VII SA/Wa 2567/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: przyznać R. S. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu 29 stycznia 2014 r. postanowieniem referendarza sądowego odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W postanowieniu wskazano, że skarżący na wezwanie nie wskazał, nawet orientacyjnie, jaka jest wysokość ponoszonych przez niego co miesiąc wydatków związanych z utrzymaniem domu, wyżywienia itp. w związku z czym nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Postanowieniem z dnia 7 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę. W dniu 4 czerwca 2014 r. skarżący złożył kolejny wniosek o prawo pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Wniosek o ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, stosownie do art. 245 § 2 ww. ustawy. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Zatem prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym. Tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Zatem prawo pomocy winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Oznacza, to, że strona musi wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zwrócić jednocześnie należy uwagę, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy istotna jest nie tyle wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Podkreślić też trzeba, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym, zainicjowanym przez stronę, nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r., sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 1 czerwca 2011 r., sygn. II FZ 234/11 Lex nr 821432). Konkludując wskazać trzeba, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący ma bardzo trudną sytuacje materialną, z tytułu emerytury uzyskuje 900 zł i ponosi wysokie opłaty oraz posiada dom po rodzicach o pow. 40 m2. Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 2 lipca 2014 r. wydanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., wnioskodawca został zobowiązany do nadesłania, w terminie 7 dni - pod rygorem rozpatrzenia wniosku tylko w oparciu o zgromadzone materiały, dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - wskazania czy gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie czy wraz z innymi osobami, np. z żoną (jak to wynika z formularz z dnia 17 grudnia 2013 r.), a jeśli tak to wskazanie z kim; - wyjaśnienia rozbieżności we wskazanych dochodach otrzymywanych z tytułu emerytury – 1878,19 (odcinek z ZUS z grudnia 2013 r.) i ok 900 zł (formularz z dnia 3 czerwca 2014 r.) - nadesłania kserokopii decyzji o waloryzacji emerytury skarżącego lub ostatnich odcinków emerytur, a w przypadku gdy pozostają z nim w gospodarstwie domowym także inne osoby również informacje dotyczące dochodów uzyskiwanych przez te osoby; - podania stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem (żywność, leki, odzież itp.) oraz domu (opłaty stałe, podatek od nieruchomości, media, telewizja, telefon, itp.), w szczególności wydatków wskazanych w formularzu z dnia 3 czerwca 2014 r. bez podania ich wysokości, takich jak opłaty za węgiel, drewno, energię elektryczną, gaz z butli, wodę; - wskazania czy otrzymuje pomoc od rodziny, jeżeli tak, to należy wskazać na czym ona polega; - wskazania czy otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeżeli tak, to należy nadesłać kopie ostatnich decyzji przyznających pomoc; - wskazania czy posiada inne źródło dochodów niż emerytura (np. prace dorywcze czy sezonowe), a jeśli tak to jakie i jaki w związku z tym uzyskuję dochód. W nadesłanym piśmie z dnia 10 lipca 2014 r. wnioskodawca wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi razem z żoną, która choruje na cukrzycę. Utrzymują się z kwoty 2866,20 zł, na którą składa się emerytura wnioskodawcy w wysokości 1878,19 zł i emerytura żony w wysokości 988,01 zł. Podał, że ponosi następujące koszty tj. węgiel – 6000 zł rocznie, prąd – 500 zł co pół roku, gaz – 500 zł co pół roku, leki – 600 zł, żywność – 700 zł, ubranie – 100 zł., śmieci – 50 zł, wywóz szamba – 150 zł. Wyjaśnił, że nie otrzymuje pomocy od rodziny i nie korzysta z pomocy społecznej. Oceniając sytuację finansową skarżącego, Sąd stwierdził, że wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych jest zasadny, ponieważ wykazał on w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawnia do skorzystania z instytucji prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowiono przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.