VII SA/Wa 737/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. M. i U. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. U. M. i Z. M. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 737/18 złożyli na urzędowych formularzach wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Rozpoznając łącznie wnioski skarżących prowadzących wspólnie gospodarstwo domowe stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od reguły ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy) winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie dostępu do sądu osobom znajdującym się w sytuacji, w której poniesienie kosztów postępowania spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego, o którym mowa w art. 246 ustawy, należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Podkreślić też trzeba, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym zainicjowanym przez stronę nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 17 maja 2011 r. II FZ 174/11 LEX nr 1081459). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że brak jest podstaw do przyznania skarżącym prawa pomocy, z wniosku nie wynika bowiem, aby skarżący znajdowali się wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej. U. M. i Z. M. posiadają dom o powierzchni 190 m² na działce o powierzchni 3,5 ara, utrzymują się z emerytury i świadczenia przedemerytalnego w łącznej wysokości 4.197 złotych netto miesięcznie. W treści wniosku skarżący zwrócili uwagę na swoje problemy zdrowotne, wskazali, że ponoszą na zakup leków, badania i wizyty lekarskie wydatki w wysokości około 600 zł miesięcznie. Oświadczyli, że inne stałe wydatki, obejmujące opłaty za prąd, wodę, abonament RTV, opłaty za internet, telewizję kablową, telefony, podatek od nieruchomości, ubezpieczenie nieruchomości, zakup węgla, zamykają się w kwocie około 1.500 zł. Zauważyć trzeba, że wpis sądowy od skargi w niniejszej sprawie należny jest w wysokości 200 zł, wysokość pozostałych kosztów sądowych, o ile w ogóle się pojawią (np. ewentualny wpis od skargi kasacyjnej czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku - w przypadku oddalenia skargi) nie przekraczałaby jednorazowo kwoty 100 zł. Biorąc pod uwagę wysokość dochodów skarżących i deklarowanych stałych wydatków nie sposób uznać, aby koszty sądowe we wskazanej wysokości pozostawały poza zasięgiem ich możliwości finansowych, brak jest podstaw do przerzucenia tych kosztów na współobywateli w ramach instytucji prawa pomocy. Za odmową przyznania skarżącym prawa pomocy przemawia dodatkowo okoliczność, iż U. M. i Z. M. ustanowili radcę prawnego z wyboru w niniejszej sprawie, który ponadto reprezentował skarżących w postępowaniu przed organem administracyjnym. W ocenie referendarza sądowego skoro skarżący są w stanie z uzyskiwanych dochodów opłacić wynagrodzenie pełnomocnika, to nie można uznać, że poniesienie kosztów sądowych wiązałoby się dla nich z pozbawieniem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.