VII SA/Wa 2832/14
WyrokWSA w Warszawie2015-08-04
Skład orzekający: Joanna Gierak – Podsiadły, Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Izabela Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości sąsiedniej, który uzyskał prawomocne postanowienie wstępne sądu powszechnego o ustanowieniu służebności drogi koniecznej przez działki objęte pozwoleniem na budowę, posiada przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że właściciel nieruchomości sąsiedniej, który uzyskał prawomocne postanowienie wstępne sądu powszechnego o ustanowieniu służebności drogi koniecznej przez działki objęte pozwoleniem na budowę, posiada przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Sąd podkreślił, że realizacja inwestycji może wpłynąć na sposób skomunikowania nieruchomości skarżącego z drogą publiczną, co stanowi uzasadniony interes prawny w rozumieniu przepisów prawa budowlanego i kodeksu cywilnego.Stan faktyczny
Skarżący K. G. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, powołując się na swój interes prawny wynikający z posiadania współwłasności sąsiedniej działki oraz prawomocnego postanowienia wstępnego sądu powszechnego o ustanowieniu służebności drogi koniecznej przez działki objęte pozwoleniem. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając, że skarżący nie posiada przymiotu strony, ponieważ jego działka nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że skarżący posiada przymiot strony.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Banaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego K. G. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej przez K. G. jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r. znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. znak: [...] o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] września 2014 r. znak jw. Wojewoda [...] umorzył wszczęte, na wniosek K. G., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], znak: [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Zakładowi [...] [...] w L. pozwolenia na budowę budynku warsztatowego (cztery pracownie dydaktyczne przedmiotów zawodowych z zapleczem socjalnym) na działkach nr ewid. [...],[...] i [...] obręb [...] oraz rozbiórkę budynku o konstrukcji stalowej, ogrodzenia z przęseł stalowych i schodów betonowych na działce nr ewid. [...] obręb [...] położonych przy ul. L. w C.. Od powyższej decyzji organu wojewódzkiego K. G. złożył w ustawowym terminie odwołanie.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania oraz przeanalizowaniu akt sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, iż orzeczenie organu I instancji jest prawidłowe, albowiem postępowanie w sprawie wszczęte zostało z wniosku podmiotu nie mającego interesu prawnego.
Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał na treść art. 157 § 2 k.p.a. zauważając, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Podniósł więc, iż właściwy organ administracji publicznej rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, ma obowiązek w pierwszej kolejności zbadać, czy pochodzi on od podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony. Przywołał następnie art. 28 k.p.a. definiujący stronę w postępowaniu administracyjnym, jak i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Wskazał, że pojęcie interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego, natomiast mieć interes prawny oznacza tyle, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Przy czym, w postępowaniu w sprawie dotyczącej decyzji o pozwoleniu na budowę, tak rozumiany interes prawny ustala się w oparciu o ww. art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane który, jako przepis szczególny względem przywołanego wyżej art. 28 k.p.a., ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do następujących osób: inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Organ wyjaśnił też, że przez obszar oddziaływania obiektu budowlanego należy natomiast rozumieć, zgodnie z unormowaniem art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Wskazał, że w każdym przypadku obszar oddziaływania obiektu musi być określony w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Samo subiektywne odczucie określonego podmiotu, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość nie jest wystarczające do uznania, że nieruchomość ta jest usytuowana w obszarze oddziaływania danego przedsięwzięcia. Jednocześnie, organ zaznaczył, powołując się na wyroki sądów administracyjnych, iż sprawy o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę są prowadzone tylko w nadzwyczajnych trybach postępowań administracyjnych, jednakże nie zmienia to ich zasadniczego przedmiotu, czyli problemu udzielenia pozwolenia na budowę. Zarówno zatem w sprawie o takie pozwolenie prowadzone w zwykłym trybie, jak i trybach nadzwyczajnych krąg podmiotów, uznanych za stronę powinien być identycznie ustalony na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, będącego normą szczególną w stosunku do art. 28 k.p.a.
Następnie, organ podał, iż wnioskodawca – K. G. nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]. Zauważył, iż wywodzi on swój interes prawny z tytułu posiadania przez niego prawa współwłasności działki nr ewid. [...] położonej przy ul. L. w C., co potwierdza księga wieczysta Nr [...], prowadzona przez Sąd Rejonowy w C.. Z projektu zagospodarowania terenu wynika, że sporny budynek warsztatowy o wysokości 4,57 m z czterema pracowniami dydaktycznymi przedmiotów zawodowych z zapleczem socjalnym zaprojektowany na działkach nr ewid. [...],[...] i [...] jest oddalony od granicy działki nr ewid. [...] o ok. 7 m (narożnik). W konsekwencji, organ stwierdził, iż obszar oddziaływania projektowanej inwestycji, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, w żadnym wypadku nie obejmuje swym zakresem działki o nr ewid. [...]. Położenie wskazanej działki względem nieruchomości inwestycyjnych wyklucza uznanie, iż sporna inwestycja niesie ze sobą jakiekolwiek ograniczenia w możliwości zagospodarowania działki należącej do wnioskodawcy, które to ograniczenia wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa. Nieruchomość należąca do skarżącego z całą pewnością nie znajduje się zatem w obszarze oddziaływania inwestycji wyznaczonym m. in. w oparciu o przepis § 12 (odległość budynków na działce budowlanej od granicy z sąsiednią działką budowlaną), § 13 (przesłanianie budynków), jak również przepis § 57 (nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi) oraz przepis § 60 ust. 1 (m. in. nasłonecznienie pokoi mieszkalnych - w godzinach 700 - 17 ), rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Ponadto dokumentacja projektowa nie przewiduje też zmian spływu wód powierzchniowych na nieruchomość należącą do wnioskodawcy (przepis § 29 ww. rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r.), planowane przedsięwzięcie nie pozbawia powyższej nieruchomości dostępu do szeroko rozumianych mediów (woda, prąd, telekomunikacja).
Mając na uwadze powyższe organ przyjął, iż K. G. może bez przeszkód zagospodarować należącą doń nieruchomość, zaś projektowana inwestycja nie ogranicza go w tym w najmniejszym stopniu.
Nadto, organ podał, iż na legitymację procesową do udziału w charakterze strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, z całą pewnością wpływu nie ma również kwestia ewentualnego obciążenia działek nr ewid. [...] i [...], służebnością gruntową polegającą na prawie swobodnego przejścia i przejazdu do działki nr ewid. [...] należącej do skarżącego. Kwestia dotycząca ustanowienia służebności gruntowej może być rozpoznana jedynie na drodze sądowej o charakterze cywilnym, natomiast spór natury cywilno-prawnej nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego. W wyroku z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1456/09, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skoro służebność gruntowa jest ograniczonym prawem rzeczowym, co wynika wprost z art. 244 § 1 Kodeksu cywilnego, to skarżącemu przysługiwać mogą jedynie uprawnienia wynikające z ograniczonego prawa rzeczowego, a nie z prawa własności, użytkowania wieczystego, czy też zarządu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane.
Niezależnie od powyższego, jak stwierdził organ, wnioskodawca nie wykazał, że ma prawo służebności drogi koniecznej przez nieruchomości inwestycyjne. Wprawdzie Sąd Rejonowy w C. [...] Wydział [...] w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2012 r., sygn. akt [...], uznał za usprawiedliwione co do zasady żądanie K. G. i E. G. ustanowienia na rzecz każdoczesnych właścicieli działki gruntu o numerze ewidencyjnym [...] służebności przejazdu i przechodu po działkach o numerach ewidencyjnych: [...],[...] oraz [...], to jednak Sąd Okręgowy w L. [...] Wydział [...] w postanowieniu z dnia [...] lutego 2013 r., sygn. akt [...], zapadłym wskutek rozpatrzenia apelacji od ww. postanowienia Sądu Rejonowego w C. [...] Wydział [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., sygn. akt [...], zauważył, że cyt. "Uznanie roszczenia o ustanowienie drogi koniecznej za usprawiedliwione co do zasady, ze wskazaniem określonego wariantu przebiegu tej drogi, nie jest jednak równoznaczne z ustanowieniem służebności, co nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, w którym zostanie też ustalone wynagrodzenie za ustanowienie służebności. Nie ma zatem żadnych podstaw, aby przyjąć, że na mocy postanowienia wstępnego wnioskodawcy uzyskali jakiekolwiek uprawnienia do ingerencji w stan nieruchomości mających zostać obciążone służebnością".
Na marginesie organ wskazał, że z projektu zagospodarowania terenu stanowiącego załącznik do decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] wynika, iż wzdłuż elewacji zachodniej projektowanego budynku, pozostawiono wolny pas terenu o szerokości 4,0 m, natomiast wzdłuż elewacji północnej projektowanego budynku, pozostawiono wolny pas terenu o szerokości ok. 5,0 m, umożliwiający swobodny dojazd do działki nr ewid. [...].
W konsekwencji, organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] zostało wszczęte na wniosek K. G., który - jak wykazano wyżej - nie posiada przymiotu strony. Powyższe ustalenia obligują do umorzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem podmiotu nieuprawnionego, z uwagi na brak podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Stąd też decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r., należało utrzymać w mocy.
W skardze na ww. decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r., skarżący – K.G. wniósł o jej uchylenie.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego przez przyjęcie, iż właściciel nieruchomości sąsiedniej w stosunku do nieruchomości objętej zamierzeniem budowlanym nie jest stroną postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę w sytuacji, gdy sąd wydał prawomocne postanowienie rozstrzygające co do zasady o uprawnieniu właściciela nieruchomości sąsiedniej do służebności drogi koniecznej przebiegającej przez miejsce przewidziane pod zabudowę.
W uzasadnieniu skargi skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wskazał na bezsporny w jego ocenie stan faktyczny sprawy. Zauważył, że wystąpił wraz z żoną E. do Sądu [...] w C. o ustanowienie służebności drogi konicznej do nieruchomości stanowiącej ich własności a sąsiadującej z nieruchomością objętą zamierzeniem budowlanym. W dacie wydawania zaskarżonej decyzji o pozwoleniu na budowę istniało (i istnieje aktualnie) prawomocne wstępne postanowienie Sądu ustalające przebieg służebności m. in. przez teren, na którym realizowana miała być inwestycja. ZDZ i Miasto C. są uczestnikami postępowania w przedmiocie ustanowienia służebności. Stwierdził w efekcie, że w tak zrealizowanym stanie faktycznym nie powinno ulegać wątpliwości, iż jest stroną postępowania. Podniósł bowiem, iż budowa na podstawie skarżonej decyzji unicestwia ustanowienie służebności przebiegającej według postanowienia Sądu, a tym samym ogranicza prawa K. G. jako właściciela nieruchomości władnącej w zakresie dojazdu. Stwierdził dalej, że organ dokonał w sprawie błędnej wykładni art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Zauważył (przywołując orzecznictwo sądowoadministracyjne), iż przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę nie przysługuje według kryterium geograficznego, z samej racji bycia właścicielem nieruchomości położonej w sąsiedztwie działki, na której ma być prowadzona inwestycja, lecz dla uzyskania statusu strony tego postępowania, konieczne jest wykazanie, że planowana inwestycja będzie oddziaływać na ową nieruchomość w sposób ograniczający jej zagospodarowanie. Zauważył też, że okoliczność, iż przepis art. 28 ust. 2 p.b. stanowi lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a., nie oznacza, iż art. 28 k.p.a. nie może mieć zastosowania w postępowaniu w sprawie o zatwierdzenie projektu budowlanego i zezwolenie na budową.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję organu wojewódzkiego o umorzeniu postępowania wszczętego z wniosku skarżącego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.
Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia [...] lipca 2013 r. skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]. Decyzją tą organ architektoniczno-budowlany zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę -dla Zakładu [...] [...] w L.- budynku warsztatowego w C. przy ul. L. na działkach nr [...],[...],[...] obr. [...], a także udzielił pozwolenia na rozbiórkę budynku konstrukcji stalowej oznaczonej na mapie nr [...] oraz ogrodzenia z przęseł stalowych i schodów betonowych zlokalizowanych na terenie działki nr [...] obr. [...] przy ul. L. w C..
Skarżący wnosząc o unieważnienie ww. decyzji wskazał, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego. Podniósł jednocześnie, że jest współwłaścicielem działki nr ewid. [...] usytuowanej u zbiegu ul. L. i I [...] w C. oraz, że prawomocnym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. Sąd [...] w C. orzekł z wniosku jego i jego małżonki – E. G., o ustaleniu prawa służebności przejazdu i przechodu przez działkę o nr ewid. [...]. Z tego też wywodził we wskazanym piśmie swój przymiot strony w kontekście art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.
Organ wojewódzki decyzją z dnia [...] września 2014 r. umorzył postępowanie wszczęte wskazanym wnioskiem skarżącego, uznając, iż nie ma on przymiotu strony w sprawie. Pogląd ten podzielił organ odwoławczy i zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Z taką oceną, wobec okoliczności faktycznych w niej występujących nie sposób się zgodzić.
Niemniej, za prawidłowe uznać należy działanie organów orzekających, które po wszczęciu postępowania w pierwszej kolejności zajęły się kwestią interesu prawnego skarżącego. Zgodnie bowiem z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W sytuacji, gdy przymiot strony podmiotu wnioskującego o unieważnienie decyzji budzi wątpliwości, co więcej – ustalenie tej kwestii wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, konieczne jest wszczęcie postępowania z wniosku tego podmiotu i dopiero w ramach tak uruchomionego postępowania, dokonanie analizy w tym zakresie. Postępowanie to może doprowadzić organ do konieczności zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. Zastosowanie tego przepisu należy bowiem uznać za prawidłowe wówczas, gdy postępowanie zostało wszczęte na wniosek podmiotu nie będącego stroną.
Taka jednak sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie, a to z następujących przyczyn.
Wniosek o unieważnienie odnosił się do decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] czerwca 2013 r. W postępowaniu zakończonym tą decyzją skarżący nie brał udziału. Niemniej wnosząc jak powyżej, powoływał się na konkretne okoliczności mające stanowić o jego interesie prawnym w sprawie.
Z uwagi na przedmiot w jakim wydana została kwestionowana decyzja, ustalając interes prawny skarżącego należało wziąć pod uwagę nie tylko art. 28 k.p.a., ale też przepis szczególny jakim jest art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, zawężający krąg stron w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę do inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przez obszar oddziaływania obiektu należy – zgodnie z art. 3 pkt 20 ww. ustawy – rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Stronami postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę będą więc, oprócz inwestora, właściciele, użytkownicy wieczyści i zarządcy nieruchomości, które znajdują się w otoczeniu przedmiotowego obiektu budowlanego wyznaczonym na podstawie odrębnych, konkretnie wskazanych przepisów, które to przepisy wprowadzają jednocześnie związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tych nieruchomości. Przy czym, przez nieruchomości należy rozumieć nie tylko działki gruntu bezpośrednio ze sobą graniczące, ale także nieruchomości nieposiadające wspólnej granicy, lecz pozostające w zasięgu swoich wpływów lub w związku gospodarczym. O interesie prawnym właścicieli nie decyduje bowiem fakt, iż dwie działki ze sobą bezpośrednio graniczą, lecz to, że jedna z nich znajduje się w strefie oddziaływania inwestycji lokalizowanej na drugiej działce (por. wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2503/12).
Przy czym, dostrzec trzeba, iż zagadnienie stosowania w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej o pozwoleniu na budowę art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego nie jest jednolicie rozstrzygane w orzecznictwie sądów administracyjnych. "Można odnotować orzeczenia, w których stwierdza się, że art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego stanowi lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a. i może mieć zastosowanie, zgodnie z jego brzmieniem, wyłącznie w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę; natomiast postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę nie jest takim postępowaniem (tak w wyroku NSA z 2 marca 2007 r., sygnatura akt II OSK 462/06). Występuje też stanowisko odmienne, mianowicie takie, że postępowanie nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę stanowi jedynie odrębną sprawę procesową w stosunku do postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę i brak jest zatem racjonalnych przesłanek do rozszerzania kręgu stron postępowania nadzwyczajnego w stosunku do postępowania zwykłego; w obu tych postępowaniach normą materialnoprawną określającą krąg stron postępowania jest art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego (tak w wyroku NSA z 20 października 2010 r., sygnatura akt II OSK 1774/09)" – v. wyrok NSA z dnia 16 października 2014 r. o sygn. akt II OSK 958/13.
W ocenie Sądu, nawet podzielając drugi z ww. poglądów, nie sposób uznać, iż skarżący nie ma przymiotu strony w sprawie.
Z akt wynika, iż skarżący wystąpił wraz z małżonką do sądu powszechnego o ustanowienie na nieruchomości o nr ewid. [...] (do której posiada tytuł prawny) służebności drogi koniecznej przez działki o nr ewid. [...],[...] i [...], a więc działki objęte kwestionowaną decyzją o pozwoleniu na budowę. W dniu [...] czerwca 2012 r. zapadło postanowienie wstępne Sądu [...] w C. [...] Wydziału [...] w tej sprawie, o sygn. akt [...], którym Sąd w pkt 1 uznał za usprawiedliwione co do zasady żądanie K. i E. G. ustanowienia na rzecz każdoczesnego właściciela działki o nr ewid. [...] służebności przejazdu i przechodu po działkach [...],[...] i [...]. Orzeczenie to w ww. zakresie jest prawomocne (v. postanowienie Sądu [...] w L. [...] Wydział [...] z dnia [...] lutego 2013 r. sygn. akt [...]), niemniej uznanie roszczenia o ustanowienie służebności drogi koniecznej nie jest równoznaczne z ustanowieniem tej służebności. Powyższe wskazuje jednak na to, iż realizacja inwestycji na działkach, przez które służebność drogi koniecznej ma przebiegać, może mieć wpływ na sposób skomunikowania z drogą nieruchomości skarżącego o nr ewid. [...]. Stwierdzenie to znajduje potwierdzenie w ustalenia, jakie poczynione zostały przez Sąd [...] w C. [...] Wydział [...], rozpoznający ww. wniosek o ustanowienie służebności drogi koniecznej. Dodać przy tym trzeba, iż Sąd [...] w L. [...] Wydział [...]rozpoznając apelację od postanowienia Sądu I instancji, za prawidłowe uznał ustalenia faktyczne tego Sądu. Wynika z nich, że nieruchomość skarżącego nie ma prawnie zagwarantowanego dostępu do drogi publicznej, choć położona jest przy głównych ulicach miasta, u zbiegu ul. L. i I A. w C.. K.G. i E.G. występowali do Gminy Miasto [...] o wyznaczenie wjazdu do ich działki, ale Komisja do Spraw Organizacji Ruchu Drogowego jak i Komendant Miejski Policji w C. zaopiniowali wniosek negatywnie, z uwagi na położenie działki w obszarze oddziaływania skrzyżowania i fakt, że wyznaczenie zjazdu pogorszy warunki bezpieczeństwa ruchu drogowego na tym skrzyżowaniu. Z ustaleń tych wynika także, że działka skarżącego w planie miejscowym przeznaczona jest pod działalność usługowo-handlową i w końcu – co istotne – że jedyny możliwy sposób jej skomunikowania z drogą publiczną może nastąpić poprzez działki o nr ewid. [...],[...] i [...], a więc działki objęte spornym pozwoleniem na budowę. Dlatego też, zdaniem Sądu, należy przyjąć, iż działka skarżącego (o charakterze budowlanym) stanowiąca jego współwłasność o nr ewid. [...], choć nie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie działek inwestycyjnych (bo oddalona jest od nich, jak ustalono w postępowaniu, po skosie o ok. 7 m), to jednak znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji. Sposób usytuowania tej inwestycji może mieć bowiem znaczenie dla zapewnienia nieruchomości skarżącego dostępu do drogi, a w konsekwencji – na sposób jej zagospodarowania.
Zauważyć przy tym należy, iż art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane (w brzmieniu znajdującym zastosowanie w sprawie, a więc z daty wydania zaskarżonej decyzji), wymienia jako przykład chronionych interesów osób trzecich występujących w obszarze oddziaływania obiektu zapewnienie dostępu do drogi publicznej. Stanowi bowiem o tym, iż obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. Z przedłożonych przez skarżącego w postępowaniu dokumentów wynika zaś, iż uruchomił on postępowanie w sprawie obciążenia działek objętych przedmiotową inwestycją, służebnością drogi koniecznej, a żądanie to uznano za uzasadnione.
Dostrzec w końcu trzeba, iż do przepisów odrębnych w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, należą nie tylko przepisy rozporządzenia określającego warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Takimi przepisami odrębnymi są także przepisy z zakresu zagospodarowania przestrzennego, ochrony środowiska, ochrony przeciwpożarowej, a także przepisy dotyczące własności i innych praw rzeczowych określone w kodeksie cywilnym i innych ustawach. "Realizacja inwestycji może bowiem uniemożliwić realizację tych praw i dochodzenie roszczeń w stosownej procedurze przed sądem powszechnym. Ochrona praw takich osób wymaga dokonania przez organ administracyjny oceny wpływu inwestycji na istniejące na nieruchomości stosunki cywilnoprawne." Tak, NSA w powołanym już wyżej wyroku o sygn. akt II OSK 2503/12. Podobnie NSA w wyroku z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2811/12.
Konkludując, Sąd uznał, iż ocena organów orzekających w sprawie, dotycząca interesu prawnego skarżącego była błędna, nie uwzględniała bowiem wszystkich okoliczności faktycznych i prawidłowej wykładni art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. W konsekwencji Sąd podzielił zarzut podniesiony w skardze i uznał, iż w sprawie z przyczyn podmiotowych nie było podstaw do zastosowania art. 105 § 1 k.p.a.
Orzekając ponownie w sprawie, organ wojewódzki obowiązany będzie uwzględnić powyższą ocenę Sądu, a w efekcie – przystąpić do rozpatrzenia wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności kwestionowanej przez niego decyzji o pozwoleniu na budowę.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 217 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło