VII SA/Wa 811/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. P. – K. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie odpisu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi E. P. – K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie odpisu skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 marca 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 811/16 oddalił skargę E. P. – K. ("skarżąca") na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. Pełnomocnik skarżącej - adwokat K. P., w ustawowym terminie, pismem z dnia[...] maja 2017 r. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Przewodnicząca Wydziału VII zarządzeniem z dnia 9 maja 2017 r. wezwała skarżącą, reprezentowaną przez ww. pełnomocnika, do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej przez złożenie jednego egzemplarza odpisu skargi kasacyjnej. Wezwanie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 30 maja 2017 r. (karta 71 akt sądowych). W dniu [...] czerwca 2017 r. (data stempla na kopercie, k. 75 akt sądowych) pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do złożenie odpisu skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu podał, że w okresie od dnia [...] do[...] czerwca 2017 r. był chory i w tym czasie przebywał na zwolnieniu lekarskim. Do wniosku załączył zaświadczenie lekarskie (k. 74 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), dalej: p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Jednym z przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W przypadku zaś, gdy strona jest zastępowana przez pełnomocnika profesjonalnego, za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca (postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2013 r., I FZ 145/13, z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt I OZ 1008/07; postanowienie NSA z 2 września 2014 r., sygn. akt II OZ 813/14). W rozpoznawanej sprawie na etapie postępowania kasacyjnego skarżąca działała w postępowaniu przez pełnomocnika profesjonalnego będącego adwokatem. Okoliczność ta ma istotne znaczenie przy ocenie miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez pełnomocnika strony. Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym adwokat, radca prawny czy rzecznik patentowy podlega w tym zakresie bardziej rygorystycznym kryteriom oceny. W związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej zobligowany jest bowiem do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami. Podkreślenia wymaga fakt, że zawodowy charakter działalności adwokata czy radcy prawnego powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód. Dlatego właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu (postanowienia NSA: z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 149/14; z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 336/14; z dnia 11 maja 2012 r., sygn. akt II OZ 365/12). Wyjaśnić w tym miejscu również należy, że strona w postępowaniu o przywrócenie terminu nie jest obowiązana do udowodnienia braku winy. Wystarczy bowiem jedynie uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie jest instytucją mniej restrykcyjną od udowodnienia i oznacza, że strona powinna jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny. Przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Ratio legis komentowanych przepisów art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. oznacza, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. akt II OZ 1070/07) Jak już wcześniej wskazano, w orzecznictwie sądów administracyjnych została ugruntowana zasada, według której, strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Wobec tego, przy ocenie przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu sąd dokonuje merytorycznej oceny, czy profesjonalny pełnomocnik zachował należytą staranność przy dokonywaniu czynności procesowych. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącej wskazał, że nie był w stanie dopełnić obowiązku terminowego wykonania wezwania Sądu z powodu jego choroby. Pełnomocnik skarżącej wraz z wnioskiem złożył odpis skargi kasacyjnej, wobec czego dopełnił warunek sine qua non jego rozpoznania, tj. dopełnił czynności o przywrócenie terminu której wnosi. Jak wynika z akt sprawy przesyłka zawierająca przedmiotowe wezwanie została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 30 maja 2017 r., co oznacza, że 7-dniowy termin na uzupełnienie braku formalnego upływał z dniem 6 czerwca 2017 r. Natomiast w dniu 13 czerwca 2017 (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, a zatem w terminie 7 – dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, która ustała w dniu 8 czerwca 2017 r. Nie ulega również wątpliwości, że przywrócenie terminu jest w niniejszej sprawie dopuszczalne na gruncie art. 86 § 2 p.p.s.a., albowiem uchybienie terminu powoduje dla strony ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego. Do wniosku pełnomocnik dołączył zaświadczenie lekarskie wystawione w dniu 8 czerwca 2017 r., z którego wynika, że pełnomocnik skarżącej był niezdolny do pracy w okresie od dnia 6 czerwca 2017 r. (a więc w okresie kiedy biegł termin na uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej) do 8 czerwca 2017 r. Z zamieszczonych w tym zaświadczeniu wskazań lekarza dentysty wynika, że w tym okresie czasu, pełnomocnik skarżącej mógł chodzić, jak również nie został zakwalifikowany do leczenia w szpitalu (k- 74 akt sądowych, pkt 14 i 15 przedłożonego zaświadczenia lekarskiego). Wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu w ujęciu art. 86 § 1 p.p.s.a. zalicza się miedzy innymi chorobę, ale nie każdą, a wyłącznie taką, która miała nagły i obłożny charakter (powodując zwłaszcza konieczność hospitalizacji) i nie pozwalała na wyręczenie się inną osobą (wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r., sygn. akt II SA 45/99, Lex nr 46785). Dlatego w ocenie Sądu, przedstawione zaświadczenie lekarskie z dnia 8 czerwca 2017 r. nie stanowi dostatecznego uprawdopodobnienia wniosku o przywrócenie terminu. Z dokumentu tego nie można wyprowadzić wniosku, że choroba uniemożliwiła pełnomocnikowi podjęcie jakichkolwiek działań w dniu 6 czerwca 2017 r., które zmierzałyby do dochowania terminu do złożenia odpisu skargi kasacyjnej, w tym czynności faktycznych, np. ustanowienie substytuta, który złożyłby odpis skargi kasacyjnej. Zwolnienie lekarskie nie zwalnia bowiem profesjonalnego pełnomocnika z obowiązku dbałości o dochowanie terminów procesowych (postanowienie NSA z dnia 8 marca 2017 r., I OZ 517/17, CBOSA). Należy także podkreślić, że pełnomocnik posiadał wiedzę, że termin do uzupełnienia braków formalnych upływa w dniu 6 czerwca 2017 r., który stanowił ostatni dzień do wywiązania się z obowiązku zachowania należytej staranności pełnomocnika wobec skarżącej. Zatem pełnomocnik winien być świadomy skutków, jakie niesie za sobą możliwość ryzyka niedochowania ww. terminu i w należyty sposób zabezpieczyć dotrzymanie powyższego terminu. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie dotrzymania terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, publ. LEX nr 50679). Takiego zachowania bez wątpienia należy oczekiwać od pełnomocnika skarżącej, zważywszy na profesjonalny charakter jego działalności, zaś zaniechanie w tym zakresie nie może pozostawać bez wpływu na ocenę przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia odpisu skargi kasacyjnej. W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., postanowił odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie odpisu skargi kasacyjnej.