VII SA/Wa 478/16

WyrokWSA w Warszawie2017-04-21

Skład orzekający: Joanna Gierak – Podsiadły, Włodzimierz Kowalczyk, Izabela Ostrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie naprawcze w sprawie robót budowlanych, które wymagały pozwolenia na budowę, ale zostały wykonane na podstawie zgłoszenia przyjętego bez sprzeciwu, powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., jeśli zgromadzone dowody nie wskazują na potrzebę nakładania jakichkolwiek obowiązków na inwestora?
Ratio decidendi
Postępowanie naprawcze w sprawie robót budowlanych, które wymagały pozwolenia na budowę, ale zostały wykonane na podstawie zgłoszenia przyjętego bez sprzeciwu, może zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., jeśli zgromadzone dowody nie wskazują na potrzebę nakładania jakichkolwiek obowiązków na inwestora. W takiej sytuacji, mimo braku formalnej decyzji legalizującej roboty, uzyskują one status legalnych, a decyzja umarzająca jest równoważna w skutkach z decyzją merytoryczną o odstąpieniu od nałożenia obowiązku.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie prawidłowości budowy wewnętrznego komina. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym nieuwzględnienie oceny prawnej i wiążących wskazówek z poprzednich wyroków sądowych. Sprawa była wielokrotnie rozpoznawana przez organy i sądy, a jej kluczowym elementem było ustalenie, czy wykonane prace stanowiły remont i odbudowę istniejącego komina, czy też wybudowanie nowego obiektu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły (spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant ref.staż. Paulina Sierkin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę Przedmiotem skargi M. K. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...]. Decyzją tą organ, po rozpatrzeniu odwołania M. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], znak: [...], umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie prawidłowości budowy wewnętrznego komina w budynku produkcyjno-usługowym, zlokalizowanym na działce o nr ewid. [...] przy Al. [...] w [...], będącej współwłasnością inwestorów – I. i M.M., na podstawie zgłoszenia dokonanego w Starostwie Powiatowym w [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że w związku z pismem J. K. z dnia [...] sierpnia 2011 r. powiatowy organ nadzoru budowlanego w dniu [...] września 2011 r. przeprowadził oględziny nieruchomości położonej przy Al. [...] w [...]. Podczas czynności kontrolnych stwierdzono, że w budynku produkcyjno-usługowym usytuowanym na ww. nieruchomości został wybudowany od podstaw komin o wymiarach 90 cm x 90 cm, wyprowadzony ponad dach obiektu około 6,0 m. Komin usytuowany jest w odległości około 4,0 m od istniejącego komina od strony zachodniej. Ponadto ustalono, że ww. roboty budowlane zostały wykonane na podstawie zgłoszenia dokonanego w Starostwie Powiatowym w [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. (skutecznego z dniem [...] lipca 2011 r.). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] pismem z dnia [...] września 2011 r. zawiadomił o wszczęciu na wniosek strony postępowania w sprawie prawidłowości budowy wewnętrznego komina w budynku produkcyjno-usługowym usytuowanym na działce o nr ewid. [...] przy Al. [...] w [...], a następnie decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...]umorzył postępowanie administracyjne. [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania M. K., uchylił ww. decyzję organu powiatowego i umorzył przedmiotowe postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 361/12, uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po ponownym rozpatrzeniu odwołania M. K., decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], znak: [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 25/13, uchylił ww. decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2228/13 oddalił skargi kasacyjne [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz I. i M. M. wniesione od wyroku Sądu I instancji. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej k.p.a., umorzył postępowanie administracyjne w sprawie prawidłowości budowy wewnętrznego komina w budynku produkcyjno-usługowym, zlokalizowanym na działce o nr. ewid. [...], przy Al. [...] w [...], będącej współwłasnością inwestorów – I. i M. M., na podstawie zgłoszenia dokonanego w Starostwie Powiatowym w [...]. Odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...]złożył, w terminie, M. K.. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymując to orzeczenie w mocy (a to wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r.), powołał się w pierwszej kolejności na art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), a następnie podał, że w związku ze wskazaniami NSA (zawartymi w wyroku z dnia 21 kwietnia 2015 r., które to dość obszernie przytoczył), organ powiatowy przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie m. in., czy prace związane z wykonaniem ww. komina stanowiły remont istniejącego komina, czy też polegały na wybudowaniu nowego obiektu. Organ odwoławczy podał, że w toku postępowania M. M. przedłożył w PINB w [...] w dniu [...] września 2015 r. oświadczenia J. S. oraz M. K., wykonawców robót związanych z przedmiotowym kominem, z których wynika, iż przed wykonywaniem robót budowlanych objętych niniejszym postępowaniem w obiekcie istniał stary komin wewnętrzny, który nie był wyprowadzony ponad dach obiektu. W jego miejscu został wyremontowany i odbudowany komin będący przedmiotem postępowania. Powyższe oświadczenia zostały rozszerzone w trakcie przesłuchań przeprowadzonych przez organ powiatowy w dniach [...] września 2015 r. oraz [...] października 2015 r. J. S. wskazał, iż: "w pomieszczeniu zwanym kotłownią, które dzisiaj spełnia tę samą funkcję komin kończył się pod stropodachem i był nieużywany ponieważ od strony zachodniej dobudowano kompleks magazynowo - składowy, w którym w pomieszczeniu przylegającym do starej części wybudowano nowy komin do którego był podłączony nasz piec. Prawdopodobnie po podziale obiektu między dwóch właścicieli brak było możliwości użytkowania nowego komina, stąd konieczność powrotu do wykorzystania komina starego, po wykonaniu niezbędnego remontu." Natomiast, M.K. oświadczył, iż był wykonawcą remontu i odbudowy komina w budynku M. M.. W pomieszczeniu przeznaczonym na kotłownię przed wykonaniem robót zastał stary komin (resztki konstrukcji). Cegła była zmurszała, fundament praktycznie nie istniał, można powiedzieć, że komin był posadowiony na posadzce. Konstrukcja komina kończyła się pod stropem. Powyższe oświadczenia są zgodne ze stanowiskiem M. M., który w trakcie przesłuchania przeprowadzonego przez PINB w [...] w dniu [...] listopada 2015 r. oświadczył m. in. że: "w związku z tym, że nie było możliwości korzystania z podłączenia pieca c.o. do istniejącego komina, na którym znajduje się gniazdo bocianie (komin ten znajduje się w sąsiedniej części budynku P. K.) zostałem zmuszony do remontu i odbudowy starego komina istniejącego od dawna w mojej części budynku." Dalej, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że niniejsza sprawa dotyczy robót budowlanych polegających na wykonaniu wewnętrznego komina w budynku produkcyjno-usługowym usytuowanym na działce o nr ewid. [...]przy Al. [...] w [...], stanowiącej współwłasność I. i M. M.. Z akt sprawy wynika, że inwestor – M. M., na podstawie art. 30 Prawa budowlanego, dokonał w Starostwie Powiatowym w [...] zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na "remoncie i odbudowie komina palnego w budynku hali produkcyjnej na działce o nr ewid. [...]". Do ww. zgłoszenia z dnia [...] czerwca 2011 r. nie wniesiono sprzeciwu w drodze decyzji. Skuteczność zgłoszenia potwierdza pieczęć na ww. zgłoszeniu "milcząca zgoda zgłoszenie skuteczne z dniem [...] lipca 2011 r.". W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że inwestor miał prawo realizować inwestycję opisaną w dokonanym zgłoszeniu (odbudowę i remont komina) i nie można zarzucać mu samowoli budowlanej. Z art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego wynika, że zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ww. ustawy, należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu. Po bezskutecznym upływie ww. terminu organ administracji architektoniczno-budowlanej traci uprawnienie do działania w sprawie. Innymi słowy w razie braku wniesienia sprzeciwu, w powyższym terminie, inwestor może realizować prace wskazane w zgłoszeniu. Ponadto, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że PINB w [...] zastosował się do wskazań zawartych w wyroku NSA z dnia 21 kwietnia 2015 r. i w sposób jednoznaczny ustalił, iż inwestor wyremontował i odtworzył istniejący komin, a roboty faktycznie wykonane nie skutkowały powstaniem nowego obiektu, jak również nie stanowiły próby obejścia przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę. W związku z powyższym organ powiatowy prawidłowo wykluczył zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 48 Prawa budowlanego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że organ powiatowy dokonał analizy przedmiotowej sprawy w kontekście unormowań zawartych w art. 50-51 Prawa budowlanego. Podstawowym obowiązkiem organów nadzoru budowlanego jest ustalenie w toku postępowania, czy roboty budowlane wykonano zgodnie ze zgłoszeniem, a także zbadanie inwestycji pod kątem przepisów szczególnych. W zależności od dokonanych ustaleń organ jest uprawniony do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1-2 Prawa budowlanego (w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów) lub też odstępuje od nakładania na inwestora obowiązków z zakresu nadzoru budowlanego (w przypadku potwierdzenia, że wykonane prace odpowiadają przepisom). W przedmiotowej sprawie ustalono, że prace zostały wykonane zgodnie ze zgłoszeniem z dnia [...] czerwca 2011 r. Świadczą o tym przede wszystkim ustalenia dokonane podczas czynności kontrolnych z dnia [...] listopada 2011 r. Ponadto, w toku postępowania odwoławczego prowadzonego w przedmiocie decyzji PINB w [...] z dnia [...] października 2011 r. nr [...] do akt sprawy przedłożona została "Ocena stanu technicznego odbudowy komina spalinowego w kotłowni budynku produkcyjno- usługowego usytuowanego na nieruchomości o nr ewid. [...] przy Al. [...] w [...]", sporządzona przez K. D. (upr. bud. nr [...]). Z ww. opracowania wynika, że przedmiotowy komin został wybudowany zgodnie z normami, sztuką budowlaną i przepisami techniczno-budowlanymi. Stan techniczny komina określono jako bardzo dobry oraz wskazano, że może być on eksploatowany. Powyższa dokumentacja została sporządzona przez osobę o odpowiednim przygotowaniu zawodowym posiadającą stosowne uprawnienia budowlane. Dobry stan techniczny przedmiotowego komina potwierdza również - przedłożona przez inwestora w dniu [...] października 2015 r. - opinia kominiarska nr [...] autorstwa Mistrza Kominiarskiego G. D., z której wynika, że "sprawdzona konstrukcja kominowa z przewodem kominowym dymowym i podłączonym do niego paleniskiem nadaje się do eksploatacji". Nadto, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że organ I instancji, realizując wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 21 kwietnia 2015 r., zwrócił się do Starostwa Powiatowego w [...] oraz do Archiwum Państwowego w [...] Oddział w [...] z zapytaniem, czy w zbiorach archiwalnych ww. instytucji nie znajdują się dokumenty związane z pozwoleniem na budowę oraz pozwoleniem na użytkowanie budynku, w którym zlokalizowany jest przedmiotowy komin. Zarówno Starostwo Powiatowe w [...] jak i Archiwum Państwowe w [...]Oddział w [...] poinformowały, iż nie posiadają ww. dokumentacji. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, że organy nadzoru budowlanego nie posiadają kompetencji do podejmowania dalszych działań w przedmiocie spornej inwestycji i merytorycznego rozpatrzenia sprawy w oparciu o stosowne przepisy Prawa budowlanego. W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, organ I instancji prawidłowo zatem jako podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym: "gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części." Odnosząc się do argumentacji odwołania organ II instancji uznał, że nie wnosi ona do sprawy istotnych elementów i nie może skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji. Z uwagi na powyższe [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] złożył M.K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, którą bezpodstawnie umorzono postępowanie administracyjne w sprawie prawidłowości budowy wewnętrznego komina w budynku produkcyjno-usługowym usytuowanym na działce o nr ewid. [...] przy Al. [...] w [...] w sytuacji, gdy postępowanie to nie było bezprzedmiotowe; 2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., oraz art. 153 i art. 170 p.p.s.a., przez nieuwzględnienie oceny prawnej i wiążących wskazówek, co do dalszego sposobu prowadzenia postępowania wyrażonych w wiążących wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 25/13 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2228/13, i prowadzenie postępowania administracyjnego, wbrew wiążącym wskazaniom, w zupełnie odmiennym kierunku dotyczącym bowiem kwestii prawidłowości wykonania komina, a nie jego legalności. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. skarżący podtrzymał i uzupełnił stanowisko przedstawione w skardze. W piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r. organ odniósł się do pisma skarżącego z dnia [...] kwietnia 2016 r. wskazując na niezasadność zarzutów w nim podniesionych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie podzielił zarzutów w niej podniesionych, nie znalazł też żadnych innych powodów, dla których kontrolowana decyzja winna być wyeliminowana z obrotu prawnego. Zważyć na wstępie trzeba, iż przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję organu powiatowego z dnia [...] listopada 2015 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie prawidłowości budowy wewnętrznego komina w budynku produkcyjno-usługowym, zlokalizowanym na działce o nr ewid. [...] przy Al. [...] w [...], będącej współwłasnością I. i M. M., na podstawie zgłoszenia dokonanego w Starostwie Powiatowym w [...]. Co istotne, obie wymienione decyzje zapadły na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2013 r. sygn. akt 25/13, którym Sąd uchylił kontrolowaną wówczas decyzję [...] WINB z dnia [...] listopada 2012 r. i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (o umorzeniu postępowania w sprawie), wskazując na co najmniej przedwczesne zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a., wobec braku ustaleń, czy faktycznie roboty budowlane dotyczące wewnętrznego komina w opisanym powyżej budynku, zrealizowano zgodnie z dokonanym w Starostwie Powiatowym w [...] zgłoszeniem (i nie polegały one na wybudowaniu nowego komina od podstaw, a jedynie na odtworzeniu wcześniej istniejącego), a tym samym, czy słusznie wykluczono w sprawie samowolę budowlaną i zastosowanie trybu z art. 48 Prawa budowlanego. Jednocześnie Sąd we wskazanym wyroku wyraził pogląd, iż "aby przedmiotowe zgłoszenie było skuteczne, musi dotyczyć inwestycji, której budowa wymagała tylko zgłoszenia, a nie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę." Wyrok ten stał się prawomocny, albowiem wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2228/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne wniesione od wskazanego wyroku Sądu I instancji. Sąd kasacyjny zgadzając się w istocie z Sądem I instancji, wskazał, iż problem prawny w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, który z trybów przewidzianych w przepisach Prawa budowlanego (a dokładnie w art. 48, czy w art. 51) znajduje zastosowanie do robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę, a zrealizowanych na podstawie zgłoszenia, co do którego organ architektoniczno-budowlany nie wniósł sprzeciwu, stosownie do art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego. Sąd Naczelny stwierdził w tej materii, że bez ustalenia okoliczności danego przypadku nie można przesądzić o prawidłowości zastosowania żadnego z tych trybów. "Przepisy te, jak słusznie zwrócono uwagę w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2012 r. w sprawie II OSK 155/11 (www.cbois.nsa.gov.pl) dotyczą samowoli budowlanej, ale o zróżnicowanym charakterze. W przypadku art. 48 chodzi o całkowite zignorowanie przez inwestora władczych uprawnień organów budowlanych do oceny w zakresie zgodności z prawem konkretnego zamierzenia inwestycyjnego, a w przepisach art. 50 i 51 ustawy chodzi jedynie o samowolne odstąpienie od warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, bądź w zgłoszeniu. Oznacza to, że nie w każdym przypadku, jak przyjął Sąd I instancji, zgłoszenie robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę przy braku sprzeciwu właściwego organu będzie równoznaczne z próbą obejścia prawa i nie w każdym takim przypadku, jak twierdzi organ, stosowanie art. 48 Prawa budowlanego będzie wyłączone na rzecz regulacji przewidzianej w art. 50 i 51 tej ustawy. Będzie to zależeć od okoliczności konkretnego przypadku." I dalej, NSA podał, że aby przesądzić prawidłowość zastosowania określonego trybu przewidzianego w przepisach Prawa budowlanego muszą być wyjaśnione istotne okoliczności, w szczególności to jakie roboty zostały zgłoszone i jakie rzeczywiście zostały zrealizowane, czy w danej sytuacji inwestor zrealizował roboty, które wprawdzie wymagały pozwolenia na budowę, ale objęte były zakresem dokonanego zgłoszenia, czy też zrealizował inwestycję, która nie dość że wymagała pozwolenia na budowę a nie zgłoszenia, to dodatkowo jeszcze przekroczył zakres dokonanego zgłoszenia, wprowadzając organ w błąd co do rodzaju robót. Wszystkie te kwestie wymagają zbadania w każdym konkretnym przypadku rozpatrywania sprawy realizacji robót wymagających pozwolenia na budowę na podstawie zgłoszenia, co do którego właściwy organ nie wniósł sprzeciwu stosownie do wymogu określonego w art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego. W konsekwencji, Sąd Naczelny uznał, iż rację ma Sąd I instancji wskazując na potrzebę ustalenia w okolicznościach niniejszej sprawy "czy wybudowanie komina od podstaw było odtworzeniem tego obiektu czy wybudowaniem nowego obiektu". Chodzi bowiem o ustalenie czy inwestor rzeczywiście wykonał roboty objęte zgłoszeniem, czyli "remont i odbudowę" komina w miejscu, w którym taki obiekt wcześniej istniał, czy tak jak podnosił w toku postępowania skarżący wybudował komin w miejscu, w którym taki obiekt w ogóle wcześniej nie istniał. To ostatnie działanie może bowiem w konkretnych okolicznościach sprawy zostać zakwalifikowane jako próba obejścia prawa uzasadniająca stosowanie w dalszym jej toku trybu przewidzianego w art. 48 Prawa budowlanego. Wyjaśnienia wymaga także, czy na podstawie dokonanego zgłoszenia inwestor wyłącznie wyremontował i "odtworzył" komin, czy też realizacja tego obiektu stanowiła jedynie część inwestycji o szerszym zakresie polegającej na przebudowie instalacji centralnego ogrzewania. Wszystkie te ustalenia są niezbędne dla prawidłowego zakwalifikowania robót budowlanych i oceny jaki tryb postępowania określony w przepisach Prawa budowlanego powinien być zastosowany przez organ w dalszym toku sprawy. Wskazanie na powyższe Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał za konieczne, albowiem stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W niniejszej sprawie nie nastąpiła żadna tego rodzaju sytuacja, która czyniłaby powyższą ocenę prawną Sądu Naczelnego nieaktualną. Zatem, orzekając ponownie w sprawie, organy nadzoru budowlanego obowiązane były uwzględnić wskazania tego Sądu, w efekcie – uzupełnić postępowanie dowodowe, a w konsekwencji – w oparciu o zgromadzone dowody ustalić, który z trybów określonych w przepisach Prawa budowlanego winien znaleźć zastosowanie w stosunku do wykonanych robót dotyczących wewnętrznego komina w budynku zlokalizowanym na działce o nr ew. [...] w [...], i jakie znaczenie prawne -wobec zakresu wykonanych prac- należy wiązać z dokonanym przez inwestorów zgłoszeniem (z dnia [...] czerwca 2011 r., przyjętym bez sprzeciwu, a dotyczącym "remontu i odbudowy komina palnego"). Natomiast, zadaniem Sądu orzekającego na obecnym etapie w sprawie, było wyjaśnienie, czy ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w ww. wyroku Sądu kasacyjnego (i poprzedzającego go wyroku Sądu I instancji), zostały przez organy orzekające w całości uwzględnione i wykonane. I tak, kierując się powyższym, Sąd nie stwierdził, aby w sprawie doszło do naruszenia cyt. powyżej art. 153 p.p.s.a. W ocenie Sądu, organy nadzoru budowlanego, prowadząc ponownie postępowanie po wskazanych wyrokach, uzupełniły w zakresie koniecznym postępowanie dowodowe, a dowody, które włączyły w poczet materiału dowodowego pozwalały po pierwsze - poczynić ustalenia w zakresie nakazanym w ww. wyroku Sądu kasacyjnego, po drugie - uzasadniały wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Rozwijając tę ocenę zważyć trzeba, iż organ powiatowy ponownie w dniu [...] sierpnia 2015 r. przeprowadził kontrolę na nieruchomości stwierdzając, w wyniku dokonanych oględzin, że przedmiotowy komin jest częścią instalacji grzewczej z podłączeniem pieca c.o. na paliwo stałe. Całość zlokalizowana jest w wyodrębnionym pomieszczeniu kotłowni usytuowanej na działce inwestora. Komin ponad dachem znajduje się w odległości 3 m od komina zlokalizowanego w sąsiadującej szeregowo zabudowie produkcyjnej i magazynowej, komin w sąsiednim pomieszczeniu jest nieużywany od wielu lat, o czym świadczy zlokalizowane na czapie kominowej gniazdo bocianów. W trakcie tej kontroli inwestor podtrzymał swoje stanowisko co do realizacji prac, zgodnie z dokonanym w 2011 r. zgłoszeniem – obejmującym remont i odbudowę wcześniej istniejącego komina. W celu potwierdzenia swojego stanowiska złożył do akt oświadczenia dwóch osób – wykonawców spornych robót, J. S. oraz M. K.. Organ powiatowy prawidłowo nie poprzestał tylko na przyjęciu tych oświadczeń; dodatkowo wezwał bowiem wskazane osoby do złożenia wyjaśnień, w ten też sposób J. S. i M. K. złożyli zeznania w sprawie, uprzedzeni i pouczeni o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, a do akt włączono protokoły z przesłuchania tych świadków. Co istotne, zeznania tych osób są spójne i wskazują na to, że w pomieszczeniu budynku zwanym kotłownią, które i dzisiaj spełnia tę funkcję, komin istniał, kończył się pod stropodachem i był nieużywany, a konieczność przywrócenia mu funkcji powstała po podziale nieruchomości. W tym zaś celu (z uwagi na stan techniczny tego komina i jego konstrukcji) konieczne było odtworzenie fundamentów – płyty oraz odbudowanie trzonu komina. W sprawie przesłuchano także inwestora M.M., uprzedzonego i pouczonego o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, który to nadto wyjaśnił, że oprócz prac związanych z remontem i odbudową istniejącego już wcześniej w tym miejscu komina, żadne inne prace związane z instalacją c. o. nie były prowadzone (jedynie w 2005 r. wymieniono stary piec c. o. na nowy). Na tym też etapie do akt sprawy inwestor przedłożył opinię z dnia [...] października 2015 r. uprawnionego do kontroli i opiniowania Mistrza Kominiarskiego G. G., wskazującą na to, iż konstrukcja kominowa o wymiarach 90 x 90 cm i wysokości 11 mb, nadaje się do eksploatacji. Zważyć przy tym także trzeba, iż przed wydaniem decyzji w sprawie, organ powiatowy pouczył strony o ich prawach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a skarżący – M. K. na żadnym etapie tego postępowania, tak przed tym organem, jak i później nie przedstawił kontrdowodu w celu podważenia okoliczności wynikających z ww. materiału dowodowego, nie sformułował też w tym celu w toku ponownie prowadzonego postępowania żadnego wniosku dowodowego. W konsekwencji powyższego, zdaniem Sądu, organy nadzoru budowlanego prawidłowo przyjęły, iż postępowanie winno toczyć się w trybie naprawczym, przewidzianym w art. 50-51 Prawa budowlanego, albowiem choć wykonane prace budowlane wymagały uzyskania decyzji ostatecznej o pozwoleniu na budowę (której to inwestor nie posiada), to jednak zrealizowano je w oparciu o zgłoszenie przyjęte bez sprzeciwu, i zgodnie z tym zgłoszeniem. Materiał dowodowy nie wskazuje bowiem na to, aby inwestor wykroczył poza zakres tego zgłoszenia, tj. aby wykonał nowy komin od podstaw. Wobec stanowiska NSA, zawartego w ww. wyroku z dnia 21 kwietnia 2015 r., nie można zaś w takiej sytuacji zarzucić inwestorowi działania w warunkach samowoli budowlanej i zastosować trybu uregulowanego w art. 48 ww. ustawy. Wobec zarzutów skargi zważyć przy tym trzeba, iż czyniąc ustalenia we wskazanym zakresie, bezspornie organy nadzoru budowlanego zmierzały do ustalenia legalności wykonanych robót budowlanych. Nieuzasadnione jest więc stanowisko skarżącego, że nie prowadziły postępowania w tym zakresie, a zajęły się wyłącznie kwestią prawidłowości wykonania komina. Zakres postępowania w niniejszej sprawie, potwierdzają w szczególności uzasadnienia decyzji organów obu instancji. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie, prawidłowo także uznały, iż wobec zgromadzonych w tej sprawie dowodów, w szczególności: w postaci ww. opinii Mistrza Kominiarskiego oraz oceny stanu technicznego sporządzonej przez K. D., brak jest podstaw do dalszego kontynuowania postępowania, nadto – wydania decyzji merytorycznej w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Taki jest cel postępowania naprawczego z art. 50-51 Prawa budowlanego, niemniej w sytuacji, gdy z dowodów zgromadzonych nie wynika potrzeba nakładania jakichkolwiek obowiązków, tj. dalszej ingerencji organu, rozstrzygnięcie merytoryczne staje się zbędne, i właściwym jest zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. Sąd zauważa przy tym, iż w kwestii sposobu zakończenia postępowania naprawczego w sytuacji, gdy brak jest podstaw do rozstrzygania o istocie postępowania naprawczego i wydawania decyzji na podstawie art. 51 ustawy Prawo budowlane w przedmiocie nałożenia jakichkolwiek obowiązków na inwestora, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane były rozbieżne poglądy. Uznawano bowiem zarówno, że winno ono być zakończone decyzją merytoryczną (odmawiającą nałożenia obowiązków), jak i decyzją formalną, umarzającą postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Jednakże, jak wskazał NSA w wyroku z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 519/15, wydanie decyzji merytorycznej o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, czy też decyzji o umorzeniu postępowania w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., prowadzi w istocie do identycznego pod względem formalnym i prawnym skutku wykonanych robót, "gdyż uzyskują one status legalnych, czy to ze względu na brak możliwości wydania rozstrzygnięcia merytorycznego (umorzenie postępowania), czy to poprzez wydanie decyzji stwierdzającej brak możliwości wydania nakazu wykonania czynności lub robót. Obie decyzje są zaskarżalne i mogą być zweryfikowane. Trudno też dopatrzyć się wyższości w jakimkolwiek względzie decyzji merytorycznej o odstąpieniu od nałożenia jakiegokolwiek obowiązku nad decyzją umorzeniową ze względu na brak przesłanek do wydania decyzji o takiej treści, bowiem obie są równoważne w swych skutkach dla stron postępowania. W tej sytuacji wydanie przez organ nadzoru budowlanego decyzji formalnej, umarzającej postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., nie może być uznane za naruszające prawo". Z tych też przyczyn, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skargi niezasadne. Dlatego też, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło