VII SA/Wa 347/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze sprzeciwu A. S. i S. S. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. A. S. złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 347/18. W treści wniosku skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Podkreśliła, że są osobami schorowanymi, większość dochodów przeznaczają na leczenie i rehabilitację. A. S. posiada dom o powierzchni ok. 290 m² i działkę rekreacyjną o powierzchni 1500 m². Skarżąca oświadczyła, że utrzymuje się z mężem z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 2300 złotych miesięcznie, w rubryce formularza dotyczącej innych dodatkowych informacji o stanie majątkowym wskazała na "czynsze najmu" w wysokości 3500 złotych. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżąca wymieniła: wydatki na leki po 300 zł miesięcznie, "opał 10 ton węgla rocznie po 1000 zł miesięcznie", opłaty za prąd - 250-300 zł, "podatek od nieruchomości ok. 400 zł miesięcznie". Rozpoznając wniosek skarżącej stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie dostępu do sądu osobom znajdującym się w sytuacji, w której poniesienie kosztów postępowania spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego, o którym mowa w art. 246 ustawy, należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Podkreślić też trzeba, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym zainicjowanym przez stronę nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 17 maja 2011 r. II FZ 174/11 LEX nr 1081459). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy, z wniosku nie wynika bowiem, aby A. S. znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej. Skarżąca i jej mąż posiadają dom o powierzchni ok. 290 m² i działkę rekreacyjną o powierzchni 1500 m². Jak wynika z wniosku, uzyskują stałe miesięczne dochody z tytułu emerytur w łącznej wysokości 2300 złotych netto miesięcznie, a także dochody z tytułu najmu w kwocie 3500 złotych. Zauważyć jednocześnie trzeba, że wpis sądowy od złożonego sprzeciwu od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego należny jest w wysokości 100 zł, taka byłaby również wysokość pozostałych kosztów sądowych, o ile w ogóle się pojawią (np. ewentualny wpis od skargi kasacyjnej czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku - w przypadku oddalenia skargi). Biorąc pod uwagę wysokość dochodów skarżącej i jej męża nie sposób uznać, aby koszty sądowe we wskazanej wysokości pozostawały poza zasięgiem możliwości finansowych skarżącej, skarżąca nie może oczekiwać przerzucenia tych kosztów na współobywateli w ramach instytucji prawa pomocy. Za odmową przyznania skarżącej prawa pomocy przemawia dodatkowo okoliczność, iż A. S. ustanowiła adwokata z wyboru w niniejszej sprawie. W ocenie referendarza sądowego skoro skarżąca jest w stanie z uzyskiwanych dochodów opłacić wynagrodzenie pełnomocnika, to nie można uznać, że poniesienie kosztów sądowych wiązałoby się dla skarżącej z pozbawieniem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.