VII SA/Wa 2895/14
WyrokWSA w Warszawie2015-02-19
Skład orzekający: Mariola Kowalska, Mirosława Kowalska, Halina Emilia Święcicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, prawidłowo zinterpretował i zastosował zasady związane z mocą wiążącą orzeczeń sądowych (art. 153 p.p.s.a.) w kontekście zmiany stanu prawnego?Ratio decidendi
Organ odwoławczy błędnie zinterpretował moc wiążącą wyroku sądu administracyjnego z dnia 16 września 2010 r. (sygn. akt VII SA/Wa 778/10), uznając za wiążące wskazania dotyczące trybu postępowania (art. 50-51 Prawa budowlanego), podczas gdy sąd nakazał jedynie staranną kwalifikację prawną inwestycji. Niewłaściwe zastosowanie art. 153 p.p.s.a. stanowi naruszenie zasad postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki stacji bazowej telefonii cyfrowej zlokalizowanej na dachu budynku mieszkalnego. Po serii postępowań i orzeczeń sądowych, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą rozbiórkę i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że PINB niewłaściwie zastosował przepisy Prawa budowlanego, nie stosując się do wytycznych sądu zawartych w poprzednim wyroku. Spółka będąca inwestorem wniosła skargę na decyzję WINB, kwestionując m.in. moc wiążącą poprzedniego orzeczenia sądu w kontekście zmiany stanu prawnego. WSA w Warszawie uchylił decyzję WINB.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Protokolant spec. Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2015 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] (dawniej: [...] S.A. z siedzibą w [...]) na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz [...] S.A. z siedzibą w [...] (dawniej: [...] S.A. z siedzibą w [...]) kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: [...] WINB), działając na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 142 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. [...] (dalej jako: PINB [...]) z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] oraz poprzedzające ją postanowienie PINB [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Na wniosek M. D. złożony w dniu [...] listopada 2008 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie budowy stacji telefonii cyfrowej na dachu budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego przy ul. [...] w [...], realizowanej przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...].
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), PINB [...] zobowiązał inwestora do przedłożenia w zakreślonym terminie określonych dokumentów. W wyznaczonym terminie zobowiązany nie przedłożył dokumentów wskazanych w ww. postanowieniu. W konsekwencji organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, nakazał Spółce rozbiórkę stacji bazowej telefonii cyfrowej sieci [...] kod [...] na dachu budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w [...].
[...] WINB, wskutek odwołania zobowiązanej Spółki, decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 142 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego, uchylił wskazaną decyzję oraz poprzedzające ją postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie pierwszej instancji.
W efekcie skarg M. D. oraz Ogólnopolskiego Stowarzyszenia [...] "[...]" w [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 778/10, uchylił decyzję [...] WINB z dnia [...] lutego 2010 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że pojęcia urządzenia, o jakim mowa w art. 29 ust. 2 pkt 15 i w art. 30 ust. 1 pkt 3 b Prawa budowlanego, nie można rozciągać na telekomunikacyjne obiekty budowlane, wymieniane wprost jako takie w definicji zawartej w § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 października 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie (Dz. U. z 2005 r. Nr 219, poz. 1864). W konsekwencji, stacja bazowa telefonii komórkowej wraz z realizacją masztów stabilizowanych linami, montażem anten jako zamierzenie inwestycyjne wykracza poza pojęcie "instalacji na obiektach urządzeń budowlanych" i niezależnie od tego, czy jest wykonane na budynku, czy też jako wolnostojące urządzenie, wymaga uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. W ocenie Sądu, jeżeli w treści art. 30 ust. 1 pkt 3 b Prawa budowlanego mowa jest o urządzeniach o wysokości powyżej 3 m instalowanych na obiektach budowlanych, a sporna stacja bazowa telefonii cyfrowej, z uwagi na definicję zawartą w § 3 pkt 2 rozporządzenia, jest telekomunikacyjnym obiektem budowlanym, czyli budowlą, nie zaś urządzeniem funkcjonującym samodzielnie, to budowa taka nie mieści w wyjątkach od zasady z art. 28 Prawa budowlanego. Tym samym, prawidłowa była wedle Sądu teza organu odwoławczego, że tryb określony w art. 49b Prawa budowlanego nie będzie miał zastosowania w przypadku stanowiącego jedną całość urządzenia stacji bazowej telefonii cyfrowej, a organ pierwszej instancji, stwierdzając zrealizowanie zamierzenia w warunkach samowoli budowlanej, zobowiązany był rozpoznać sprawę w trybie przepisów art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Podkreślono, że jak wynika z opisu technicznego zawartego w projekcie budowlanym inwestycja przewiduje montaż trzech konstrukcji wsporczych rurowych z zastrzałami, gdzie jedna z nich wraz z podpierającymi ją zastrzałami zamocowana została na obciążnikach betonowych. Na konstrukcjach wsporczych przewidziano sześć anten sektorowych. Rzeczą organu było zatem dokonanie starannej kwalifikacji przedmiotowej inwestycji w świetle przepisów Prawa budowlanego i rozporządzenia wykonawczego z 26 października 2005 r. Tym samym organ winien rozważyć, czy przedmiotowy obiekt jest urządzeniem, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 3 b, czy też budowlą z art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Nadto winny być wzięte pod uwagę zapisy miejscowego planu zagospodarowania, bowiem budowa obiektu budowlanego, nawet niewymagającego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, wbrew postanowieniom takiego planu jest przypadkiem samowoli budowlanej, polegającym na realizacji tego obiektu niezgodnie z przepisami.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], uchylił decyzję z PINB [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz poprzedzające ją postanowienie tego organu z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Organy obu instancji wydały następnie szereg orzeczeń, by ostatecznie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], PINB [...], na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), wstrzymał roboty budowlane związane z przedmiotową inwestycją i zobowiązał inwestora do przedłożenia w wyznaczonym terminie stosownej dokumentacji. Wobec niewykonania obowiązku określonego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. PINB [...] wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], którą – działając na podstawie na art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego – nakazał rozbiórkę przedmiotowej stacji bazowej.
W wyniku odwołania [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...][...] WINB wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 142 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego, uchylił w całości decyzję PINB [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] oraz poprzedzające ją postanowienie tego organu z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przypomniał, że przedmiotem postępowania jest stacja bazowa telefonii cyfrowej o wysokości 2,95 m, znajdująca się na dachu ośmiokondygnacyjnego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w [...]. Przedmiotowa inwestycja została zrealizowana w październiku 2008 r., zaś inwestor nie dysponuje pozwoleniem na budowę ani zgłoszeniem zamiaru wykonania tej inwestycji do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej.
Zwrócono uwagę, że w niniejszej sprawie został wydany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 778/10. Podkreślono, że powyższy wyrok zapadł po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 czerwca 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie (Dz. U. z 2010 r. Nr 115, poz. 773), tj. po dniu 15 lipca 2010 r., a organy związane były wytycznymi zawartymi w tymże wyroku. W konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego, sprawa wymagała wyjaśnienia pod kątem istnienia bądź braku przesłanek uzasadniających bądź wykluczających wdrożenie postępowania naprawczego uregulowanego w przepisach art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane. Jako że organ pierwszej instancji do rozpatrzenia sprawy zastosował niewłaściwe przepisy prawa materialnego, tj. przepisy art. 48 Prawa budowalnego, w ocenie organu odwoławczego zasadne było wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 138 § 2 w zw. z art. 142 k.p.a., czyli uchylenie decyzji PINB [...] z dnia[...] kwietnia 2012 r. oraz poprzedzającego ją postanowienia tego organu z dnia [...] grudnia 2011 r. i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] S.A. z siedzibą w [...] (następca prawny [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]).
Spółka zarzuciła organowi naruszenie: art. 6, art. 7, art. 8 i art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 3 pkt 3, art. 29 ust. 2 pkt 15, art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, a także art. 47 i art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 106, poz. 675), jak również § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 października 2005 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie.
Spółka nie podzieliła poglądu co do bezwzględnie wiążącej mocy orzeczenia Sądu z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 778/10, oraz braku przesłanek do umorzenia postępowania. Zwróciła uwagę, że zmiana stanu prawnego przed wydaniem wyroku obejmowała nie tylko rozporządzenie z dnia 26 października 2005 r., ale polegała na kompleksowym dostosowaniu aktów prawnych, w wyniku którego powstała nowa regulacja dotycząca stacji bazowych telefonii komórkowych na obiektach budowlanych.
W odpowiedzi na skargę [...] WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1851/12, oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że ocena prawna zawarta w wyroku z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 778/10, ma moc wiążącą, a okoliczności, które były już przedmiotem oceny Sądu, a których strona nie kwestionowała poprzez zaskarżenie orzeczenia sądowego, nie mogą być ponownie oceniane. W ramach oceny prawnej sąd wskazał tryb, w jakim winno toczyć się ponowne postępowanie w tej sprawie. Zdaniem Sądu nie zasługiwał na aprobatę zarzut skargi o utracie mocy wiążącej oceny prawnej wyrażonej w tymże wyroku, w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 czerwca 2010 r. zmieniającego rozporządzenie z dnia 26 października 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie (Dz. U. z 2010 r. Nr 115, poz. 773). Ponadto, ograniczenie stosowania art. 153 p.p.s.a. w związku ze zmianą stanu prawnego może mieć miejsce tylko w przypadku, kiedy zmiana stanu prawnego nastąpiła po wydaniu wyroku. Tymczasem rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 2 czerwca 2010 r. zaczęło obowiązywać od dnia 15 lipca 2010 r., a więc przed wydaniem wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W konsekwencji Sąd, oceniając jako prawidłowe zaskarżone orzeczenie organu drugiej instancji, skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] S.A. z siedzibą w [...], zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podkreślił, iż nie zgadza się z wykładnią art. 153 p.p.s.a., iż sądy i organy związane są treścią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 778/10, nawet jeśli został wydany w sytuacji zmiany przepisów prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt II OSK 760/13, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że zakwestionowanym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał wadliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, która z kolei niewłaściwie realizowała wskazania sądu zawarte w prawomocnym wyroku z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 778/10. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie utraciły mocy wiążącej wskazania Sądu i ocena prawna wynikająca z prawomocnego wyroku z dnia 6 września 2010 r. Wskazania zawarte w tym wyroku dotyczyły konieczności ustalenia przedmiotu sprawy, a następnie zdefiniowania tak ustalonego przedmiotu. Wyjaśnił, iż powyższy wyrok nie zawierał wytycznych dotyczących trybu rozpoznania tej sprawy, wynikającego z art. 50-51 Prawa budowlanego, jako właściwego w dalszym postępowaniu. Wyrok ten zawierał jedynie uwagę, że tryb ten byłby właściwy przy takiej kwalifikacji, jakiej dokonał organ pierwszej instancji (wybudowania obiektu bez wymaganego zgłoszenia), jednakże Sąd uznał tę kwalifikację za błędną, dokonaną z naruszeniem art. 49b Prawa budowlanego. Wyrokiem z dnia 16 września 2010 r. nakazano jedynie dokonanie starannej kwalifikacji przedmiotowej inwestycji i w tym zakresie organy jak i Sąd były związane wskazaniami Sądu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontrolowanej sprawie organ nie uwzględnił przy ponownym rozpatrzeniu sprawy oceny prawnej i wytycznych co do dalszego postępowania, zawartych w prawomocnym wyroku kasacyjnym, a Sąd zaaprobował ten stan, oddalając skargę. Z tego względu złożona skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w ramach naruszenia prawa materialnego, wskazano, iż wobec braku ustaleń co do charakteru inwestycji objętej tą sprawą i jej kwalifikacji prawnej, przedwczesne są zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia przepisów Prawa budowlanego: art. 3 pkt 3, art. 29 ust. 2 pkt 15, art. 30 ust. 1 pkt 2 i pkt 3b, art. 48 oraz § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 października 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ponownie rozpoznając sprawę, zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesione, a które Sąd wziął pod uwagę z urzędu przy rozpoznaniu sprawy.
Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma fakt, iż sprawa stacji bazowej telefonii cyfrowej znajdującej się na budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w [...] była już przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt. VII SA/Wa 778/10, uchylił kontrolowaną wówczas decyzję [...] WINB z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że decyzja ta zapadła bez należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy, to jest z naruszeniem zasad postępowania określonych w art. 7, 77 § 1 k.p.a. Organ nie ustalił bowiem w sposób należyty kwalifikacji przedmiotowej inwestycji w świetle przepisów Prawa budowlanego i rozporządzenia wykonawczego z 26 października 2005 r. W konsekwencji jego obowiązkiem było dokonanie starannej kwalifikacji obiektu, a następnie podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie budowy stacji bazowej telefonii cyfrowej sieci [...] na dachu budynku przy ul. [...] w [...].
Jak stanowi art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępna pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 550/11, CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12, CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przy rozpoznaniu skargi na decyzję [...] WINB z dnia [...] czerwca 2012 r. kontroli Sądu winno być zatem poddane w pierwszej kolejności zagadnienie, czy organ uwzględnił przy ponownym rozpoznaniu sprawy ocenę prawną i wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w prawomocnym wyroku w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 778/10. Naruszenie art. 153 p.p.s.a. stanowi bowiem uchybienie, które powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 25/11, CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołał się na treść wyroku z dnia 16 września 2010 r., w którym Sąd wskazał m.in. na konieczność dokonania przez organ nadzoru budowanego starannej kwalifikacji przedmiotowej inwestycji w świetle przepisów Prawa budowlanego i rozporządzenia wykonawczego z dnia 26 października 2005 r. oraz rozważenia i oceny przedmiotowego obiektu, mając na uwadze zakres robót budowlanych i charakter tej inwestycji, i w oparciu o te rozważania ustalić, czy jest to urządzenie, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 3 b Prawa budowlanego, czy też budowla z art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Ponadto zalecono wzięcie pod uwagę zapisów miejscowego planu zagospodarowania, bowiem budowa obiektu budowlanego, nawet niewymagającego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, wbrew postanowieniom takiego planu jest przypadkiem samowoli budowlanej, polegającym na realizacji tego obiektu niezgodnie z przepisami. We wskazanym zakresie zalecenia Sądu były wyraźne i jednoznaczne, nie powinna zatem stwarzać trudności interpretacja stanowiska Sądu co do koniczności dokonania przez organy nadzoru budowlanego starannej kwalifikacji prawnej przedmiotowej inwestycji.
W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ przytoczył inny fragment uzasadnienia wyroku z dnia 16 września 2010 r., w którym Sąd stwierdził: "(...) organ orzekający w I instancji stwierdzając zrealizowanie zamierzenia w warunkach samowoli budowlanej, zobowiązany był rozpoznać sprawę w trybie przepisów art. 50 i 51 prawa budowlanego". [...] WINB odczytał przywołane wyżej stanowisko Sądu w ten sposób, że Sąd wskazał na regulację zawartą w przepisach art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego jako właściwy tryb prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie, a wyrażona w ten sposób ocena prawna jest wiążąca na mocy art. 153 p.p.s.a. Z tego względu uznał, że skoro organ pierwszej instancji do rozpatrzenia sprawy zastosował niewłaściwe, czyli niezgodne ze wskazaniem Sądu przepisy prawa materialnego, tj. art. 48 Prawa budowlanego, to w ocenie organu odwoławczego należało uchylić decyzję PINB [...] z dnia[...] kwietnia 2012 r. oraz poprzedzające ją postanowienie tego organu z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz przekazać sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Stwierdzić należy, że [...] WINB błędnie zinterpretował przywołane wyżej stanowisko Sądu wyrażone w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 778/10. W istocie Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 września 2010 r. nie zawarł wytycznych dotyczących właściwego trybu rozpoznania tej sprawy i w żadnej mierze nie można odczytywać cytowanego przez organ fragmentu uzasadnienia jako wskazania na tryb wynikający z art. 50-51 Prawa budowlanego jako właściwy w dalszym postępowaniu. Przywołany fragment uzasadnienia przedstawiał jedynie stanowisko Sądu, przyznające rację organowi odwoławczemu, że tryb określony w art. 49b Prawa budowlanego byłby właściwy przy takiej kwalifikacji, jakiej dokonał organ I instancji, tj. wybudowania obiektu bez wymaganego zgłoszenia. Sąd stwierdził, że tryb określony w art. 49b Prawa budowlanego nie będzie miał jednak zastosowania w przypadku stanowiącego jedną całość urządzenia stacji bazowej telefonii cyfrowej, a organ pierwszej instancji, stwierdzając zrealizowanie zamierzenia w warunkach samowoli budowlanej, zobowiązany był rozpoznać sprawę w trybie przepisów art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Powyższe uwagi miały jednak charakter wyłącznie teoretyczny, ponieważ Sąd uznał, że dokonana przez PINB [...] kwalifikacja przedmiotowej inwestycji, tj. wybudowania obiektu bez wymaganego zgłoszenia, jest błędna i dokonana z naruszeniem art. 49b Prawa budowlanego. Z tego powodu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 września 2010 r. nakazał jedynie dokonanie starannej kwalifikacji przedmiotowej inwestycji i to w takim zakresie zarówno organy, jak i sąd, były związane wskazaniami Sądu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Nieuzasadnione było natomiast uznanie powyższych uwag Sądu za wiążące na mocy art. 153 p.p.s.a. wskazania co do dalszego trybu prowadzenia postępowania w sprawie. Przywołane wyżej stanowisko Sądu nie zwalniało organu z obowiązku dokonania własnej, starannej oceny charakteru prawnego inwestycji.
Podkreślić należy, iż powyższa ocena prawidłowości zastosowania przez organ w niniejszej sprawie art. 153 p.p.s.a. jest zgodna z oceną prawną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt II OSK 760/13. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż organ w zaskarżonej decyzji niewłaściwie zrealizował wskazania Sądu zawarte w prawomocnym wyroku z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 778/10. Wyjaśnił, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu tego wyroku nie wskazał trybu, w jakim powinno toczyć się postępowanie w tej sprawie, a jedynie nakazał dokonanie starannej kwalifikacji przedmiotowej inwestycji. Zgodnie zaś z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Błędne zrozumienie wyroku Sądu z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 778/10, i tym samym niewłaściwe odczytanie zakresu związania prawomocnym wyrokiem doprowadziło do naruszenia przez organ art. 7 i art. 77 k.p.a. [...] WINB zaniechał bowiem dokonania starannej kwalifikacji przedmiotowej inwestycji w świetle przepisów Prawa budowlanego i rozporządzenia wykonawczego z 26 października 2005 r., do czego został zobowiązany prawomocnym wyrokiem z dnia 16 września 2010 r. Niewątpliwie naruszenie zasad postępowania, wynikające z naruszenia przez organ art. 153 p.p.s.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
Przy ponownym orzekaniu organ uwzględni wyżej wskazane kwestie. Po dokonaniu dokładnej kwalifikacji obiektu, mając na uwadze wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 778/10, organ podejmie rozstrzygnięcie w sprawie budowy stacji bazowej telefonii cyfrowej sieci [...] na dachu budynku przy ul. [...] w [...].
Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego i materialnego, stwierdzić należy, że na obecnym etapie postępowania jakiekolwiek ustosunkowanie się Sądu do argumentacji dotyczącej kwalifikacji prawnej przedmiotowej inwestycji jest bezprzedmiotowe. Przedwczesne jest bowiem przesądzanie tej kwestii w sytuacji, gdy organ nie ustalił w sposób należyty kwalifikacji obiektu. Pamiętać należy, że rolą sądu administracyjnego jest kontrola działalności administracji publicznej, nie zaś wyręczanie organów w ustalaniu stanu faktycznego i prawnego prowadzonych przez nich spraw. Sąd jedynie wtedy mógłby właściwie skontrolować zgodność w prawem zaskarżonej decyzji, a więc także poddać merytorycznej ocenie przyjętą przez organ ocenę charakteru prawnego przedmiotowej inwestycji, gdyby ocena ta była dokonana na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, co w niniejszej sprawie – jak zostało wykazane – nie miało miejsca.
Jedynie odnosząc się do zarzutu strony skarżącej, iż z uwagi na zmianę stanu prawnego wyłączony został w niniejszej sprawie obowiązek bezwzględnego stosowania art. 153 p.p.s.a., stwierdzić trzeba, iż nie jest on uzasadniony. W uzasadnieniu wyroku z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt II OSK 760/13, Naczelny Sąd Administracyjny przesądził bowiem, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie utraciły mocy wiążącej wskazania sądu i ocena prawna wynikająca z prawomocnego wyroku z dnia 16 września 2010 r. Przedstawiona ocena prawna Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zaś w tym zakresie wiążąca stosownie do treści art. 190 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I).
Na mocy art. 152 ww. ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku (pkt II).
O kosztach postępowania orzeczono w pkt III stosownie do art. 200 i art. 205 p.p.s.a. Na koszty te w wysokości 257 zł składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego radcą prawnym w wysokości 240 zł, określone zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490), oraz kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło