sprawach wydoje całkowicie sprzeczne ze sobą decyzje. Dokonując ustaleń faktycznych w sprawie organ stwierdził, że opiniowana inwestycja znajduje się w zasięgu ważnego korytarza ekologicznego rangi międzynarodowej łączącego [...] Park Narodowy i ściśle powiązane z nim obszary Natura 2000 "[...]" i [...] z sąsiednimi pasmami górskimi [...], [...], [...]praż P. i zlokalizowanymi tam parkami narodowymi i obszarami Natura 2000. Stronie nie jest wiadomym, bowiem organ takich dowodów nie przeprowadził ani ich w aktach sprawy nie zamieścił, czy działka Inwestora może tylko znajduje się w zasięgu ważnego korytarza ekologicznego, czy też korytarz ten przebiega przez tę działkę bezpośrednio, bowiem, jak twierdzi organ, realizacja zamierzenia inwestycyjnego istotnie ograniczy drożność istniejącego w tym miejscu korytarza ekologicznego, czy też może korytarz ten jest zdecydowanie szerszy i obejmuje inne tereny bowiem korytarz ten już bowiem częściowo zabudowany, jak twierdzi organ.
Skarżąca nie wie, gdzie w istocie przebiega korytarz migracyjny, o którym wspomina Dyrektor i Minister, jaki on jest długi i szeroki, czy faktycznie w obrębie jej działki migrują jakiekolwiek zwierzęta, czy istnieje trwała zabudowa tego korytarza ekologicznego i gdzie ona się znajduje bowiem Dyrektor żadnej mapy w tym zakresie skarżącej nie przedstawił, żadnych badań w rejonie działki skarżącej nie przeprowadzał. Skarżąca nie jest w stanie w żaden sposób rzeczonych danych zweryfikować bowiem organ, mimo że się na nie powołuje, to w aktach sprawy ich nie zamieścił. Z analizy przeprowadzonej przez Dyrektora można wnioskować, że korytarz ekologiczny rozciąga się wyłącznie na długości działki inwestora, zwierzęta migrują po nim w linii prostej wprost na działkę skarżącej, a później do pobliskiego lasu, a zabudowa tej działki spowoduje, że powstanie trwała bariera nie do przebycia dla zwierząt, a tym samym zostanie zamknięte jedyne miejsce, które łączy [...] z sąsiednim pasmami górskimi i parkami narodowymi, co jest oczywiście nieprawdą.
Zabudowa działki inwestora nie spowoduje dla migracji zwierząt żadnej bariery. Skarżąca nie rozumie jak budowa małego obiektu ma zawęzić korytarz ekologiczny, który prawdopodobnie ma kilka kilometrów szerokości. Nie jest zrozumiałe, jak wykonanie tej inwestycji miałoby przeszkodzić w migracji zwierząt np. w rejon [...] czy [...] i O., które to pasma są położone na zachód od pasma [...], a pomiędzy tymi pasmami istnieje zwarta zabudowa w postaci kilkudziesięciu miejscowości w tym samego miasta N. , czy np. rejon [...], które są oddalone od nieruchomości skarżącej o kilkaset kilometrów. Być może faktycznie tymże korytarzem, o którym wspomina organ migrują różne zwierzęta jednakże w żaden sposób nie zostało dowiedzione, że migrują one przez działkę skarżącej. To że np. wilk, ryś czy niedźwiedź migruje z rejonu [...] w rejon [...] nijak ma się do działki skarżącej albowiem z pewnością można założyć, że jego trasa migracji przebiega w zupełnie innym miejscu, oddalonym od działki skarżącej o co najmniej kilkadziesiąt kilometrów, a przynajmniej organ nie wykazał aby migracja ta odbywała się po działce skarżącej. Skarżąca nie wie także, i nie jest w stanie zweryfikować, czy planowany do zainwestowania obszar w istocie znajduje się w sieci ekologicznej ECONET-PL. Skarżąca nie wie co to za sieć, a organ żadnych dokumentów do akt sprawy w tym przedmiocie nie zamieścił. Trudno też zgodzić się z organem, że inwestycja skarżącej spowoduje, iż zwierzęta nie będą mogły pokonać tej "bariery fizycznej" skoro w bezpośrednim sąsiedztwie działki skarżącej w odległości kilkudziesięciu metrów znajdują się budynki mieszkalne, gospodarcze i rekreacji indywidulanej, zaś inwestycja skarżącej nie jest inwestycją wielkogabarytową i zwierzęta mogą ją zwyczajnie obejść, o ile w tamtym miejscu w ogóle się przemieszczają. Ponadto skarżąca poddaję w wątpliwość argumentację organu jakoby przez jej działkę w kierunku południowym bądź południowo wschodnim miała następować migracja zwierząt skoro w linii prostej od jej działki na kierunku południowym rozłożona jest miejscowość W., zaś południowo wschodnim istnieje zwarta zabudowa miejscowości O. . Stąd założyć można, że migracja zwierząt na tych kierunkach przebiega w zupełnie innych miejscach niż położona jest działka skarżącej.
Organ nie wykazał, że przez działkę skarżącej przebiega korytarz ekologiczny, że w tamtym miejscu migrują zwierzęta, że zabudowa tej działki uniemożliwi lub utrudni migrację tych zwierząt. Przytoczone przez organ zagrożenia opisane w cytowanych publikacjach są w istocie hasłami, które nie odnoszą się do działki skarżącej. Przywołane przez organ dane dot. migracji mierzą! w ramach wskazywanego przez organ korytarza ekologicznego żadną miarą nie odnoszą się do nieruchomości skarżącej. Organ nie przedstawił żadnego dokumentu, który wskazywałby, że na działce skarżącej zarejestrowano migrację czy chociażby trop jakiegokolwiek zwierzęcia. Odnosząc się do faktu, że inwestycja zlokalizowana jest na terenie otuliny wskazać należy, że otulina nie jest formą ochrony przyrody, a jedynie strefą ochronną graniczącą z formą ochrony przyrody i wyznaczoną indywidualnie dla formy ochrony przyrody w celu zabezpieczenia przed zagrożeniami zewnętrznymi wynikającymi z działalności człowieka.
Budowa budynku w żaden sposób nie będzie stwarzać zagrożenia dla w/w formy ochrony przyrody, nie będzie powodować pogorszenia warunków życia chronionych gatunków roślin i zwierząt oraz przecinać czy zawężać korytarzy migracyjnych bowiem żadne zwierzęta czy rośliny chronione prawem nie występują na przedmiotowej działce, ani też przez nią nie migrują. Wyznaczenie otuliny parku narodowego nie jest jednoznaczne z brakiem możliwości wprowadzenia na tym obszarze jakiejkolwiek działalności inwestycyjnej, w tym także zabudowy przestrzennej.
Nie sposób również zgodzić się z argumentacją organu odwołującą się do Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy N. tj. uchwała Rady Gminy N. z 20 marca 2012 r. nr XIV/115/2012 z dnia 20 marca 2012 ze zmianami, gdyż studium uwarunkowań i zagospodarowania terenu nie jest aktem prawa miejscowego. Określa - jako akt planistyczny - jedynie politykę przestrzenną gminy i wiąże wewnętrzne organy gminy przy sporządzaniu projektów planów miejscowych. Jako akt kierownictwa wewnętrznego określa więc tylko kierunki i sposoby działania organów i jednostek pozostających w systemie organizacyjnym aparatu gminy przy sporządzaniu projektu przyszłego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Studium stanowi więc jeden z etapów poprzedzających uchwalenie planu i nie może w żadnym wypadku stanowić podstawy do wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Organ nie wypełnił nałożonych na niego obowiązków w zakresie rzetelnego przeprowadzenia postępowania w sprawie.. Przedstawiona argumentacja ma charakter ogólnikowy i wybiórczy. Brak jest odniesienia przywołanych badań do działki inwestora. Organ nie rozważył okoliczności położenia działki inwestycyjnej w bezpośrednim sąsiedztwie terenów przeznaczonych pod zabudowę jak również zabudowanych. Postanowienie zawiera szereg sprzeczności, których organ w żaden sposób nie wyjaśnił. Uzasadnienie postanowienia, w którym inwestorowi odmawia się prawa do uzgodnienia warunków zabudowy jego działki, czyli ogranicza się go w prawie własności, nie może posiadać żadnej dowolności interpretacyjnej, opierać się na przypuszczeniach czy domniemaniach, co w sporej części zaskarżonego postanowienia miało właśnie miejsce.
W obszernej odpowiedzi na skargę Minister odnosząc się do stawianych zarzutów podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2024 r, poz..935, dalej: " p.p.s.a.") wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie naruszało prawa, a skarga nie była zasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że zasadą konstytucyjną jest, że organa władzy publicznej zobowiązane są do ochrony walorów przyrodniczych Polski (art. 5 Konstytucji RP). Tym niemniej, jeśli owa ochrona dotyka prawa własności nieruchomości w rozumieniu art. 140 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 1071, dalej: "k.c.") to organa powinny uwzględniać fakt prawny, że zgodnie z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska chroni również własność, a ta może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP).
Jednym z przejawów własności, ujmowanych w triadzie uprawnień właścicielskich ww. art. 140 k.c., jest korzystanie z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa, a więc również w sposób, określany w art. 4 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 418), jako zasada wolności budowlanej. Własność nie jest prawem absolutnym i może podlegać ustawowym ograniczeniom. Zarówno art. 140 k.c., jak i art. 4 Prawa budowlanego wyraźnie stanowią, że wykonywanie prawa własności musi jednak mieścić się w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego.
Ustawodawca, przewidując możliwość kolizji interesu ogólnospołecznego (ochrona przyrody) z interesem jednostkowym (ochrona własności) i w nawiązaniu do ww. zasad wykonywania prawa przez obywateli przewidział określone w ustawie środki, pozwalające na ważenie obu tych interesów. W sprawach dotyczących prawa zabudowy na terenie nieobjęty, miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nakazał przed zmianę przeznaczenia lub wykorzystywania terenu uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy (art. 59 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, t. jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1130, dalej: "u.p.z.p."). Jeżeli ustalenie warunków zabudowy dla określonego zamierzenia budowlanego mogłoby kolidować z ochroną przyrody ustawodawca wprowadził wymóg uzgodnienia projektu decyzji z organem wyspecjalizowanym - dyrektorem parku narodowego (art. 53 ust. 4 pkt 7 u.p.z.p.). Uzgodnienia takiego dokonuje się w trybie art. 106 k.p.a. (art. 53 ust. 5 cyt. ustawy).
Zgodnie z art. 106 § 5 k.p.a. uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy następuje w drodze postanowienia, w tym samym do postepowania uzgodnieniowego stosuje się zasady postępowania, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego – w tym zasady wynikające z art. 7, 77 § 1, 8 § 1 i 2, 80 i 107 § 3 k.p.a.. Tym samym, obowiązkiem organu uzgodnieniowego jest podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Owo "wyjaśnienie stanu faktycznego" w postępowaniu uzgodnieniowym oznacza konieczność indywidualnego odniesienia się do istoty sprawy i – jak w sprawie niniejszej – oceny potencjalnego wpływu konkretnej inwestycji budowlanej na konkretne uwarunkowania przyrodnicze, podlegające ochronie.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zamierzona przez skarżącą, a podlegająca uzgodnieniu przed wydaniem warunków zabudowy, inwestycja budowlana znajduje się na działce nr ewid. [...] w W. " w otulinie [...] Parku Narodowego. Przypomnieć należy, że "otulina" to – zgodnie z art. 5 pkt 14 u.o.p. - strefa ochronna graniczącą z formą ochrony przyrody i wyznaczoną indywidualnie dla formy ochrony przyrody w celu zabezpieczenia przed zagrożeniami zewnętrznymi wynikającymi z działalności człowieka. Wyznacza otuliny parku narodowego na obszarach graniczących z parkiem narodowym jest obowiązkowe (art. 11 ust. 1 u.o.p.).
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 u.o.p. "park narodowy" jest formą ochrony przyrody, a jego utworzenie stanowi celu publiczny w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.) – art. 7 ust. 1 u.o.p. Park narodowy obejmuje obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, społecznymi, kulturowymi i edukacyjnymi, o powierzchni nie mniejszej niż 1000 ha, na którym ochronie podlega cała przyroda oraz walory krajobrazowe (art. 8 ust. 1 u.o.p.). Tworzy się go w celu zachowania różnorodności biologicznej, zasobów, tworów i składników przyrody nieożywionej i walorów krajobrazowych, przywrócenia właściwego stanu zasobów i składników przyrody oraz odtworzenia zniekształconych siedlisk przyrodniczych, siedlisk roślin, siedlisk zwierząt lub siedlisk grzybów (art. 8 ust. 1 u.o.p.). Do zadań parków narodowych należy w szczególności prowadzenie działań ochronnych w ekosystemach parku narodowego, zmierzających do realizacji celów, o których mowa w art. 8 ust. 2 u.o.p.; udostępnianie obszaru parku narodowego na zasadach określonych w planie ochrony, o którym mowa w art. 18, lub zadaniach ochronnych, o których mowa w art. 22, i w zarządzeniach dyrektora parku narodowego; prowadzenie działań związanych z edukacją przyrodniczą (art. 8b ust. 1 u.o.p.)..
Jak podkreśla się w literaturze, "Środowisko przyrodnicze nie zna granic administracyjnych. W związku z tym bardzo częstym zjawiskiem jest migracja zwierząt z parku narodowego i odwrotnie. Dlatego też w celu uniknięcia oddziaływania przez człowieka na środowisko przyrodnicze w parku narodowym ustawodawca w art. 11 ust. 1 u.o.p. przewidział wyznaczenie wokół parków narodowych otuliny" (tak w komentarzu do art. 11 u.o.p. w: K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, wyd. VI, opubl. WKP 2024).
Autor ww. Komentarza zwraca słusznie uwagę na to, że w ustawie o ochronie przyrody nie zawarto regulacji, która zakazy wymienione w art. 15 ust. 1 przenosi na obszary otuliny. Ochronie zatem przewidzianej w powołanym wyżej przepisie podlegają tylko tereny należące do parków narodowych i tylko do tych terenów znajdują zastosowanie zakazy, co do zasady. Tym niemniej, jak stwierdza autor, w orzecznictwie podkreśla się, że: "1. Ustawowo określony cel otuliny stanowi podstawę do formułowania ograniczeń w sferze wykonywania własności nieruchomości położonych w otulinie. 2. W otulinie parku narodowego można lokalizować tylko takie inwestycje, które dla tego parku nie stwarzają zagrożenia wynikającego z działalności człowieka" (wyrok NSA z 8.04.2009 r., II OSK 590/08, LEX nr 562867; podobnie wyrok WSA w Warszawie z 11.05.2010 r., IV SA/Wa 99/10, LEX nr 675425). Ten kierunek interpretacji znajduje potwierdzenie także w najnowszym orzecznictwie, w którym przyjmuje się, że: "Ustawowo określony cel otuliny stanowi podstawę do formułowania ograniczeń w sferze wykonywania własności nieruchomości położonych w otulinie, przy czym w otulinie parku narodowego można lokalizować tylko takie inwestycje, które dla tego parku nie stwarzają zagrożenia wynikającego z działalności człowieka" (wyrok NSA z 30.05.2019 r., II OSK 1291/18, LEX nr 2698593). Z takim stanowiskiem należy się zgodzić. Skoro bowiem otulina odgrywa rolę swoistego bufora pomiędzy obszarem chronionym a tym, który taką ochroną nie został objęty, w celu wyeliminowania negatywnych oddziaływań na chronione wartości przyrodnicze na jej terenie nie powinny być realizowane przedsięwzięcia mogące być źródłem właśnie takich oddziaływań".
Pomimo tego, że na terenie otulin parków narodowych nie wprowadzono żadnych ograniczeń odnoszących się do lokalizacji przedsięwzięć i warunków technicznych, jakie powinny one spełniać, to i tak nie będą mogły być tam umiejscowione te, które powodują zagrożenia dla środowiska przyrodniczego na terenie parku narodowego. W przypadku stwierdzenia w prowadzonym postępowaniu administracyjnym możliwości wystąpienia takich zagrożeń, organy administracji powinny wydać decyzję o charakterze odmownym (por. wyrok WSA w Warszawie z 7 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1305/06, wyrok NSA z 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 590/08, WSA w Warszawie z 11 maja 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 99/10, CBOSA).
Ze względu na zawarty w definicji legalnej cel otuliny parku krajobrazowego, na jej terenie może być prowadzona tylko taka działalność, która dla parku krajobrazowego nie stwarza zagrożenia wynikającego z działalności człowieka. Zakres ochrony, elementy jej podlegające w konkretnym parku decydować będą, czy można z nimi pogodzić planowaną formę działalności w obszarze otuliny (tak WSA w Łodzi w wyroku z 26 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 457/19, CBOSA).
W sprawach związanych z udzielaniem warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji lokalizowanych w otulinie parku narodowego badanie przez organ uzgodnieniowy (dyrektora parku narodowego) potencjalnego wpływu na cele chronione dotyczy więc nie tyle samego obszaru otuliny, co przede wszystkim samego parku narodowego. Stąd tez przyjmuje się, że ustawowo określony cel otuliny stanowi podstawę do formułowania ograniczeń w sferze wykonywania własności nieruchomości położonych w otulinie, przy czym w otulinie parku narodowego można lokalizować tylko takie inwestycje, które dla tego parku nie stwarzają zagrożenia wynikającego z działalności człowieka (tak NSA w wyroku z 30 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1291/18, CBOSA).
Jeżeli więc – jak w sprawie niniejszej – organ I instancji odmawia uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, powołując się na ochronę parku narodowego, to przedmiotem kontroli organu II instancji (a następnie sądu administracyjnego) jest to, czy planowana inwestycja stwarza zagrożenie dla wartości chronionych. "Zagrożenie" nie jest równoznaczne z rzeczywistym, istniejącym wpływem planowanej inwestycji na wartości chronione, ale z jego potencjalną możliwością. Stąd też dokonanie kontroli prawidłowości negatywnych postanowień organów sprowadza się do tego, czy po pierwsze wynikały z wiedzy specjalistycznej organów, po drugie, czy zostały uzasadnione należycie, a po trzecie, czy powiązane zostały z konkretną inwestycja budowlaną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że zarówno organ I, jak i II instancji należycie uzasadniły odmowne rozstrzygnięcia. Uzasadnienia postanowień są nadzwyczaj rozbudowane i w sposób oczywisty wynikają z niedającej się w tej sprawie zakwestionować wiedzy specjalistycznej. W związku z tym, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia Ministra zostało obszernie opisane w części uzasadnienia faktycznego niniejszego wyroku, tut. Sąd nie będzie ich ponownie przytaczał, wskazując jednak na to, że ustalenia organu wynikały również z szeroko cytowanej literatury, dotyczącej chronionych walorów przyrodniczych [...] Parku Narodowego. Organ powiązał też - w sposób niebudzący wątpliwości tut. Sądu - te walory z zagrożeniem, jakie wynikałoby z realizacji zamierzenia budowlanego skarżącej.
To, że pełnomocnik skarżącej kwestionuje stanowisko organu w ten sposób, że twierdzi, iż nie znał opracowań powołanych przez Ministra (a organ mu ich nie przedstawił) świadczy natomiast o tym, że słusznie uzależnił ustawodawca udzielenie warunków zabudowy od uzgodnienia ich przez organ wyspecjalizowany w ochronie przyrody, w tym przez dyrektora parku narodowego, czerpiący wiedzę również ze specjalistycznych opracowań, nieznanych publicznie (art. 53 ust. 4 pkt 7 u.p.z.p.).
Zdaniem pełnomocnika, Minister oparł rozstrzygnięcie "na materiałach nieznanych stronie, niezałączonych do akt postępowania, niedopuszczonych w formie dowodu, do których strona w żaden sposób nie mogła się odnieść, tj. na materiałach zamieszczonych na stronach internetowych różnych instytucji oznaczonych w treści zaskarżonego postanowienia w formie linku bez ich ujawnienia w aktach sprawy chociażby w formie wydruku, w zakresie w jakim dotyczą działki ewidencyjnej [...] , - na publikacji Dennis H.L.R. i in, 2013: Corridors and bariers in biodiversity: a novel resource - based habitat perpectives for butterflies, Biodivers. Conserv, 22: 2709-2734) bez jej ujawnienia w aktach sprawy chociażby w formie wydruku, w zakresie w jakim dotyczą działki ewidencyjnej [...] ".
Stwierdzić więc należy, że organ przedstawia zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie swego stanowiska w decyzji (postanowieniu), a nie w trakcie postepowania. Strona zawsze może się do niego ustosunkować – w odwołaniu (zażalenie) lub w skardze do sądu administracyjnego. Zauważyć też trzeba, że wiadomości specjalistyczne pochodzące od wyspecjalizowanych instytucji, dostępne w internecie i opracowania naukowe nie są stricte dowodami w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a., ale właśnie źródłem wiedzy własnej organu. Podobnie, jak teksty ustaw i rozporządzeń, komentarzy i literatury nie są dowodami, a źródłem wiedzy prawniczej.
Pełnomocnik skarżącej kwestionuje prawdziwość ustalenia organu, "dotyczące rzekomej migracji zwierząt w obrębie korytarza ekologicznego w którym położona ma być nieruchomość Inwestora, (...) w sytuacji, gdy twierdzenia te nie są poparte żadnymi badania, nie odnoszą się do działki skarżącego, (...) sama nieruchomość skarżącego nie leży na terenie żadnego korytarza ekologicznego czy nawet w jego bezpośrednim sąsiedztwie". Ponadto twierdzi, że odwołanie się do krajowej sieci ekologicznej ECONET-PL i czynienie ustaleń faktycznych w oparciu o tę bazę mimo, że baza te jest nieaktualna, pochodzi z roku 1998, a nadto dane w niej zawarte w żaden sposób nie odnoszą się do działki ewid. [...]położonej w W. ", zaś Minister błędnie przyjął, że "zabudowa działki ewidencyjnej nr [...] położonej w W. może narazić na przerwanie drożność korytarza ekologicznego w sytuacji gdy całościowa analiza materiału dowodowego dostępnego w aktach postępowania prowadzi do wniosku, iż nie zostało wykazane, aby w miejscu, w którym skarżący zamierza realizować inwestycję bądź w jej bezpośrednim sąsiedztwie ekologiczny - w szczególności fakt ten potwierdzają mapy na które powołuje się organ umieszczone na stronie internetowej www.mapa.korytarze.pl".
Zgodnie z art. 5 pkt 2 u.o.p. korytarz ekologiczny to obszar umożliwiający migrację roślin, zwierząt lub grzybów. Jak wynika z definicji ustawowej nie jest to obszar migracji, ale umożliwiający migrację zwierząt. Poparte przekonywującym wywodem stanowisko Ministra odnosi się wprost do takiej możliwości. W ocenie tut. Sądu wynika ono także z dobrze rozumianej zasady przezorności, wymienionej wprawdzie w art. 6 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 647), ale mającej zastosowanie – jako ogólna zasada rozumowania – również w ochronie przyrody. Zasada ta zakłada bowiem prewencyjne przeciwdziałanie niekorzystnym skutkom określonych zamierzeń na środowisko także wtedy, gdy brak pewności, czy skutki te wystąpią. Istota zasady przezorności sprowadza się do tego, aby w sytuacji, gdy nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie na środowisko jest nieznaczące, można uznać, iż może być ono znaczące. Innymi słowy, sięgnięcie po środki ochrony środowiska, w tym reglamentacyjne, polegające na zakazie podejmowania pewnych działań, nie musi być następstwem wykazania szkodliwości tych działań, czyli jej udowodnienia w sposób wolny od wątpliwości, lecz może opierać się na uprawdopodobnieniu i wynikającej z niego hipotezie co do potencjalnego wpływu tych działań na środowisko. Oczywiście, hipoteza ta nie może być dowolna i musi być wywiedziona z racjonalnych przesłanek, które powinny dać się zweryfikować, niemniej nie musi być pewna w stopniu wykluczającym odmienną możliwą wersję wydarzeń (por. wyroki NSA z 20 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 1940/20, z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2002/15 oraz z 15 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 2297/17 - CBOSA).
Zarzucanie przez pełnomocnika skarżącej "oparcie rozstrzygnięcia na danych dotyczących migracji zwierząt z lat 2009-2013 i z 2017-2020 r. w obrębie korytarza ekologicznego, na którego istnienie powołuje się organ, w sytuacji gdy dane te są nieaktualne i w żaden sposób nie odnoszą się do działki skarżącej" jest o tyle nietrafne, że jeżeli migracja zwierząt przez 20 lat była wykazywana, to trudno uznać, że w ostatnich latach ustała. Ponadto, Minister wyjaśnił, że "planowana inwestycja na obszarze wsi W. byłaby zlokalizowana w korytarzu ekologicznym łączącym [...] Park Narodowy i ściśle z nim powiązanymi obszarami Natura 2000: "[...]" [...] i "[...]" [...] z sąsiednimi pasmami górskimi [...], [...], [...](planowaną inwestycję naniesiono na mapę korytarzy ekologicznych łączących [...] Park Narodowy z otoczeniem opracowaną w ramach sporządzania planu ochrony dla Parku) względem danych z 2005 r., jak również w korytarzu ekologicznym, według danych zaktualizowanych dla systemu krajowego na rok 2012 ("Mapa korytarzy ekologicznych w Polsce" - http://mapa.korytarze.pl). Rozpatrywana lokalizacja odzwierciedla także wyjściowe dane przestrzenne i planistyczne z lat ubiegłych (o których mowa w postanowieniu organu I instancji) odnośnie do wyznaczania korytarzy migracyjnych w Polsce (krajowa sieć ekologiczna ECONET-PL, jako systemem obszarów węzłowych, najlepiej zachowanych pod względem przyrodniczym, posiadających najwyższą różnorodność biologiczną (praca zbiorowa pod redakcją Anny Liro, Warszawa 1998. http://docplayer.pl/3135600-Strategia-wdrazania-krajowej-sieci-ekologicznej-econet- polska.html)".
Powyższe stwierdzenia Ministra – w ocenie Sądu – wskazują jednoznacznie na zagrożenie możliwej migracji zwierząt. Pełnomocnik skarżącej, oprócz negacji powyższych ustaleń organu, nie przedstawił żadnych przekonywających argumentów potwierdzających rzekomo błędne stanowisko Ministra.
W ocenie pełnomocnika skarżącej, organ dopuścił się dwóch kolejnych błędów –
1. że planowana inwestycja w otulinie parku będzie inwestycją stwarzającą zagrożenia wynikające z działalności człowieka, "podczas gdy w tamtym terenie istnieją na nieruchomościach położonych sąsiednio, w niedużej odległości tj. działkach ewidencyjnych numer: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], trwałe zabudowania mieszkalne, gospodarcze, rekreacyjne oraz trwałe ogrodzenia, jak również planowana jest zabudowa zagrodowa innych nieruchomości, w tym działki ewidencyjnej [...] oraz [...] położonych w W. , na których to zrealizowanie Dyrektor [...] Parku Narodowego wyraził zgodę".
Tym niemniej, Minister rozstrzygał konkretną sprawę i w odniesieniu do niej czynił ustalenia faktyczne, z których wysnuwał wnioski prawne. Nie rozważał zasadności dokonanej już zabudowy innych nieruchomości, ani zasadności uzgodnienia projektów decyzji dla innych działek. To, że inne działki są zabudowane w żadnej mierze nie przekłada się na sytuację prawną skarżącej i planowanej przez nią zabudowy w innym miejscu – a organ uzasadnił prawidłowo, czemu właśnie warunki takiej zabudowy skarżącej uzgodnione pozytywnie być nie mogą.
2. że "całkowicie pominął fakt, że, na działkach sąsiednich tj. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] istnieje zabudowa mieszkaniowa, gospodarcza i rekreacyjna, sytuowana bliżej terenów leśnych niż działka skarżącego, na które to inwestycje zgodę wyraził Dyrektor [...] Parku Narodowego, jak również organ I instancji nie wykazał, aby planowana zabudowa miała mieć negatywny wpływ na migrację zwierząt na nieruchomości skarżącego i stanowić zagrożenie dla fauny żyjącej w Parku, w sytuacji gdy [...] Park Narodowy oddalony jest od nieruchomości skarżącego o odległość 6,6 km za obszar tzw. [...]ej Ostoi o odległość przeszło 3 km".
Jak już była o tym mowa, po pierwsze już istniejąca zabudowa nie podlegała ocenie organu. Po drugie, organ nie był zobowiązany "wykazać" negatywnego wpływu budowy skarżącej na migrację zwierząt, ale jedynie takie zagrożenie, co tez organ wykazał. Natomiast, wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej, Minister bardzo obszernie wykazał zagrożenie "dla fauny żyjącej w Parku", o czym mowa była w poprzedzającej części uzasadnienia.
Wbrew skardze, nie został przez Ministra naruszony art. 9 ust. 4 i 5 u.p.z.p. "przez jego zastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na ustaleniach studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy N. ". Po pierwsze, organ odwoławczy przywołał ustalenia ww. Studium, opisane w postanowieniu pierwszoinstancyjnym (wprawdzie bez podania jednostek redakcyjnych, ale za to podając ich treść). Po drugie, nie uczynił przepisów Studium podstawą rozstrzygnięcia, jak błędnie twierdzi pełnomocnik skarżącej, ale wskazał na ich wartość dowodową w tej sprawie – "Zapisy Studium skutkujące niedopuszczeniem zabudowy przestrzeni przyrodniczej cennych obszarów na terenie Gminy N. stanowią materiał dowodowy w rozpatrywanej sprawie, ponieważ dokument ten jest swoistym interdyscyplinarnym materiałem eksperckim i to niezależnie od faktu, iż nie stanowi aktu prawa miejscowego i nie posiada cech aktu prawa powszechnie obowiązującego. Jeżeli w Studium zawarte są zapisy odnośnie konieczności obejmowania ochroną wyszczególnionych obszarów cennych przyrodniczo, nieprzeznaczania ich pod zabudowę ze względu na konieczność ich zachowania w stanie dotychczasowym - to tego typu dokument stanowi dowód w sprawie i znajduje przełożenie na przepisy Ustawy, chociażby w kontekście roli i funkcji instytucji otuliny Parku Narodowego i identyfikowanych zagrożeń zewnętrznych bez wskazania przepisów tego studium, do których organ się odwołuje, nadto w sytuacji, w której studium uwarunkowań nie jest aktem prawa miejscowego a tym samym zapisy studium nie mogą uzasadniać odmowy uzgodnienia planowanej inwestycji, zaś samo studium jako akt planistyczny określa jedynie politykę przestrzenną gminy i wiąże jedynie organy gminy przy sporządzaniu projektów planów miejscowych, a nadto jako akt kierownictwa wewnętrznego określa tylko kierunki i sposoby działania organów i jednostek pozostających w systemie organizacyjnym aparatu gminy".
Nie został też naruszony art. 53 ust. 4 pkt.7 w zw. art. 6 ust. 2 pkt. 1 u.p.z.p. przez odmowę uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla planowanej inwestycji, mimo iż nie ma ku temu podstaw tak prawnych jak i faktycznych oraz w sytuacji gdy inwestycja skarżącego graniczy z nieruchomościami, na której zostały wybudowane budynki mieszkalne w warunkach zabudowy zagrodowej oraz budynku rekreacji indywidualnej". Oba ww. przepisy u.p.z.p. nie dotyczą przesłanek uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, ale przesłanek wydania decyzji o warunkach zabudowy. Organ uzgodnieniowe nie mógł z tej prostej przeczymy ww. przepisów naruszyć.
Minister nie naruszył art. 11 w zw. z art. 5 pkt. 14 u.o.p. przez "błędne przyjęcie, że planowana inwestycja w otulinie parku będzie inwestycją stwarzającą zagrożenia wynikające z działalności człowieka, podczas gdy na tym terenie istnieją już w sąsiedztwie trwałe zabudowania mieszkalne, gospodarcze i ogrodzenia". Po pierwsze, art. 11 u.o.p. (choć pełnomocnik nie wskazał jednostki redakcyjnej, ale rozumieć należy, że chodzi o ust. 1) stanowi o obowiązku wyznaczenia na obszarach graniczących z parkiem narodowym otuliny parku narodowego. Minister w tej sprawie nie wyznaczał (ani nie odmawiał wyznaczenia) otuliny, więc przepisu tego naruszyć nie mógł. Po drugie, art. 5 pkt 14 u.o.p. stanowi ustawową definicję otuliny parku narodowego. Tym samym, organ odwoławczy nie mógł tego przepisu naruszyć, gdyż nie dokonał w swoim postanowieniu odmiennego zdefiniowania otuliny [...] Parku Narodowego.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło