VII SA/Wa 267/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. G. i M. G. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odmówić K. G. i M. G. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. K. G. i M. G. wraz ze skargą na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2013 r. złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie określając zakresu żądania. Z treści wniosku wynika, iż skarżący posiadają dom o powierzchni 270 m2, we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącymi pozostaje ojciec i pięcioro dzieci. Wnioskodawcy oświadczyli, że M. G. uzyskuje dochód z działalności gospodarczej w wysokości 7.000 zł miesięcznie, dzieci uczą się lub studiują i nie posiadają żadnego własnego majątku. Jednocześnie oświadczyli, że cyt.: "łączny dochód miesięczny (nie licząc emerytury) wynosi 7000 zł, jednakże ponad połowa tego dochodu obciążona jest ratą kredytu zaciągniętego we frankach szwajcarskich, wynoszącą ok. 3700 zł miesięcznie". Wskazali też, że opłaty za prąd, gaz, telefon itp. wynoszą ok. 600 zł miesięcznie. Pismem z dnia 17 marca 2014 r. wezwano skarżących do oznaczenia zakresu żądania. Wezwano ponadto do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez m.in.: - wskazanie wysokości wszystkich dochodów uzyskiwanych przez wszystkie osoby pozostające ze skarżącymi we wspólnym gospodarstwie domowym, - wskazanie wysokości emerytury, o której wspomniano w rubryce nr 5 formularza, - wskazanie, czy K. G. uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę, czy podejmuje prace dorywcze, z tytułu umów zlecenia, o dzieło itp.; jeżeli tak, jakiej wielkości dochody uzyskuje z tego tytułu, - wskazanie, czy K. G. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, czy też ma przyznany zasiłek, - nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - nadesłanie odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, - wskazanie, czy pełnoletnie dzieci skarżących uzyskują dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę, czy podejmują prace dorywcze, z tytułu umów zlecenia, o dzieło itp.; jeżeli tak, jakiej wielkości dochody uzyskują z tego tytułu, - wskazanie, czy studiujące dzieci skarżących otrzymują stypendia; jeśli tak, w jakiej wysokości, - wskazanie, na jaki cel i kiedy zaciągnięty został kredyt. W odpowiedzi na ww. wezwanie K. i M. G. w kolejnym formularzu (z dnia 7 kwietnia 2014 r.) sprecyzowali, iż wnoszą o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyli, że "poprzednio wymieniony emeryt nie pozostaje już we wspólnym gospodarstwie domowym". Wskazali ponadto, że K. G. prowadzi działalność gospodarczą, która jest zawieszona przez większość roku, uzyskuje też dochody z umów o dzieło. Oświadczyli, że skarżąca uzyskuje z tego tytułu dochody w wysokości 2130 zł miesięcznie, a łączny przeciętny dochód miesięczny z różnych źródeł wynosi 9080 zł. Oświadczyli, że kredyt został zaciągnięty na cele mieszkaniowe, dzieci nie pracują, nie otrzymują stypendium. W związku z powyższym zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Mając na uwadze powołany przepis oraz treść wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania K. i M.G. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ skarżący nie wykazali, iż znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Treść art. 246 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Ustawodawca użył tu pojęcia: "wykaże", co oznacza, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż jego sytuacja finansowa uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy powinna wykazać w sposób wiarygodny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. Warto wobec tego zauważyć, że w formularzu złożonym wraz ze skargą wnioskodawcy jako osobę pozostającą z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym wskazali ojca (B. G.) i wspomnieli o emeryturze, nie wskazując jednak jej wysokości. W odpowiedzi na zawarte w piśmie z dnia 17 marca 2014 r. wezwanie do wskazania wysokości tej emerytury, oświadczyli jednak, że "poprzednio wymieniony emeryt nie pozostaje już we wspólnym gospodarstwie domowym". Należy też zwrócić uwagę, że w "pierwotnym" formularzu skarżący oświadczyli, że "łączny dochód miesięczny (nie licząc emerytury) wynosi 7000 zł", a uzyskiwany jest z działalności gospodarczej prowadzonej przez M. G.. Dopiero po sformułowanym w piśmie z dnia 17 marca 2014 r. wezwaniu do wskazania, czy K. G. jest osobą bezrobotną, czy uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę, z tytułu umów zlecenia, o dzieło itp., w formularzu z dnia 7 kwietnia 2014 r. skarżący ujawnili, że K. G. prowadzi działalność gospodarczą, uzyskuje też dochody z umów o dzieło. Oświadczyli, że skarżąca uzyskuje z tego tytułu dochody w wysokości 2130 zł miesięcznie, a łączny przeciętny dochód miesięczny z różnych źródeł wynosi 9080 zł. Należy wobec tego stwierdzić, że taki sposób udzielania przez skarżących informacji nie daje gwarancji, że przedstawili pełny i zgodny z rzeczywistością obraz swojej sytuacji finansowej, udzielone przez stronę informacje nie mogą być postrzegane jako spójne i wiarygodne, dające wystarczającą podstawę do przyznania prawa pomocy. W sytuacji, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, gdy strona w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną, niemożliwe jest dokonanie rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej, a tym samym uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 lipca 2013 r. II FZ 371/13 Lex nr 1347052, z dnia 13 stycznia 2011 r. I GZ 456/10 Lex nr 741446, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 września 2010 r. I SA/Rz 478/10 Lex nr 764503, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2014 r. I SA/Bd 1172/13). Jednocześnie należy stwierdzić, że nawet gdyby uznać za wiarygodne informacje podane w formularzu z dnia 7 kwietnia 2014 r., również brak byłoby podstaw do przyznania skarżącym prawa pomocy. Z przedstawionego zeznania podatkowego PIT-36 za 2013 rok wynika, że z prowadzonej działalności gospodarczej oraz innych źródeł skarżący uzyskali przychód w wysokości 205.609,55 zł, osiągając dochód na poziomie 121.455,49 zł (w 2012 r. przychód wyniósł 250.120,02, natomiast dochód – 109.895,62 zł). Według oświadczenia zawartego w formularzu z dnia 7 kwietnia 2014 r. łączny przeciętny dochód miesięczny skarżących z różnych źródeł wynosi 9080 zł, co nie pozwala na uznanie, że nie są oni w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego (zwłaszcza, że wpis sądowy od skargi w niniejszej sprawie należny jest w wysokości 100 zł, taka byłaby również wysokość innych wpisów, które mogłyby się pojawić w związku z ewentualnym wnoszeniem przez stronę środków odwoławczych od wydawanych w niej orzeczeń). Z oświadczeń skarżących wynika co prawda, że spłacają kredyt zaciągnięty na cele mieszkaniowe w wysokości ok. 3760 zł miesięcznie, jednakże nie jest to okoliczność przemawiająca za uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym i zobowiązania kredytowe, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 1 czerwca 2011 r. sygn. II FZ 234/11 Lex nr 821432). Mając na uwadze powołane okoliczności uznać należy, że K. i M. G. nie wykazali, że spełniają przesłanki do przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270).