VII SA/Wa 38/13

Referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2013 r. po rozpoznaniu wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2012 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia: odmówić J. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Do Sądu wraz ze skargą wniesioną na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 listopada 2012 r. wpłynął na uzupełnionym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy J. S.. Do wniosku załączył kopie oświadczenia wnioskodawcy z dnia 16 października 2012r. przedstawiające jego sytuację rodzinną i materialną, kopię umowy o pracę na zastępstwo, wydruk bankowy potwierdzający wynagrodzenie miesięczne z tytułu umowy o pracę, kopię zaświadczenia o zawieszeniu działalności gospodarczej, kopię umowy małżeńskiej, kopię dowodu rejestracyjnego pojazdu, kopię zaświadczenia lekarskiego o nabyciu choroby, kopię przeprowadzonych badań, kopię protokołu Sądu w sprawie wysokości alimentów na N. S. Wnioskodawca w formularzu PPF podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z nim żona i córka. Jednocześnie oświadczył, że z żoną z którą mieszka ma rozdzielność majątkową i płaci alimenty na córkę w wysokości 500,00 złotych miesięcznie. Skarżący wskazał, że uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.860,00 złotych netto miesięcznie. Zaznaczył, że jest zatrudniony na czas określony tj. na zastępstwo do marca 2013 r. Oświadczył, że posiada oszczędności pieniężne w wysokości 800,00 złotych. Ponadto poinformował, że nie posiada majątku, poza samochodem o nieznacznej wartości, którego jest współwłaścicielem tj. Fordem Fourier z 1995 r. o wartości 2.000,00 złotych. Wnioskujący podkreślił, że dojeżdża do pracy własnym samochodem z racji braku połączeń innej komunikacji i ponosi wydatki z tym związane tj. na zakup paliwa w wysokości około 580,00 złotych. Podał, że na opłaty i wyżywienie ponosi kwotę w wysokości 680,00 złotych miesięcznie oraz kwotę 100,00 złotych na zakup lekarstw. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 14 lutego 2013 r. wezwano wnioskodawcę do wskazania w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy, gdyż w punkcie 4 formularz nie zakreślił o co wnosi, czy o zwolnienie od kosztów, częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Jednocześnie wezwano do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku poprzez podanie czy pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żona uzyskuje jakikolwiek dochód z tytułu zatrudnienia, bądź też wykonywania prac dorywczych, na podstawie umów zlecenia czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego przez żonę miesięcznie dochodu. Wezwano także wnioskodawcę do podania czy oprócz wskazanego dochodu uzyskiwanego z tytułu umowy o pracę na zastępstwo uzyskuje jakikolwiek dodatkowy dochód np. z tytułu wykonywania prac dorywczych, sezonowych, umów zlecenia, czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu. Zobowiązano również wnioskodawcę do podania z czego lub przy czyjej pomocy wnioskodawca zamierza pokryć koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru oraz do nadesłania kserokopii wyciągów bądź wykazów z konta bankowego wnioskodawcy oraz żony z dwóch ostatnich miesięcy. Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie siedmiu dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W piśmie z dnia 10 kwietnia 2013 r. (data wpływu do Sądu 15 kwietnia 2013 r.) pełnomocnik skarżącego udzielił odpowiedzi na powyższe. Do pisma załączono zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w C. potwierdzające, iż wnioskodawca zarejestrowany jest jako osoba bezrobotna od dnia 2 kwietnia 2013 r. oraz skierowanie do szpitala. W piśmie tym wskazano, iż wnioskodawca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Pełnomocnik poinformował, że skarżący nie jest w stanie podać wysokości dochodów uzyskiwanych przez małżonkę. Nie jest także mu wiadomo czy małżonka wykonywała jakiekolwiek inne prace oraz jakie ponosi wydatki, czy posiada oszczędności pieniężne oraz czy posiada konto bankowe. Na dzień składania wyjaśnień skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, otrzymał także skierowanie do szpitala na leczenie choroby dermatologicznej. W powyższym piśmie podano również, iż skarżący nie prowadzi z małżonką wspólnego gospodarstwa domowego, mieszkają w chwili obecnej oddzielnie, planowany jest rozwód. Skarżący ponosi następujące koszty tj. opłatę za najem mieszkania 600,00 złotych, opłatę za czynsz 280,00 złotych , opłatę za prąd 50,00 złotych, opłatę za gaz 60,00 złotych, 500,00 złotych alimenty na dziecko, na zakup żywności ok. 400,00 złotych. Wyjaśniono, że w obecnie z uwagi na brak dochodów skarżący jest wspierany finansowo przez rodzinę i znajomych. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada oszczędności pieniężnych ani konta bankowego. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a). Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Może być więc przyznane jedynie wtedy, gdy strona nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty kosztów sądowych bądź też zapłata przez nią kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogłaby przyczynić się do uszczerbku w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego rodziny. Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób wiarygodny i przekonywujący, że nie dysponuje żadnymi środkami, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd/referendarz nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. W ocenie orzekającego wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawca bowiem nie wykazał dostatecznie jak wymaga tego ww. przepis, że jego sytuacja świadczy o spełnieniu przesłanki do przyznania prawa pomocy. Wprawdzie w nadesłanych wyjaśnieniach wskazano, iż nastąpiła zmiana sytuacji finansowej skarżącego i obecnie jest osobą bezrobotną. Powyższa informacja niewątpliwie istotna przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może być jednak wystarczającą podstawą do przyznania prawa pomocy, w sytuacji gdy wnioskodawca nie udzielił żadnych informacji dotyczącej swojej małżonki ( poza tym, iż nie prowadzi z małżonką wspólnego gospodarstwa domowego, mieszkają obecnie oddzielnie i planowany jest rozwód). Wskazać należy, iż powyższe okoliczności nie zwalniają wnioskodawcy od wykazania sytuacji finansowej małżonki. Wnioskodawca wnioskując o przyznanie prawa pomocy powinien wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny – domowników, którzy pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym bądź są zobowiązani do alimentacji (art. 252 p.p.s.a). Niewątpliwie skarżący jest z małżonką w relacji powinności alimentacyjnych. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59), zwanej dalej k.r.o. regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 k.r.o). Zgodnie z treścią art. 27 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokojenia potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zatem nawet rozdzielność majątkowa małżonków nie zwalnia drugiego małżonka z obowiązku udzielenia pomocy (art. 23 k.r.o.) Do obowiązków tych zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2009 r. II FZ 6/09 LEX nr 551925). Wyjaśnić należy, że rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.i.o.) i orzeczenia separacji (art.61 4 § 1 k.r.i.o., por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2009 r., II OZ 1142/09, Lex nr 582903, postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt II FZ 113/11, Lex 783804, postanowienie NSA z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 1020/12 Lex 1240477). Twierdzenia skarżącego o planowanym rozwodzie nie może wpłynąć na przyznanie mu prawa pomocy. Niewątpliwie do rozwodu jeszcze nie doszło. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie podał żadnych informacji dotyczących sytuacji finansowej i materialnej małżonki. Z podanych danych w sprawach ( m.in. sygn. [...] w których wnioskodawca występował już do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wynika, że małżonka uzyskiwała dochody, posiadała z wnioskodawcą wspólne konto na którym posiadali środki finansowe. Reasumując, stwierdzić należy, że wnioskodawca wybiórczo przedstawia okoliczności świadczące o jego sytuacji materialnej, rodzinnej akcentując przy tym te z nich, które mają podkreślać jego trudną sytuację materialną nie podając (choćby w przybliżeniu) wysokości dochodów uzyskiwanych przez małżonkę, wysokości ewentualnie posiadanych oszczędności. Podkreślić raz jeszcze należy, że przesłanki przyznania prawa pomocy odnoszą się jedynie do należycie udokumentowanej sytuacji finansowej i rodzinnej wnioskodawcy. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie podał żadnych informacji dotyczących sytuacji finansowej i materialnej małżonki, zwłaszcza wysokości dochodów małżonki co uniemożliwia dokonanie pełnej oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącego. W ocenie orzekającego dane przedstawione przez wnioskodawcę są niepełne nie przedstawiają wyczerpująco jego sytuacji majątkowej oraz małżonki, która pozostaje ze skarżącym w relacji powinności alimentacyjnych. Reasumując stwierdzić należy, że brak było podstaw do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, co musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Trudno w tej chwili jednoznaczne stwierdzić, że wnioskodawca, ani przy pomocy małżonki nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dodatkowo zauważyć należy, iż wnioskodawca korzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika co wiąże się nieodzownie z koniecznością pokrycia kosztów takiej pomocy. Stanowi to zatem obciążenie budżetu skarżącego. Skarżący nie wyjaśnił z czego lub przy czyjej pomocy zamierza pokryć koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.