VII SA/Wa 716/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2013 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić K. C. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. K. C. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, składając zaś wniosek na urzędowym formularzu wniósł ponadto o ustanowienie adwokata. Z treści wniosku wynika, iż we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostają żona i córka. Wnioskodawca wraz z żoną posiadają dom o powierzchni 190 m2, lokal, w którym żona prowadzi działalność gospodarczą, działkę rekreacyjną, dwa samochody do prowadzenia działalności gospodarczej oraz dwa samochody do celów prywatnych. Jak wynika z wniosku, dochody skarżącego i jego rodziny wynoszą łącznie 5.302 zł miesięcznie, składają się na nie: dochody żony uzyskiwane z prowadzenia gabinetu dentystycznego – 2.822 zł, renta skarżącego (850 zł) i dochody z najmu – 750 zł, stypendium oraz transza kredytu studenckiego otrzymywane przez córkę (łącznie 880 zł). Skarżący posiada oszczędności w kwocie 2.000 euro. W dodatkowym piśmie z dnia 17 czerwca 2013 r., nadesłanym wraz z formularzem, skarżący wskazał, że miesięczne wydatki na utrzymanie własne i żony wynoszą ok. 2.200 do 2.500 zł. Skarżący wraz z żoną przekazują ponadto córce, studiującej poza miejscem zamieszkania, od 900 do 1100 zł miesięcznie na wydatki związane z edukacją. K. C. wskazał ponadto, że żona posiada 20.000 zł debetu na koncie firmowym, spłaca też kredyt ze stałą ratą w wysokości 1436 zł. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od reguły określonej w art. 199 ustawy. Instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom ubogim, znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej i finansowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, nie można natomiast uznać, aby taka sytuacja zachodziła w przypadku K. C.. Jak wynika z wniosku, skarżący posiada dom o powierzchni 190 m2 , lokal, w którym żona prowadzi gabinet dentystyczny, działkę rekreacyjną oraz cztery samochody. Z akt sprawy wynika ponadto, że posiada też budynek rekreacyjno-wypoczynkowy. Według oświadczenia zawartego we wniosku skarżący uzyskuje wraz z rodziną dochody w wysokości 5.302 zł netto miesięcznie (z których utrzymują się trzy osoby), posiada oszczędności w kwocie 2.000 euro. W ocenie referendarza sądowego taka sytuacja majątkowa i finansowa strony nie pozwala na stwierdzenie, że poniesienie kosztów sądowych należnych w niniejszej sprawie oraz kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika zachwiałoby sytuacją materialną wnioskodawcy w sposób uniemożliwiający zapewnienie minimum warunków socjalnych. Niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów sądowych zawsze powoduje uszczerbek i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże pamiętać należy, iż zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy jako wyjątku od zasady ponoszenia przez strony kosztów sądowych jest możliwe tylko w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, nie zaś w przypadku powstania jakiegokolwiek uszczerbku. Chodzi zatem o sytuację, w której poniesienie kosztów sądowych uniemożliwiłoby stronie zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Warto w tym miejscu przykładowo wskazać, iż za przyznaniem prawa pomocy nie może przemawiać argument zawarty we wniosku z dnia 8 maja 2013 r., wskazujący, że skarżący chciałby wyjechać wspólnie z rodziną na wakacje. Tego rodzaju wydatki nie mogą uzyskać prymatu przed zobowiązaniami o charakterze publicznoprawnym, do których zaliczają się koszty postępowania sądowego. Również w odniesieniu do argumentu wskazującego na konieczność spłacania kredytu wskazać trzeba, że zobowiązania cywilnoprawne nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym, zainicjowanym przez stronę, nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 1 czerwca 2011 r. sygn. II FZ 234/11 Lex nr 821432). Biorąc pod uwagę sytuację finansową i majątkową K. C. uznać zatem należy, że brak jest uzasadnionych powodów dla przerzucenia na współobywateli kosztów sądowych w sprawie prowadzonej przez skarżącego, dotyczącej zrealizowanej przez niego inwestycji. Skarżący z uzyskiwanych dochodów jest w stanie zgromadzić środki na poniesienie kosztów sądowych oraz wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, chociażby ograniczając wydatki, które nie są niezbędne dla utrzymania koniecznego. Mając powyższe względy na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).