VII SA/Wa 2306/18
WyrokWSA w Warszawie2019-05-24
Skład orzekający: Paweł Groński, Izabela Ostrowska, Mirosław Montowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego, wydana na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, może zostać uchylona lub zmieniona w trybie art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony?Ratio decidendi
Decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego, wydana na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, nie może zostać uchylona ani zmieniona w trybie art. 154 k.p.a. Jest to decyzja związana, deklaratoryjna, stanowiąca sankcję za naruszenie prawa, a nie decyzja, na mocy której strona nabyła prawo. Jej uchylenie w trybie art. 154 k.p.a. prowadziłoby do obejścia przepisów prawa i podważenia zasady praworządności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Państwa L. i E. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę altany. Organy administracji dwukrotnie odmówiły uchylenia decyzji rozbiórkowej, uznając, że art. 154 k.p.a. nie ma zastosowania do decyzji nakazującej rozbiórkę, ponieważ jest to decyzja związana i stanowi sankcję za naruszenie prawa budowlanego. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak uwzględnienia częściowego wykonania obowiązku rozbiórki oraz istnienie zaświadczenia o zgodności zabudowy z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), Protokolant specjalista Monika Gąsińska – Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2019 r. sprawy ze skargi L. G.i E. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej "GINB"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania Państwa L.i E. G. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2018 r., znak: [...], odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2011 r., znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja GINB wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej także "[...] WINB") decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., znak: [...], po ponownym rozpatrzeniu wniosku Państwa L.E. G., odmówił uchylenia na podstawie art. 154 k.p.a. własnej ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...].
Rozpatrując sprawę na skutek odwołania wniesionego przez Państwo L. i E.G. ("Skarżący") od ww. decyzji organu wojewódzkiego z dnia [...] czerwca 2018r., GINB przypomniał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. [...] WINB, po rozpatrzeniu odwołania Skarżących, utrzymał w mocy decyzję PINB dla powiatu [...] z dnia [...] października 2010 r., znak: [...], nakazującą inwestorom, tj. Skarżącym, rozbiórkę altany na działce nr ewid. [...] w [...] na terenie [...] Związku [...].
Prawomocnym wyrokiem z dnia 7 września 2012, sygn. akt II SA/Po 1020/11, WSA w Poznaniu oddalił skargę Pani L.G. i Pana E. G. na ww. decyzję organu wojewódzkiego z dnia [...] sierpnia 2011 r.
Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 3018/12, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Pani L. G.i Pana E. G. od ww. wyroku WSA w Poznaniu z dnia 7 września 2012 r.
[...] WINB decyzją z dnia [...] września 2017 r, znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku Państwa L. i E. G. z dnia [...] września 2016 r., odmówił uchylenia na podstawie art. 155 k.p.a. własnej ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...].
Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...] (sprostowaną postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r., znak: [...]), GINB uchylił ww. rozstrzygnięcie [...] WINB z dnia [...] września 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu GINB wskazał, że organ wojewódzki zakwalifikował pismo Skarżących z dnia [...] września 2016 r. jako wniosek o uchylenie ostatecznej decyzji w sprawie rozbiórki altany na podstawie art. 155 k.p.a., chociaż Wnioskodawcy nie wskazali, czy podanie dotyczy uchylenia decyzji na podstawie art. 154 k.p.a., 155 k.p.a., czy też innego przepisu k.p.a.
Mając to na uwadze, pismem z dnia [...]marca 2018 r., znak: [...],[...] WINB wezwał Skarżących do sprecyzowania, czy pismo z dnia [...] września 2016 r. stanowi wniosek o uchylenie ostatecznej decyzji organu wojewódzkiego z dnia [...] sierpnia 2011 r. na podstawie art. 154 k.p.a., art. 155 k.p.a., czy też jest to wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego tym ostatecznym rozstrzygnięciem.
Wystąpieniem z dnia [...] marca 2018 r. Państwo L. i E. G. wskazali, że pismo z dnia [...]września 2016 r. stanowi wniosek o uchylenie ostatecznej decyzji [...] WINB z dnia [...] sierpnia 2011 r., znak: [...] na podstawie art. 154 k.p.a.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., znak: [...],[...] WINB odmówił uchylenia na podstawie art. 154 k.p.a. własnej ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że art. 154 k.p.a. nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ rozstrzygnięcie nakazujące rozbiórkę obiektu budowlanego wiąże się z nabyciem przez stronę prawa. W związku z powyższym, bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy w sprawie wystąpił słuszny interes strony lub interes społeczny, warunkujący uchylenie lub zmianę decyzji na podstawie ww. przepisu.
Zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Od ww. decyzji [...] WINB odwołanie wnieśli Pani L. i E.G..
GINB rozpatrując odwołanie przypomniał, że decyzja PINB dla powiatu [...] z dnia [...]października 2010 r. (utrzymana w mocy decyzją [...] WINB z dnia [...] sierpnia 2011r.), nakazująca rozbiórkę altany, została wydana na podstawie art. 48 ust. 1 oraz 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118), zgodnie z którymi właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przepis ten stosuje się w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3.
Organ odwoławczy podkreślił, że uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy ustawodawca w przepisie prawa materialnego przewiduje pewien "luz decyzyjny". Natomiast w sytuacji, gdy ustawodawca w sposób sztywny narzuca określone zachowanie organu (art. 48 ust. 1 i ust. 4 Prawa budowlanego), uchylenie lub zmiana takiej decyzji w trybie art. 154 k.p.a. nie jest możliwe.
Wobec powyższego organ uznał, że uwzględnienie na podstawie art. 154 k.p.a. wniosku o uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę ze względu na słuszny interes strony lub interes społeczny prowadziłoby do złagodzenia restrykcyjności przepisów Prawa budowlanego dotyczących rozbiórki obiektów budowlanych, co pozostawałoby w sprzeczności z wolą ustawodawcy.
W świetle powyższego GINB stwierdził, że [...] WINB decyzją z dnia [...] czerwca 2018r., znak: [...], zasadnie odmówił uchylenia w trybie art. 154 k.p.a. własnej ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję PINB dla powiatu [...] z dnia [...] października 2010 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki altany.
Z ww. decyzją nie zgodzili się Państwo L. i E. G., którzy wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. poprzez zaniechanie uchylenia decyzji [...] WINB i poprzedzającej ją decyzji PINB, pomimo naruszenia przez stronę przeciwną następujących przepisów mających istotny wpływ na wynik sprawy:
2) art. 7 i 8 oraz 77 i 80 k.p.a. przez naruszenie zasady praworządności, pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej oraz lekceważenie słusznego interesu obywatela w wyniku nieprawidłowego uznania, że istniały podstawy do uchylenia na podstawie art. 154 k.p.a. własnej ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r., znak: [...] w całości - pomimo częściowego wykonania przez skarżących obowiązku rozbiórki oraz pomimo obowiązującego w obrocie zaświadczenia wydanego po dacie wydania egzekwowanej decyzji w sposób urzędowy stwierdzającego zgodność zabudowy z obowiązującym prawem, które to okoliczności nie zostały w postępowaniu administracyjnym w sposób należyty rozważone;
3) nie uwzględnienie; art. 78 § 1 i art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a.
W skardze podniesiono, że na wniosek Skarżących z dnia [...] maja 2015 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej PINB) decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. stwierdził wygaśnięcie decyzji rozbiórkowej z [...] października 2010r. Odwołanie od tej decyzji, w dniu [...] lipca 2015r. wniósł [...] Związek [...] w [...], wskutek czego w dniu [...] kwietnia 2016 [...] WINB wydał decyzję o uchyleniu decyzji o wygaśnięciu decyzji rozbiórkowej i o umorzeniu postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji rozbiórkowej. Na powyższe skargę wnieśli Skarżący, której rozpoznanie jest przedmiotem postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu pod sygnaturą akt: II SA/Po 499/16.
W związku z tym, w ocenie Skarżących, organ administracji publicznej powinien był zawiesić niniejsze postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 kodeksu postępowania administracyjnego, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego.
Uzasadniając zarzuty skargi, Państwo L. i E. G. wskazali, że zaskarżoną decyzją GINB utrzymał w mocy decyzję [...] WINB z dnia [...] czerwca 2018 r., znak: [...]., odmawiająca uchylenia na podstawie art. 154 k.p.a. własnej ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2011r., którą utrzymano w mocy decyzję PINB dla powiatu [...] z dnia [...] października 2010r., nakazującą Skarżącym wykonanie na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy Prawo budowlane, całkowitej rozbiórki altany na działce nr [...] w [...] na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]", w związku z wybudowaniem altany w sposób przekraczający dopuszczalną powierzchnię zabudowy i brakiem możliwości uzyskania zaświadczenia od Burmistrza [...] o zgodności altany z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Zdaniem Skarżących, wbrew argumentacji GINB, w tym konkretnym przypadku, ustawodawca w sposób jednoznaczny przewidział "luz decyzyjny" w przepisie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, na podstawie którego organ nadzoru budowlanego wydał w decyzję z dnia [...] października 2010r. o nakazie rozbiórki altany w całości, pomimo że z treści tego przepisu wynikała możliwość wydania nakazu rozbiórki tylko jej części. W takim powyższym stanie prawnym, błędne jest stwierdzenie GINB w uzasadnieniu decyzji, że ustawodawca w art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, w sposób sztywny i bezwarunkowy narzuca organowi nadzoru budowlanemu określone rozwiązanie w postaci wydania wyłącznie nakazu w zakresie całkowitej rozbiórki obiektu budowlanego, gdyż w tym samym przepisie ustawodawca dopuszcza także możliwość wydania nakazu rozbiórki tylko części tego obiektu.
Ponadto, w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, ustawodawca na podstawie ust. 2 i 3 zobowiązał organ do przeprowadzenia przed wydaniem nakazu rozbiórki, postępowania w sprawie legalizacji samowoli budowlanej oraz jednocześnie określił warunki, których spełnienie uniemożliwia organowi wydanie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego zarówno w całości jak i w jego części.
W dniu wydania tak drastycznie restrykcyjnej i krzywdzącej w stosunku do inwestora altany decyzji nakazowej, istniała możliwość doprowadzenia altany do stanu zgodnego z przepisami prawa poprzez rozbiórkę jej części, a w szczególności obudowanej klatki schodowej, co nastąpiło w 2015r.
Bez przeprowadzenia rzetelnej analizy w sprawie możliwości wykonania częściowej rozbiórki altany, organ nadzoru budowlanego I instancji wykluczył uznaniowo występowanie takiej okoliczności i w związku z tym wydał automatycznie nakaz rozbiórki altany w całości, który w swojej istocie jest nieracjonalny i nieekonomiczny, a w przypadku jego wykonania spowodowałby nieodwracalne szkody społeczne, materialne i środowiskowe.
Twierdzenie przez organy nadzoru budowlanego, że nigdy nie istniała możliwość dokonania częściowej rozbiórki altany w zakresie niezbędnym do doprowadzenia jej do stanu zgodnego z przepisami, świadczy o błędnym ustaleniu stanu faktycznego i prawnego przez organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji, który został automatycznie podtrzymany całkowicie przez organ drugiej instancji, bez podjęcia jakichkolwiek czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i dokonania odpowiedniej jego weryfikacji i korekty.
Według Skarżących taki aktualny obecnie stan faktyczny został potwierdzony protokołem z kontroli PINB oraz odpowiednimi opiniami technicznymi, które zostały całkowicie zignorowane przez organy nadzoru budowlanego bez podania przyczyn nie dawania im wiary, pomimo, że stanowią one dowód na zaistnienie nowych okoliczności w przedmiotowej sprawie, które mają istotny wpływ na ostateczne jej rozstrzygnięcie.
Skarżący podnieśli również, że przypadek określony w art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, nie może dotyczyć altan, których budowa nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę i które nie podlegają przepisom o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, gdyż są położone nie na terenie działki budowlanej, a jedynie na terenach zielonych ROD podlegających odrębnym w stosunku do ustawy Prawo budowlane przepisom, w tym ustawie o ROD. W stosunku do tego typu altan ogrodowych, organ nadzoru budowlanego nie może w sposób skuteczny przeprowadzić na podstawie art. 48 ust. 2, 3, 4 i 5 ustawy Prawo budowlane postępowania legalizacyjnego, gdyż nigdy nie są takie obiekty objęte ustaleniami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (mpzp) oraz nie mogą być wydawane dla altan ogrodowych decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego, w przypadku braku mpzp. W związku z powyższym, inwestor takich altan ogrodowych nigdy nie uzyska od właściwego organu gminy wymaganego przepisem art. 48 ust. 3 pkt. 1 zaświadczenia o zgodności altany z ustaleniami obowiązującego mpzp albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego, nawet w przypadku gdy powierzchnia zabudowy altany jest zgodna z przepisami prawa, w tym ustawy o ROD.
Ponadto art. 48 ust. 1 powyższej ustawy nie może mieć zastosowania do przedmiotowej altany, gdyż została ona wybudowana zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi i w sposób umożliwiający doprowadzenie jej do zgodności z przepisami ustawy z dnia 13 grudnia 2013r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2014r. poz. 40 z późn. zm.), poprzez możliwą pod względem technicznym rozbiórkę przybudówki w postaci zewnętrznej klatki schodowej, lub jej obudowy, gdyż powierzchnia zewnętrznej klatki schodowej nie wlicza się do powierzchni zabudowy altany. Powierzchnię zabudowy altany można byłoby jeszcze zmniejszyć zmniejszając powierzchnię zabudowy werandy poprzez rozbiórkę nieestetycznej balustrady wymurowanej z cegły i pustaków ceramicznych "Porotherm" Powyższa przebudowa balustrady werandy została wykonana przez inwestora E. G. w dniu [...] kwietnia 2016r., w sposób wyżej opisany, co powoduje istotną zmianę dotychczasowego stanu faktycznego i dodatkowo uzasadnia uchylenie decyzji nakazowej PINB z [...] października 2010r. w trybie art 154 lub 155, albo 156 k.p.a.
W skardze wywiedziono, że do przypadków wybudowania altan w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach ustawy o ROD, mają zastosowanie wyłącznie przepisy art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, określające tzw. tryb naprawczy.
Zdaniem Skarżących, przepisy art. 48 Prawa budowlanego są adresowane do inwestorów budowanych w sposób niezgodny z przepisami prawa obiektów budowlanych, lub ich części. Inwestorem budowy przedmiotowej altany był i obecnie jest tylko E. G.. W związku z powyższym, wszystkie decyzje i postanowienia administracyjne powinny być adresowane wyłącznie na E.G..
Ponadto, Państwo L. i E. G. zostali uchwałami nr [...] i nr [...] w dniu [...] maja 2016r. pozbawieni członkostwa ROD "[...]" w [...] i w związku z tym nie mogą obecnie wykonać obowiązku wynikającego z decyzji PINB dla powiatu [...] z dnia [...] października 2010r,, gdyż Regulamin ROD zakazuje osobom nie będącym członkiem ROD do dysponowania działką w celu wykonywania robót budowlanych, w tym rozbiórkowych.
Mając powyższe na uwadze Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2019 r., [...] Związek [...] w [...], po zapoznaniu się z treścią skargi L. G. i E. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2018 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej, wniósł o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu stanowiska podano, że niewątpliwie istniała i nadal istnieje możliwość doprowadzenia spornej budowli do stanu, który nie będzie wymagał pozwolenia na budowę. Powyższe rozwiązanie zależy jednak od postawy inwestora. Na taką opcję liczył zapewne PINB, a następnie [...] WINB, żądając przedstawienia opinii technicznej wskazującej możliwości wykonania częściowej rozbiórki obiektu wraz z określeniem jej zakresu poprzez wskazanie rodzaju i zakresu robót budowlanych, których wykonanie umożliwi doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z prawem. Na wezwanie skierowane do eksperta, aby jednoznacznie wypowiedział się o wskazanej możliwości nie uzyskano odpowiedzi w zakreślonym terminie. Powyższe czynności administracyjno-sądowe są opisane w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 3018/12.
W latach 2015-2016 inwestor dokonał pewnych przeróbek budynku, jak usunięcie obudowanej klatki schodowej, podkucia murów zewnętrznych, usunięcie ocieplenia. Przeróbki o te okazały się niewystarczające. Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 4 października 2017 r. sygn. akt II Sa/Po 499/16 podtrzymał zasadność postanowienia PINB z 2010 r. dotyczącego nakazu rozbiórki. Następnie od tego wyroku skarżący założyli kasację w dniu 8 października 2018 r.
Skarżący twierdzą, jakoby jedynym inwestorem budowy na rzeczonej działce był Pan E. G.. Przydział działki nr [...] w Rodzinnym Ogrodzie Działkowym "[...]", następnie ustawą o ROD z 13 grudnia 2013 r. zmieniony na umowę dzierżawy dotyczył Państwa L.i E. G.. Jest to zgodne z treścią i duchem Statutu stowarzyszenia ogrodowego [...] Związek [...]. Wszystkie sprawy dotyczące ww. działki były kierowane do obojga Państwa G., również te dotyczące budowy na działce.
Zarząd ROD potwierdza, że Państwu G. wypowiedziano prawo do działki ze skutkiem na [...] października 2016 r. Po wygaśnięciu Państwu G. prawa do działki winni oni wydać działkę zarządowi ROD wraz z rozliczeniem na podstawie § 86 statutu PZD. Na skutek wniosku Państwa G. zarząd zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu zajęcia stanowiska przez sąd. Wynika z tego, że Państwo G. administrują podmiotową działką. Niezależnie od powyższego pozostają oni inwestorami spornej budowli. Natomiast w Regulaminie ROD nie ma zakazu, a wręcz jest zobowiązanie do usunięcia nieprawidłowości, a nawet do rozebrania budowanej lub rozbudowywanej altany działkowej, jeśli naruszenia nie mogą być usunięte w inny sposób (Regulamin ROD, § 46 pkt 2).
W odpowiedzi na skargę, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego także wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity - Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2018r., poz. 1302 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a".
Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, jak i [...] WINB, wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] (dalej "PINB dla powiatu [...]"), decyzją z dnia [...] października 2010r., znak: [...], nakazał inwestorom Państwu L.i E. G. rozbiórkę altany na działce nr ewid. [...] zlokalizowanej w [...] na terenie [...] Związku [...]. Ww. decyzja została utrzymana w mocy przez [...] WINB decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. znak: [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 7 września 2012 r., sygn. akt II SA/Po 1020/11, oddalił skargę na ww. decyzję organu drugiej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 czerwca 2014r., sygn. akt II OSK 3018/12, oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, co powoduje, że wyrok ten stał się prawomocny w dniu 10 czerwca 2014r.
We wskazanych wyrokach przypominano, że kwestia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę prowadzoną przez Skarżących na działce nr ew. [...] została już definitywnie przesądzona w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 5 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Po 58/10. W orzeczeniu tym odrzucono bowiem wyraźnie podnoszoną przez skarżących argumentację, a stanowisko to jest wiążące dla sądów, skoro wyrok z dnia 5 maja 2010 r. nie został skutecznie zakwestionowany w drodze wniesienia skargi kasacyjnej.
Skarżący takiego pozwolenia nie uzyskali, wobec czego zasadne było wdrożenie odpowiedniego postępowania naprawczego, przy czym ograny administracji publicznej trafnie w ocenie WSA w Poznaniu zastosowały w tym wypadku art. 48 ustawy Prawo budowlane. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, NSA za prawidłowe uznał również stanowisko, że nie istnieje możliwość rozebrania klatki schodowej przedmiotowej altany. Prowadzi to w konsekwencji do wniosku, iż nawet gdyby Skarżący zdecydowali się na rozebranie tarasu lub zmiany jego konstrukcji, to powierzchnia zabudowy wzniesionego przez nich budynku i tak przekraczałaby powierzchnię 35 m2, przewidzianą w art. 29 § 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane. Jak stwierdził WSA w Poznaniu, oznacza to zarazem, że wbrew twierdzeniom skarżących nie ma obecnie możliwości doprowadzenia przedmiotowego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Tym samym organy administracji publicznej zobligowane były na mocy art. 48 ust. 4 wymienionej ustawy do wydania nakazu rozbiórki, co też uczyniły, a procedura legalizacyjna przewidziana w tymże art. 48 Prawa budowlanego nie mogła zostać skutecznie wdrożona.
Ponadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, że wymóg zachowania maksymalnej powierzchni zabudowy w postaci 35 m2 dla altan oraz obiektów gospodarczych na terenie rodzinnych ogrodów działkowych leżących poza miastem wynika wprost z przepisów rangi ustawowej, tj. z art. 29 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, których jedynie wtórnym powtórzeniem są postanowienia regulaminu Rodzinnych Ogrodów Działkowych z dnia 6 kwietnia 2004 r. W konsekwencji, WSA w Poznaniu mając na uwadze również zapadłe wcześniej wyroki w rozpoznawanej sprawie, uznał wywody Skarżących w tym zakresie za bezzasadne.
Jak wynika z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Podmioty te są zatem faktem i treścią prawomocnego orzeczenia sądu związane, co implikuje w sposób bezwzględny wzięcie tego pod uwagę w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006 r., s. 357). Wynikający z orzeczenia stan związania ograniczony jest co do zasady do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia, co nie oznacza jednak, ze dla prawidłowego odczytania treści tej sentencji nie można kierować się treścią uzasadnienia (B. Dauter w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006 r., s. 365). Moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia z art. 170 ppsa, w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (wyrok NSA z 13 kwietnia 2010 r., I GSK 1071/08, lex nr 594362, wyrok NSA z 24 marca 2010 r., I FSK 266/09, lex nr 593861, wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., I FSK 1716/08, lex nr 593683).
Podstawę prawną decyzji [...] WINB z dnia z dnia [...] czerwca 2018r., znak: [...], utrzymanej w mocy decyzją GINB z dnia [...] lipca 2018 r., znak: [...], stanowił art. 154 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Wskazać zatem należy, że postepowanie o zmianę lub uchylenie decyzji, prowadzone na podstawie przepisu art. 154 k.p.a., jest postępowaniem nadzwyczajnym, odrębnym od postępowania zwykłego i stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych, uregulowanej w art. 16 k.p.a. Celem tego postępowania nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 586/06), lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji ostatecznej z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 154 k.p.a., tj. ustalenie, czy za zmianą (uchyleniem) decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznaje za całkowicie trafne argumenty organów, że zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, warunkiem wzruszenia decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 154 k.p.a. jest okoliczność, że żadna ze stron na jej podstawie nie nabyła prawa. Tymczasem decyzja o rozbiórce obiektu budowlanego nie jest taką decyzją, gdyż "nabycie praw" może nastąpić również w decyzji nakładającej obowiązek (por. wyroki NSA z dnia 16 lutego 1998 r., sygn. akt IV SA 709/96 i z dnia 14 lutego 2002 r., sygn. akt IV SA 1076/00; wyrok WSA w Opolu z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II SA/Op 211/16). Pojęcie "praw nabytych" oznacza bowiem, że następuje jakieś przysporzenie na rzecz określonego podmiotu w sferze prawnej. Treścią prawa nabytego będzie także rozstrzygnięcie o obowiązkach jednostki, które powstają przez prawomocne orzeczenie właściwej władzy z którego wynika, że na danym podmiocie ciąży obowiązek w rozmiarach określonych przez to w orzecznictwie. Oznacza to, że nawet decyzje nakładające tylko obowiązki są decyzyjne na mocy, których adresat decyzji nabywa prawo do wykonania tylko tych obowiązków (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2017r., sygn. akt VII SA/Wa 2440/16).
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2012r. (sygn. akt II OSK 200/11) stanowczo stwierdzono, że "decyzja nakazująca stronie przymusową rozbiórkę obiektu nie może być zmieniona w trybie art. 154 k.p.a. Wynika to z uznania, że mimo pozornego braku nabycia przez stronę zobowiązania do wykonania rozbiórki, nabywa ona w rzeczywistości prawa, w związku z tym, że może dokonać rozbiórki konkretnego obiektu.
Zatem już z tego tylko powodu, uchylenie decyzji ostatecznej PINB dla powiatu [...] z dnia [...] października 2010r. o nakazie rozbiórki, utrzymanej w mocy decyzją [...] WINB dnia [...] sierpnia 2011r., nie jest możliwe w trybie art. 154 k.p.a.
Tym niemniej, należy wyraźnie zaznaczyć, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych w oparciu o przepis art. 154 k.p.a., nie może dotyczyć wszystkich decyzji. Po pierwsze, w tych trybach nie mogą być uchylane lub zmieniane decyzje wadliwe, które powinny być zweryfikowane w drodze innych postępowań nadzwyczajnych np.: art. 145, 156 k.p.a., gdyż pomiędzy tymi postępowaniami nie ma konkurencyjności (zob. wyrok NSA z dnia 24 marca 1998 r., sygn. akt I SA 1087/97, Lex Nr 44535). Przepisu art. 154 k.p.a. nie można także stosować w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek do wydania takiej decyzji. Ta stanowcza regulacja prawna nie pozwala na jej korygowanie elementami natury słusznościowej, czy celowościowej, z powoływaniem się na interes społeczny lub uzasadniony interes strony. Inna wykładnia przepisu art. 154 k.p.a. prowadziłaby do wniosku, że organ w każdym przypadku, niezależnie od treści przepisów, zobowiązany byłby do uwzględniania wniosków stron o uchylenie lub zmianę decyzji, jeśli tylko uzasadniałby to słuszny interes strony.
W wyroku z 14 czerwca 2005 r., (sygn.. akt I OSK 1667/04, LEX nr 171686), stwierdzono, że postępowanie w trybie art. 154 może być wszczęte w stosunku do decyzji ostatecznych niedotkniętych wadami kwalifikowanymi, przy wydaniu których organ administracji miał pewne luzy decyzyjne, czyli są to decyzje uznaniowe, a nie tzw. decyzje związane, gdzie organ jest ściśle związany przepisami prawa, które jednoznacznie obligują go do takiego, a nie innego rozstrzygnięcia sprawy. Również w wyroku z 25 lutego 2011 r., (I OSK 607/10, LEX nr 784233), NSA wskazał, że tryby nadzwyczajne określone w art. 154 i 155 k.p.a. mogą mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji opartych na uznaniu administracyjnym. Ich zastosowanie w stosunku do decyzji związanych jest niedopuszczalne (zob. też: wyrok NSA z dnia 1 marca 1996 r., sygn. akt III SA 362/95, M. Podat. 1997/3/78; wyrok NSA z dnia 4 października 1999, sygn. akt IV SA 1434/97, Lex Nr 48678; wyrok NSA z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt OSK 1792/04 niepublikowany).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając niniejszą sprawę w pełni podziela również te poglądy orzecznictwa, które dość jednoznacznie wskazują, że w dyspozycji przepisów art. 48 ust. 4 w zw. z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, ustawodawca nie pozostawił organowi ani luzu decyzyjnego, ani nie zezwolił na uznanie administracyjne. Jeżeli brak jest możliwości przeprowadzenia procesu legalizacji obiektu stanowiącego samowolę budowlaną, to organ zobowiązany jest zastosować sankcję z art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane i nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego.
Przychylenie się do stanowiska Skarżącej byłoby zatem sprzeczne z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a. Dopiero po ustaleniu, że uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej nie sprzeciwiają się przepisy szczególne, można przystąpić do badania kwestii interesu społecznego lub słusznego interesu strony, przy czym słuszny interes strony nie może stać w kolizji z interesem społecznym. Tym samym wola stron, czy też ich zgoda na zmianę decyzji o rozbiórce nie może skutkować jej zmianą.
W przypadku, gdy ustawodawca w sposób sztywny i bezwarunkowy narzuca określone rozwiązanie, nie ma możliwości dokonania zmiany na podstawie art. 154 k.p.a. Pośrednio z powyższych uwarunkowań wynika następne ograniczenie, iż przepis art. 154 k.p.a., nie może mieć zastosowania do decyzji, w drodze których orzekane są konsekwencje za czyny, zwane deliktami administracyjnymi. Tego typu dolegliwością, jest nakaz rozbiórki, będący sankcją za naruszenie przepisów Prawa budowlanego. Decyzje orzekające kary administracyjne, są z reguły decyzjami deklaratoryjnymi, bowiem stwierdzają fakt naruszenia prawa, który miał miejsce wcześniej i orzekają o sankcji, karze za konkretne naruszenie prawa.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że objęta wnioskiem o uchylenie decyzja orzekała przymusową rozbiórkę budowli w postaci altany położonej na działce nr [...] w [...] na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" – zrealizowanej bez uzyskania wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Nakaz rozbiórki został nałożony zatem z powodu wybudowania ww. obiektu budowlanego bez uzyskania pozwolenia na budowę do czego obligowały inwestora przepisy Prawa budowlanego.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należy uznać, że organ był zobligowany odmówić zmiany decyzji w trybie art. 154 k.p.a. Stanowisko takie jest zasadne z kilku powodów.
Po pierwsze jak zaznaczono, wskazana wyżej decyzja nakazująca rozbiórkę ma charakter decyzji deklaratoryjnej. Orzeczony nakaz rozbiórki jest następstwem zdarzeń wcześniej zaistniałych (wykonanie obiektu w sprzeczności z prawem budowlanym) i stwierdza fakt naruszenia prawa, który miał miejsce wcześniej, jednocześnie orzeka o sankcji za konkretne naruszenie prawa, tym samym potwierdza ukształtowanie się stosunku administracyjno-prawnego z mocy samego prawa. Po drugie jest decyzją związaną, co oznacza, że organ stwierdzając wystąpienie ww. okoliczności ma obowiązek orzec nakaz rozbiórki i wydać taką decyzję określonych prawem okolicznościach, tym samym wola strony dotycząca zmiany bądź uchylenia takiej decyzji nie jest w tej sytuacji wystarczająca i nie może skutkować jej eliminacją z obrotu prawnego.
Wystąpienie przesłanej nakazu rozbiórki bezwzględnie zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji nakazowej i uchylenie takiej decyzji w trybie art. 154 k.p.a. stanowiłoby niedopuszczalne obejście bezwzględnie obowiązującego przepisu, a tym samym istotne naruszenie zarówno art. 154 k.p.a., jak i podstawowej zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 k.p.a.
Po trzecie wybudowanie obiektu budowlanego w sprzeczności z prawem budowlanym jest deliktem i jako naruszenie prawa powinno stanowić podstawę do zastosowania sankcji przez organy powołane do czuwania nad przestrzeganiem prawa.
W niniejszej sprawie uwzględnienie na podstawie art. 154 k.p.a. wniosku o uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę ze względu na słuszny interes strony lub interes społeczny prowadziłoby zatem do ominięcia przepisów prawa, zniweczenia działań organów nadzoru budowlanego, które miały na celu doprowadzenie kontrolowanej inwestycji do stanu zgodnego z prawem.
Pamiętać należy, że "słuszny interes" to taki, który nie narusza prawa (nie sankcjonuje stanu niezgodnego z prawem). W przeciwnym wypadku doszłoby do podważenia zasady praworządności rozumianej, jako postępowanie zgodne z obowiązującymi przepisami, gdyż ewentualna zmiana decyzji rozbiórkowej - w trybie art. 154 k.p.a. - prowadziłaby w istocie do powrotu do stanu niezgodnego z prawem.
Prawidłowo zatem organy administracyjne rozstrzygające sprawę z wniosku o uchylenie decyzji o nakazie rozbiórki uznały, że niemożliwym jest wydanie w trybie art. 154 k.p.a. decyzji uchylającej lub zmieniającej decyzję rozbiórkową i wydały decyzję odmowną.
Tutejszy Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku z dnia 23 października 2015 r., II OSK 1477/14, w którym Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego w całości bądź jego części przywraca porządek prawny w sferze prawa materialnego (Prawa budowlanego), co niewątpliwie leży w interesie społecznym. Za nakazaniem rozbiórki obiektu budowlanego zapewne nigdy nie przemawia "słuszny interes strony", na którą nałożono ten obowiązek, jednak nakaz taki jest zgodny z słusznymi interesami innych stron, które w wyniku nałożenia tego obowiązku nabywają prawa będące korelatorem tego obowiązku. Decyzje administracyjne nakładające na stronę obowiązek w celu przywrócenia porządku prawnego, a więc wymuszenia stanu zgodnego z prawem, w świetle art. 7 k.p.a. nie mogą być uchylane lub zmieniane w trybie art. art. 154 lub 155 k.p.a. bowiem w takich przypadkach w pierwszej kolejności należy brać pod uwagę aspekt praworządności, interes społeczny i interes innych stron postępowania przed słusznym interesem strony, na którą nałożono ten obowiązek, a która wcześniej naruszyła prawo. Poza tym "słuszny interes strony" nie jest pojęciem tożsamym ze słusznym interesem obywateli, o którym mowa w art. 7 k.p.a. Interes indywidualny strony z reguły nie pokrywa się z interesem społecznym i interesami innych stron postępowania, a w szczególności ma to miejsce w sprawach z zakresu Prawa budowlanego. Wśród przesłanek wynikających z przepisów ustawy Prawo budowlane, dających podstawę organom nadzoru budowlanego do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego, nie ma takiej, która nakazywałaby uwzględnić "słuszny interes strony", na którą nakłada się taki obowiązek, co najwyżej należy ten interes uwzględnić zgodnie z brzmieniem art. 7 k.p.a. Nie można więc oczekiwać, że decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego może być po latach uchylona lub zmieniona przez ten sam organ wyłącznie z tego powodu, że przemawia za tym "słuszny interes strony". Strona będąca adresatem decyzji nakładającej na nią obowiązek, zmierzający do przywrócenia stanu zgodnego z prawem z racji tej, że przez wiele laty uchyla się od wykonania tego obowiązku, nie może przez zastosowanie art. 154 lub 155 k.p.a. znaleźć się w lepszej, uprzywilejowanej sytuacji, niż inne podmioty, na które nałożono podobne obowiązki i wykonały je dobrowolnie bądź w drodze egzekucji. Takie stosowanie przepisów prawa prowadziłoby do nierównego traktowania innych podmiotów wobec prawa, co w konsekwencji naruszałoby art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. też wyroki NSA z dnia 4 marca 2016r., sygn. akt II OSK 1712/14; z dnia 23 października 2015r., sygn. akt II OSK 2911/14).
Z tych względów Sąd nie uznał argumentów strony Skarżących o naruszeniu art. 154 k.p.a. oraz przepisów art. 48 Prawa budowlanego za zasadne.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, że organ nie naruszył też art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez nierozważenie wystąpienia interesu społecznego i słusznego interesu Skarżących. W rozpoznawanej sprawie organy nie miały podstaw prawnych do zmiany decyzji o nakazie rozbiórki w trybie art. 154 k.p.a., wobec istnienia w obrocie prawnym przywołanych wyżej prawomocnych wyroków sądów administracyjnych, potwierdzających konieczność zastosowania dyspozycji art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Z tych powodów, całkowicie nieuprawnione są zarzuty skargi, jakoby w sprawie w ogóle nie miał zastosowania przepis art. 48 ust. 1 ww. ustawy, z uwagi na to, że – jak podnoszą Skarżący – nie może on mieć zastosowania do wybudowanej przez nich altany. Jak już wcześniej zauważono, okoliczność obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę prowadzoną przez Skarżących na działce nr ew. [...] została już definitywnie przesądzona w prawomocnych wyrokach WSA w Poznaniu: z dnia 5 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Po 58/10 oraz z dnia z dnia 7 września 2012 r., sygn. akt II SA/Po 1020/11, od którego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 czerwca 2014r., sygn. akt II OSK 3018/12, oddalił skargę kasacyjną.
Wobec powyższego, Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji nie dostrzegł z urzędu żadnych wadliwości skutkujących koniecznością jej usunięcia z obrotu prawnego. W szczególności organy przeprowadziły postępowanie zgodnie z regułami dowodowymi określonymi w art. 6, 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a., a uzasadnienie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Niezasadny okazał się także zarzut skargi, dotyczący naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., albowiem zgodnie z tym przepisem, organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jak przyjmuje się w nauce i doktrynie (por. np. G. Łaszczyca (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. T. I, Warszawa 2010, s. 712 – 720 i cytowana tam literatura oraz orzecznictwo), na konstrukcję zagadnienia wstępnego składają się cztery elementy:
- zagadnienie to wyłania się w toku postępowania administracyjnego,
- jego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu,
- rozstrzygnięcie to musi mieć charakter uprzedni w stosunku do rozpoznania sprawy i wydania decyzji,
- istnieje zależność między zagadnieniem wstępnym, a wydaniem decyzji.
Zależność taka winna polegać na tym, że bez rozpoznania zagadnienia wstępnego nie można w ogóle załatwić innej sprawy, będącej w toku, albowiem zagadnienie to stanowi przesłankę o charakterze prawnym. Treścią tego zagadnienia jest rozstrzygnięcie co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego, które mają znaczenie prawne jako przesłanka wydania decyzji w prowadzonym postępowaniu. Konkretna treść tego rozstrzygnięcia nie ma znaczenia, albowiem jakkolwiek może mieć ona wpływ na sposób załatwienia rozpoznawanej sprawy i treść decyzji, to niezależnie od treści, zagadnienie wstępne jest rozstrzygnięte. Chodzi tu zatem o przypadek, gdy inny organ lub sąd, do którego właściwości zagadnienie wstępne należy, jeszcze w ogóle go nie rozstrzygnął, a nie o przypadek, gdy zagadnienie rozstrzygnięto, ale w odrębnym postępowaniu podjęto próbę jego wzruszenia. Do czasu skutecznego wzruszenia wydane rozstrzygnięcie w obrocie prawnym istnieje i nie ma podstaw do wstrzymywania się z załatwieniem sprawy. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanym przypadku. W obrocie prawnym znajduje się decyzja ostateczna [...] WINB z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...], umarzająca postępowanie w sprawie wygaśnięcia decyzji nakazującej rozbiórkę altany wybudowanej przez Skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, nieprawomocnym wyrokiem z dnia 4 października 2017r., sygn. akt II SA/Po 499/16 oddalił skargę Państwa G. na ww. decyzję.
Istniała zatem podstawa do orzekania w przedmiotowej sprawie. Trzeba wskazać, że ewentualne uchylenie decyzji będącej podstawą wydania innej decyzji, stanowi przesłankę wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Wniesienie skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowym dotyczącym kontroli legalności ostatecznej decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji, której zmiany w trybie art. 154 k.p.a. domaga się teraz strona skarżąca, w żadnym razie nie uzasadnia zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Ponadto, na uwagę zasługę wskazanie w piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2019 r., przez przedstawicieli Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" w [...], że Państwo L. i E. G., jako dzierżawcy ww. nieruchomości o nr ew. nr [...], pozostają inwestorami spornej altany. Także ostateczna decyzja o nakazie rozbiórki ww. budowli skierowana została do obydwu małżonków. Zatem na obojgu z nich ciąży ustawowy obowiązek wykonania orzeczonego nakazu.
We wskazanym wyżej piśmie podkreślono również, że Skarżący w dalszym ciągu administrują przedmiotową działką. Natomiast wbrew zarzutom Skarżących, w Regulaminie ROD nie ma zakazu, a wręcz jest zobowiązanie do usunięcia nieprawidłowości, a nawet rozebrania budowanej lub rozbudowywanej altany działkowej, jeśli naruszenia nie mogą być usunięte w inny sposób (§ 46 pkt 2 ww. Regulaminu).
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło