VII SA/Wa 557/24
WyrokWSA w Warszawie2024-06-19
Skład orzekający: Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Waldemar Śledzik, Marcin Maszczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy C. M., jako właściciel sąsiedniej nieruchomości, posiada legitymację procesową do żądania stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę wewnętrznej instalacji gazowej, jeśli inwestycja ta nie wprowadza ograniczeń w zabudowie jego działki?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący C. M. nie posiada legitymacji procesowej do żądania stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę wewnętrznej instalacji gazowej. Kluczowe znaczenie ma definicja obszaru oddziaływania obiektu zawarta w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, która odnosi się do terenów, na które przepisy odrębne wprowadzają ograniczenia w zabudowie. W analizowanej sprawie, inwestycja polegająca na budowie wewnętrznej instalacji gazowej nie wprowadzała takich ograniczeń dla działek skarżącego, w związku z czym nie można go uznać za stronę postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi C. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę wewnętrznej instalacji gazowej. Skarżący, będący współwłaścicielem sąsiedniej działki, twierdził, że inwestycja negatywnie wpływa na jego nieruchomość i instalację gazową. Organy administracji obu instancji uznały, że skarżący nie posiada legitymacji procesowej, ponieważ inwestycja nie wprowadza ograniczeń w zabudowie jego działki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Sędziowie: sędzia WSA Waldemar Śledzik asesor WSA Marcin Maszczyński (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi C. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 stycznia 2024 r. znak: DOR.7110.464.2023.INO w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB" lub "organ odwoławczy") z dnia
18 stycznia 2024 r., znak: DOR.7110.464.2023.INO, utrzymująca w mocy decyzję Wojewody S. (dalej: "Wojewoda" lub "organ I instancji") z dnia [...] września 2023 r., znak: [...], w przedmiocie umorzenia postępowania
w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r., znak: [...], Wojewoda umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej G. D. (dalej: "inwestor") pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji gazu dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działce nr [...] w J. przy ul. Ż.
Na skutek wniesionego przez C. M. (dalej: "skarżący") odwołania, GINB decyzją z dnia 26 maja 2022 r., znak: DON.7110.80.2022.NR, utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 stycznia 2023 r. VII SA/Wa 1634/22 uchylił obie decyzje.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że organy całkowicie pomięły informacje wynikające z treści pism skarżącego, w których starał się on wykazać swój interes prawny. Organ I instancji powinien ponownie ocenić wniosek skarżącego, zweryfikować podane przez niego informacje i stwierdzić czy jest on stroną postępowania nieważnościowego w rozumieniu art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Pr.b. Organ powinien wziąć pod uwagę wskazywane przez skarżącego okoliczności, iż roboty budowlane przeprowadzone na podstawie kwestionowanego pozwolenia na budowę mają negatywny wpływ na funkcjonowanie istniejącej w jego budynku instalacji gazowej i ocenić, w szczególności w świetle przepisów rozdziału
7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, którym powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r. poz. 1225, dalej: "r.w.t."), czy skarżący posiada interes prawny w tej sprawie. W związku z powyższym, Sąd uznał za uzasadnione zarzuty skargi naruszenia przez organy art. 7 i 77 § 1 k.p.a., jednocześnie podnosząc,
że w odniesieniu do zarzutów skargi dotyczących zgodności z prawem decyzji Starosty P. z dnia [...] grudnia 2017 r., zarzuty te nie mogły być przedmiotem oceny organów i Sądu. Dopiero po stwierdzeniu, że skarżący ma interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności tej ostatecznej decyzji administracyjnej, organ będzie mógł dokonać jej kontroli pod kątem zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a.
Rozpatrując ponownie sprawę, Wojewoda decyzją z dnia [...] września 2023 r. umorzył wszczęte na wniosek skarżącego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty P. z dnia [...] grudnia 2017 r. Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji gazu dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działce nr [...] (obecnie: [...]) w J. przy ul. Ż.
Na skutek złożonego przez skarżącego w ustawowym terminie odwołania GINB decyzją z dnia 18 stycznia 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia GINB podniósł, że stosownie do treści art. 157 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej: "k.p.a."), postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Tym samym właściwy organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek
o stwierdzenie nieważności decyzji, ma obowiązek w pierwszej kolejności zbadać, czy pochodzi on od podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony.
Dalej organ przypomniał, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, a w myśl art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2023 r. poz. 685, dalej: "Pr.b.") stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się
w obszarze oddziaływania obiektu.
Stosownie do art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Ustalenie kręgu stron postępowania powinno nastąpić na podstawie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Pr.b.
Jednocześnie, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, GINB stwierdził, że sprawy o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę lub
o wznowienie postępowania w takiej sprawie są prowadzone tylko w nadzwyczajnych trybach postępowań administracyjnych, jednakże nie zmienia to ich zasadniczego przedmiotu, czyli problemu udzielenia pozwolenia na budowę. Ponieważ postępowanie nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę stanowi jedynie odrębną sprawę procesową a nie materialnoprawną
w stosunku do postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę, brak jest racjonalnych przesłanek do rozszerzania kręgu stron postępowania nadzwyczajnego a materialnoprawną określającą krąg stron postępowania jest art. 28 ust. 2 Pr.b. Ponadto, zdaniem organu, w sprawach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji, w konkretnej sprawie stroną mogą być nie tylko podmioty uznane za strony
w postępowaniu zwykłym, lecz każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki decyzji, np. w razie pominięcia strony w postępowaniu zwykłym, albo zbycia nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania danej inwestycji.
Dokonując analizy akt przedmiotowej sprawy GINB wskazał, że C. M. nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji
Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. o pozwoleniu na budowę. Skarżący wywodzi swój interes prawny z tytułu przysługującego mu prawa współwłasności działki o nr ew. [...] i zabudowanej działki o nr ew. [...], położonych w miejscowości J., gmina P., co potwierdza księga wieczysta nr [...], prowadzona przez Sąd Rejonowy w P., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych.
Z projektu zagospodarowania terenu wynika, że wynika, że budynek mieszkalny zlokalizowany na działce nr ew. [...], w którym przewidziano budowę wewnętrznej instalacji gazu, graniczy bezpośrednio z budynkiem mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr ew. [...]. Natomiast istniejąca szafka metalowa zlokalizowana na południowej ścianie budynku mieszkalnego na działce nr ew. [...], wewnątrz której zaprojektowano podwójny punkt redukcyjno-pomiarowy (dla lokalu na parterze budynku i lokalu na piętrze budynku) usytuowana jest w odległości 1,5 m od granicy działki nr ew. [...].
W ocenie organ odwoławczego, obszar oddziaływania spornej inwestycji,
w rozumieniu art. 3 pkt 20 Pr.b., nie obejmuje swym zakresem działek skarżącego
o nr ew. [...] i [...]. Usytuowanie projektowanych elementów spornej inwestycji względem najbliższej działki nr ew. [...], której współwłaścicielem jest C. M., nie daje podstaw do uznania skarżącego za stronę. Sporne przedsięwzięcie nie powoduje bowiem jakichkolwiek ograniczeń, które wynikałyby
z obowiązujących przepisów prawa, w zakresie możliwości zabudowy terenu działek sąsiednich czy też nawet możliwości ograniczenia w ich zagospodarowaniu. Zdaniem GINB obszar oddziaływania przedmiotowej inwestycji niewątpliwie mieści się na działce nr ew. [...] (obecnie [...]) w J. przy ul. Ż., stanowiącej własność inwestora.
W ocenie GINB ograniczeń w zabudowie działek skarżącego, związanych
z realizacją spornej inwestycji, z całą pewnością nie wprowadzają normy prawne dotyczące instalacji gazowych na paliwa gazowe, zawarte w rozdziale 7 działu IV r.w.t.
Mając natomiast na uwadze wskazania w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku Sądu oraz zarzuty skarżącego dotyczące negatywnego wpływu na funkcjonowanie istniejącej w jego budynku instalacji gazowej, organ odwoławczy zwrócił uwagę, że P. Sp. z o.o. Oddział [...] w Z. pismem z dnia [...] października 2017 r., znak: [...], wydał inwestorowi warunki przyłączenia do sieci gazowej instalacji w budynku mieszkalnym w J. przy ul. Ż. Skoro operator sieci gazowej wydał pozytywne warunki przyłączenia instalacji do sieci, to nie dopatrzył się negatywnego jej wpływu na inne instalacje. W ocenie GINB zarzuty skarżącego w powyższym zakresie są w istocie gołosłowne – C. M. nie przedstawił żadnego dokumentu, jak również nie powołał się w istocie na jakąkolwiek okoliczność, która mogłaby skutecznie potwierdzić negatywny wpływ na funkcjonowanie istniejącej w jego budynku instalacji gazowej. Jednocześnie organ podkreślił, że obowiązek organu zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie oznacza przerzucenia na niego całego ciężaru dowodzenia
w sprawie. Jeżeli organ wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego z posiadanych, nienasuwających zastrzeżeń, dokumentów, to skuteczne ich zakwestionowanie wymaga przeprowadzenia stosownego kontrdowodu
z inicjatywy strony toczącego się postępowania.
Jednocześnie GINB podkreślił, że praktycznie każda inwestycja powoduje uciążliwości i utrudnienia dla najbliższych sąsiadów, co jednakże nie jest równoznaczne z przyznaniem tym osobom przymiotu strony zainteresowanej
w administracyjnym rozstrzygnięciu dopuszczalności realizacji określonej inwestycji. Nie jest tak, że obszar oddziaływania to teren, w którym da się odczuć skutki, uciążliwości spowodowane funkcjonowaniem jakiegoś obiektu. Takie rozumienie odwołuje się do oddziaływania faktycznego, którego nie można utożsamić
z oddziaływaniem polegającym na wprowadzaniu ograniczeń prawnych. Tylko osoby, których prawo doznaje ograniczeń ze względu na realizację jakiegoś obiektu,
są stronami postępowania o pozwolenie na budowę dla tego obiektu.
Wobec tego organ stwierdził, że C. M. nie wykazał, zaś GINB nie dopatrzył się, aby skarżący miał interes prawny w kwestionowaniu decyzji
o pozwoleniu na budowę. Zgodnie natomiast ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1572/09, to na podmiocie żądającym podjęcia postępowania nieważnościowego spoczywa ciężar wykazania, że ma on legitymację materialno-prawną w rozumieniu art. 28 ust. 2 Pr.b.
Reasumując, w ocenie organu odwoławczego, skoro decyzja Starosty P. z dnia [...] grudnia 2017 r. Nr [...] nie dotyczy interesu prawnego ani obowiązku C. M., stosownie do treści art. 28 k.p.a.
w związku z art. 28 ust. 2 Pr.b., nie może być on uznany za stronę postępowania
w sprawie stwierdzenia nieważności ww. rozstrzygnięcia.
Mając zaś na uwadze merytoryczne zarzuty C. M. dotyczące spornej inwestycji, GINB wskazał, że z uwagi na formalny charakter podjętego rozstrzygnięcia nie mogły być ona poddane ocenie GINB w ramach niniejszego postępowania.
W skardze z dnia 24 stycznia 2024 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję GINB z dnia 8 stycznia 2024 r. skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 12, art. 73 § 1, art. 77
§ 1, art. 78, art. 35, art. 36, art. 28, art.106, art. 107, art 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a.
oraz art. 28 w zw. z art 3 pkt. 20, art. 80, art. 81, art. 82, art. 84 i art. 84a. Pr.b.,
a także art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2023 r. poz. 977, dalej: "u.p.z.p.), rozdziału 7 r.w.t. oraz art. 5, 7 i rozdziału 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2022 r. poz. 1385, z późn.zm., dalej: "Pr.energ."), a także fakt nieuwzględnienia jego wniosków i dowodów, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji.
W obszernym uzasadnieniu skarżący rozwinął postawione zarzuty, przedstawił swoje stanowisko oraz argumentację uzasadniającą zasadność skargi.
W odpowiedzi na skargę z dnia 4 marca 2024 r. organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej,
a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy
nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas
– w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.
Uwzględniając powyższe, Sąd uznał, że kontrolowana decyzja nie narusza prawa w sposób opisany powyżej, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja GINB
z dnia 8 stycznia 2024 r., znak: DOR.7110.464.2023.INO, utrzymująca w mocy decyzję Wojewody z dnia [...] września 2023 r., znak: [...].
W doktrynie prawa i postępowania administracyjnego oraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego określana jest jako brak przedmiotu postępowania. Przez przedmiot ten należy zaś rozumieć konkretną sprawę, w której organ administracji publicznej jest władny
i jednocześnie zobowiązany do rozstrzygnięcia na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu.
W rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej (w formie decyzji administracyjnej) ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu – pozytywne, czy negatywne – staje się prawnie niedopuszczalne.
Z pewnością postępowanie wszczęte przez podmiot nie posiadający przymiotu strony staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania występuje m.in. wówczas, gdy podmiot nieuprawniony do domagania się wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie. Wszczęcie postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy zgodnie
z przepisami prawa administracja publiczna może kształtować stosunki prawne wyłącznie na wniosek jednostki, oparte jest na zasadzie skargowości. Wymaga
to wniosku strony - osoby mającej legitymację procesową w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanego podmiotu jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia
20 marca 2019 r. VII SA/Wa 2082/18).
W ocenie Sądu dokonana przez organy obu instancji ocena przymiotu strony skarżącej C. M. jest prawidłowa.
Przymiot strony w postępowaniu nadzorczym słusznie został przez organ oceniony w świetle art. 28 ust 2 Pr.b., bowiem aby postępowanie mogło być wszczęte musi on istnieć w dacie złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności.
Jak słusznie wskazał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 29 stycznia 2019 r. VII SA/Wa 1283/18 sprawy o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę lub
o wznowienie postępowania w takiej sprawie są prowadzone tylko
w nadzwyczajnych trybach postępowań administracyjnych, jednakże nie zmienia to ich zasadniczego przedmiotu, czyli problemu udzielenia pozwolenia na budowę. Zarówno zatem w sprawie o takie pozwolenie prowadzone w zwykłym trybie,
jak i w trybach nadzwyczajnych krąg podmiotów uznanych za stronę powinien być identycznie ustalony na podstawie art. 28 ust. 2 Pr.b. będącego normą szczególną
w stosunku do art. 28 k.p.a. Istotnie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności stroną mogą być nie tylko podmioty uznane za strony w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji
np. osoby niesłusznie pominięte w postępowaniu zwykłym, tym niemniej krąg tych podmiotów powinien być ustalony na podstawie art. 28 ust. 2 Pr.b. W świetle przywołanej normy art 28 ust 2 Pr.b. stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, a w konsekwencji także w sprawie zatwierdzenia projektu zamiennego są oprócz inwestora, właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Przez obszar oddziaływania obiektu należy natomiast rozumieć, zgodnie
z art. 3 pkt 20 Pr.b. teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie terenu. Organ słusznie uznał, że w tej sprawie zastosowanie ma art. 3 pkt 20 Pr.b. w wersji obowiązującej od dnia 19 września
2020 r., gdyż wniosek o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji został złożony 24 lutego 2023 r., a więc po wejściu w życie przepisów ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r, poz. 471).
W orzecznictwie NSA podkreśla się, że przy określeniu kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę prowadzonego zarówno w trybie zwykłym jak i w trybie nadzwyczajnym, którym jest postępowanie
o stwierdzenie nieważności decyzji, decydujące znaczenie ma przepis art. 28 ust. 2 Pr.b. (wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2022 r. II OSK 470/19, wszystkie orzeczenia publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Stroną postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę są właściciele sąsiednich nieruchomości, o ile istnieje możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na te nieruchomości, biorąc pod uwagę indywidualne cechy projektowanego obiektu i sposób zagospodarowania terenu otaczającego działkę inwestycyjną (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2022 r. II OSK 751/19). Ocena wpływu konkretnej inwestycji na sąsiedni obszar obejmuje szereg zagadnień związanych
z oddziaływaniem projektowanego obiektu na znajdujące się w sąsiedztwie nieruchomości, co należy oceniać w kontekście prawa publicznego (np. przepisy
z zakresu ochrony środowiska, zagospodarowania przestrzennego, prawa wodnego). W orzecznictwie wskazuje się również, że brak bezpośredniego sąsiedztwa pomiędzy nieruchomościami nie musi automatycznie oznaczać braku przymiotu strony, gdyż obszar oddziaływania obiektu może obejmować także tereny dalej położone, ale pozostające w zasięgu wpływów planowanej inwestycji (wyrok NSA
z dnia 2 września 2021 r. II OSK 3076/18).
Postępowanie administracyjne prowadzone w niniejszej sprawie zostało zainicjowanie wnioskiem C. M. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, 5 6 i 7 k.p.a., jako wydanej
z rażącym naruszeniem prawa. Po rozpatrzeniu ww. wniosku, decyzją z dnia
[...] września 2023 r. Wojewoda umorzył postępowanie w sprawie uznając,
że wnioskującemu nie przysługuje przymiot strony, zaś GINB rozpoznając odwołanie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Istotą sporu w sprawie jest kwestia, czy skarżącemu będącemu właścicielem działki o nr ew. [...] zlokalizowanej w sąsiedztwie działki inwestycyjnej przysługuje przymiot strony w związku z oddziaływaniem działki inwestycyjnej,
w postepowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Starosty P. z dnia [...] grudnia 2017 r. Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej G. D. pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji gazu dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działce nr [...] w J. przy ul. Ż.
W tym miejscu należy podzielić pogląd wyrażany zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i w doktrynie, że bezpośrednie sąsiedztwo
z nieruchomością objętą planowaną inwestycją nie jest wystarczającą podstawą do uznania właściciela takiej działki za stronę postępowania o pozwolenie na budowę (rozbudowę, czy przebudowę). Przepisy Pr.b., regulujące kwestię przymiotu strony
w sprawie pozwolenia na budowę należy wykładać ściśle, nie zaś rozszerzająco (zob. wyroki NSA: z dnia 14 lipca 2022 r. II OSK 2043/19; z dnia 12 maja 2022 r. 1443/19; z dnia 25 listopada 2021 r. II OSK 3630/18). Zaakcentować przy tym należy, że wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471),
art. 3 pkt 20 Pr.b. otrzymał nowe brzmienie. Ustawodawca jeszcze bardziej zawęził definicję strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Obecnie przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć tylko taki teren wyznaczony
w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, które to przepisy wprowadzają związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. W dotychczasowym zaś brzmieniu była mowa o przepisach odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu,
w tym zabudowy. Dokonane zatem na skutek wspomnianej nowelizacji uściślenie dotyczy terenu wyznaczonego w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia sprowadzające się jedynie do zabudowy, a nie szeroko rozumianego zagospodarowania terenu. W tym kontekście w orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że podmioty posiadające prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości (z reguły sąsiadującej bezpośrednio), która stanowi teren wyznaczony w zasięgu obiektu budowlanego, będą mogły powoływać się wyłącznie na wąsko rozumiane ograniczenie zabudowy zawarte w przepisach odrębnych stanowiących zasadniczo przepisy materialnego prawa administracyjnego
(zob. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt II OSK 34/19; S. Juszczak, Zmiana kręgu stron postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę po nowelizacji definicji obszaru oddziaływania obiektu, ST 2021, nr 4, s. 48-57).
W realiach rozpoznawanej sprawy kluczowe znaczenie ma okoliczność,
że zamierzenie inwestycyjne, dla którego wydano ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego polega w istocie na budowie wewnętrznej instalacji gazu, a jak wynika z Projektu budowlanego (str. 3) w budynku inwestora istnieje instalacja gazowa wykorzystywana do celów grzewczych parteru budynku, w skład której wchodzi kocioł COCWU 21 Kw – 1 szt. W ramach projektowanej instalacji dla lokali na piętrze budynku zostanie wyposażony
w następujące przybory gazowe: kocioł gazowy CO CWU 18 kW z zamkniętą komorą spalania oraz kuchnię gazową 4-palnikową 7 kW. Projektowana instalacja zostanie opomiarowana osobnym gazomierzem G-4 zamontowanym na belce wspólnej stalowej Dn 32 w podwójnym punkcie redukcyjno-pomiarowym. Przed każdym
z gazomierzy należy zabudować kurki kulowe Dn 25 będące kurkami głównymi dla każdej z instalacji. Jednocześnie z projektu budowlanego (str. 5) wynika, że zakres oddziaływania inwestycji odnosi się wyłącznie do instalacji w budynku mieszkalnym należącym do inwestora.
Ze względu na taki zakres budowy (wewnętrzny) organy prawidłowo przyjęły,
że nie będzie to w żaden sposób oddziaływało na możliwość zabudowy działki należącej do skarżącego nr ew. [...] i [...]. W świetle zaś zawartej w art. 3 pkt 20 Pr.b. definicji obszaru oddziaływania tylko takie oddziaływanie może być brane pod uwagę przy oznaczeniu kręgu podmiotów, którym przysługuje status strony
w postępowaniu w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę. Słusznie
w tej sytuacji przyjęły organy, że choć działka nr [...] sąsiaduje z terenem objętym pozwoleniem na budowę instalacji wewnętrznej, to jednak działka ta nie znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Istniejąca szafka metalowa zlokalizowana jest bowiem na południowej ścianie budynku mieszkalnego na działce nr ew. [...], wewnątrz której zaprojektowano podwójny punkt redukcyjno-pomiarowy (dla lokalu na parterze budynku i lokalu na piętrze budynku) usytuowana jest w odległości 1,5 m od granicy działki nr ew. [...]. Nie wynika również aby planowane zamierzenie inwestycyjne w jakikolwiek sposób ograniczało prawo do jej zagospodarowania czy zabudowy.
Z tych względów należało podzielić stanowisko organów, że nieruchomość skarżącego nie znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji,
nie ogranicza go w zabudowie działki, nie pozbawia go w zakresie dostępu do szeroko rozumianych mediów (w tym gazu).
Organy prawidłowo, zgodnie z poleceniem Sądu, dokonały także oceny wpływu inwestycji w kontekście wymogów, o których mowa szczególności
w rozdziale 7 dział IV r.w.t., na ograniczenia w zabudowie działki należącej do skarżącego, słusznie wskazując, iż przepisy r.w.t. nie wprowadzają takich ograniczeń, a do przedmiotowej inwestycji nie mają zastosowania także, na mocy odesłania, o którym mowa w przepisie § 163 ust. 1 r.w.t., regulacje rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz.U z 2013 r. poz. 640), gdyż odesłanie to dotyczy wyłącznie przewodów instalacji gazowej, prowadzonych poniżej poziomu terenu, poza budynkiem w odległości większej niż 0,5 m od jego ściany zewnętrznej, a z taka instalacja nie występuję w przedmiotowej sprawie.
Mając na względzie dotychczasowe rozważania nie budzi wątpliwości Sądu to, że organy prawidłowo uznały, że w postępowaniu zakończonym wydaniem wskazanej na wstępie decyzji obejmującej budowę wewnętrznej instalacji gazowej - skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony.
Zarzuty skargi Sąd uznał za bezzasadne.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ szeregu wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 2 Pr.b. i art. 3 pkt 20 Pr.b. oraz art. 28 k.p.a., ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy prawidłowo zgromadziły i przeprowadziły postępowanie dowodowe – z zachowaniem zasad opisanych w art. 7, 8, 10, 12,
73 § 1, art. 77 § 1 i art. 75 k.p.a. – oraz w wystarczający sposób uzasadniły podjęte stanowisko, zgodnie z wymogami określonymi w przepisie art. 107 k.p.a.
W odniesieniu do zarzutów skargi naruszenia przez organy art. 35 i 36 k.p.a. wskazać należy, iż skarżący nie wykazał, jaki wpływ na wynik sprawy miało naruszenia tych przepisów przez organy rozpatrujące te sprawę. Podobnie
w przypadku zarzutów naruszenia art. 80, 81, 82, 84, 84a Pr.b., które odnoszą się do zadań i obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego oraz precyzują właściwość rzeczową i instancyjną organów administracji architektoniczno-budowlanych.
Jednocześnie podkreślić należy, iż skarga zawiera szereg zarzutów niezwiązanych z przedmiotem prowadzonego postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania nieważnościowego. Wobec nieuznania skarżącego za stronę tego postępowania, ani oba organy, ani obecnie Sąd nie mogą się do nich odnieść. W tym miejscu można jedynie wskazać, iż wbrew zarzutom skarżącego organy nie naruszyły przepisów art. 61 ust. 5 u.p.z.p. bowiem przepisu dotyczącego analizy oddziaływania w kontrolowanym postepowaniu organy w ogóle nie stosowały,
a co wymaga podkreślenia - fakt, że skarżącemu przysługiwał status strony
w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i jak twierdzi skarżący – jego nieruchomość objęta była zakresem analizy oddziaływania w tamtym postępowaniu - nie oznacza jednocześnie, iż przysługiwać mu winien status strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Są to bowiem dwa odrębne postępowania, prowadzone na innej podstawie prawnej, których to cel jest od siebie odmienny.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów rozdziału 7 dział 4 r.w.t.,
a także przepisów art. 5 i 7 rozdziału 2 Pr.energ., gdyż przepisy r.w.t nie wprowadzają żadnych ograniczeń w zabudowie nieruchomości skarżącego,
a w aktach sprawy znajdują się warunki przyłączenia do sieci gazowej instalacji
w budynku mieszkalnym w J. przy ul. Ż., wydane inwestorowi przez Polską Spółkę Gazownictwa Sp. z o.o. Oddział Zakład Gazowniczy w Z. pismem z dnia [...] października 2017 r. Prawidłowość zawarcia przez inwestora odpowiedniej umowy cywilnoprawnej z dostawcą gazu nie ma natomiast żadnego znaczenia na gruncie toczącego się postępowania administracyjnego.
Z kolei zarzuty skarżącego dotyczycące wpływu już zrealizowanej instalacji wewnętrznej oraz faktu, iż zdaniem skarżącego, w istocie jest to instalacja
o charakterze zewnętrznym, również nie mają wpływu na zaskarżoną decyzję Starosty P. z dnia [...] października 2017 r., która dotyczy wyrażenia zgody na budowę instalacji wewnętrznej, która już została wykonana. Wspomniane zarzuty mogą jednak być przedmiotem odrębnego zgłoszenia do organów nadzoru budowlanego, które to organy (Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego
w P. oraz Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego) mogą w tym zakresie przeprowadzić stosowne postępowanie.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
w oparciu o art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło