VII SA/Wa 633/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Asesor WSA Nina Beczek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z.o.o z siedzibą w S. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 13 stycznia 2025 r. znak DOZ-OAIK.650.996.2024.KW w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 stycznia 2025 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po rozpatrzeniu wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w S. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia z dnia 15 października 2024 r. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków znak: ZN.5152.264.2023.AP(KP) z 4 października 2024 r. odmawiające uzgodnienia projektu rozbiórki dworu (sala balowa i piwnice) w miejscowości Ś., gm. P. - działając na podstawie art. 89 pkt 1, art. 93 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (j.t. Dz. U. 2024, poz. 1292) oraz art. 17 pkt 2, art. 58 § 1 i 2, art. 59 §1 i 2, Kodeksu postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. 2024, poz. 572 dalej: k.p.a.) - odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia. W uzasadnieniu Minister podał, że pismem z 6 listopada 2024 r. wezwano radcę prawnego, reprezentującego spółkę, do uzupełnienia braku formalnego zażalenia na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 4 października 2024 r. poprzez nadesłanie oryginału pełnomocnictwa bądź kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem udzielonego do reprezentowania inwestora w postępowaniu przed Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Pouczono, iż nieusunięcie braku w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, skutkować będzie pozostawieniem zażalenia bez rozpoznania. Pismo zostało doręczone dnia 13 listopada 2024 r. na adres wskazany do korespondencji. Pismem z 11 grudnia 2024 r. znak: DOZ-OAiK.650.996.2024.KW poinformowano o pozostawieniu sprawy bez rozpatrzenia z powodu nieusunięcia braków formalnych w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma. Wnioskiem z 18 grudnia 2024 r. (data wpływu 23 grudnia 2024 r.) spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia z dnia 15 października 2024 r. na ww. postanowienie, wraz z uzupełnieniem braku formalnego. Jako przyczynę uchybienia wskazano, że pomimo doręczenia do kancelarii pisma z wezwaniem o uzupełnienie braku formalnego, to przesyłka z pismem nigdy nie trafiła na ręce pełnomocnika. Wskazano, że w dniu w siedzibie kancelarii przebywali inni radcy prawni i adwokaci, którzy także odbierali pisma z sekretariatu kancelarii i pismo zostało prawdopodobnie omyłkowo odebrane przez innego radcę prawnego lub adwokata będącego partnerem kancelarii. Odnosząc się do sytuacji wskazanej przez pełnomocnika spółki, organ uznał, że nie może ona być podstawą do przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia z dnia 15 października 2024 r. Stosownie do art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przywrócenie terminu jest niemożliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W ocenie Ministra nieefektywna organizacja pracy kancelarii w zakresie obsługi korespondencji nie jest powodem do przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na to postanowienie wniosła [...] sp. z o.o. z siedzibą w S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, podnosząc zarzut naruszenia: 1) art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo faktu, iż skarżąca dopełniła obowiązków złożenia prośby o przywrócenie terminu w odpowiednim czasie wraz z dokonaniem czynności dla której określony był termin oraz uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nie nastąpiło bez winy, co skutkowało odmową przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia z dnia 15 października 2024 r., 2) art. 64 § 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie mimo faktu, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpił brak formalny podania, a w związku z tym nie było podstaw do wzywania skarżącej i pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego zażalenia z dnia 15 października 2024 r., 3) art. 2 Konstytucji RP, w związku z art. 7 i art. 7a ust. 1 k.p.a., poprzez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego a tym samym wynikającej z niej zasady: zaufania obywatela do państwa, pewności prawa, uwzględnienia słusznego interesu obywateli, poprzez wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z naruszeniem zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony a także uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, z uwagi na fakt iż odmowa przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia podyktowana została w ocenie organu brakiem należytej staranności pełnomocnika skarżącej, przy czym rzeczywistą przyczyną nieuzupełnienia braku formalnego w terminie był zwykły ludzki błąd, a co z kolei zamknęło skarżącej drogę odwoławczą oraz możliwość obrony jej praw. Mając na uwadze powyższe, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że z nieznanych pełnomocnikowi skarżącej przyczyn przesyłka zawierająca pismo Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 11 grudnia 2024 r. znak DOZ-OAiK.650.996.2024.KW, mimo iż została doręczona do kancelarii to jednak nie została przekazana na jego ręce. Świadczy o tym treść dziennika korespondencji przychodzącej z dnia 13 listopada 2024 r. oraz oświadczenie pracownika kancelarii. Prawdopodobnie przesyłka zawierająca pismo została podpięta pod inne dokumenty należące do innego partnera wykonującego zawód w ramach tej samej kancelarii. Do dnia sporządzenia wniosku o przywrócenie terminu, mimo podjęcia wszelkich możliwych starań, nie ustalono gdzie aktualnie znajduje się przesyłka. Tym samym pełnomocnik skarżącej aż do dnia 17 grudnia 2024 r. pozostawał w błędnym przeświadczeniu, że zażalenie z dnia 15 października 2024 r., wniesione w terminie, nie zawiera żadnych braków, które uniemożliwiałyby jego merytoryczne rozpoznanie. Fakt nieprzekazania mu przesyłki zawierającej pismo z dnia 11 grudnia 2024 r., stanowi zwykły ludzki błąd, za który nie może ponosić odpowiedzialności ani pełnomocnik a tym bardziej skarżąca. Pomimo jednak podjęcia wszelkich starań, przeszkody w postaci nieprzekazania pełnomocnikowi do odbioru korespondencji przychodzącej, nie udało się w żaden sposób przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji dopełnienie czynności w terminie stało się obiektywnie niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od woli pełnomocnika jak i skarżącej. Podniesiono ponadto, że pełnomocnik skarżącej występował przed Pomorskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w sprawie pod sygn. akt ZN.5152.264.2023.AP(KP), tj. w sprawie, w której złożono zażalenie z dnia 15 października 2024 r. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków ZN.5152.264.2023.AP(KP) z dnia 4 października 2024 r., w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu rozbiórki. Zażalenie z dnia 15 października 2024 r. złożone przez pełnomocnika skarżącej nie było pierwszym pismem w sprawie, tym samym nie była to sytuacja w której doszło do złożenia zażalenia przez pełnomocnika przy braku pełnomocnictwa. W konsekwencji, skoro odpis pełnomocnictwa znajdował się już w aktach sprawy - tj. w aktach organu I instancji, i Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dniu sporządzenia pisma z dnia 11 grudnia 2024 r. nie miał podstaw do tego aby wzywać pełnomocnika do przedkładania poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Minister całkowicie pominął także zasadę rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony a także uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Kwestia uzupełnienia rzekomego braku formalnego miała wpływ na kwestie merytoryczne i rozpoznanie sprawy z uwagi na fakt iż odmowa przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia, nie tylko uniemożliwiła organowi rozpoznanie zażalenia ale także zamknęła drogę skarżącej do obrony jej praw oraz zniweczyła realizację zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zastosowanie rygoru pozostawienia zażalenia bez rozpoznania a następnie odmowa przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia, stanowi przejaw naruszenia podstawowych zasad procedury administracyjnej będących podstawą funkcjonowania demokratycznego państwa prawnego. Fakt uchybienia terminowi do usunięcia braków zażalenia nie może bowiem z jednej strony odbierać stronie skarżącej jej praw, w tym m.in. prawa do rozpoznania sprawy przez organy II instancji a z drugiej nie może przekreślać dalszej odbudowy dworku, do której skarżąca dąży wszelkimi możliwymi środkami i działaniami. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu było postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia z dnia 15 października 2024 r. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków znak: ZN.5152.264.2023.AP(KP) z 4 października 2024 r. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu stanowił przepis art. 58 k.p.a., który wskazuje, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§2). Jak słusznie uznał organ, o ile spełnione zostały przesłanki wskazane w § 2 wskazanego artykułu, to brak jest podstaw do uznania, że pełnomocnik nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Z treści art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w terminowym dokonaniu czynności była od niej niezależna. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku. W sprawie objętej skargą, jak przyczynę uchybienia terminu, pełnomocnik skarżącej wskazywał na zaginięcie korespondencji. Bezsprzecznie z akt sprawy wynika, że wezwanie do uzupełnienia braku formalnego zażalenia na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 4 października 2024 r. poprzez nadesłanie oryginału pełnomocnictwa bądź kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem, zostało skutecznie doręczone dnia 13 listopada 2024 r. Jest to okoliczność bezsporna, której nie kwestionuje również sama skarżąca. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego do rozpoczęcia biegu terminów procesowych wymagają doręczenia przesyłki, a skoro taka okoliczność zaistniała, to termin na uzupełnienie tego braku upłynął w dniu 20 listopada 2024 r. Natomiast argumenty, że pełnomocnik nie zapoznał się z treścią pisma do niego skierowanego, w realiach niniejszej sprawy nie stanowią podstawy do przywrócenia terminu, jak trafnie uznał Minister. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy ale przy uwzględnieniu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne sprawy. Pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. Również za działania i zaniechania osób trzecich w zakresie powierzonych im czynności procesowych odpowiedzialność ponosi strona. W ramach kryterium dochowania staranności, warunkującego brak winy w uchybieniu terminowi mieści się bowiem również kontrola sposobu wykonania powierzonej czynności. Jeżeli bowiem strona powierza dokonanie określonych czynności konkretnej osobie, licząc na jej dokładność i staranność, ponosi także ryzyko związane z zachowaniem tej osoby. Zawinienie osoby, której powierzono wykonanie czynności, w uchybieniu terminowi nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu (postanowienia NSA z 12 kwietnia 2018 r. I FZ 53/18; z 25 października 2016 r. I FZ 335/16; z 26 czerwca 2018 r.). Dlatego też zaginięcie korespondencji związane z ewentualnym błędem pracownika, który był odpowiedzialny za jej odbiór (a także przekazanie właściwemu pełnomocnikowi), nie pozwala na przyjęcie, że strona bez własnej winy uchybiła terminowi. Bowiem fakt, że w wyniku działań pracownika korespondencja nie została przekazana w odpowiednim czasie do właściwej osoby jest co najmniej następstwem niedbalstwa, a powyższe wyklucza przyjęcie braku winy. Wina pracownika, którego działanie lub zaniechanie stało się przyczyną uchybienia terminowi, jest tożsama z winą podmiotu go zatrudniającego, organizującego pracę w sposób zapewniający nadzór nad wykonywaniem zadań przez pracowników. Pełnomocnik, odpowiada za wewnętrzną organizację, w tym w zakresie obiegu i właściwego nadzoru korespondencji (por. postanowienie NSA z dnia 16 maja 2013 r. sygn. akt I GZ 159/13, z 26 czerwca 2018 r., sygn. II OZ 635/18). Dlatego też argumentacja skargi w tym zakresie nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, w tym Konstytucji RP. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi kwestionujących zasadność wezwania pełnomocnika strony do uzupełnienia braku formalnego zażalenia z dnia 15 października 2024 r., podkreślić należy, iż w postępowaniu z wniosku o przywrócenie terminu nie bada się zasadności wezwania do uzupełnienia braków formalnych a jedynie przyczyny dla których strona uchybiła terminowi do nadesłania uzupełnień. To, że strona w terminie nie uzupełniła braku formalnego zażalenia spowodowało, że w dniu 11 grudnia 2024 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego pozostawił je bez rozpatrzenia. Jak wynika natomiast z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 września 2013 r. sygn. I OPS 2/13 na pozostawienie podania bez rozpoznania przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej P.p.s.a). Wobec tego, mając na uwadze zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia, Sąd nie mógł w niniejszym postępowaniu rozstrzygnąć o tym, czy wezwanie strony do uzupełnienia braków formalnych zażalenia było zasadne czy też nie. Kwestia ta może stanowić przedmiot odrębnej kontroli Sądu, w sytuacji gdy strona wniesie odpowiednią skargę. Podsumowując zatem, skoro Sąd nie dostrzegł w zaskarżonym postanowieniu takiego naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością jego uchylenia, zatem skarga na podstawie art. 151 P.p.s.a. podlegała oddaleniu. Na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym orzeczono na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.