VII SA/Wa 486/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. P. i S. P. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015 r. znak [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić D. P. i S.P. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. D. P. i S. P. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, ich miesięczny dochód wynosi ok. 3.000 zł netto i stanowi go dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ok. 2.300 zł oraz świadczenie rentowe w wysokości ok. 700 zł. Skarżący posiadają dom o powierzchni 196 m², niewykorzystywaną nieruchomość rolną (0,37 ha), dwa pojazdy mechaniczne: Mazda 6 i Mazda 2. D. P. i S. P. do miesięcznych wydatków zaliczyli: koszty utrzymania gospodarstwa domowego ok. 600 zł oraz czynsz najmu 1.300 zł. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Podkreślić też trzeba, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym, zainicjowanym przez stronę, nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 17 maja 2011 r. II FZ 174/11 LEX nr 1081459). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wniosek D. P. i S. P. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej, czyli takich, które są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub gdy środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Informacje przedstawione w złożonym wniosku nie wskazują natomiast, aby skarżący znajdowali się w takiej sytuacji. Jak wynika z wniosku, D. P. i S. P. posiadają stałe źródło utrzymania w postaci dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ok. 2.300 zł oraz świadczenia rentowego w kwocie ok. 700 zł. Zauważyć jednocześnie trzeba, że wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Wysokość innych kosztów, które mogą (lecz nie muszą) pojawić się na dalszym etapie postępowania również nie przekraczałyby kwoty 100 zł (np. ewentualna opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku - w przypadku oddalenia skargi). Pozwala to na przyjęcie, iż skarżący są w stanie z uzyskiwanych dochodów wygospodarować środki na poniesienie kosztów w takiej wysokości. Podkreślić trzeba, że niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów sądowych zawsze powoduje uszczerbek w finansach strony i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże nie każdy wydatek, który subiektywnie postrzegany jest przez stronę jako dolegliwy finansowo, wiąże się z uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym strony i jej rodziny. Zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy możliwe jest zaś wyłącznie w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie pozwalają natomiast na stwierdzenie, że poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie pozbawiłoby skarżących możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).