VII SA/Wa 2292/16

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła -Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2017r. po rozpoznaniu wniosku Ł. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Ł. G. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2016r., znak: [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowej postanawia: odmówić Ł. G. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek Ł. G. w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego w wysokości 2600 złotych miesięcznie. Posiada dom o pow. 230 m², nieruchomość rolną o pow. 17 ha przeliczeniowych oraz kwotę 400,00 złotych oszczędności pieniężnych. Wskazał, że spłaca kredyt mieszkaniowy w wysokości ok. 1050 złotych. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku wezwaniem z dnia 18 stycznia 2017r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 16 stycznia 2017r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - czy posiada inwentarz żywy, jeśli tak, należało podać jakie zwierzęta hoduje i w jakiej ilości oraz wysokość uzyskiwanych miesięcznie dochodów, -czy uzyskuje dopłaty do posiadanej nieruchomości rolnej, jeśli tak, należało wskazać od kogo, jakiego rodzaju dopłaty i w jakiej wysokości, - czy uzyskuje dochody ze sprzedaży płodów rolnych (np. zboża, warzyw, owoców) bądź inwentarza żywego, jeśli tak należało wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu oraz tytuł z jakiego jest on uzyskiwany, - czy posiada pojazdy mechaniczne, maszyny rolnicze, jeśli tak, należało podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy), - w jakiej wysokości miesięcznie bądź rocznie opłaca podatek rolny od posiadanych nieruchomości rolnych, - jakie ponosi miesięcznie koszty z prowadzeniem gospodarstwa rolnego należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, - jakie ponosi opłaty związane z utrzymaniem domu (gaz, opłaty za energię, opał, telefon itp.), należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, - czy wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe czy też pozostaje z innymi osobami, jeśli tak wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu , - orientacyjnie wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie (żywność, odzież, środki chemiczne itp.), - w jakiej wysokości zaciągnął kredyt oraz jaka kwota pozostała jeszcze do spłaty, oraz do nadesłania: - wyciągów bądź wykazów z konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy bądź złożenia oświadczenia, że go nie posiada. Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie 7 dni, od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 27 marca 2017r. do Sądu wpłynęła odpowiedź wnioskodawcy na powyższe. Wnioskodawca wyjaśnił, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo rolne, nie posiada inwentarza żywego, nie uzyskuje dopłat do nieruchomości rolnych. Podał, że uzyskuje dochody ze sprzedaży płodów rolnych ok. 30.00 złotych rocznie. Do ponoszonych wydatków zaliczył: opłatę za energię w wysokości 250,00 złotych miesięcznie, opał drewno 3000zł/rocznie, wywóz szamba 1200 zł/rocznie, podatek od nieruchomości mieszkalnych 709,00 złotych/rocznie, podatek rolny 2085 złotych rocznie, ubezpieczenie KRUS (emerytalne) 1572 złotych/rocznie i (zdrowotne) w wysokości 208 złotych/ rocznie. Wskazał, że posiada samochód osobowy VW Sharan 1996 r. i ponosi koszty z nim związane tj. ubezpieczenie samochodu 600 złotych/rocznie i paliwo 100 złotych miesięcznie. Podał, że orientacyjnie na zakup żywności wydaje ok. 300,00 złotych, kwotę 100,00 złotych na leczenie i kwotę 50,00 złotych na zakup środków czystości. Wnioskodawca wyjaśnił, że kredyt zaciągnął na cele mieszkalne w wysokości 150.000 złotych na 15 lat, pozostało do spłaty ok. 92.000 złotych. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 p.p.s.a. - ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku, z którego można czerpać korzyści -wynajem, sprzedaż, dzierżawa- i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Podsumowując, instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych oraz którym zdrowie nie pozwala na zdobycie i utrzymanie zatrudnienia. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Biorąc pod uwagę powyższe przepisy oraz sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że brak jest podstaw do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zdaniem orzekającego skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy. Z przedstawionego materiału źródłowego nie wynika, że stan majątkowy pozwala zaliczyć wnioskodawcę do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Jego sytuacja życiowa nie nosi znamion wyjątkowości skutkujących koniecznością przyznania prawa pomocy. Wskazać należy, że wnioskodawca uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 2600 złotych miesięcznie. Posiada nieruchomości rolne o pow. 17 ha przeliczeniowych, dom o pow. 230 m² i oszczędności pieniężne w wysokości 400,00 złotych. Nie posiada nikogo na utrzymaniu, co oznacza, że uzyskiwany dochód nie podlega podziałowi. Ponosi wydatki związane ze swoim utrzymaniem w tym (stałymi opłatami, podatkami, składkami KRUS – wyszczególnionymi wyżej). Nie wykazał żadnych zaległości w bieżących opłatach. Należy również mieć na uwadze, że nie wszystkie wskazane wydatki przez wnioskodawcę można zaliczyć do koniecznych w rozumieniu przepisów art. 246 § 1 p.p.s.a, takimi wydatkami nie są koszty utrzymania samochodu i spłaty kredytu mieszkaniowego w wysokości ok.1050 złotych miesięcznie. Przedstawione przez skarżącego okoliczności świadczą o tym, iż nie pozostaje w on trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, iż zgodnie orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie majątku, a w szczególności nieruchomości, co do zasady, wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden sposób nie została ograniczona możliwość jego wykorzystania w celu pozyskania dochodu, obciążenia, czy zbycia (zob. postanowienia, z dnia 25 października 2012r., sygn. akt I OZ 806/12 i z dnia 8 listopada 2012r., sygn. akt I OZ 826/12). Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzono, że wnioskodawca posiadający majątek nieruchomy tj. gospodarstwo rolne o pow. 17 ha przeliczeniowych nie jest osoba ubogą, pozbawioną środków do życia i pozyskanie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie możliwe. Za zasadnością wniosku nie przemawia również powoływanie się przez skarżącego na spłatę kredytu. Zauważyć trzeba, że bank udzielając skarżącemu kredytu musiał ocenić jego sytuację finansową jako umożliwiającą ponoszenie obciążeń z tym związanych, skarżący nie wskazuje też, by miał problemy ze spłatą kredytu z uzyskiwanych dochodów. Podkreślić też trzeba, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym i zobowiązania kredytowe, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416). Koszty postępowania sądowego wynikające z ustawy winny być traktowane na równi z innymi wydatkami, wobec czego strona w ramach planowania swych wydatków powinna uwzględnić również konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Ponadto wskazać należy, iż skarżący pomimo wezwania nie wskazał jakie ponosi koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego nie podał ich wysokości oraz nie przedłożył do akt sprawy żądanych dokumentów, tj. wyciągów z rachunków bankowych z dwóch ostatnich miesięcy. Wobec powyższego należy stwierdzić że, nie wykazał, że spełnia warunki do przyznania prawa pomocy. To na stronie bowiem ciąży obowiązek wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na podstawie przedstawionego materiału źródłowego, a w szczególności złożonych oświadczeń przez wnioskodawcę oceniono, że brak jest przesłanek do przyznania mu prawa pomocy. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono, jak w sentencji postanowienia.