VII SA/Wa 880/20
WyrokWSA w Warszawie2020-11-17
Skład orzekający: Monika Kramek, Artur Kuś, Andrzej Siwek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo zastosował procedurę zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego (art. 71-71a Prawa budowlanego) zamiast postępowania naprawczego (art. 50-51 Prawa budowlanego) w sytuacji, gdy w piwnicy budynku mieszkalnego urządzono kotłownię, a następnie nałożono obowiązek przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego prawidłowo zastosował procedurę zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego (art. 71-71a Prawa budowlanego), a nie postępowanie naprawcze (art. 50-51 Prawa budowlanego), w sytuacji, gdy stwierdzono samowolną zmianę sposobu użytkowania pomieszczenia piwnicy na kotłownię, która wpłynęła na warunki bezpieczeństwa pożarowego, a nie wykonano robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę. W przypadku niewykonania nałożonych obowiązków legalizacyjnych, organ jest związany przepisem art. 71a ust. 4 Prawa budowlanego i zobowiązany do wydania decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi E. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji PINB w M. nakładającej na skarżącą obowiązek przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczenia piwnicy, w którym urządzono kotłownię. Skarżąca twierdziła, że nie doszło do zmiany sposobu użytkowania, a instalacja pieca miała miejsce przed jej nabyciem lokalu. Organy administracji uznały, że doszło do samowolnej zmiany sposobu użytkowania i nałożyły obowiązki legalizacyjne, których skarżąca nie wykonała, co skutkowało wydaniem decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania. GINB uchylił decyzję organu I instancji w części określającej termin wykonania obowiązku, a w pozostałej części odmówił stwierdzenia nieważności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę E. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kramek, , Sędzia WSA Artur Kuś, Sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2020 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w części oddala skargę
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "organ odwoławczy", "GINB") zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2020 r. znak: [...], po rozpoznaniu odwołania E. K.od decyzji [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB", "organ I instancji") z dnia [...] lutego 2019 r nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. (dalej: "PINB", "PINB w M.") z dnia [...] września 2019 r. nr [...], uchyla decyzję organu I instancji i stwierdza nieważność decyzji PINB z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w części określającej termin wykonania obowiązku, a w pozostałej części odmawia stwierdzenia nieważności tej decyzji. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a.").
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. Państwo M. i Z. U. zwrócili się do PINB w M. o przeprowadzenie kontroli w pomieszczeniu w piwnicy budynku przy ul. [...] w J., w którym w ich ocenie urządzono kotłownię.
W dniu [...] listopada 2018 r. upoważnieni pracownicy PINB przeprowadzili kontrolę ww. pomieszczenia, podczas której ustalono, że w pomieszczeniu piwnicy przynależnej do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku na dz. nr [...] i[...] przy ul. [...] w J. znajduje się kocioł centralnego ogrzewania SKG Lux o mocy 10 kW na drewno i węgiel, podłączony do przewodu kominowego. Piwnica ma wymiary 7,611 m długości, 2,519 m szerokości i 1,947 m wysokości. Komin ma wymiary 0,637 m x 0,975 m i jest oddalony od ściany południowej budynku o 2,687 m. Pomieszczenie jest wentylowane — na zewnątrz budynku wyprowadzono rurę wentylacyjną o średnicy 150. Obecna podczas kontroli E. K. złożyła oświadczenie że przedmiotowy kocioł grzewczy został kupiony i zamontowany w styczniu 2015 r., inwestorem i właścicielem jest ona. Każdego roku przeprowadzane są okresowe kontrole przewodów kominowych (...). Budynek wielorodzinny, w którym znajduje się jej lokal mieszkalny oraz piwnica do niego przynależna nie jest podłączony do sieci miejskiej c.o., brak instalacji gazowej czy innych źródeł ogrzewania. Zainstalowanie pieca w piwnicy jest jedynym możliwym sposobem ogrzewania mieszkania i jedynym źródłem ciepłej wody w lokalu mieszkalnym.
PINB uzyskuje informacje z Archiwum Państwowego w S., z których wynika, że budynek przy ul. [...] w J. powstał na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] października 1972 r. znak: [...] wydanym przez Kierownika Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M.. Zgodnie z dokumentacją projektową zatwierdzoną ww. decyzją, projektowany budynek mieszkalny wielorodzinny w poziomie piwnic miał mieć 6 piwnic, pralnię, suszarnię, hydrofornię i przechowalnię wózków.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] PINB, powołując się na art. 71a ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., dalej jako: "p.b.."), wstrzymał użytkowanie pomieszczenia piwnicy przynależnej do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym na dz. nr [...] o [...] w J. i nałożył na E. K. obowiązek sporządzenia i przedłożenia dokumentów wymienionych w art. 71 ust. 2 p.b., tj:
- opisu i rysunku określających usytuowanie obiektu budowlanego w stosunku do granic nieruchomości i innych obiektów budowlanych istniejących lub budowanych na tej i sąsiednich nieruchomościach, z oznaczeniem części obiektu budowlanego, w której dokonano zmiany sposobu użytkowania;
- zwięzłego opisu technicznego, określającego rodzaj i charakterystykę obiektu budowlanego oraz jego konstrukcję, wraz z danymi techniczno-użytkowymi, w tym wielkościami i rozkładem obciążeń a w razie potrzeby, również danymi technologicznymi;
- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane;
- zaświadczenia Wójta Gminy M. o zgodności zamierzonego sposobu użytkowania pomieszczenia piwnicy przeznaczonego na cele kotłowni budynku mieszkalnym wielorodzinnym, znajdującym się na terenie obejmującym działki oznaczone numerami ewid. nr [...] i [...], położonym w miejscowości J., gmina M., z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
- ekspertyzy technicznej pomieszczenia piwnicy użytkowanego na cele kotłowni w omawianym budynku, wykonaną przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-budowlanej.
Wskazano, że nałożony obowiązek dotyczący przedłożenia dokumentów należało wykonać w terminie czterech miesięcy licząc od dnia doręczenia tegoż postanowienia.
Następnie PINB decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...], na postawie art. 71a ust. 4 p.b., nałożył na E. K. obowiązek przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego wielorodzinnego na dz. nr [...] i [...] w J., tj. pomieszczenia kotłowni na funkcję piwnicy przynależnej do lokalu mieszkalnego nr 2 w tym budynku. Organ wskazał, że nałożony postanowieniem tego organu z dnia [...] marca 2019 r. obowiązek dotyczący przedłożenia dokumentów należało wykonać terminie czterech miesięcy licząc od dnia doręczenia tegoż postanowienia , które zostało uznane za doręczone w dniu 4 kwietnia 2019 r. Wobec czego w dniu 5 sierpnia 2019 r. upłynął termin wykonania obowiązku nałożonego ww. postanowieniem. Inwestor nie wykazał chęci legalizacji samowolnej zmiany sposobu użytkowania ww. części budynku mieszkalnego wielorodzinnego. PINB, powołując treść art. 71a ust. 4 p.b. wskazał, że nie ma podstaw prawnych do zalegalizowania samowolnej zmiany sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego wielorodzinnego, tj. pomieszczenia piwnicy na funkcję kotłowni, gdyż inwestor nie przedłożył żądanych dokumentów.
PINB w dniu [...] grudnia 2019 r. udzielił E. K. (dalej zwana jako "skarżąca") upomnienia i wezwał do wykonania obowiązków wynikających z ww. decyzji PINB z dnia [...] września 2019 r.
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2019 r. E. K., powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zwróciła się o stwierdzenie nieważności decyzji PINB w M. z dnia [...] września 2019 r. nr [...], wskazując przede wszystkim, że będący podstawą do wydania zaskarżonej decyzji stan faktyczny nie powinien być rozpatrywany w trybie art. 71a ust. 4 p.b.
Skarżąca wskazała, że z powodu swojej nieobecności dopiero w dniu [...] grudnia 2019 odebrała osobiście decyzję z dnia [...] września 2019 r. nr [...]. Podniosła, że Gmina M. nie posiada instalacji ani ciepłowniczej ani gazowej prowadzącej do miejscowości J. a więc mieszkańcy zmuszeni są posiadać własne źródła ogrzewania domów i mieszkań oraz ogrzewania wody, a więc ww. decyzja jest nieważna już w dniu jej wydania, bo jest niemożliwa do wykonania. Demontaż pieca CO spowodowałby brak ogrzewania i ciepłej wody w mieszkaniu, co spowodowałoby również brak podstawowych warunków do życia. Instalacja CO zasilająca mieszkanie w J. ul. [...] została wykonana w 2000 r. przez poprzedniego właściciela, który zmarł w 2007 r nie zostawiając żadnej dokumentacji. Jedyny dokumentem jaki pozostał i potwierdza opisaną powyżej sytuację jest książeczka z instrukcją obsługi starego pieca ZĘBIEC, w której jest karta gwarancyjna z datą zakupu pieca. Skarżąca stwierdziła, że w roku 2015 wykonała tylko wymianę pieca ZĘBIEC z powodu awarii na nowy KRZACZEK (jako dowód załączono kserokopie: okładki instrukcji obsługi kotła grzewczego typu Zębiec, karty gwarancyjnej ww. kotła oraz fotografii omawianego pieca stojącego na zewnątrz).
Dodatkowo poinformowała, że obok jej sprawy toczyła się druga sprawa o nr PINB [...], która dotyczyła również pieca CO, który to piec również mieści się w tej samej miejscowości, w tym samym budynku i w tej samej piwnicy, w której to sprawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr. [...] na podstawie art. 104, 105 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 1 p.b. umorzono postępowanie. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono że cyt.: "Żadne przepisy nie zakazują w piwnicy wykonania kotłowni." oraz "Sam fakt wykonania kotłowni w pomieszczeniu suszarni /w piwnicy/ nie oznacza zmiany sposobu użytkowania części obiektu." Lub "Tym samym przypadek ten, w niniejszej sprawie nie ma zastosowania". Skarżąca załączyła kopię decyzji PINB z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] oraz kopię protokołu sprawozdawczo-opiniodawczego sporządzonego w dniu 3 lutego 2017 r. przez mistrza kominiarskiego.
[...]WINB pismem z dnia 10 stycznia 2020 r. zawiadomił strony o wszczęciu na wniosek skarżącej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB z dnia [...] września 2019 r.
W piśmie z dnia 3 lutego 2020 r. skarżąca wniosła o "przywrócenie lub nadanie nowego terminu na wykonanie poleceń nałożonych decyzją Nr. [...]". Podkreśliła, że nie miała możliwości odbioru postanowienia z dnia [...] marca 2019 r., gdyż musiała wyjechać. Także decyzji z dnia [...] września 2019 r. nie mogła odebrać z powodu nieobecności.
Decyzją [...]WINB z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji PINB w M. z dnia [...] września 2019 r. nr [...].
Organ I instancji ponownie podkreślił, że w toku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 13 listopada 2018 r ustalono że w pomieszczeniu piwnicy przynależnej do lokalu mieszkalnego nr [...], znajdującego się w ww. budynku usytuowany jest kocioł centralnego ogrzewania SKG Lux o mocy lO kW na opał (drewno i węgiel) podłączony do przewodu kominowego znajdującego się w przedmiotowej piwnicy. Pomieszczenie jest wentylowane przez wyprowadzoną na zewnątrz budynku rurę o średnicy 150. Z oświadczenia skarżącej złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej wynika że cyt. "kocioł grzewczy został zakupiony i zamontowany w 2015 r.". Zdaniem organu I instancji materiał dowodowy sprawy potwierdza, że budynek mieszkalny wielorodzinny w którym zlokalizowana jest w/w piwnica, został wybudowany na podstawie decyzji z dnia [...] października 1972 r., a na poziomie piwnic nie zaplanowano kotłowni. Powyższe ustalenia uprawniały zatem organ powiatowy do wszczęcia procedury legalizacyjnej oraz wstrzymania użytkowania pomieszczenia piwnicy przynależnej do lokalu mieszkalnego nr 2 w omawianym budynku i nałożenia obowiązku sporządzenia i przedłożenia określonych dokumentów, w oparciu o art. 71a w zw. z art. 71 p.b. Organ przywołując treść art. 71a ust. 1 i art. 71 ust. 1 p.b. wskazał, że bez wątpienia dokonana zmiana sposobu użytkowania wpłynęła na zmianę warunków określonych w art. 71 ust. 1 pkt 2 p.b. w zakresie bezpieczeństwa pożarowego.
[...]WINB podkreślił, że skarżąca, pomimo zakreślonego terminu nie wywiązała się z obowiązku przedłożenia dokumentów wymaganych postanowieniem PINB w M. nr [...]. Tym samym powiatowy organ nadzoru budowlanego zobowiązany został regulacją art. 71a ust. 4 (w brzmieniu na dzień 16 września 2019 r.) do nakazania przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego tj. pomieszczenia kotłowni na funkcję piwnicy przynależnej do lokalu mieszkalnego [...] w w/w budynku. Z uwagi na powyższe PINB nie sposób zarzucić wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Ponadto [...]WINB wskazał, że z materiału dowodowego sprawy nie wynika aby oprócz podłączenia pieca C.O. (co nie może być zaliczone do pojęcia robót budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 7 p.b.) inwestor wykonał jakiekolwiek inne roboty budowlane, które obligowały go do uzyskania decyzji o pozwoleniu na ich realizację (np. związane z przebudową istniejącej lub wykonaniem nowej instalacji C.O.). Z akt sprawy nie wynika także, aby podłączenie w/w pieca spowodowało zagrożenie ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (okoliczności tej nie stwierdzono w toku przeprowadzonych czynności kontrolnych). Jednocześnie [...]WINB podkreślił, że każda sprawa prowadzona przez organy nadzoru budowlanego ma charakter indywidualny. Powoływanie się zatem na rozstrzygnięcia zapadłe w sprawach dotyczących innych podmiotów stosunku prawnoadministracyjnego nie znajduje uzasadnienia. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji nr [...] skarżąca informowała organ o zmianie swego adresu.
Pismem z dnia [...] marca 2020 r. skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji, ponownie wskazując, że sprawa nie powinna być rozpatrywana w trybie art. 71a ust. 1 p.b. Zdaniem skarżącej w toku prowadzenia sprawy nie uwzględniono wszystkich czynników mających wpływ na dokładną ocenę sytuacji, jednocześnie odstępując od zastosowania art. 50-51 p.b., twierdząc w uzasadnieniu, że nie dokonano robót budowlanych. Jednak aby zamontować piec C.O (na paliwo stałe), trzeba dokonać również podłączenia go z instalacją C.O aby on mógł spełnić swoją rolę, czyli ogrzać mieszkanie. Samo wstawienie/wniesienie pieca do piwnicy nie miałoby sensu bez jego połączenia z instalacją. Jednak, aby wykonać instalację C.O w części lub w całości trzeba dokonać zmian/przebudowy, czyli robót budowlanych polegających np.: na montażu rur, zaworów itp., które są uwidocznione na zdjęciach, na który to fakt nigdzie nie zwrócono uwagi a który ma ważny wpływ na pełną ocenę sytuacji, co powiązane jest również z odstępstwem z art. 50-51 p.b. o jakim wspomina organ w swoim uzasadnieniu.
W wyniku rozpoznania odwołania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał w dniu [...] marca 2020 r. zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzję, którą uchylił decyzję organu I instancji i stwierdził nieważność decyzji PINB z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w części określającej termin wykonania obowiązku, a w pozostałej części odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji.
GINB wskazał, że w przypadku zmiany sposobu użytkowania bez wymaganego zgłoszenia zastosowanie znajduje procedura uregulowana w art. 71 a Prawa budowlanego a w przypadku samowolnej zmiany sposobu użytkowania związanej z wykonaniem robot budowlanych wymagających pozwolenia na budowę - postępowanie naprawcze uregulowane w art. 50-51 p.b. Nie budzi wątpliwości, że w badanej sprawie doszło do zmiany sposobu użytkowania pomieszczenia w piwnicy budynku przy ul. [...] w J., gdyż za taką zmianę należy uznać urządzenie w pomieszczeniu kotłowni ponieważ zmienia to warunki bezpieczeństwa pożarowego. Natomiast z materiału dowodowego nie wynika aby w związku z instalacją pieca c.o. wykonano jakiekolwiek inne roboty budowlane wymagające pozwolenia na budowę. Skarżąca również nie wskazuje, że wykonanie takich robot faktycznie miało miejsce, lecz że jej zdaniem mogło być konieczne Z kolei treść wniosku o stwierdzenie nieważności może sugerować, że roboty te mógł wykonać poprzedni właściciel lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...]w J. w 2000 r W ocenie GINB tak przedstawiające się okoliczności i dowody nie pozwalają przyjąć ze z rażącym naruszeniem prawa PINB w M. zastosował w badanej sprawie art. 71a p.b.. Nie można również zarzucić organowi powiatowemu rażącego naruszenia zasad postępowania dowodowego, gdyż za takowe można uznać wyłącznie nieprzeprowadzenia żadnych dowodów lub nieprzeprowadzenie dowodów obligatoryjnych w sprawie. PINB w M. przeprowadził kontrolę i zgromadził szereg dokumentów dotyczących pieca.
W ocenie GINB o rażącym naruszeniu prawa w wyniku zastosowania niewłaściwej procedury legalizacyjnej zmiany sposobu użytkowania można by mówić jedynie wtedy, gdyby naruszenie to wynikało w sposób oczywisty ze zgromadzonego materiału dowodowego, co w badanej sprawie nie ma miejsca.
Skoro zatem doszło do samowolnej zmiany sposobu użytkowania, organ bez rażącego naruszenia prawa wdrożył procedurę uregulowaną w art. 71 a p.b., a nie przedłożyła dokumentów, o których mowa w postanowieniu PINB w M. z dnia [...] marca 2019 r., to bez wątpienia organ nie naruszył prawa nakazując przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczenia w piwnicy budynku przy ul. [...]w J.
Zdaniem GINB bezzasadny jest także podniesiony we wniosku o stwierdzenie nieważności zarzut niewykonalności decyzji PINB w M. z dnia [...] września 2019 r. O niewykonalności decyzji w rozumienia 156 § 1 pkt 5 k.p.a. można mówić, gdy jej wykonanie jest niemożliwe z powodu nieusuwalnych przeszkód natury technicznej, a nie trudności ekonomicznych i technicznych, choćby bardzo poważnych, czy też negatywnych skutków dla strony.
Odnosząc się do pisma skarżącej z dnia 3 lutego 2020 r. organ wskazał, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca poinformowała PINB w M. o zmianie adresu do doręczeń, w związku z czym zarzuty w tym zakresie są bezpodstawne. Należy także wskazać, nie jest konieczne przywracanie, ani zmienianie terminu wykonania obowiązku nałożonego badaną decyzją. Zobowiązana powinna tę decyzję wykonać niezwłocznie, niezależnie od upływu określonego w niej terminu.
W tym miejscu GINB podniósł, że termin ten w decyzji PINB w M. z dnia [...] września 2019 r. określono bez podstawy prawnej. Art. 71 a ust. 4 p.b. nie przewiduje określenia terminu wykonania obowiązku przywrócenia poprzedniego stanu użytkowania, co oznacza, że taki obowiązek należy wykonać niezwłocznie po uzyskaniu przez decyzję waloru ostateczności. Dlatego też GINB stwierdził nieważność ww. decyzji w części określającej termin wykonania obowiązku
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyła E. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, w jakiej odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji PINB z dnia [...] września 2019 r., oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Postawiła zarzut:
- naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k p a. poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa i bez podstawy prawnej oraz skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie;
- naruszenia art. 28 k p a., art. 71 ust. 1 pkt 2 i art. 71a ust. 4 p.b.
Zdaniem skarżącej nieważność ww. decyzji wynika z dwóch głównych okoliczności:
1. w sprawie nie doszło do samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części
2. umieszczenie pieca w budynku nastąpiło pierwotnie w 2000 r. i zostało dokonane przez mojego ojca S. S.
W pomieszczeniu, w którym znajduje się piec, nie jest wykonywana działalność, o jakiej mowa w art. 71 ust. 1 p.b.. Potwierdził to innych postępowaniach dotyczących tego samego budynku i tego samego rodzaju pomieszczeń PINB w M., czemu dawał wyraz w wydanych decyzjach (przykładowo w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r, znak: [...] wskazał, że sam fakt wykonania kotłowni w pomieszczeniu, które według skarżących pełniło kiedyś funkcję suszarni nie oznacza, że został zmieniony sposób użytkowania części obiektu). Tym samym w niniejszej sprawie PINB zastosował przepis art. 71 ust. 1 p.b., mimo że w innych sprawach uznawał jego stosowanie za niedopuszczalne.
Zdaniem skarżącej porównanie sposobu prowadzenia postępowań przez PINB innych w sprawach dotyczących tego samego budynku i takich samych pomieszczeń i w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że naruszenie przez organ przepisów ma charakter oczywisty i jednocześnie łączy się z konsekwencjami ekonomicznymi dla niej. Zastosowanie art. 71 ust. 1 (czy też art. 50 i 51) p.b. stanowi dla niej obciążenie trudne, jeżeli nawet niemożliwe do udźwignięcia. W przypadku konieczności poniesienia kosztów wynikających z zastosowania przepisów ustawy utracę możliwość zaspokajania swoich podstawowych potrzeb życiowych.. Niezależnie od kosztów wynikających z ustawy już samo zdemontowanie pieca, wiąże się z ogromnymi kosztami finansowymi. Dodatkowo zdemontowanie pieca pozbawi skarżącą podstawowych warunków do życia - brak ogrzewania i brak wody. Przywrócenie możliwości korzystania z bieżącej zimnej wody w mieszkaniu wiązać się będzie z koniecznością przerobienia instalacji hydraulicznej aby w mieszkaniu ponownie była dostępna chociaż zimna woda.
Skarżąca wskazała ponadto, że zamontowanie pieca w piwnicy budynku przy ul. [...] i wykonanie pierwotnej instalacji nie zostało to dokonane przez nią, ale w 2000 r. przez S.S., po którym odziedziczyła mieszkanie. Gdyby nawet przyjąć, że umieszczenie pieca w pomieszczeniu piwnicy stanowi zmianę sposobu użytkowania, to zmiana taka nie została dokonana przez nią. W pomieszczeniu piwnicy był umieszczony piec wraz z instalacją, w dacie kiedy stała się właścicielem lokalu (i przynależnej do niej piwnicy). Wykonane przez nią czynności polegały na wymianie pieca i instalacji. Tak więc nie można mówić w odniesieniu do jej osoby, że zmieniła sposób użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Oznacza to, że decyzja została wydana w stosunku niej jako do osoby która nie jest stroną w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego oraz [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydając zaskarżoną decyzję oraz decyzję I instancji nie naruszyli prawa.
Na wstępie należy wskazać, iż przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 marca 2020 r. znak: [...], uchylająca decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2019 r nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] nakładającej na E. K. obowiązek przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego wielorodzinnego na dz. nr [...] i [...] w J., tj. pomieszczenia kotłowni na funkcję piwnicy przynależnej do lokalu mieszkalnego nr 2 w tym budynku; i stwierdzająca nieważność decyzji ww. decyzji PINB z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w części określającej termin wykonania obowiązku, a w pozostałej części odmawiająca stwierdzenia nieważności tej decyzji. E. K. złożyła skargę na ww. decyzję w części, w jakiej odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji PINB z dnia [...] września 2019 r.
Decyzja ta wydana została w postępowaniu nadzorczym prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne, tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w tym trybie decyzji, czy postanowienia na zasadzie art. 126 k.p.a. - przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a.
Wskazać należy, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, o której mowa w art. 16 k.p.a. toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest zatem ustalenie wad decyzji, które pozwalają na stwierdzenie nieważności z powodu wad istniejących od dnia jej wydania. Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. do stwierdzenia nieważności decyzji, organ orzekający w tym zakresie bada stan faktyczny, jak i prawny z daty wydania decyzji. Przedmiotem postępowania w- sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy, a jedynie ustalenie, czy decyzja nie jest dotknięta kwalifikowanymi wadami prawnymi.
Właściwy organ orzeka o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji tylko wówczas gdy stwierdzi, iż wystąpiła jedna z przesłanek ściśle określonych w art. 156 § 1 k.p.a. i jednocześnie nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 2 k.p.a. ustawy, a więc nie upłynął termin dopuszczalności stwierdzenia nieważności badanego rozstrzygnięcia, ani też rozstrzygnięcie to nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych.
W niniejszej sprawie skarżąca podniosła, że należy stwierdzono nieważność omawianej decyzji w związku z zaistnieniem przesłanki zawartej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w myśl której organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż rażące naruszenie prawa, o którym mowa w 156 § 1 k.p.a., określane jest w doktrynie i orzecznictwie jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W orzecznictwie zgodnie zauważa się, iż rażące naruszenie prawa występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. O rażącym naruszeniu prawa można mówić w razie oczywistego naruszenia prawa, tj. takiego, gdy dane rozstrzygnięcie stoi w oczywistej sprzeczności z jasno sformułowanym przepisem prawa, a więc takim, który nie wymaga dalszych wyjaśnień. W wyroku z 31 stycznia 2006 r. (sygn. akt I OSK 883/05, lex nr 299873), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "Rażące naruszenie prawa stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa". Utożsamianie tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" nie jest słuszne. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa". I dalej: "Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy ma charakter rażący. A zatem dla uznania, że wystąpiło owo kwalifikowane "naruszenie prawa", konieczne jest stwierdzenie i wykazanie, iż miało ono charakter rażący". W przywołanym wyroku Sąd zaznaczył też, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Zaznaczył przy tym, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Jednocześnie dodać należy, iż w orzecznictwie zwraca się uwagę i podkreśla, że ani oczywistość naruszenia przepisu, ani jego charakter nie są wystarczające do uznania, że miało miejsce rażące naruszenie prawa. Obok oczywistego naruszenia prawa i charakteru przepisu, który został naruszony, jako kryterium rażącego naruszenia prawa winny być traktowane społeczno-gospodarcze skutki wywołane wadliwą decyzją. Na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę m.in. w wyroku z 25 września 2007 r. (sygn. akt II OSK 1111/06, lex nr 494728), w którym to wskazał, iż "O tym, czy naruszenie prawa jest "rażącym", decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych, jakie dane naruszenie za sobą pociąga. Za "rażące" należy uznać wyłącznie takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności. Utożsamianie zatem tego pojęcia z każdym naruszeniem jest oczywiście wadliwe. Nie każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa może być uznane za rażące, nie jest też decydujący charakter przepisu, jaki został naruszony. Przy kwalifikowaniu naruszenia prawa do kategorii naruszenia rażącego chodzi nie o sam fakt zachowania się organu niezgodnie z normą prawną, lecz o skutki, których dotkliwości dla strony niczym nie można usprawiedliwiać."
Podkreślić należy, iż kwestionowana decyzja PINB z dnia [...] września 2019 r. nr [...] dotyczy zmiany sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego wielorodzinnego na dz. nr [...] i [...] w J., tj. pomieszczenia kotłowni na funkcję piwnicy przynależnej do lokalu mieszkalnego nr 2 w tym budynku. W związku z powyższym wskazać należy, że kwestię zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego rozstrzyga się w trybie przepisów art. 71-71a. p.b (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania ww. rozstrzygnięć). Przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń (art. 71 ust. 1 pkt 2 p.b.). Zmiana sposobu użytkowania wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej, w którym między innymi trzeba określić dotychczasowy i zamierzony sposób użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, w zależności od potrzeb pozwolenia, uzgodnienia lub opinie wymagane odrębnymi przepisami (ust. 2). Przy czym, zgodnie z art. 71 ust. 6 ww. ustawy, jeżeli zamierzona zmiana sposobu użytkowania obiektu lub jego części wymaga wykonania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę – rozstrzygnięcie w sprawie zmiany sposobu użytkowania następuje w decyzji o pozwoleniu na budowę, a w przypadku robót objętych obowiązkiem zgłoszenia – do zgłoszenia o którym mowa w ust. 2 stosuje się odpowiednio przepisy art. 30 ust. 2-4. Dokonanie zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części po zmianie sposobu użytkowania nie wywołuje skutków prawnych (art. 71 ust. 7p.b.). W myśl bowiem art. 71a p.b., w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia (a więc w warunkach samowoli), właściwy organ – organ nadzoru budowlanego winien obligatoryjnie bez zbędnej zwłoki wszcząć procedurę legalizacyjną, określoną w tym przepisie. W sytuacji zatem, gdy organ nadzoru budowlanego stwierdzi, iż bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia przeprowadzono roboty budowlane, które doprowadziły lub prowadzą do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 dokonanie w obiekcie budowlanym robót budowlanych, winien wszcząć postępowanie administracyjne na podstawie art. 71 p.b..
W niniejszej sprawie prawidłowo ustalono samowolną zmiany sposobu użytkowania części omawianego budynku. Podczas kontroli w dniu 13 listopada 2018 r. ustalono, że w pomieszczeniu piwnicy przynależnej do lokalu mieszkalnego nr 2 w budynku na dz. nr [...] i [...] przy ul. [...]w J. znajduje się kocioł centralnego ogrzewania SKG Lux o mocy 10 kW na drewno i węgiel, podłączony do przewodu kominowego. Pomieszczenie jest wentylowane — na zewnątrz budynku wyprowadzono rurę wentylacyjną o średnicy 150. Budynek przy ul. [...]w J. powstał na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] października 1972 r. znak: [...] wydanym przez Kierownika Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M.. Zgodnie z dokumentacją projektową zatwierdzoną ww. decyzją, projektowany budynek mieszkalny wielorodzinny w poziomie piwnic miał mieć 6 piwnic, pralnię, suszarnię, hydrofornię i przechowalnię wózków, tym samym poziomie piwnic nie zaplanowano kotłowni. Organy nadzoru budowalnego prawidłowo wskazały, że nastąpiła zmiana warunków pożarowych stawianych tej części budynku.
Postępowanie organów nadzoru budowlanego w przypadku ustalenia, że nastąpiła zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez stosownego pozwolenia właściwego organu objęte jest dyspozycją art. 71a ust. 4 p.b., zgodnie z którym, w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie, którym wstrzymuje użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części oraz nakłada obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów określonych w art. 71 ust. 2. Organ nadzoru budowlanego po stwierdzeniu, że doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia, obowiązany jest zatem wydać postanowienie, w którym, po pierwsze, wstrzyma użytkowanie tego obiektu lub jego części, po wtóre, nałoży obowiązek przedstawienia dokumentów, których złożenie jest wymagane przepisami art. 71 ust. 2 przy dokonaniu zgłoszenia zamiaru zmiany sposobu użytkowania. Ustawodawca przewidział możliwość zalegalizowania samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu, poprzez zobowiązanie do przedłożenia dokumentów określonych w art. 71 ust. 2 p.b. zalegalizowanie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu, uzależnione jest zawsze od woli podmiotu zobowiązanego ww. postanowieniem.
W niniejszej sprawie takie postanowienie umożliwiające zalegalizowanie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu zostało na podstawie art. 71a ust 1 p.b. wydane. PINB Postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] PINB, powołując się na art. 71a ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r" poz. 1202 ze zm., dalej jako "p.b.") wstrzymał użytkowanie pomieszczenia piwnicy przynależnej do lokalu mieszkalnego nr 2 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym na dz. nr [...] o [...] w J. i nałożył na E. K. obowiązek sporządzenia i przedłożenia dokumentów wymienionych w art. 71 ust. 2 p.b.
Powyższe postanowienie zostało uznane za doręczone skarżącej w trybie doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 44 k.p.a. Podkreślić należy, że myśl art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Na stronie jednak, której sprawa jest w toku, ciąży obowiązek zawiadomienia o każdej zmianie swojego adresu. Skutek prawny niedopełnienia tego obowiązku obciąża stronę (art. 41 § 2 k.p.a.). Rozstrzygnięcie doręczona w trybie uregulowanym w art. 44 k.p.a. wchodzi do obrotu prawnego i obowiązuje (vide: wyrok NSA z dnia 3 marca 2020 r. sygn. akt II OSK 1079/18. W niniejszej sprawie prawidłowo organy ustaliły, że strona nie złożyła zawiadomienia o zmianie swojego adresu. Tym samym ww. postanowienie weszło do obrotu prawnego, a skarżąca pomimo zakreślonego terminu nie wywiązała się z obowiązku przedłożenia wymaganych dokumentów. Stosownie zaś do art. 71a ust. 4 p.b. w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1, albo dalszego użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo jego wstrzymania,, właściwy organ, w drodze decyzji, nakazuje przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. W zakresie procedury legalizacji samowolnej zmiany sposobu użytkowania mamy do czynienia z decyzjami związanymi, co oznacza, iż w przypadku niewykonania zobowiązania nałożonego na właściciela w postanowieniu wydanym na podstawie art. 71a ust. 1 organ zobligowany jest do wydania decyzji, o której mowa w ust. 4 art. 71a, a więc nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Organ nie ma w takim przypadku żadnego luzu decyzyjnego (vide: wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1260/14). Będąc związany brzmieniem art. 71a ust. 4 p.b. organ prawidłowo wydał decyzję nakazującą przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania omawianej części budynku.
Odnosząc się do argumentacji skarżącej podnoszonej zarówno w trakcie postępowania administracyjnego jaki i w skardze, dotyczących kosztów zdemontowania pieca jak i utraty źródła ogrzewania i wody ciepłej, należy podzielić stanowisko organów, że względy ekonomiczne jak i słusznościowe w świetle art. art. 71a ust. 4 p.b. nie mają wpływu na obowiązek wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji, o której mowa w powyższym przepisie.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że przedmiotowa sprawa nie powinna być rozpatrywany w trybie art. art. 71 – 71a p.b, a w trybie naprawczym, tj. art. 50-51p.b., wskazać należy, że wzajemna relacja postępowania legalizacyjnego prowadzonego na podstawie art. 50 i 51 p.b. oraz postępowania odnoszącego się do zmiany sposobu użytkowania budynku (art. 71 i 71ap.b..) budzi w orzecznictwie sądów administracyjnych wątpliwości. W praktyce organów administracji można spotkać również rozbieżne interpretacje stanowisk w omawianej kwestii przyjmowanych przez sądy administracyjne, a zwłaszcza Naczelny Sąd Administracyjny. I tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 119/07 przyjęto, że w sytuacji gdy inwestor wykonuje roboty budowlane związane ze zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do przeprowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50 i art. 51 p.b. nie zaś art. 71a p.b. Nie jest bowiem zasadne ani wymaganie od inwestora dokonywania odrębnych zgłoszeń na podstawie art. 30 i art. 71 p.b.., ani też prowadzenie równoległych postępowań w przedmiocie samowolnie wykonanych robót budowlanych innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub art. 49b ust. 1 p.b.. oraz na podstawie art. 71 i 71a p.b. Przyjąć należy natomiast, że zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. w związku z art. 51 ust. 4 p.b. organ powinien przeprowadzić postępowanie naprawcze, polegające na nałożeniu obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stan zgodnego z prawem, a następnie jeżeli prace takie zostały wykonane organ nadzoru budowlanego powinien nałożyć na inwestora obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W rozpatrywanej sprawie nie ma bowiem zastosowania art. 51 ust. 6 p.b.. Jak stwierdzono wyżej roboty budowlane zrealizowane przez skarżącego miały charakter przebudowy obiektu budowlanego.
Analogiczne stanowisko do wyrażonego w wyroku w sprawie o sygn. akt II OSK 119/07 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził także w wyrokach z 17 maja 2016 r. o 2577/15 oraz o sygn. akt II OSK 2528/15.
Znane jest również rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których wskazywana jest odmienna zasada postępowania wobec inwestorów, którzy dokonali zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego z równoczesnym wykonaniem samowolnych robót budowlanych. Dla przykładu w wyroku NSA z 12 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2476/12, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę osoby, która powołując się na wskazany wcześniej wyrok NSA w sprawie o sygn. akt II OSK 119/07 żądała przeprowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o art. 50 i 51 p.b. nie zaś o art. 71a p.b. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę uznaje wszak, że w stanie faktycznym będącym przedmiotem rozstrzygnięcia stanowisko wyrażone w wyroku o sygn. akt II OSK 2476/12 nie ma zastosowania z uwagi na to, że odnosi się ono do wyraźnie różnego stanu faktycznego. Przedmiotem sprawy rozstrzygniętej w wyroku z 2014 r. było nałożenie na inwestora kary finansowej z tytułu nielegalnego użytkowania wykonanej nadbudowy i rozbudowy budynku.
Podkreślić należy, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że pojawiające się w orzecznictwie rozbieżności na tle interpretacji określonego przepisu, jak wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny, nie mogą stanowić podstawy stwierdzenia "rażącego naruszenia prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. przykł. wyroki NSA z: 21 października 2008 r. sygn. akt II OSK 1268/07, 3 marca 2016 r. sygn. akt II OSK 1625/14 i 13 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 547/18, cbois). Tym samym nawet jeśliby uznać, że niniejszej sprawie mógłby mieć zastosowanie tryb zawarty w art. 50-51 p.b., to w świetle rozbieżności występujących w orzecznictwie nie mogłoby to stanowić podstawy stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.
Odnosząc się do przytoczonej przez skarżącą decyzji PINB z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...], którą umorzono postepowanie administracyjne w sprawie zmiany sposobu użytkowania pomieszczenia wydzielonego w poziomie piwnicy w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ulicy [...] 1, użytkowanego przez Z. i M.U. , stwierdzić należy, że każda sprawa prowadzona przez organy nadzoru budowlanego ma charakter indywidualny, a przed wydaniem decyzji PINB z dnia [...] września 2019 r. skarżąca nie podnosiła wydania powyższej decyzji. W ocenie Sądu powołanie przez stronę rozstrzygnięcia organu w podobnym stanie faktycznym (choć podkreślić należy, że Z. M. U. wykonali nałożony na nich obowiązek przedstawienia oceny technicznej stanu technicznego robót budowlanych) także nie może stanowić podstawy stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.
Odnosząc się do załączenia przez skarżącą ww. decyzji oraz pozostałych dokumentów do odwołania od decyzji I instancji w niniejszej sprawie stwierdzić należy, że kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia opiera się na tych samych dowodach, które były podstawą wydania pierwotnej decyzji. Nowy materiał dowodowy wniesiony do sprawy, na ogół pozostaje bez wpływu na kontrolę zaistnienia przesłanek wskazanych w 156 § 1 k.p.a. Nowe dowody i okoliczności wykazane w toku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nie będące częścią akt sprawy na dzień wydania decyzji, co do zasady zgodnie z art. 145 k.p.a., mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
W świetle powyższego zdaniem Sądu nie sposób zarzucić decyzji PINB wydania decyzji z dnia [...] września 2019 r. nr [...] bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Ponadto skarżąca wskazała, że należy stwierdzić nieważność omawianej decyzji w związku z zaistnieniem przesłanki zawartej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., w myśl której organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Zdaniem skarżącej zamontowanie pieca w piwnicy budynku przy ul. [...] i wykonanie pierwotnej instalacji nie zostało to dokonane przez nią, ale w 2000 r. przez S. S., po którym odziedziczyła mieszkanie. Gdyby nawet przyjąć, że umieszczenie pieca w pomieszczeniu piwnicy stanowi zmianę sposobu użytkowania, to zmiana taka nie została dokonana przez nią.
Podkreślić należy, że skarżąca nie negowała, że jest właścicielką omawianego pomieszczenia piwnicznego, obecnie użytkowanego jako kotłownia. Zdaniem Sądu stroną postępowania administracyjnego w sprawie zmiany sposobu użytkowania części budynku jest właściciel tej części budynku, którzy zgodnie z art. 61 ust. 1 p.b. ma obowiązek utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z art. 5 ust. 2 p.b. (vide: wyrok NSA z dnia 25 lutego 2020 r. sygn. akt II OSK 350/20, cbois). Bez znaczenia dla sprawy jest, że pierwotna zmiana sposobu użytkowania części budynku została dokonana przez poprzedniego właściciela, albowiem to obecnie na skarżącej, następcy prawnym poprzedniego właściciela, ciążą obowiązki związane z koniecznością przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania omawianej części budynku. Przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. zachodziłaby z pewnością w sytuacji, gdyby zamiast określenia praw właściwego podmiotu (a więc tego, którego stosunek administracyjny dotyczy bezpośrednio), organ administracji w decyzji (postanowieniu) określił prawa lub obowiązki podmiotu innego. Tak właśnie należy rozumieć użyte w przepisie pojęcie "skierowanie decyzji" jako określenie praw lub obowiązków określonego podmiotu. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Tym samym zarzut należy uznać za bezpodstawny.
Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie i z tej przyczyny podlega oddaleniu na podstawie przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło