VII SA/Wa 2600/17

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2018r. po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2017r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: odmówić Stowarzyszeniu [...] z siedzibą w [...] przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPPr wniosek Stowarzyszenia [...] w [...], zwanej dalej Stowarzyszeniem, które wniosło o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści ww. wniosku wynika, iż ww. Stowarzyszenie prowadzi działalność o charakterze społecznym w obronie środowiska naturalnego, zdrowia, życia ludzi, osób poszkodowanych i represjonowanych oraz zasłużonych dla ojczyzny i narodu polskiego. Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku w formie nieruchomości bądź ruchomości, zaś środki finansowe na działalność pochodzą ze składek członkowskich. Członkowie zarządu reprezentują Stowarzyszenie społecznie i nie mają żadnych zysków, nie pobierają wynagrodzeń i nie mają żadnych korzyści finansowych za swoją działalność. Stowarzyszenie prowadzi działalność o charakterze "non profit" i nie korzysta z żadnych dotacji od Skarbu Państwa, instytucji samorządowych bądź Unii Europejskiej. Stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej. Wskazać należy, iż w innych sprawach m.in. VII SA/Wa 2601/17, w której wnioskujące Stowarzyszenie również wystąpiło z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy - pismem z dnia 12 stycznia 2018r. wezwano do uzupełnienia danych zawartych w złożonych wniosku poprzez podanie: - ilu członków liczy Stowarzyszenie, - czy są ustalone składki członkowskie, jeśli tak należało wskazać ich wysokość, jak często są pobierane (co miesiąc, kwartał), wskazanie wpływów z tego tytułu za rok 2017r., - jakie miesięczne koszty związane z działalnością ponosi Stowarzyszenie i co się na te koszty składa, - skąd Stowarzyszenie posiada środki finansowe na prowadzenie działalności, - złożenie oświadczenia o aktualnym stanie środków finansowych w kasie Stowarzyszenia, - czy otrzymuje darowizny (pieniężne lub dary rzeczowe), spadki, zapisy, jeśli tak, należało wskazać rodzaj oraz wysokość lub wartość otrzymanego świadczenia, - czy otrzymuje dotacje ze środków publicznych i prywatnych, jeśli tak, należało wskazać rodzaj oraz wysokość lub wartość otrzymanego świadczenia, oraz do nadesłania - wyciągów z konta bankowego z trzech ostatnich miesięcy, - statutu Stowarzyszenia. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane informacje. Pismem z dnia 8 lutego 2018r. Stowarzyszenie udzieliło odpowiedzi na powyższe. Podało, że liczy 16 członków. Członkowie opłacają wyłącznie dobrowolne składki członkowskie. Stowarzyszenie wskazało, że koszty działalności za rok 2017r. sprowadzały się do opłat korespondencji oraz opłat sądowych w sprawach toczących się przed WSA w [...] i w [...], a dotyczących zaskarżonych orzeczeń administracyjnych w sprawie budowy turbin wiatrowych na terenie Gminy [...] i Gminy [...]. Oświadczyło, że nie posiada darowizn, spadków i zapisów. Nie otrzymuje dotacji ze środków publicznych i prywatnych. Aktualny stan środków finansowych wynosi zero. Pomimo wskazania, że odpis statutu został dołączony do pisma, nie został nadesłany. Powyższe dane zostały uwzględnione przy rozpatrywaniu wniosku Stowarzyszenia w niniejszej sprawie. W tym stanie faktycznym zważono co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przypomnieć należy, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a), udzielenie stronie prawa pomocy przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do sytuacji wyjątkowych. Wskazać też trzeba, że w orzecznictwie sądowym i w doktrynie przyjmuje się, iż udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z dnia 23 stycznia 2013r., sygn. akt I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12, dnia 10 stycznia 2013r. II FZ 1005/12 ) Ubiegając się o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania osoba prawna czy też inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej zobowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada środków na ich poniesienie, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 kwietnia 2008r. II OZ 318/08 Lex nr 479111, z dnia 1 kwietnia 2008r. II OZ 266/08 Lex nr 479009, z dnia 29 marca 2011r. I OZ 191/11 LEX nr 794951), J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008r.). Zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych z udziałem strony w sprawie może zatem nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy to strona nie z własnej winy pozbawiona jest środków niezbędnych na pokrycie tych kosztów. Jak wynika z akt sprawy wnioskujące Stowarzyszenie [...] w [...] jest zarejestrowanym stowarzyszeniem w Krajowym Rejestrze Sądowym. Wobec tego wskazać należy, iż zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989r. –Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2017r., poz. 210) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów, z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie, zatem ma możliwości by uzyskać środki finansowe na prowadzenie swojej działalności statutowej, w zakres której wchodzą również sprawy sądowe, wymagające co do zasady uiszczania opłat i czynienia wydatków. W niniejszej sprawie skarżące Stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło czynności zmierzające do uzyskania środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Nie jest wystarczającym twierdzenie, iż skarżące Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku, żadnych zysków, nie prowadzi działalności gospodarczej, a jego działalność opiera się na społecznej działalności członków i dobrowolnych składkach. Jeżeli działalność Stowarzyszenia związana jest z realizacją jego praw przed sądem, to wiąże się ona także z obowiązkiem uiszczania kosztów postępowania sądowego. Stowarzyszenie powinno więc wziąć pod uwagę swój udział w postępowaniach sądowych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki np. w formie składek członkowskich w odpowiedniej wysokości. W piśmie z dnia 8 lutego 2018r. (data wpływu do Sądu 13 lutego 2018r.) Stowarzyszenie poinformowało, że liczy 16 członków, a składki są dobrowolne. We wniosku podało, że swoją działalność opiera wyłącznie na finansach pochodzących za składek członkowskich. Wskazało, że koszty z działalności w 2017r. sprowadzały się do opłat za korespondencję i opłat sądowych we wskazanych sprawach. Przyjąć zatem należy, że Stowarzyszenie ma możliwości, by zgromadzić niezbędne środki na opłacenie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. Ograniczenie się przez Stowarzyszenie do pozyskiwania środków finansowych z dobrowolnych składek członkowskich nie może być przesłanką przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W sytuacji braku egzekwowania od członków Stowarzyszenia obowiązku uiszczana składek członkowskich, przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie (vide. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010r., sygn. akt II OZ 252/10). Okoliczności o jakich mowa wyżej wnioskodawca nie wykazał, gdyż w żaden sposób nie uprawdopodobnił, iż członkowie Stowarzyszenia nie są w stanie opłacić kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Ponadto należy wskazać, że ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych jest stanowisko, zgodnie z którym w takich okolicznościach, jak przedstawione w niniejszym stanie faktycznym, kiedy nie istnieje żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zgromadzenie odpowiednich środków finansowych, przyjąć należy, że organizacja sama pozbawia się zdobycia środków finansowych na prowadzenie działań statutowych, co stanowi przesłankę do odmowy przyznania prawa pomocy. Nawet bowiem jeśli Stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej (postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2010 r. sygn. II OZ 664/10, postanowienie NSA z dnia 4 marca 2010r., sygn. II OZ 183/10, LEX nr 606595, postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2011r., sygn. I OZ 428/11, LEX nr 990354). W orzecznictwie sądowym utrwalony został pogląd, iż w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem stowarzyszenie powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych (post. NSA z dnia 22 stycznia 2009r., sygn. akt II OZ 22/098, LEX nr 551904, post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008r. sygn. akt II OZ 321/04, LEX nr 479098). Niepodejmowanie przez Stowarzyszenie działań zmierzających do pozyskania środków umożliwiających realizację zadań statutowych prowadzi w istocie do przerzucenia kosztów działalności Stowarzyszenia na Skarb Państwa i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Mając na względzie wskazane okoliczności stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy Stowarzyszeniu, nie wykazało ono bowiem, że z przyczyn od siebie niezależnych nie ma możliwości pozyskania środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a orzeczono, jak w sentencji postanowienia.