VII SA/Wa 2825/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić H. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Skarżący w formularzu PPF podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną. Wskazał, że utrzymuje się emerytury, jednak jej wysokości nie podał. Wnioskodawca posiada dom na działce o pow. 650 m2, a także samochód o wartości 5 000 zł. Wskazał, że z uwagi na okoliczność, iż jest emerytem wszystkie wydatki muszą być skrupulatnie wyliczone. Ponosi następujące koszty utrzymania: ogrzewanie, szambo, remonty. Nie wskazał posiadania oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 2 marca 2016 r. wydanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., wnioskodawca został zobowiązany do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - wyszczególnienia w przybliżeniu kosztów ponoszonych w związku z utrzymaniem mieszkania (opłaty stałe, prąd, gaz, podatki, telefon, woda, ścieki, ubezpieczenie, inne); i utrzymania własnego i rodziny (żywność, ubrania, leki, wydatki szkolne itp.), - podania w jakiej wysokości wnioskodawca otrzymuje emeryturę, należało podać także dochody żony i je udokumentować (np. poprzez nadesłanie kopii ostatnich przekazów emerytur), - podania marki i rocznika posiadanego pojazdu/ów mechanicznych, - nadesłania kopii dokumentów PIT wnioskodawcy i żony, z rozliczeniem podatku za rok 2015, ew. za 2014 w przypadku, gdyby ww. osoby nie rozliczyły się z urzędem skarbowym za rok 2015, - wskazania z jakich środków wnioskodawca wybudował ogrodzenie będące przedmiotem sprawy, - wskazania jakie nieruchomości posiada wnioskodawca, - wskazania czy wnioskodawca otrzymuje pomoc od rodziny, ew. osób trzecich, jeżeli tak należało wskazać na czym ona polega, - wskazania czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak to należało nadesłać kserokopie ostatnich decyzji przyznających pomoc, - nadesłania kopii wyciągu bankowego wnioskodawcy i żony wnioskodawcy za trzy ostatnie miesiące. Wnioskodawca pismem z dnia 15 marca 2016 r. wskazał, że przybliżone koszty utrzymania to mieszkanie 500 zł., utrzymanie własne około 1100 zł, posiada samochód osobowy peugeot 307 rocznik 2004, środki przeznaczone na wybudowanie ogrodzenia będącego przedmiotem sprawy pochodziły z oszczędności, wskazał posiadanie domu na nieruchomości o pow. 700 m2, nie otrzymuje pomocy od rodziny, osób trzecich i z pomocy społecznej. Wnioskodawca dodał, że nie posiada wiedzy na temat dochodów żony gdyż nie prowadzą wspólnego gospodarstwa i nie zamieszkują wspólnie. Do wniosku dołączono kopię dokumentu PIT 40A za 2015 r. wnioskodawcy oraz cześć wyciągu z rachunku bankowego. W niniejszej sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należało więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na taką ocenę miało wpływ przede wszystkim niepełne wykonanie przez wnioskodawcę zarządzenia z dnia 2 marca 2016 r. i nieustosunkowanie się do wszystkich zawartych w zarządzeniu pytań dotyczących sytuacji materialnej strony. Wskazać należy w tym zakresie, że wnioskodawca nie podał dochodów własnych ani żony. Wprawdzie wysokość dochodów wnioskodawcy można wywnioskować z nadesłanej części rachunku bankowego na kwotę około 1 890 zł., to jednak brak jest informacji o dochodach żony. Ponadto wniosek budzi wątpliwości odnośnie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. I tak w złożonym formularzu skarżący jako osobę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wymienił żonę, przy czym nie wskazał wysokości dochodu żony. Z tego względu zarządzeniem z dnia 2 marca 2016 r. wezwano wnioskodawcę m. in. do udokumentowania wysokości dochodów żony. Przy piśmie z dnia 15 marca 2016 r. wnioskodawca oświadczył, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego i nie ma wiedzy na temat jej dochodów. Zauważyć jednak trzeba, że w złożonym wniosku skarżący wymienił żonę jako osobę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto z akt sądowych wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, gdyż jednym z powodów uchybienia terminu do wniesienia skargi wskazanym w zażaleniu z dnia 29 lutego 2016 r. (k. 27 akt sądowych), jest choroba żony. Trudno przyjąć w tej sytuacji, by choroba żony, jeżeli nie prowadziłaby ona wspólnego gospodarstwa domowego z wnioskodawcą i nie zamieszkiwała razem, mogła mieć wpływ na uchybienie terminu do wniesienia skargi. Biorąc pod uwagę ww. informacje oświadczenie skarżącego o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego zawarte w piśmie z 15 marca 2016 r. budzić musi zatem wątpliwości. Jak natomiast wskazuje się w orzecznictwie sądowym, podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można pominąć sytuacji majątkowej osób pozostających z osobą składającą wniosek we wspólnym gospodarstwie domowym, bowiem informacje te mogą w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku. Jeżeli wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami, to właśnie łączne dochody i wydatki tych osób kształtują status majątkowy wnioskodawcy. Przy badaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy nie można zatem ograniczać się jedynie do jego dochodów i składników posiadanego majątku, lecz należy również uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Porównanie takie jest konieczne dla oceny rzeczywistych możliwości finansowych strony składającej wniosek (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt II GZ 442/12 Lex nr 1240669, z dnia 10 września 2013 r. I GZ 375/13 Lex nr 1363597). Ponadto należy wskazać, że wnioskodawca nie przedstawił pełnego wyciągu z rachunku bankowego, a jedynie miesięczne zestawienie jednego wpływu - świadczenia ZUS i salda na chwilę księgowania świadczenia. Z porównania sald wynika, że wnioskodawca może posiadać dodatkowe wpływy na rachunku (kwota salda na dzień 7 stycznia wynosi 2 530,63 zł. dodając do tego kwotę świadczenia ZUS 1890 zł. otrzymamy kwotę 4 420 zł. - podobna kwota widnieje po otrzymaniu świadczenia ZUS w dniu 9 lutego 2016 r. – 4 415 zł., jednakże jeżeli przyjąć, że wnioskodawca miesięcznie wydaje około 1 600 zł., od tej kwoty należy odjąć około 1 600 zł przeznaczane na bieżące wydatki strony). Należy także wskazać, że sytuacja materialna strony nie może być zła, gdyż jak wynika z akt sprawy i oświadczenia wnioskodawcy, potrafił on zgromadzić oszczędności na wybudowanie ogrodzenia będącego przedmiotem sprawy. Mając na uwadze powyższe okoliczności, a w szczególności wątpliwości co do stanu rodzinnego skarżącego i jego oświadczenia o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego, uznać trzeba, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Strona postępowania wnosząc o przyznanie prawa pomocy powinna bowiem wykazać w sposób przekonujący, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że w sytuacji, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, gdy strona w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją finansową bądź rodzinną, niemożliwe jest dokonanie rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej, a tym samym uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 lipca 2013 r. II FZ 371/13 Lex nr 1347052, z dnia 13 stycznia 2011 r. I GZ 456/10 Lex nr 741446, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 września 2010 r. I SA/Rz 478/10 Lex nr 764503, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2014 r. I SA/Bd 1172/13 Lex nr 1457060). Niedopełnienie przez stronę w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13 LEX nr 1273885, z 19 grudnia 2012 r. II FZ 1036/12 LEX nr 1240482, z 14 marca 2013 r. II FZ 92/13 LEX nr 1302897, z 4 lipca 2013 r. I OZ 546/13 LEX nr 1345177). Z uwagi na powyższe okoliczności nie przychylono się do wniosku strony i wniosek został oddalony, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.