VII SA/Wa 386/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas (spr.), sędzia WSA Monika Kramek, Protokolant sekr. sąd. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi I. H. na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] grudnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie niestwierdzenia naruszenia praw pacjenta do świadczeń zdrowotnych i informacji oddala skargę Zaskarżonym rozstrzygnięciem z [...] grudnia 2018 r. znak [...] Rzecznik Praw Pacjenta, działając na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2017 r. poz. 1318 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096) po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie z [...] lutego 2018 r. znak [...], którym nie stwierdził naruszenia przez podmiot leczniczy - Szpital Specjalistyczny nr [...] w B. praw pacjenta I. H. do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością oraz prawa do informacji, o których mowa w art. 8 i art. 9 ust. 1 i 2 ww. ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Z okoliczności faktycznych sprawy ustalonych przez organ administracji i przyjętych za podstawę powyższego rozstrzygnięcia wynika, że postępowanie wyjaśniające zostało wszczęte przez Rzecznika Praw Pacjenta na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (dalej: ustawa o prawach pacjenta) w związku z informacjami zawartymi we wniosku I. H. z [...] czerwca 2016 r. uzupełnionym pismem z [...] października 2016 r. Wnioskodawczyni wskazała, że [...] października 2014 r. zgłosiła się na Oddział [...] Szpitala Specjalistycznego nr [...] w B. celem usunięcia zaćmy prawego oka. Zabieg ten został wykonany, niemniej zakończył się niepowodzeniem w związku z utratą wzroku w tymże oku. Uzasadniając swój wniosek o wszczęcie postępowania wyjaśniającego, pacjentka stwierdziła, że wyrażając zgodę na zabieg operacyjny usunięcia zaćmy nie została uprzedzona o możliwości niepowodzenia zabiegu i utraty wzroku. W czasie pobytu w szpitalu miała również nie uzyskać informacji o stanie chorego oka i przyczynach problemów z widzeniem. Z dokumentacji medycznej udostępnionej przez szpital Rzecznikowi Praw Pacjenta wynika, że pacjentka została przyjęta na oddział okulistyki szpitala [...] października 2014 r., natomiast [...] października 2014 r. miała wykonany zabieg fakoemulsyfikacji zaćmy wikłającej z wszczepem sztucznej soczewki do komory przedniej oraz irydektomią przypodstawną oka prawego (karta opisu zabiegu operacyjnego). Hospitalizacja pacjentki trwała do [...] listopada 2014 r. Wedle informacji zawartej w karcie informacyjnej nr [...] z [...] listopada 2014 r., po zabiegu wystąpiły problemy ze stabilizacją ciśnienia wewnątrzgałkowego, wdrożono leczenie ogólne i miejscowe, a także założono soczewkę kontaktową leczniczą celem uszczelnienia rany rąbkowej. Pacjentka została wypisana do domu w stanie ogólnym dobrym z zaleceniami dalszego leczenia. Według przekazanych dodatkowych wyjaśnień przez szpital, pacjentka miała przeprowadzoną operację zaćmy po starannym i pełnym przygotowaniu ogólnym (zebrany wywiad chorobowy, uzyskanie pisemnej, dobrowolnej i świadomej zgody na operację). Przeprowadzone zostało pełne badanie okulistyczne, pomiar soczewki wewnątrzgałkowej, badanie USG oka oraz badanie anestezjologiczne. Pacjentka uzyskała pełną informację dotyczącą przebiegu operacji i możliwych powikłań, które mogą wystąpić zwłaszcza u pacjentów w mocno zaawansowanym wieku, u których operowana tkanka jest znacznie słabsza. Potwierdzać to ma oświadczenie pacjentki, zgodnie z którym wyraża zgodę na zabieg operacyjnego usunięcia zaćmy oka prawego ze wszczepieniem sztucznej soczewki, którego konieczność, sposób wykonania i możliwe powikłania zostały w sposób pełny i zrozumiały przedstawione przez lek. med. A. K.. Zabieg operacyjny został przeprowadzony kolejnego dnia więc, jak zauważono, pacjentka miała mieć czas na konsultację z rodziną odnośnie do tego, czy poddać się operacji. Szpital wyjaśnił, że operację zaćmy drugiego oka pacjentka miała przeprowadzoną przez ten sam zespół operacyjny oddziału kilka lat wcześniej. Zgłaszane przez pacjentkę dolegliwości, które występowały w oku operowanym, były na bieżąco likwidowane. O starannym podejściu do pacjentki świadczył fakt, że pacjentkę zatrzymano kilka dni w szpitalu celem podleczenia oka i unormowania ciśnienia pooperacyjnego w oku, aby nie narażać jej ze względu na wiek na trudy kontroli ambulatoryjnych. Stan oka prawego w miejscu poddanym operacji nie wykazywał cech nieudanej operacji. Na dnie oka opisane zostały zmiany zanikowe nerwu wzrokowego, niemające bezpośredniego związku z przeprowadzoną operacją. Rzecznik Praw Pacjenta poza wyjaśnieniami szpitala [...] czerwca 2017 r. uzyskał opinię prof. zw. dr hab. n. med. E. W. będącego Konsultantem Wojewódzkim w dziedzinie okulistyki dla województwa [...], który nie stwierdził przeciwwskazań do wykonania u pacjentki zabiegu fakoemulsyfikacji zaćmy. Badania kwalifikacyjne do zabiegu wykonane w październiku 2014 potwierdziły konieczność leczenia operacyjnego. Zakres badań, jak i sposób ich przeprowadzenia były przy tym zgodne z obowiązującymi standardami. Według opinii, wykonany [...] października 2014 r. zabieg usunięcia zaćmy oka prawego został przeprowadzony zgodnie z aktualną wiedzą. Zgodnie z orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji ds. Orzekania o Zdarzeniach Medycznych w K. z [...] marca 2016 r. postępowanie lecznicze wobec pacjentki nie było zdarzeniem medycznym, co oznacza, że komplikacja po zabiegu oka nie była następstwem niezgodnego z aktualną wiedzą medyczną wykonania zabiegu operacyjnego. Wobec zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie Rzecznik Praw Pacjenta pismem z [...] czerwca 2017 r. poinformował wnioskodawczynię o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i o możliwości wypowiedzenia się co zebranych materiałów, a następnie rozstrzygnięciem z [...] lutego 2018 r. orzekł o niestwierdzeniu naruszenia jej prawa jako pacjenta do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością oraz prawa do informacji, o których mowa w art. 8 i art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta przez Oddział [...] Szpitala Specjalistycznego nr [...] w B.. Organ wskazał, że zgodnie z art. 8 ww. ustawy, pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym. Obowiązek udzielania świadczeń zdrowotnych z należytą starannością polega na przestrzeganiu reguł postępowania, które pozwalają na bezpieczne i skuteczne wykonanie świadczenia zdrowotnego, a także na wykazaniu przez osobę udzielającą świadczeń zdrowotnych wystarczającej uwagi i dokładności przy wykonywaniu danego świadczenia. Przestrzeganie tych zasad ma stanowić dla pacjenta gwarancję, że podjęte czynności są dla niego bezpieczne. Odnosząc się do zebranego materiału dowodowego, Rzecznik stwierdził, że udzielone pacjentce świadczenia zdrowotne odpowiadały wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej, a personel medyczny dołożył należytej staranności. Zarówno dokumentacja medyczna, wyjaśnienia złożone przez podmiot leczniczy, a także opinia Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie okulistyki potwierdzały, że wobec pacjentki wdrożono adekwatne do jej stanu zdrowia działania. Zabieg został przeprowadzony [...] października 2014 r. z należytą starannością. Podczas niego doszło wprawdzie do powikłania, niemniej zgodnie ze stanowiskiem Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie okulistyki, przyczyną podwichnięcia soczewki własnej w zespole PEX jest niestabilność układu wieszadłowego, co powoduje trudności śródoperacyjne. Większość powikłań śródoperacyjnych podczas zabiegu zaćmy oraz po operacji związana jest z tym zespołem chorobowym. Rzecznik Praw Pacjenta jednocześnie zauważył, że wnioskodawczyni wyraziła pisemną zgodę na zabieg operacyjnego usunięcia zaćmy oka prawego ze wszczepem sztucznej soczewki i swoim własnoręcznym podpisem [...] października 2014 r. potwierdziła, że jego konieczność, sposób wykonania i możliwe powikłania zostały jej w sposób pełny i zrozumiały przedstawione przez lek. med. A. K., co oznacza, że sformułowane przez nią zarzuty względem procesu leczniczego nie znalazły potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. H. wskazała, że nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem, uważając go za krzywdzący. Wyjaśniła, że przed zabiegiem była zapewniana, iż jest on konieczny i poprawi jej widzenie. Mając ponad 90 lat, nie ryzykowałaby zabiegu operacyjnego prowadzącego do utraty wzroku. Wnioskodawczyni miała podpisać oświadczenie przed zabiegiem operacyjnym, traktując je jak standardową zgodę na udzielenie świadczenia medycznego, wymaganą zawsze i niezbędną. Nikt nie uprzedził jej o podwyższonym ryzyku ani o jakimkolwiek zagrożeniu. Rzecznik Praw Pacjenta rozstrzygnięciem z [...] grudnia 2018 r. utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie z [...] lutego 2018 r., stwierdzając, że jest ono prawidłowe i odpowiada prawu. Organ wskazał, że w katalogu swoich kompetencji nie posiada uprawnień pozwalających na ocenę zastosowanego u pacjenta procesu diagnostyczno-leczniczego. Z tego też względu zobligowany jest uwzględnić stanowiska podmiotów w tym zakresie właściwych. Zgodnie z ustawą z dnia 6 listopada 2008 r. o konsultantach w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2017 r. poz. 890) konsultanci wykonują zadania opiniodawcze, doradcze i kontrolne dla organów administracji rządowej, podmiotów tworzących w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, Narodowego Funduszu Zdrowia i Rzecznika Praw Pacjenta (art. 9 pkt 1 ww. ustawy). Zadaniem konsultantów krajowych oraz konsultantów wojewódzkich, wymienionym w art. 10 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy, jest w szczególności wydawanie opinii o stosowanym postępowaniu diagnostycznym, leczniczym i pielęgnacyjnym, w zakresie jego zgodności z aktualnym stanem wiedzy, z uwzględnieniem dostępności metod i środków. Wobec tego prawidłowym postępowaniem organu było powołanie w sprawie konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie okulistyki dla województwa [...]. Konsultant ten nie dopatrzył się żadnych nieprawidłowości w postępowaniu szpitala związanym z operacyjnym leczeniem zaćmy oka prawego. Faktem jest, jak słusznie wskazuje pacjentka, że po zabiegu nastąpiło pogorszenie widzenia. Niemniej jednak nie można uznać, że jest to skutek nieprawidłowego postępowania personelu medycznego szpitala w trakcie hospitalizacji związanej z zabiegiem. Zabieg ten został przeprowadzony zgodnie z wiedzą medyczną i należytą starannością, wybrano jednocześnie jedną z akceptowalnych metod leczenia. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa pacjenta do informacji, Rzecznik Praw Pacjenta stwierdził, że każdy zabieg operacyjny obarczony jest ryzykiem różnych powikłań. Żaden lekarz nie może zapewnić pacjenta, że powikłania te nie wystąpią. Lekarze szpitala byli zobowiązani przedstawić informacje o zabiegu i możliwym jego ryzyku i z tego wymagania wywiązali się. Pacjentka zgodę na zabieg operacyjnego usunięcia zaćmy oka prawego ze wszczepem sztucznej soczewki potwierdziła własnoręcznym podpisem i tym samym potwierdziła, że jego "konieczność, sposób wykonania i możliwe powikłania" zostały jej w sposób pełny i zrozumiały przedstawione przez lek. med. A. K.. W przypadku, jeśli pacjentce nie byłyby udzielone informacje, powinna nie podpisywać zgody na zabieg do czasu udzielenia pełnych i zrozumiałych informacji. W świetle powyższego dokumentu podpisanego przez pacjentkę, należy orzec, że nie naruszono jej prawa do informacji. Organ zaznaczył jednocześnie, że nie sposób dać wiary wyjaśnieniom pacjentki, iż nikt nie informował jej po operacji o braku poprawy widzenia w oku prawnym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z [...] grudnia 2018 r. złożyła I. H., zarzucając, że jest ono wadliwe i z tego względu powinno zostać uchylone wraz z rozstrzygnięciem go poprzedzającym lub zmienione. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 53 ust. 3 w zw. z art. 8 i art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta poprzez brak stwierdzenia naruszenia praw pacjenta podczas zabiegu usunięcia zaćmy oka prawego, w wyniku którego doszło do ślepoty. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że z rozstrzygnięcia nie wynika jakie powikłania wystąpiły po operacji usunięcia zaćmy, które spowodowały utratę wzroku i w tym zakresie nie wiadomo, czy wypowiedział się Konsultant Wojewódzki w dziedzinie okulistyki. Skarżąca uważa za nieprzekonujące stwierdzenie, że tenże nie dopatrzył się żadnych nieprawidłowości w postępowaniu szpitala. Nie zgadza się również z bezkrytycznym przyjęciem, że przed zabiegiem została uprzedzona o możliwości utraty wzroku, albowiem utrzymuje, iż przed zabiegiem została wyłącznie poinformowana, że zabieg jest konieczny i poprawi widzenie w oku prawym. W odpowiedzi na skargę Rzecznik Praw Pacjenta wniósł o jej oddalenie jako nieposiadającej usprawiedliwionych podstaw. W piśmie z [...] lipca 2019 r. skarżąca uzupełniła stawiane rozstrzygnięciu z [...] grudnia 2018 r. zarzuty, podnosząc, że narusza ono art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ze względu na niepodjęcie przez organ wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności towarzyszących podjęciu przez skarżącą zgody na zabieg i okoliczności podpisania przez nią oświadczenia z [...] października 2014 r. W piśmie z [...] lipca 2019 r. Rzecznik Praw Pacjenta nie zgodził się z powyższym stanowiskiem, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przed sądami administracyjnymi rozpatrywane są sprawy z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz inne sprawy, do których przepisy p.p.s.a. stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Zakres tych spraw wymienia art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., który określa akty poddane kontroli w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje zasadniczo orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne oraz postanowienia, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sądowa kontrola zaskarżonego aktu przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z [...] grudnia 2018 r. nie narusza prawa w stopniu nakazującym jego wyeliminowanie z obrotu. Formułując taką ocenę, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uznaje zatem, by zastrzeżenia, które skarżąca zgłosiła względem sposobu rozpoznania jej wniosku skierowanego do Rzecznika Praw Pacjenta, były uzasadnione. Przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli Sądu pozostaje rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z [...] grudnia 2018 r. utrzymujące w mocy własne rozstrzygnięcie, w którym organ ten nie stwierdził naruszenia przez Szpital Specjalistyczny nr [...] w B. - Oddział [...] prawa skarżącej jako pacjenta do świadczeń zdrowotnych oraz prawa do informacji, o których mowa w art. 8 i art. 9 ust. 1 i 2 ww. ustawy o prawach pacjenta. Podstawę prawną wskazanego rozstrzygnięcia stanowił art. 53 ust. 1 cyt. ustawy, zgodnie z którym po podjęciu sprawy i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Rzecznik Praw Pacjenta może: 1) wyjaśnić wnioskodawcy i pacjentowi, którego sprawa dotyczy, że nie stwierdził naruszenia praw pacjenta; 2) skierować wystąpienie do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, organu, organizacji lub instytucji, w których działalności stwierdził naruszenie praw pacjenta; wystąpienie takie nie może naruszać niezawisłości sędziowskiej; 3) zwrócić się do organu nadrzędnego nad jednostką, o której mowa w pkt 2, z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa. W przypadku oparcia rozstrzygnięcia na normie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta, Rzecznik Praw Pacjenta informuje o niestwierdzeniu naruszenia praw pacjenta podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, którego zarzut naruszenia tych praw dotyczył (art. 53 ust. 2 ustawy), przy czym wnioskodawcy przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w przypadku utrzymania w mocy rozstrzygnięcia Rzecznika wydanego po rozpatrzeniu wniosku skarga do sądu administracyjnego (art. 53 ust. 3-3a ustawy). W myśl art. 54 ustawy o prawach pacjenta, w zakresie nieuregulowanym w art. 49-53 do postępowania prowadzonego przez Rzecznika stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co powoduje, że wydane przez organ rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy powinno co do zasady spełniać zasadnicze wymagania przewidziane dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w formie decyzji administracyjnej (art. 104 § 1 k.p.a.). Z tego względu przeprowadzone przez Rzecznika Praw Pacjenta postępowanie wyjaśniające powinno pozostawać zgodne z treścią zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a zarazem rozstrzygnięcie organu niestwierdzające naruszenia praw pacjenta powinno w odniesieniu do zamieszczonych w nim treści spełniać wymagania przewidziane w art. 107 § 1-3 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela formułowane w dotychczasowym orzecznictwie zapatrywanie, zgodnie z którym przedmiot postępowania prowadzonego przez Rzecznika Praw Pacjenta i instrumenty, które ustawodawca temu organowi przyznał w art. 52 ust. 1-3 cyt. ustawy, świadczą o tym, że działania Rzecznika Praw Pacjenta powinny zostać nakierowane na zebranie dostępnych informacji i wyjaśnienie wszystkich okoliczności pozwalających stwierdzić, czy prawa określonego pacjenta doznały uszczerbku. Specyfika podejmowanych przez Rzecznika Praw Pacjenta działań w tym kierunku, zbiorczo określonych mianem "postępowania wyjaśniającego", stanowi o tym, że szczególna waga przy odpowiednim stosowaniu przez Rzecznika przepisów k.p.a. powinna zostać przyznana ustaleniom faktycznym przyjmowanym w zainicjowanej przez pacjenta lub wnioskodawcy sprawie i kryteriom prawnym ich oceny zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2018 r. sygn. II OSK 977/18). Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej ma obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Oznacza to, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Swobodna ocena dowodów, jak się wskazuje w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, aby nie przerodziła się w ocenę dowolną, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze, powinna opierać się na materiale dowodowym zebranym przez organ, po drugie, ocena powinna być oparta na wszechstronnym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, po trzecie, organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne ze współczesną wiedzą, logiką i doświadczeniem życiowym (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2019 r. sygn. II OSK 1502/17; wyrok NSA z 14 listopada 2018 r. sygn. II OSK 2725/16). Na taki zakres przywołanych wymagań i podany sposób ich rozumienia wskazuje się również w piśmiennictwie (por. F. Elżanowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2018 r., s. 651-652). Jeżeli przedmiotem ustaleń pozostają zagadnienia, których ocena wymaga wiadomości specjalnych, organ nie dysponując stosowaną wiedzą, powinien oprzeć się na stanowisku podmiotu, który taką specjalistyczną wiedzę w sposób niewątpliwy posiada. Dowód z opinii biegłego (art. 84 k.p.a.) podlega ocenie organu, tak jak każdy inny element materiału dowodowego, niemniej nie powinien zostać podważony, jeżeli dokonana przez organ jego weryfikacja wskazuje, że biegły, który sporządził opinię, posiada dostateczne kwalifikacje i wiedzę do jej przygotowania, opinia ta jest przy tym spójna, logiczna, a zarazem wyczerpująca (por. wyrok NSA z 19 czerwca 2018 r. sygn. II OSK 3123/17; wyrok NSA z 21 lutego 2018 r. sygn. II OSK 1964/17). Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że wynikające z art. 8 ustawy o prawach pacjenta prawo do świadczenia zdrowotnego odpowiedniej jakości (udzielonego z należytą starannością w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym) jest ujęte nie w kategoriach gwarantowanego rezultatu, lecz starannego działania (por. M. Boratyńska, P. Konieczniak [w:] System Prawa Medycznego. Regulacja prawna czynności medycznych, Tom II, część 1, red. M. Boratyńska, P. Konieczniak, Warszawa 2019, s. 345). Uwzględnić należy, że w rozpatrywanej sprawie wszczęte przez Rzecznika Praw Pacjenta postępowanie wyjaśniające koncentrowało się na ustaleniu, czy podczas hospitalizacji skarżącej na Oddziale [...] Szpitala Specjalistycznego nr [...] w B., w szczególności podczas dokonanego zabiegu usunięcia zaćmy w oku prawnym doszło do naruszenia prawa pacjentki do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością. Nie budzi zatem wątpliwości, że zasadniczym elementem oceny, jaką zobowiązany był przeprowadzić w sprawie organ, pozostawało rozważenie tego, czy stwierdzony stan widzenia w operowanym oku po zabiegu stanowił następstwo wykonanego [...] października 2014 r. zabiegu fakoemulsyfikacji zaćmy, a jeżeli tak, to czy niepowodzenie medyczne było spowodowane tzw. błędem medycznym (lekarskim) wynikającym z naruszenia na oddziale szpitala zasad wynikających z wiedzy medycznej oraz standardów i praktyki właściwego postępowania zawodowego w zakresie okulistyki. Podstawowe znaczenie jakie przypisuje się pojęciu błędu medycznego (lekarskiego) ma bowiem związek z uznaniem, że stanowią go działania i zaniechania lekarzy lub innego personelu medycznego będące wynikiem niezachowania należytej staranności, naruszające reguły wynikające z zasad wiedzy medycznej oraz deontologii określającej ich powinności zawodowe (por. wyrok SN z 22 czerwca 2017 r. sygn. II CSK 69/17). Jak zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z 10 lutego 2010 r. sygn. V CSK 287/09, do obowiązków lekarzy oraz personelu medycznego należy podjęcie takiego sposobu postępowania (leczenia), które gwarantować powinno, przy zachowaniu aktualnego stanu wiedzy i zasad staranności, przewidywalny efekt w postaci wyleczenia, a przede wszystkim nienarażenie pacjentów na pogorszenie stanu zdrowia. Zarzut odwołujący się do tego ostatniego skutku, a zatem pogorszenia stanu zdrowia w zakresie sprawności narządu wzroku, pośrednio sformułowała skarżąca w swoim wniosku wszczynającym postępowanie, a także w kolejnych pismach procesowych, w tym również w złożonej skardze na rozstrzygnięcie z [...] grudnia 2018 r., niemniej Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że nie można odmówić racji Rzecznikowi Praw Pacjenta, którego zdaniem poczynione postępowanie dowodowe stanowiska pacjentki nie potwierdza. W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy powinien zostać uznany za kompletny, został on również oceniony w sposób prawidłowy w związku z uznaniem, że przeprowadzony proces leczenia (diagnostyczny i terapeutyczny) na Oddziale [...] Szpitala Specjalistycznego nr [...] w B. nie odznaczał się nieprawidłowościami w zakresie tak kwalifikacji skarżącej do wykonania zabiegu, jego przeprowadzenia, w tym opanowania powikłań śródoperacyjnych i pooperacyjnych, jak także dalszego leczenia do momentu wypisania pacjentki. Organ zasadnie wziął pod uwagę wyjaśnienia skarżącej, stanowisko podmiotu leczniczego (k. 124-125 akt), orzeczenie Wojewódzkiej Komisji ds. Orzekania o Zdarzeniach Medycznych w K. z [...] marca 2016 r. (k. 120-123 akt), zgromadzoną dokumentację medyczną dotyczącą hospitalizacji skarżącej, w tym wyjaśnienia złożone przez Kierownika Oddziału [...] Szpitala dr E. H. z [...] września 2015 r. (k. 118-119 akt) i zaświadczenie dr. M. F. (NZOZ [...] "[...]") z [...] maja 2015 r. (k. 65 akt), jak również opinię Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie okulistyki dla województwa [...] (k. 185-187 akt). W świetle przedstawionej wyżej oceny prawnej dotyczącej zasad oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym nie budzi wątpliwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek, zgodnie z którym uczynienie przedmiotem sporu zgodności podejmowanych działań leczniczych względem skarżącej z aktualną wiedzą medyczną nakazywało oprzeć się przez Rzecznika Praw Pacjenta na stanowisku podmiotów posiadających adekwatną wiedzę specjalistyczną dla dokonania opiniowania przeprowadzonego procesu leczniczego pod względem medycznym. Oznacza to, że trafnie Rzecznik po wpłynięciu wniosku skarżącej i uzyskaniu dokumentacji medycznej udostępnionej przez szpital zwrócił się do konsultanta wojewódzkiego o stosowną opinię z uwagi na przewidziane prawem funkcje opiniodawczo-doradczo-kontrolne tegoż podmiotu względem Rzecznika Praw Pacjenta w świetle przepisów ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o konsultantach w ochronie zdrowia (art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy). Zdaniem prof. zw. dr hab. n. med. E. W., który sporządził opinię, całość postępowania leczniczego przeprowadzonego w Szpitalu Specjalistycznym nr [...] w B. była zgodna z obowiązującymi standardami w okulistyce. Wniosek ten ma charakter jasny i kategoryczny, a przy tym odpowiada treści zgromadzonej dokumentacji medycznej, do której się odnosi. Zdaniem Sądu, powyższy wniosek powinien być traktowany jako rozstrzygający o tym, czy zabieg operacyjny przeprowadzonego leczenia zaćmy oka prawego stanowił naruszenie prawa skarżącej jako pacjentki do udzielenia jej świadczeń zdrowotnych z należytą starannością, albowiem wskazuje, podobnie jak orzeczenie Wojewódzkiej Komisji ds. Orzekania o Zdarzeniach Medycznych w K. z [...] marca 2016 r., że postępowanie lecznicze wobec pacjentki pozostawało zgodne ze wszystkimi standardami medycznymi i należytą starannością. Należy zauważyć, że bezpośrednio po przeprowadzonym zabiegu skarżąca zgłaszała nieznaczną poprawę ostrości widzenia w oku prawym (dokumentacja medyczna, k. 69 akt). To, że zabieg fakoemulsyfikacji zaćmy ostatecznie nie powiódł się, nie oznacza, iż cechowały go określone wadliwości w zakresie rozpoznania schorzenia, czy też sposobu przeprowadzenia zabiegu, w tym podjętych czynności śródoperacyjnych przez lekarza, które w sposób bezpośredni wpłynęły na stan widzenia, uwzględniając, że u skarżącej, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, występują (współistnieją) inne schodzenia oka niemające związku z przeprowadzoną operacją (na dnie operowanego oka opisane zostały zmiany zanikowe nerwu wzrokowego, skarżącą obciąża zespół PEX, jak też jaskra). Skarżąca, jak sama wskazała w swoim piśmie z [...] marca 2017 r., w dalszym ciągu kontynuuje leczenie niewydolnego oka prawego. Wojewódzki Sąd Administracyjny dostrzega, że w subiektywnym odczuciu skarżącej zabieg usunięcia zaćmy, któremu zdecydowała się poddać, był dla niej znacznym obciążeniem ze względu na posiadany wiek i ogólny stan zdrowia, co jednakże nie może prowadzić do uznania, że obecne parametry narządu wzroku i utracona zdolność widzenia stanowią następstwo tzw. błędu medycznego. Zabieg niewątpliwie nie poprawił widzenia pacjentki, jednakże, jak trafnie przyjął Rzecznik, pozostaje to bez związku z zastosowanym leczeniem, które odpowiadało przyjętemu rozpoznaniu i aktualnej wiedzy medycznej. W tym zakresie kontrolowane przez Sąd rozstrzygnięcie, wbrew zarzutom skargi, odpowiada prawu. Zbieżne stanowisko względem poglądu sformułowanego w niniejszej sprawie przez Rzecznika Praw Pacjenta odnieść należy również, zdaniem Sądu, do kwestii uzyskania przez skarżącą informacji o planowanym zabiegu fakoemulsyfikacji zaćmy i zagrożeniach, które się z nim wiążą, jak również o stanie zdrowia po przeprowadzonym zabiegu podczas trwającej hospitalizacji. Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta, pacjent ma prawo do informacji o swoim stanie zdrowia. Z kolei w myśl art. 9 ust. 2 ww. ustawy, pacjent, w tym małoletni, który ukończył 16 lat, lub jego przedstawiciel ustawowy mają prawo do uzyskania od osoby wykonującej zawód medyczny przystępnej informacji o stanie zdrowia pacjenta, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu, w zakresie udzielanych przez tę osobę świadczeń zdrowotnych oraz zgodnie z posiadanymi przez nią uprawnieniami. Z powyższymi przepisami koresponduje norma art. 16 ustawy, zgodnie z którą pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9. W przypadku zabiegu operacyjnego zgodę, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, wyraża się w formie pisemnej (art. 18 ust. 1 ustawy). Powyższa reguła pozostaje spójna z treścią art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2018 r. poz. 617 ze zm.), zgodnie z którą lekarz może wykonać zabieg operacyjny albo zastosować metodę leczenia lub diagnostyki stwarzającą podwyższone ryzyko dla pacjenta, po uzyskaniu jego pisemnej zgody, która jest wyrażana przez pacjenta po udzieleniu mu przez lekarza informacji zgodnie z art. 31 ww. ustawy. Sąd zauważa, że w dotychczasowym piśmiennictwie przyjmuje się, iż zgoda wyrażana przez pacjenta jest szczególnym rodzajem oświadczenia woli, lub wręcz oświadczeniem podobnym od oświadczenia woli, którego zasadniczym elementem pozostaje jego dobrowolność i świadomość (por. K. Smyk, Charakter prawny zgody pacjenta na gruncie prawa cywilnego, Folia Iuridica Universitatis Wratislaviensis, 2017, vol. 6 (1), s. 121 i n.; M. Jagielski, Pojęcie świadomej zgody w naukach prawnych [w:] Realizacja zasady informed consent w kontekście relacji lekarz-pacjent. Wyzwania i bariery rozwojowe w Polsce, Warszawa 2012, s. 21 i n.). Szczególność tego oświadczenia wyraża się przede wszystkim w tym, że natura zgody pacjenta nie sprowadza się do wywołania skutku prawnego, ile do dysponowania dobrem osobistym w drodze autonomicznej decyzji (por. M. Safjan, Prawo i medycyna. Ochrona praw jednostki a dylematy współczesnej medycyny, Warszawa 1998, s. 35). Dostrzec należy, że podawana pacjentowi informacja, w świetle treści art. 8 ust. 2 ustawy o prawach pacjenta, powinna być "przystępna", a zatem jej forma i treść powinny zostać dostosowane do percepcyjnych i intelektualnych możliwości pacjenta, w tym również jego wieku. Jej rzetelność i wszechstronność powinna z kolei wyrażać się w zróżnicowaniu udzielanych wyjaśnień w zależności od rodzaju schorzenia, rodzaju zabiegu, jak i oceny jego konieczności. Zgoda musi być zawsze świadoma, przez co sama aprobata pacjenta dla dokonania zabiegu, uzyskana w sytuacji braku uprzedniego udzielenia mu informacji o nim, nie może być traktowana jako zgoda w prawnym tego słowa znaczeniu (por. wyrok SN z 17 grudnia 2004 r. sygn. II CK 303/04). Nie może z tego punktu widzenia budzić wątpliwości twierdzenie, że podstawą działania lekarza jest zgoda pacjenta, która musi być zawsze "objaśniona", co należy rozumieć jako udzielenie pacjentowi niezbędnych informacji o przedmiocie zgody, diagnozie, proponowanej metodzie leczenia, ryzyku zabiegu i jego następstwach. Wyrażający zgodę musi wiedzieć, co akceptuje i jakie konsekwencje pociągnie za sobą wykonanie bądź zaniechanie danej czynności medycznej. Jakkolwiek nie podlega kwestionowaniu znaczenie zasady autonomii woli pacjenta, tym niemniej zarówno w piśmiennictwie (por. R. Tymiński, Obowiązek informacyjny lekarza wobec pacjenta - refleksje na tle wybranego dorobku orzeczniczego Izby Cywilnej Sądu Najwyższego, PS 2017, nr 5, s. 48 i n.; K. Michałowska, Charakter prawny i znaczenie zgody pacjenta na zabieg medyczny, Warszawa 2014, s. 152 i n.; K. Bączyk-Rozwadowska, Prawo pacjenta do informacji według przepisów polskiego prawa medycznego, SIT 2011, tom IX, s. 81 i n.; A. Dudzińska, Wymagana informacja udzielana pacjentowi, PiP 2008, nr 8, s. 91-92; M. Świderska, Zgoda pacjenta na zabieg medyczny, Toruń 2007; s. 140; P. Daniluk, Obowiązek lekarza udzielenia pacjentowi informacji w związku z podejmowanymi czynnościami leczniczymi, PiM 2006, nr 3, s. 78; T. Dukiet-Nagórska, Świadoma zgoda pacjenta w ustawodawstwie polskim, PiM 2000, nr 6–7, s. 81), jak i w orzecznictwie sądowym (por. wyrok SN z 18 stycznia 2013 r. sygn. IV CSK 431/12; wyrok SN z 8 lipca 2010 r. sygn. II CSK 117/10; wyrok SN z 9 listopada 2007 r. sygn. V CSK 220/07; wyrok SN z 29 października 2003 r. sygn. III CK 34/2002; wyrok SN z 28 sierpnia 1973 r. sygn. I CR 441/73, OSNCP 1974/7-8/131; wyrok SN z 28 sierpnia 1972 r. sygn. II CR 296/72, OSNCP 1973/5/86) równocześnie wskazuje się, że posłużenie się przez ustawodawcę formułą poinformowania o "dających się przewidzieć następstwach" nie obejmuje obowiązku przekazania szczegółowych informacji o wszystkich możliwych konsekwencjach i ryzykach planowanego zabiegu. Pacjent nie musi być uprzedzany o wszelkich mogących wystąpić komplikacjach planowanego zabiegu, zwłaszcza takich, które zdarzają się niezmiernie rzadko, przez co jako nietypowe pozostają mało prawdopodobne i nie powinny być uważane za objęte normalnym ryzykiem podejmowanego zabiegu. Wniosek powyższy jest motywowany uznaniem, że udzielanie pacjentowi informacji nie tylko o celu i rodzaju zabiegu oraz zwykłych jego następstwach, ale również o powikłaniach, które zdarzają się rzadko, może wpłynąć ujemnie na psychikę pacjenta i doprowadzić do bezpodstawnej odmowy wyrażenia zgody na dokonanie zabiegu albo do zwiększenia ryzyka operacji (por. wyrok SN z 1 kwietnia 2004 r. sygn. II CK 134/2003). Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znajduje powodów, by nie zgodzić się z poglądem skarżącej co do tego, że ciężar dowodu, iż przeprowadzenie zabiegu operacyjnego zostało poprzedzone uzyskaniem przez pacjenta informacji, do której nawiązuje art. 9 ust. 2 ustawy o prawach pacjenta, obciąża zasadniczo zawsze podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych a nie pacjenta. Tym niemniej w rozpoznawanej sprawie nie może budzić wątpliwości wniosek, na którym oparł się Rzecznik Praw Pacjenta, iż szpital, w którym odbył się zabieg usunięcia skarżącej zaćmy, w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wykazał, że w sposób prawidłowy dopełnił obowiązku informacyjnego względem skarżącej jako pacjentki. Niesporne w sprawie bowiem pozostaje, że własnoręcznym podpisem w złożonym [...] października 2014 r. oświadczeniu (k. 93 akt) skarżąca potwierdziła, że wyraża nie tylko zgodę na zabieg operacyjnego usunięcia zaćmy oka prawego ze wszczepieniem sztucznej soczewki, ale również poświadczyła to, że konieczność, sposób wykonania i możliwe powikłania wskazanego zabiegu zostały jej "w sposób pełny i zrozumiały" dla niej przedstawione przez lekarza. W złożonej skardze oraz uzupełniającym ją piśmie z [...] lipca 2019 r. skarżąca podważyła wartość dowodową powyższego oświadczenia, stwierdzając, że nie miała świadomości, iż wskutek zabiegu utraci zdolność widzenia w oku, albowiem to ryzyko nie zostało jej ujawnione. Sąd stwierdza jednakże, że do zakwestionowania treści własnego oświadczenia złożonego przed przeprowadzeniem zabiegu operacyjnego nie jest wystarczające wysunięcie niczym nieudokumentowanego twierdzenia przeciwnego opierającego się na zarzucie "niepełności" informacji. Zarzut skarżącej powinien zostać odrzucony tym bardziej, jeżeli formułowane twierdzenie, jak to zostało wyżej wyjaśnione, opiera się na powołaniu okoliczności (brak uprzedzenia o utracie wzroku jako możliwym powikłaniu po zabiegu fakoemulsyfikacji zaćmy) niestanowiącej następstwa przeprowadzonego [...] października 2014 r. zabiegu, przez co brak jest powodów, by ocena objęcia zakresem "objaśnionej" zgody ryzyka utraty wzroku była konieczna dla rozważenia w niniejszym postępowaniu zgodności działania podmiotu udzielającego świadczenia zdrowotnego (Szpitala Specjalistycznego nr [...] w B.) z wymogiem określonym w art. 9 ust. 2 ustawy o prawach pacjenta. Sąd zobowiązany jest w tym zakresie zauważyć, że z zebranego materiału dowodowego nie da się wywieść, by utrata widzenia w oku prawym stanowiła powikłanie po przeprowadzeniu zabiegu fakoemulsyfikacji zaćmy, stan ten, jak należy przyjąć, stanowił bowiem następstwo innych zmian w oku niezwiązanych ze zmętnieniem soczewki, która została zastąpiona soczewką sztuczną. Stan ten ma wszelkie cechy niepowodzenia medycznego w związku z tym, że przeprowadzony zabieg nie doprowadził do oczekiwanego przez pacjentkę rezultatu, niemniej nie oznacza to, że w tym zakresie można placówce medycznej zarzucić określone zaniedbanie w odniesieniu do wymagań informacyjnych, które na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy o prawach pacjentach, szpital był zobowiązany mieć na uwadze, przeprowadzając zabieg fakoemulsyfikacji zaćmy. Ustalenia faktyczne przyjęte niewadliwie w sprawie wskazują na to, iż śródoperacyjne powikłania, jakie u pacjentki wystąpiły miały związek z podwichnięciem soczewki w trakcie zabiegu, natomiast pooperacyjne powikłania u skarżącej dotyczyły wyłącznie konieczności stabilizacji ciśnienia wewnątrzgałkowego operowanego oka. Sąd nie znajduje podstaw, by przyjąć, że ryzyko zaistnienia tychże powikłań nie zostało skarżącej ujawnione przed udzieleniem przez nią zgody na zabieg, a przez to, by można było zakwestionować prawdziwość stanowiska Kierownika Oddziału [...] Szpitala dr. E. H. z [...] września 2015 r. w zakresie, w jakim wskazuje ono, że każdy pacjent oddziału jest informowany o możliwych powikłaniach przy zabiegu usunięcia zaćmy oraz o tym, że na ostateczną ostrość wzroku wpływa stan funkcjonalny całego oka, a nie tylko samej soczewki, przez co nawet udane wszczepienie nowej soczewki nie jest równoważne uzyskaniu przez operowanego pacjenta pełnej ostrości widzenia w ramach dokonanej korekcji wzroku. Z zebranego materiału dowodowego w sposób niewątpliwy wynika, że w związku z powikłaniami pozabiegowymi dotyczącymi nieustabilizowanego ciśnienia wewnątrzgałkowego pacjentka była objęta ściślejszym niż zwykle nadzorem pooperacyjnym, przebywając na oddziale 8 dni. Nie ma podstaw, by przyjąć, że w tym okresie pozbawiona była informacji o stanie operowanego oka, jeżeli z załączonej do akt dokumentacji medycznej wynika, iż podlegał on pełnej kontroli, uwzględniającej nie tylko szczegółowe badania lekarskie, ale również analizę uwag i odczuć samej pacjentki, która miała zgłosić poprawę ostrości widzenia w trzecim dniu po zabiegu ([...] października 2014 r., k. 69). Sąd nie odrzuca założenia, że część pojawiających się u skarżącej podczas hospitalizacji wątpliwości co do jakości widzenia w oku prawym i dalszych prognoz mogła nie zostać, w jej ocenie, w dostateczny i zrozumiały sposób omówiona z nią przez personel lekarski. Tak Sąd odczytuje bowiem kilkukrotnie formułowane przez skarżącą twierdzenie, że w swoim subiektywnym przekonaniu nie otrzymała po zabiegu żadnej odpowiedzi "na pytanie dlaczego nie widzi". Powyższa sytuacja nie oznacza jednakże, że okoliczność tę należy postrzegać jako równoważną naruszeniu przez szpital prawa pacjenta odnośnie do bycia poinformowanym o "wynikach leczenia oraz rokowaniu" w znaczeniu, jakie temu sformułowaniu przypisuje art. 9 ust. 2 ustawy o prawach pacjenta. Z dokumentacji medycznej wynika bowiem, że skarżąca po zabiegu była konsultowana i otrzymała informacje zalecające dalsze leczenie w warunkach pozaszpitalnych. Nie ma podstaw, by tymże informacjom nie nadawać waloru informacji dostatecznie pełnych i rzetelnych. Skarżąca została otoczona właściwą opieką medyczną, która uwzględniała, jak należy uznać, tak stan zoperowanego narządu wzroku, jak i jej stan ogólny, w tym podeszły wiek. Ustalenia poczynione przez Rzecznika w przedmiocie naruszenia art. 9 ust. 2 ustawy o prawach pacjenta Sąd uznaje z tego względu za wyczerpujące, a ich ocena nie nasuwa zastrzeżeń. Powoduje to, że w sprawie nie można twierdzić, by wydane rozstrzygnięcie z [...] grudnia 2018 r. zostało podjęte z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ze względu na zaniechanie ustalenia przez Rzecznika Praw Pacjenta okoliczności towarzyszących podjęciu przez skarżącą zgody na zabieg i okoliczności podpisania przez nią oświadczenia. Sąd, wypełniając określony w art. 134 § 1 p.p.s.a. obowiązek zbadania legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie wykraczającym poza granice wyznaczone zarzutami skargi, przyjął, że nie ma podstaw do jego podważenia z uwagi na posiadanie przez niego istotnych wad prawnych. W jego treści zamieszczone zostały bowiem wszystkie wymagane prawem elementy związane z niestwierdzeniem naruszenia praw pacjenta i powodami przyjęcia takiego ustalenia (art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta), a postępowanie wyjaśniające poprzedzające jego wydanie zostało przeprowadzone z zachowaniem wszystkich reguł wymaganych przez przepisy obowiązującego prawa. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.