VII SA/Wa 429/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bogusław Cieśla Sędziowie: sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk asesor WSA Wojciech Białogłowski (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2025 r., sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Starosty T. na orzeczenie Komisji Regulacyjnej do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego z dnia [...] listopada 2024 r., sygn. akt [...] w przedmiocie przeniesienia prawa własności nieruchomości oraz nałożenia obowiązku jej wydania, oddala skargę. I 1. W dniu 6 marca 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarb Państwa – Starosta T. (dalej: skarżący) wniósł skargę na orzeczenie Komisji Regulacyjnej do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego z 29 listopada 2023 r. (sygn. akt [...]). 2. Skarga została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym: 2.1. W dniu 13 maja 1993 r. do Ministra-Szefa Urzędu Rady Ministrów wpłynęło niedatowane pismo (l.dz. [...]) Prawosławnego Biskupa [...], przekazujące wniosek ówczesnej Parafii Prawosławnej w T. z 9 maja 1993 r., adresowany do Urzędu Rady Ministrów, o przywrócenie własności działki zabudowanej nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha, położonej w T., a zajmowanej przez Skarb Państwa. Do wniosku zostały załączone: – zaświadczenie z 24 września 1992 r. (l.dz. [...]) Prezesa Sądu Rejonowego w T., z którego wynika, że jako właściciel nieruchomości objętej księgą hipoteczną nr pol. [...] i nr hip. [...] ujawnione jest Prawosławne Cerkiewno-Parafialne Kuratorium w T.; – fotokopia planu mierniczego z 1930 r., sporządzonego przez mierniczego przysięgłego Z.G., wciągniętego do zbioru dowodów rzeczonej księgi hipotecznej pod numerem 17. 2.2. Zawiadomieniem z 4 czerwca 1993 (znak: [...]) Urząd Rady Ministrów, na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26, ze zm.), zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego z wniosku ówczesnej Parafii Prawosławnej w T. z 9 maja 1993 r. 2.3. W dniu 1 stycznia 1997 r. – w związku z tzw. reformą "Centrum" – prowadzenie postępowania przejął Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. 2.4. Pismem z 28 lutego 2005 r. Parafia Prawosławna p.w. [...] w P. (jako następca prawny zniesionej Parafii Prawosławnej w T.) złożyła do Komisji Regulacyjnej do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego wniosek o przywrócenie własności nieruchomości oznaczonej jako działka ew. nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha, położonej w T., lub przyznanie własności stosownej nieruchomości zamiennej oraz zawieszenie prowadzonego postępowania przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji, podtrzymując wniosek z 9 maja 1993 r. 2.5. Postanowieniem z 17 czerwca 2005 r. (znak: [...]) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, na podstawie art. 48a ust. 5 ustawy z dnia 4 lipca 1991 r. o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (Dz. U. Nr 66, poz. 287, ze zm.; dalej: ustawa z 1991 r.): – w punkcie 1 – zawiesił postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek Parafii Prawosławnej p.w. [...] w P.; – w punkcie 2 – przekazał akta postępowania administracyjnego do Komisji Regulacyjnej do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. 2.6. Zawiadomieniem z 26 lipca 2005 r. (sygn. akt [...]) Komisja Regulacyjna do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, na podstawie art. 48a ust. 4 i 8 ustawy z 1991 r. oraz § 5 i 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 maja 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania Komisji Regulacyjnej do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (Dz. U. Nr 45, poz. 456), zawiadomiła o wszczęciu postępowania regulacyjnego w przedmiocie nieodpłatnego przekazania na rzecz Parafii Prawosławnej p.w. [...] w P. własności nieruchomości oznaczonej jako działka ew. nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha, położonej w T. 2.7. Pismem z 23 sierpnia 2005 r. Starosta T. przedstawił organowi negatywne stanowisko w przedmiocie zwrotu rzeczonej nieruchomości, wskazując na wykorzystywanie umiejscowionego na niej budynku na cele szkolne – przy jednoczesnym niekwestionowaniu podstawy prawnej roszczenia wnioskodawcy. 2.8. Pismem 28 marca 2022 r. Starosta T. poinformował organ, że "przedłużające się postępowanie regulacyjne i brak tytułu prawnego do nieruchomości utrudnia pozyskanie środków na remont budynku i jego utrzymanie w należytym stanie technicznym, tym bardziej że ze względu na stan techniczny budynek ten został wyłączony zarówno z zajęć dydaktycznych jak i z majątku powierzonego Zespołowi Szkół Ponadgimnazjalnych Nr [...] w T., co niewątpliwie spowodowało, że nieruchomość ta stała się zbędna dla potrzeb realizacji zadań w zakresie edukacji publicznej na terenie powiatu t.". 2.9. Orzeczeniem z 29 listopada 2023 r. (sygn. akt [...]) Komisja Regulacyjna do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 5, art. 48 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 48a ust. 12 oraz art. 48b ustawy z 1991 r.: – w punkcie 1 – "o przeniesieniu na rzecz Parafii Prawosławnej p.w. [...] w P. prawa własności nieruchomości położonej w T. przy ul. [...] – działki o numerze ewidencyjnym [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha, celem zaspokojenia roszczeń wnioskodawcy dochodzonych w niniejszym postępowaniu regulacyjnym"; – w punkcie 2 – "o obowiązku wydania Parafii Prawosławnej p.w. [...] w P. w terminie 30 dni od dnia wydania niniejszego orzeczenia nieruchomości określonej w punkcie 1 powyżej, tj. nieruchomości położonej w T. przy ul. [...] – działki o numerze ewidencyjnym [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha". W uzasadnieniu tego orzeczenia organ stwierdził, że ujawnione w księdze hipotecznej urządzonej dla rzeczonej nieruchomości jako właściciel Prawosławne Cerkiewno-Parafialne Kuratorium w T. stanowiło jednostkę organizacyjną ówczesnej Parafii Prawosławnej w T., której następcą prawnym jest Parafia Prawosławna p.w. [...] w P., obejmująca powiaty: [...], [...], [...], [...], [...] i [...]; ponadto w rejestrze gruntów z 1986 r. jako władający nieruchomością ujawniona była ówczesna Parafia Prawosławna w T. W ocenie organu nie budziła zatem wątpliwości kwestia legitymacji Parafii Prawosławnej p.w. [...] w P. do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie własności nieruchomości. Również podstawa prawna żądania przywrócenia własności nieruchomości nie budziła wątpliwości organu, albowiem ta została przejęta przez Skarb Państwa bez podstawy prawnej. 3. W skardze Skarbu Państwa – Starosty T. na orzeczenie Komisji Regulacyjnej do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego zarzucono temu rozstrzygnięciu naruszenie art. 48 ust. 2 pkt 1 ustawy z 1991 r., "polegające na niedopuszczalnym zgodnie z powołanym przepisem przeniesieniu na rzecz wnioskodawcy prawa własności nieruchomości poł. w T., działka ew. [...], obręb [...] o pow. [...]". W uzasadnieniu skargi podniesiono, że: organ mógł jedynie orzec o przywróceniu własności rzeczonej nieruchomości, wątpliwym jest następstwo prawne Parafii Prawosławnej p.w. [...] w P. po Prawosławnym Cerkiewno-Parafialnym Kuratorium w T., gdyż podmioty te "nigdy nie były wymienione jako właściciel lub władający w rejestrze gruntów", nieprawidłowo określono termin wydania nieruchomości. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości. 4. W odpowiedzi na powyższą skargę, zawartej w piśmie procesowym z 5 marca 2024 r., Komisja Regulacyjna do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu pisma podniesiono, że w punkcie 1 sentencji zaskarżonego orzeczenia popełniono omyłkę pisarską, która zostanie sprostowana. Ponadto zwrócono uwagę, że skarżący nie przedstawił żadnych argumentów ani dowodów, które podważałyby poczynione w sprawie ustalenia względem stanu faktycznego, w tym legitymacji Parafii Prawosławnej p.w. [...] w P. do wystąpienia z wnioskiem z 28 lutego 2005 r. 5. Uczestnicy postępowania – Prawosławna Diecezja [...], Parafia Prawosławna p.w. [...] w P. oraz Wojewoda [...] – nie przedstawili stanowisk pisemnych w sprawie. II 1. Postanowieniem z 6 czerwca 2024 r. (sygn. akt VII SA/Wa 602/24) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), uznawszy iż zaskarżone orzeczenie nie ma cech decyzji administracyjnej, a tym samym nie podlega kognicji sądu administracyjnego. 2. Od powyższego orzeczenia skarżący wywiódł skargę kasacyjną, w której zarzucił Sądowi obrazę art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) poprzez nieprawidłową wykładnię. 3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, zawartej w piśmie procesowym z 19 września 2024 r., Komisja Regulacyjna do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego wniosła o jej oddalenie. 4. Postanowieniem z 15 stycznia 2025 r. (sygn. akt II OSK 2683/24) Naczelny Sąd Administracyjny – Izba Ogólnoadministracyjna uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie z 6 czerwca 2024 r., uznawszy orzeczenia komisji regulacyjnych za akty administracyjne, od których przysługuje stronom skarga do sądu administracyjnego. III Pismem procesowym z 11 kwietnia 2025 r. Komisja Regulacyjna do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego poinformowała, że w dniu 19 marca 2025 r. sprostowała ona omyłkę pisarską w sentencji zaskarżonego orzeczenia, a postanowienie o sprostowaniu omyłki zostało doręczone wszystkim uczestnikom postępowania regulacyjnego, oraz podtrzymała wniosek o oddalenie skargi. Do powyższego pisma została załączona poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia postanowienia Komisji Regulacyjnej do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego z 19 marca 2023 r. (sygn. akt [...]), którego sentencja jest następująca: "Komisja Regulacyjna do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego [...] postanawia z urzędu sprostować oczywistą omyłkę w pkt. 1) sentencji orzeczenia z dn. 29 listopada 2023 r. w sprawie o sygn. akt [...] w ten sposób, że zamiast omyłkowo użytego czasownika: 1) »O PRZENIESIENIU na rzecz Parafii Prawosławnej p.w. [...] w P. prawa własności nieruchomości położonej w T. przy ul. [...] – działki o numerze ewidencyjnym [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha, celem zaspokojenia roszczeń wnioskodawcy dochodzonych w niniejszym postępowaniu regulacyjnym;« zastępuje się go poprzez nadanie orzeczeniu następującego brzmienia: 1) »O PRZYWRÓCENIU na rzecz Parafii Prawosławnej p.w. [...] w P. prawa własności nieruchomości położonej w T. przy ul. [...] – działki o numerze ewidencyjnym [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha, celem zaspokojenia roszczeń wnioskodawcy dochodzonych w niniejszym postępowaniu regulacyjnym;«". IV 1. Na rozprawę w dniu 23 kwietnia 2025 r. stawił się jedynie pełnomocnik uczestnika postępowania – Prawosławnej Diecezji [...]. Natomiast w imieniu skarżącego, organu oraz pozostałych uczestników postępowania nie stawił się nikt. 2. Pełnomocnik uczestnika postępowania poinformował, że w czerwcu 2024 r. doszło do wydania Parafii Prawosławnej p.w. [...] w P. przez Skarb Państwa – Starostę T[...] nieruchomości objętej zaskarżonym orzeczeniem z 19 marca 2023 r. Na podstawie umowy darowizny, sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu 20 sierpnia 2024 r. przed notariuszem P.B. w W. (rep. [...]), Parafia Prawosławna p.w. [...] w P. przeniosła na Prawosławną Diecezję [...] prawo własności przedmiotowej nieruchomości. W nowo założonej księdze wieczystej nr KW [...] jako obecny właściciel nieruchomości ujawniona została Prawosławna Diecezja [...]. V Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. W myśl art. 184 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl zaś art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. 2. Przed ustosunkowaniem się do zarzutów skargi należy przypomnieć, że akt administracyjny jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie aktu (względnie – stwierdzenie jego nieważności) przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 p.p.s.a. (por. np. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 10 października 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1398/18, Legalis). 3. W ocenie Sądu zaskarżona orzeczenie Komisji Regulacyjnej do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego z 19 marca 2023 r. (sygn. akt [...]) jest zgodne z prawem. 4. Sąd uznaje zarzut obrazy art. 48 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 4 lipca 1991 r. o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 544; dalej: ustawa z 1991 r.) za niezasadny. Przedmiotem postępowania przed organem był wniosek byłej Parafii Prawosławnej w T.z 9 maja 1993 r. o przywrócenie własności nieruchomości oznaczonej jako działka ew. nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha, położonej w T., skierowany do rozpoznania w trybie postępowania regulacyjnego na wniosek Parafii Prawosławnej p.w. [...] w . z 28 lutego 2005 r. Wskazana w sentencji zaskarżonego orzeczenia podstawa prawna, czyli art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1991 r. dotyczy przywrócenia własności m.in. nieruchomości, o których mowa w art. 47 ust. 1 pkt 5 ustawy z 1991 r., czyli przejętych we władanie państwowych jednostek organizacyjnych bez tytułu prawnego, bez względu na późniejsze ustawodawstwo konwalidujące te przejęcia. Z zestawienia treści uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia (zarówno tzw. części historycznej, jak i tzw. części zważającej) z jego komparycją oraz punktem 1 sentencji w sposób nie budzący wątpliwości widać, że doszło do oczywistej omyłki pisarskiej, a nie – jak suponował skarżący – wydania orzeczenia wbrew przepisowi prawa. Nota bene omyłka ta została sprostowana postanowieniem organu z 19 marca 2023 r. (sygn. akt [...]). 5. Sąd uznaje za bezzasadny zarzut błędnych ustaleń stanu faktycznego co do prawa własności nieruchomości oraz legitymacji wnioskodawcy w postępowaniu regulacyjnym. 5.1. W zakresie ustalenia prawa własności Sąd zwraca uwagę, że dla nieruchomości została urządzona księga hipoteczna nr pol. 89 i nr hip. 458, w której w 1909 r. dokonano wpisu prawa własności na rzecz Prawosławnego Cerkiewno-Parafialnego Kuratorium w T. Stosownie do art. 11 w związku z art. 30 Prawa z dnia 14/26 kwietnia 1818 r. o ustaleniu własności dóbr nieruchomych, o przywileiach i hypotekach w mieysce Tytułu XVIII. Księgi III. Kodexu Cywilnego (Dz. Pr. K. P. Tom V, Nr 21, s. 295, ze zm.) wpis ten był wiążący względem osób trzecich i objęty rękojmią. Na zasadzie § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 listopada 1946 r. o prowadzeniu dotychczasowych ksiąg hipotecznych (gruntowych, wieczystych) po dniu 31 grudnia 1946 r. (Dz. U. Nr 66, poz. 367, ze zm.), z dniem 1 stycznia 1947 r., przedmiotowa księga hipoteczna została przekształcona w księgę wieczystą w rozumieniu dekretu z dnia 11 października 1946 r. – Prawo o księgach wieczystych (Dz. U. Nr 57, poz. 320, ze zm.; dalej: p.k.w.). Także i wówczas wpis prawa własności Prawosławnego Cerkiewno-Parafialnego Kuratorium w T. objęty był domniemaniem z art. 18 § 1 dekretu z dnia 11 października 1946 r. – Prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319, ze zm.) oraz rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych w rozumieniu art. 23 wskazanego dekretu. Na podstawie art. 114 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147, ze zm.; obowiązujący tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 341; dalej: u.k.w.h.), z dniem 1 stycznia 1983 r., przedmiotowa księga stała się księgą wieczystą w rozumieniu wskazanej ustawy, a wpis prawa własności Prawosławnego Cerkiewno-Parafialnego Kuratorium w T. objęty został domniemaniem z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. oraz rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych w rozumieniu art. 5 u.k.w.h. W art. 125 ust. 2 u.k.w.h. ustawodawca postanowił, że Minister Sprawiedliwości, w drodze rozporządzenia, może określić termin utraty mocy prawnej ksiąg wieczystych założonych przed dniem wejścia w życie p.k.w., zasady prowadzenia tych ksiąg do czasu utraty przez nie mocy prawnej, zasady zakładania nowych ksiąg wieczystych dla nieruchomości, których księgi wieczyste utraciły moc prawną, oraz zasady zwalniania od opłat sądowych w sprawach związanych z utratą mocy prawnej ksiąg wieczystych. Na podstawie wskazanej delegacji wydane zostało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r. oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg (Dz. U. Nr 28, poz. 141, ze zm.). Na mocy tego aktu normatywnego: – z dniem 1 stycznia 1989 r. utraciły moc prawną i podlegały zamknięciu z urzędu księgi dawne nie zawierające w działach odpowiadających działowi drugiemu, trzeciemu i czwartemu obecnej księgi wieczystej wpisów dokonanych po dniu 31 grudnia 1946 r. (§ 5 ust. 1); – księgi dawne, które utraciły moc prawną stosownie do § 5 ust. 1, zachowują znaczenie dokumentów (§ 6 ust. 1) oraz stanowią materiały archiwalne i podlegają przekazaniu do właściwych archiwów państwowych (§ 6 ust. 2 zdanie pierwsze); – zakładanie nowych ksiąg wieczystych dla nieruchomości, których księgi wieczyste utraciły moc prawną stosownie do § 5 ust. 1, następuje według przepisów dotyczących zakładania ksiąg wieczystych dla nieruchomości, których księgi zaginęły (§ 7 ust. 1). Z uwagi na brak wpisów po 31 grudnia 1946 r. w dniu 1 stycznia 1989 r. księga dotycząca nieruchomości objętej zaskarżonym orzeczeniem uległa zamknięciu, aczkolwiek – jak wynika z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych – w 1992 r. jeszcze znajdowała się w Sądzie Rejonowym w T., zamiast zostać przekazaną do archiwum państwowego. Reasumując – w świetle obowiązujących kolejno regulacji normatywnych w przedmiocie prowadzenia ksiąg hipotecznych (wieczystych) – do 1 stycznia 1989 r., czyli zamknięcia księgi nr pol. [...] i nr hip. [...], nie było wątpliwości, że prawo własności nieruchomości zostało ujawnione na rzecz Prawosławnego Cerkiewno-Parafialnego Kuratorium w T. (zob. przy tym uwagi poczynione w punkcie 5.2 poniżej) i nigdy przed zamknięciem tej księgi nie zostało w prawem przepisany sposób wykreślone. W tych okolicznościach prawnych i przy braku jakichkolwiek dowodów przeciwnych przedłożonych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, postępowania regulacyjnego oraz postępowania sądowoadministracyjnego władanie Skarbu Państwa nieruchomością miało wyłącznie charakter pozaprawny i faktyczny. 5.2. W zakresie legitymacji Parafii Prawosławnej p.w. [...] w P. Sąd zwraca uwagę na poniższe okoliczności. Od 18 listopada 1938 r., czyli zniesienia w Rzeczypospolitej Polskiej dawnych (w tym rosyjskich) regulacji prawnych w przedmiocie stosunku państwa do Kościoła prawosławnego, osobowość prawną – na zasadzie art. 53 dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 18 listopada 1938 r. o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (Dz. U. Nr 88, poz. 597, ze zm.; dalej: dekret z 1938 r.), który obowiązywał do 28 lipca 1991 r. – posiadały już tylko: Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny jako całość (Metropolia) oraz biskupstwa (zarządzające diecezjami), klasztory i parafie. Zgodnie z art. 55 ust. 1 dekretu z 1938 r. osoby prawne Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego miały prawo nabywania, posiadania, zarządzania i zbywania majątku ruchomego i nieruchomego zgodnie z prawodawstwem państwowym oraz stawania przed wszelkimi instancjami sądowymi i władzami państwowymi w celu obrony swych praw. W myśl zaś art. 54 dekretu z 1938 r. zarząd i rozporządzanie majątkiem osób prawnych Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego sprawowały organa uprawnione do tego przepisami Statutu Wewnętrznego. Natomiast na mocy § 81 ust. 2 i 6 Statutu Wewnętrznego Świętego Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 1938 r. o uznaniu Statutu Wewnętrznego Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (Dz. U. Nr 103, poz. 679), w gestii Świętego Synodu Biskupów leżało określenie zasad szczegółowych zarządu majątkiem kościelnym. W świetle art. 6 ust. 1 ustawy z 1991 r., obowiązującej od 29 lipca 1991 r., osobowość prawną mają: Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny jako całość (Metropolia), diecezje, Prawosławny Ordynariat Wojska Polskiego, parafie, klasztory, prawosławne seminaria duchowne, szkoły ikonografii lub śpiewu cerkiewnego, Prawosławny Metropolitalny Ośrodek Miłosierdzia, prawosławne diecezjalne ośrodki miłosierdzia, Bractwo Młodzieży Prawosławnej oraz bractwa cerkiewne. Zgodnie z art. 39 ustawy z 1991 r. Polskiemu Autokefalicznemu Kościołowi Prawosławnemu i jego osobom prawnym przysługuje prawo nabywania, posiadania i zbywania mienia ruchomego i nieruchomego, nabywania i zbywania innych praw oraz zarządzania swoim majątkiem. W ocenie Sądu nie budzi zatem wątpliwości, że przynajmniej od 18 listopada 1938 r. Prawosławne Cerkiewno-Parafialne Kuratorium w T. nie powinno być traktowane jako odrębna osoba prawna, a jako li tylko jednostka organizacyjna Parafii Prawosławnej w T. Wskazana parafia – co stanowi fakt notoryjny (art. 106 § 4 p.p.s.a.) – została zniesiona w 1995 r., a jej obszar włączono do Parafii Prawosławnej p.w. [...] w P. Z tych też powodów Parafia Prawosławna w T. była legitymowana do złożenia wniosku z 9 maja 1993 r., a jako jej sukcesorka – Parafia Prawosławna p.w. [...] w P. legitymowana była do podtrzymania wskazanego wniosku oraz otrzymania zwrotu nieruchomości. 5.3. Reasumując, w niniejszej sprawie Komisja Regulacyjna do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, w sposób zgodny z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.; obowiązujący tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) oceniając zebrany materiał dowodowy, ustaliła, że nieruchomość podlegała zwrotowi na rzecz Parafii Prawosławnej p.w. [...] w P. 6. Sąd uznaje za niezasadny zarzut nieprawidłowego określenia terminu wydania nieruchomości. Wprawdzie w punkcie 2 sentencji zaskarżonego orzeczenia niefortunnie określono termin wydania nieruchomości na trzydzieści dni od dnia "wydania niniejszego orzeczenia", niemniej jednak – w ocenie Sądu – w świetle przepisów prawa powszechnie obowiązującego termin do wykonania orzeczenia Komisji Regulacyjnej do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego nie może rozpocząć biegu przed jego doręczeniem stronie zobowiązanej. Wskazać bowiem należy, że stosownie do § 21 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 maja 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania Komisji Regulacyjnej do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (Dz. U. Nr 45, poz. 456) w zakresie orzeczeń stosuje się odpowiednio art. 104-113 k.p.a. Z art. 110 § 1 k.p.a. wynika zaś, że decyzja administracyjna wchodzi do obrotu prawnego dopiero z chwilą jej doręczenia podmiotowi zewnętrznemu (por. np. M. Dyl, [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, wyd. 8, Warszawa 2023, s. 1052). Zgodnie natomiast ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego – zajętym w uzasadnieniu do uchwały składu siedmiu sędziów z 4 grudnia 2000 r., sygn. akt FPS 16/00 (niepubl.) czy uzasadnieniu do wyroku z 31 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 462/11 (Legalis) – decyzja sporządzona (a więc spełniająca wymogi formalne), ale niedoręczona, nie załatwia sprawy administracyjnej, gdyż nie wiąże organu ani strony, co uzasadnia przyjęcie, iż decyzja wywołuje skutek prawny dopiero z chwilą jej doręczenia (ogłoszenia). Tym samym termin trzydziestu dni na wydanie nieruchomości wobec strony zobowiązanej należy obliczać od dnia doręczenia jej orzeczenia, a nie jego wydania rozumianego jako sporządzenie i podpisanie tego aktu. 7. Ponadto Sąd nie dopatrzył się po stronie Komisji Regulacyjnej do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego jakichkolwiek uchybień w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., które skutkowałyby koniecznością uchylenia wydanego w sprawie skarżącego orzeczenia. W tym stanie rzeczy – na zasadzie art. 151 p.p.s.a. – orzeczono, jak w sentencji.