VII SA/Wa 2362/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi V. B. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. V. B. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożyła na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z wniosku wynika, iż skarżąca posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni 53,11 m2, we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą pozostaje syn, a źródłem utrzymania rodziny są dochody skarżącej i jej syna z tytułu wynagrodzeń za pracę w łącznej wysokości 3961,33 zł netto miesięcznie. Do miesięcznych wydatków skarżąca zaliczyła: opłaty za mieszkanie – 639,46 zł, opłaty za media – 219 zł, koszty leczenia - 100 zł, ubezpieczenie – 20 zł. Pismem z dnia 23 listopada 2015 r. wezwano V. B. do uzupełnienia danych przedstawionych w złożonym wniosku poprzez udokumentowanie wysokości wynagrodzenia za pracę skarżącej oraz jej syna, nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych skarżącej oraz jej syna z okresu ostatnich trzech miesięcy, udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania (czynsz, opłaty za prąd, gaz, telefon itp.). Skarżąca udzieliła odpowiedzi na ww. wezwanie pismem z dnia 16 grudnia 2015 r. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Podkreślić też trzeba, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym, zainicjowanym przez stronę, nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 17 maja 2011 r. II FZ 174/11 LEX nr 1081459). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wniosek V. B. nie zasługuje na uwzględnienie. Jak już wskazano, instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej, czyli takich, które są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub gdy środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca nie wykazała natomiast, aby znajdowała się w takiej sytuacji. Jak wynika z nadesłanych zaświadczeń pracodawców, łączny średni dochód (z ostatnich trzech miesięcy) V. B. i jej syna wynosi 4036,50 zł netto miesięcznie. Skarżąca przy piśmie z 16 grudnia 2015 r. nadesłała dokumenty, z których wynika, że czynsz wraz z opłatami za wodę, ścieki, centralne ogrzewanie wynosi 685,23 zł miesięcznie, opłaty za usługi telekomunikacyjne – średnio 110 zł miesięcznie, opłaty za energię elektryczną 117 zł za 2 miesiące, za gaz – 31 zł za 2 miesiące. Skarżąca nadesłała też potwierdzenie zakupu 90-dniowego biletu ZTM za kwotę 250 zł. Podkreślić należy, że wysokość wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Wysokość innych kosztów, które mogą (lecz nie muszą) pojawić się na dalszym etapie postępowania również wynosiłaby 100 zł, a ponadto koszty te byłyby rozłożone w czasie. W ocenie referendarza sądowego porównanie wysokości łącznych dochodów skarżącej i jej syna z wysokością stałych wydatków pozwala na stwierdzenie, że poniesienie kosztów sądowych we wskazanej wysokości oraz kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika nie pozbawi skarżącej możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny. Niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów sądowych zawsze powoduje uszczerbek w finansach strony i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże nie każdy wydatek, który subiektywnie postrzegany jest przez stronę jako dolegliwy finansowo, wiąże się z uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym strony i jej rodziny. Zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy możliwe jest zaś wyłącznie w przypadku powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu (a więc wówczas, gdy poniesienie kosztów sądowych oznaczałoby dla strony pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb), a takiego uszczerbku, w ocenie referendarza sądowego, poniesienie przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie i kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika nie spowoduje. Mając powyższe względy na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).