VII SA/Wa 771/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r. znak: [...] w sprawie odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: odmówić P. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz w zakresie ustanowienia adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący podaje, że w skład jego gospodarstwa domowego wchodzi pięć osób. Najmłodsza córka jest w wieku szkolnym, dwójka starszych dzieci studiuje. Wspólny dochód w rodzinie wynosi 6 600 zł. i stanowi go kwota najmu lokalu oraz wynagrodzenie za pracę żony wnioskodawcy. Strona wykazała posiadanie nieruchomości – mieszkania – o pow. 62 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 2,4 ha przeliczeniowego, a ponadto kamienicy w T. Strona nie wykazała posiadania oszczędności, ani innego majątku. Dodała, że ponosi następujące koszty utrzymania koszty związane ze studiami – 2 500 zł., czynsz i opłaty stałe za mieszkanie 600 zł., wyżywienie 1 500 zł., na inne wydatki brak środków (podatek od nieruchomości za sklep, ubezpieczenie kamienicy i mieszkania). W niniejszej sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową P. K. uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów. Należy zauważyć, że z nadesłanego wniosku i okoliczności sprawy nie wynika aby strona była w trudnej sytuacji majątkowej i aby wnioskodawcę można było zaliczyć do osób ubogich, których stać na zaspokajanie jedynie podstawowych potrzeb. Wnioskodawca utrzymuje się z łącznego dochodu pochodzącego z wynajmu lokalu i wynagrodzenia za pracę żony w łącznej wysokości 6 600 zł. miesięcznie. Sam pozostaje osobą niepracującą, przy czym wnioskodawca nie wskazał, by istniały przeciwwskazania do podjęcia przez niego pracy. Posiada trzy nieruchomości. Okoliczności te wskazują, że wnioskodawca nie należy do osób ubogich, tym bardziej, że wnioskodawca potrafi utrzymać wspólnie z małżonką swoją rodzinę samemu pozostając bez pracy. Niewykorzystanie możliwości zarobkowych to także sytuacja pozostawania wnioskodawcy bez pracy w sytuacji, gdy nie ma przeciwwskazań do jej podjęcia. Pamiętać należy, że prawo pomocy przysługuje jedynie stronie, która znajduje się w trudnej sytuacji materialnej z przyczyn od siebie niezależnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2014 r. II OZ 1028/14 Lex nr 1530792, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 czerwca 2012 r. II SA/Rz 440/12 Lex nr 1231908). Skarżący nawet jeżeli ma trudności finansowe, to powinien w pierwszej kolejności poszukać rozwiązania tych problemów we własnym zakresie. W ocenie referendarza sądowego niezrozumiałe jest, z jakich przyczyn skarżący utrzymuje się jedynie z wynajmu pomieszczeń. W sytuacji nieusprawiedliwionego niepodejmowania przez wnioskodawcę działalności zarobkowej przyznanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów sądowych w zainicjowanej przez niego sprawie na pozostałych obywateli nie jest natomiast możliwe (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2015 r. I OZ 392/15, z dnia 16 kwietnia 2015 r. I OZ 331/15, z dnia 5 listopada 2014 r. I OZ 954/14 LEX nr 1655760). Trudno w takiej sytuacji przerzucać koszty finansowania prywatnej sprawy sądowej na społeczeństwo do czego sprowadza się przyznanie prawa pomocy. Należy podkreślić za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że "koszty sądowe nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokajania. Zobowiązania prywatnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi" (por. II OZ 951/15 - Postanowienie NSA z 7 października 2015 r. w sprawie rozpoznania wniosku o prawo pomocy wnioskodawcy). Z tych względów uznano, że strona jest w stanie opłacić koszty sądowe w sprawie i odmówiono przyznania prawa pomocy w tym zakresie. W zakresie ustanowienia pełnomocnika uznano, że z uzyskiwanego dochodu samodzielnie poniesienie wydatku nie przekracza finansowych możliwości wnioskodawcy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.