VII SA/Wa 918/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] Towarzystwa [...] z siedzibą w K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 lipca 2015 r., odmawiającego [...] Towarzystwu [...] z siedzibą w K. przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz wniosku [...] Towarzystwa [...] z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Towarzystwa [...] z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: odmówić przyznania [...] Towarzystwu [...] z siedzibą w K. prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 8 czerwca 2015 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek [...] Towarzystwa [...] z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zmniejszenie wpisu do 50 zł. Z treści wniosku wynika, że zobowiązania skarżącego przekraczają posiadane środki, zaś jego działalność opiera się na pracy społecznej. Skarżący ponosi straty finansowe (2012 r. – 6295,66 zł, 2013 r. – 5894,67 zł), bowiem jedyne jego dochody to składki członkowskie, które nie pokrywają kosztów funkcjonowania. Produktem pracy skarżącego są ekspertyzy, których rynkowa wartość przewyższa koszty funkcjonowania Towarzystwa, jednak nie przynoszą realnego dochodu. W 2014 r. przychód z tytułu składek wyniósł 1900 zł, zaś wydatki – 8738,48 zł. Stan konta na dzień składania wniosku wynosił 66,61 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 7 lipca 2015 r. odmówił przyznania [...] Towarzystwu [...] z siedzibą w K. przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. We wniesionym w terminie sprzeciwie od tego postanowienia strona skarżąca wskazała, że nie jest w stanie pokryć wpisu z powodu bardzo niskich dochodów. W jej ocenie na uwzględnienie zasługuje fakt, iż działa w interesie społecznym. Postanowieniem z dnia 9 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę wobec nieuzupełnienia jej braków formalnych. Następnie postanowieniem z dnia 29 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt II OZ 1218/15 uchylił ww. postanowienie i nakazał merytoryczne rozpoznanie wniosku. Ponadto do tutejszego Sądu wpłynął w dniu 27 listopada 2015 r. kolejny wniosek skarżącego, dotyczący przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł. Podkreślono w nim, że skarżący działa w interesie społecznym, zaś stan konta na dzień składania wniosku wynosi 15,50 zł. W celu uzyskania dokładnego obrazu stanu majątkowego skarżącego zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2016 r. wezwano go do nadesłania wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące oraz informację o wysokości składek i częstotliwości ich uiszczania oraz ilości członków. W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo, z którego wynika, że składki są płacone rocznie. Normalna składka wynosi 50 zł, studencka – 25 zł, rodzinna – 80 zł, zaś dla emerytów i osób pozostających w trudnej sytuacji życiowej – 12 zł. Do Towarzystwa należy 27 osób, z czego 1 osoba płaci składki studenckie, 3 – dla emerytów, 2 osoby – rodzinną (wspólnie). Ponadto ma 3 członków wspierających. Do pisma dołączone był wydruk z rachunku bankowego oraz rachunek wyników Towarzystwa. Na dzień sporządzenia wydruku z rachunku widniało na nim saldo ujemne w kwocie 26 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżący wnosi o zwolnienie go z wpisu sądowego od skargi do wysokości 50 zł oraz zwolnienie z wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12 oraz z 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać przy tym nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Jak wynika z informacji znajdujących się w aktach sprawy, na członków Towarzystwa nałożono obowiązek uiszczania składek członkowskich, które są podstawowym źródłem finansowania działalności stowarzyszenia. Składki te są, zdaniem Sądu, bardzo niskie (najniższa to 1 zł miesięcznie), jeśli weźmie się pod uwagę ilość członków Towarzystwa. Nawet gdyby wszyscy członkowie płacili terminowo składki w wysokości 100 zł od osoby, to roczny przychód Towarzystwa wynosiłby 2700 zł. Założono zatem na wstępie, że Towarzystwo nie będzie w stanie ponosić kosztów swego utrzymania. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, a to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie (vide. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 09 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10). Okoliczności te nie zostały jednak wykazane w sprawie niniejszej. Ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych jest stanowisko, zgodnie z którym w takich okolicznościach, jak przedstawione w niniejszym stanie faktycznym, kiedy nie istnieje żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zgromadzenie odpowiednich środków finansowych, przyjąć należy, że organizacja sama pozbawia się zdobycia środków finansowych na prowadzenie działań statutowych, co stanowi przesłankę do odmowy przyznania prawa pomocy. Nawet bowiem jeśli Towarzystwo jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2010 r. sygn. II OZ 664/10, z 4 marca 2010 r., sygn. II OZ 183/10 oraz z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. I OZ 428/11). W tym stanie rzeczy wniosek o prawo pomocy należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.