VII SA/Wa 2820/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. L. i R. L. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanawia: 1. umorzyć postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, 2. odmówić J. L. i R. L. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. J. L. i R. L. wraz ze skargą na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2016 r. złożyli na formularzach PPF wnioski o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 11 stycznia 2017 r. zobowiązano skarżących do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez oznaczenie w rubryce nr 4, o co skarżący wnoszą i poprzez podpisanie wniosku. W dniu 26 stycznia 2017 r. wpłynęły prawidłowo wypełnione przez skarżących wnioski. Rozpoznając łącznie wnioski J. L. i R. L., prowadzących wspólnie gospodarstwo domowe, stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego) lub w zakresie częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. J. L. i R. L. złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zauważyć wobec tego trzeba, że skarżący w niniejszym postępowaniu sądowym reprezentowani są przez adwokata ustanowionego z wyboru. Należy też podkreślić, że zgodnie z art. 246 § 3 ustawy adwokata lub radcę prawnego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Skoro J. L. i R. L. reprezentowani są przez profesjonalnego pełnomocnika, rozpoznawanie wniosku skarżących w zakresie ustanowienia adwokata jest zatem zbędne. To zaś prowadzić musi do umorzenia w tym zakresie postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, na podstawie art. 249a ustawy, zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Wniosek skarżących podlega zatem merytorycznemu rozpoznaniu wyłącznie w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego, o którym mowa w art. 246 ustawy, należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy mogą zatem otrzymać wyłącznie osoby znajdujące się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym, pozbawione jakichkolwiek środków do życia oraz te, które co prawda uzyskują dochody, ale w wysokości pozwalającej im jedynie na zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Informacje przedstawione w złożonych wnioskach nie pozwalają natomiast na stwierdzenie, aby J. L. i R. L. znajdowali się w takiej sytuacji. Jak wynika z wniosków, skarżący posiadają mieszkanie o powierzchni 57 m2 i działkę z domem letniskowym (o powierzchni 789 m2), utrzymują się z dochodów z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3700 zł netto miesięcznie. Do comiesięcznych wydatków skarżący zaliczyli: kredyt – 366 zł, czynsz – 440 zł, prąd – 70 zł (dot. mieszkania), telefon – 80 zł, ubezpieczenie mieszkania – 23 zł, ubezpieczenie na życie – 85 zł, telewizja – 39 zł, leki – 400 zł, wyżywienie – 1500 zł, środki czystości – 150 zł, rehabilitacja – 150 zł, ubezpieczenie samochodu – 120 zł, utrzymanie samochodu – 300 zł, podatek za działkę – 14 zł, prąd – 130 zł, woda – 20 zł, ubezpieczenie działki – 32 zł. Oceniając złożone wnioski pod kątem spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy uznano, iż skarżący nie wykazali w sposób bezsporny, że znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. J. L. i R. L. uzyskują stałe dochody w wysokości 3700 zł netto miesięcznie, przy czym nie mają innych osób na utrzymaniu. Wprawdzie wnioskodawcy wymienili szereg obciążających ich wydatków, to jednak warto zauważyć, że łącznie suma deklarowanych wydatków wynosi 3919 zł miesięcznie, a zatem przekracza uzyskiwane dochody, co może wskazywać na zawyżenie wysokości wydatków w złożonym wniosku. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy istotna jest nie tyle wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Nie wszystkie z wydatków wymienionych przez skarżących to wydatki, którym należy przyznać pierwszeństwo przed kosztami związanymi z udziałem strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Do wydatków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb wnioskodawcy nie można bowiem zaliczyć np. wydatków związanych z utrzymaniem domku letniskowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się również, że zobowiązania kredytowe nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 1 czerwca 2011 r. sygn. II FZ 234/11 Lex nr 821432). Podkreślenia jednocześnie wymaga, iż przy rozważaniu możliwości zwolnienia strony od kosztów sądowych należy zawsze brać pod uwagę wysokość tych kosztów w sprawie, w której strona domaga się przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie wpis sądowy od skargi należny jest w wysokości 200 zł, natomiast wysokość innych kosztów, które mogą (lecz nie muszą) pojawić się na dalszym etapie postępowania wynosiłaby 100 zł (np. ewentualny wpis od skargi kasacyjnej, opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku - w przypadku oddalenia skargi). W ocenie referendarza sądowego skarżący z dochodów w wysokości 3700 zł netto są w stanie wygospodarować środki na pokrycie kosztów sądowych w takiej wysokości. Zauważyć ponadto trzeba, że w niniejszym postępowaniu sądowym skarżący reprezentowani są przez adwokata ustanowionego z wyboru. Skoro zatem wnioskodawcy byli w stanie z uzyskiwanych dochodów zgromadzić środki na opłacenie wynagrodzenia pełnomocnika, to brak jest podstaw do stwierdzenia, że koszty sądowe w niniejszej sprawie przekraczają ich możliwości płatnicze. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 i art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.