VII SA/Wa 995/16
WyrokWSA w Warszawie2017-02-10
Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Joanna Gierak-Podsiadły
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Wojewody uchylająca decyzję Starosty o pozwoleniu na budowę, wydana po wznowieniu postępowania, mogła zostać uchylona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. (fałszywy dowód) i art. 146 § 1 k.p.a. (upływ terminu przedawnienia), gdy wznowienie postępowania nastąpiło z innej podstawy (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - strona nie brała udziału w postępowaniu)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Wojewody oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty nie mogły się ostać. Po pierwsze, obie decyzje zostały wydane w oparciu o wcześniejszą decyzję Wojewody, która została prawomocnie uchylona wyrokiem Sądu, co stanowiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Po drugie, Sąd stwierdził, że Wojewoda nieuprawnienie zastosował podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. (fałszywy dowód), gdyż brak było orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego fałszywość dowodu, a postępowanie po wznowieniu powinno mieścić się w granicach pierwotnie wskazanej podstawy wznowienia (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Ponadto, Wojewoda naruszył art. 146 § 1 k.p.a., uchylając decyzję ostateczną po upływie 5-letniego terminu przedawnienia od jej doręczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, wydanej po wznowieniu postępowania. Wniosek o wznowienie złożył sąsiad inwestorki, wskazując na swój udział w pierwotnym postępowaniu. Po wieloletnim postępowaniu, decyzja Wojewody z marca 2016 r. uchyliła decyzję Starosty i odmówiła udzielenia pozwolenia na budowę. Inwestorka zaskarżyła tę decyzję, zarzucając naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne zastosowanie przepisów o wznowieniu postępowania i upływ terminu przedawnienia.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji (Starosty). Zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2017 r. sprawy ze skargi U. P.-M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę po uchyleniu decyzji ostatecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej U. P.-M. kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej przez U. P.M. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], wydana w postępowaniu nadzwyczajnym, tj. w trybie wznowienia postępowania administracyjnego.
Postępowanie w sprawie miało następujący przebieg:
Pismem z dnia 1 czerwca 2010 r. E. K. wystąpił do Starosty Powiatu [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...]. Orzeczeniem tym Starosta Powiatu [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił U. P.-M. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce o nr ew. [...] w G. przy ul. [...]. Wnosząc o wznowienie postępowania E. K. wskazał na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodek postępowania administracyjnego i podniósł, że jako właściciel działki bezpośrednio sąsiadującej z działką inwestycyjną winien brać udział w postępowaniu zakończonym ww. decyzją w sytuacji, gdy projektowana inwestycja wpływa negatywnie na jego nieruchomość, albowiem powoduje zakłócenie stosunków wodnych. Tymczasem, jak podał, został w sprawie pominięty.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. znak: [...] Starosta Powiatu [...] orzekł o odmowie wznowienia postępowania z ww. wniosku. Decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania E. K., decyzję tę utrzymał w mocy. Wyrokiem z dnia [...] stycznia 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 2125/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi E. K. na ww. decyzje Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem [...] kwietnia 2011 r.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. znak: [...] Starosta Powiatu [...] orzekł -w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 i art. 149 § 1 ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.)- o wznowieniu postępowania na żądanie E. K. w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty Powiatu [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...].
I dalej, wskazany organ decyzją z dnia [...] września 2011 r. znak: [...], w oparciu o art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w pkt 1 stwierdził, iż decyzja z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] udzielająca U.P.-M. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w G. przy ul. [...] wydana została z naruszeniem prawa, gdyż nie została przekazana stronie postępowania (właścicielowi działki nr [...]), a w pkt 2 – odmówił uchylenia przedmiotowej decyzji, gdyż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy ww. orzeczenie organu instancji.
Wyrokiem z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 469/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi E. K., uchylił zaskarżoną decyzję, tj. ww. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]. W wyroku tym Sąd stwierdził, że bezsprzecznym pozostaje, iż "skarżący, który włada działką o nr ew. [...], był właścicielem nieruchomość położonej w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego." Sąd uznał jednak, że organ odwoławczy nie rozważył w sposób wystarczający, czy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wydana decyzja byłaby decyzją dotychczasową. Sąd wskazał, że organ odwoławczy nie dokonał pełnej analizy przedstawionych przez skarżącego opinii i nie ustosunkował się do szeregu zarzutów zawartych w odwołaniu. Zauważył, że wbrew ustaleniom organu z opinii technicznej Instytutu Geodezji i Kartografii wynika nie tylko to, że na działce skarżącego istniał naturalnie bagnisty teren, który został przekształcony w staw ale przede wszystkim opinia wskazuje na istnienie od 1958 r. na działce skarżącego wód o charakterze źródliskowym (cieku) spływających po linii naturalnego spadku w kierunku działki inwestora. W tym też kontekście Sąd podniósł, że organ odwoławczy nie wyjaśnił jak ukształtowany jest teren projektowanej inwestycji i jakie warunki hydrologiczne na nim występują, wskazując jedynie, iż z mapy sytuacyjno-wysokościowej do celów projektowych na której został opracowany projekt zagospodarowania działki inwestycyjnej nie wynika, iż na sąsiedniej działce stanowiącej własność skarżącego znajduje się staw, ciek wodny czy też jakiekolwiek źródło wodne. Jednocześnie Wojewoda [...] wskazał, że fakty te wynikają z innych dokumentów, a mianowicie przedłożonych do akt sprawy opinii. Z powyższego, zdaniem Sądu, wynika, że organ powinien wyjaśnić dlaczego mapa sytuacyjno-wysokościowej do celów projektowych nie odzwierciedla rzeczywistego stanu rzeczy. W końcu Sąd wskazał, że "organ odwoławczy ponownie rozstrzygając sprawę nie odniósł się do zarzutu braku opracowania rzetelnej dokumentacji geologiczno-inżynierskiej, która powinna zostać sporządzona zgodnie z § 5 ust 3 pkt 2 oraz § 7 pkt 2 rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 września 1998 r. w sprawie ustalenia warunków posadawiania obiektów budowlanych."
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2111/12, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej U. P.-M., podtrzymał ww. wyrok Sądu I instancji (oddalając skargę kasacyjną od tego wyroku).
Następnie, Wojewoda [...] prowadząc postępowanie pismem z dnia 16 maja 2014 r. wezwał U. P.-M. do uzupełnienia akt o aktualną mapę sytuacyjną - wysokościową do celów projektowych, która będzie odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy na działce nr [...] stanowiącej własność E. K. oraz rzetelną dokumentację geologiczno-inżynierską. Wymagane przez organ dokumenty, zostały przez ww. złożone. Dalej, decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., po ponownym rozpatrzeniu odwołania E. K. od decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia [...] września 2011 r., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Starosta Powiatu [...], orzekając ponownie w sprawie -na skutek ww. decyzji Wojewody i po uzupełnieniu materiału dowodowego- decyzją z dnia [...] września 2015 r. znak: [...], na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w pkt 1 stwierdził, iż decyzja z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] udzielająca U. P.-M. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w G. przy ul. [...] wydana została z naruszeniem prawa, gdyż nie została przekazana stronie postępowania (właścicielowi działki nr [...]), a w pkt 2 – odmówił uchylenia przedmiotowej decyzji, gdyż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż wydanie pozwolenia na budowę nie jest kwestią uznania organu. Dokumenty jakie należy złożyć wraz z wnioskiem o pozwolenie na budowę oraz czynności organu właściwego do wydania tej decyzji określają przepisy. Według dokumentów znajdujących się w tut. Urzędzie a stanowiących podstawę do wydania w dniu 8 lipca 2009 r. przez Starostę Powiatu [...] decyzji nr [...] należy stwierdzić, iż złożony wniosek odpowiadał wymaganiom art. 33 ust. 2 Prawa budowlanego odnośnie niezbędnych dokumentów wymaganych do dołączenia przy wniosku o pozwolenie na budowę. Prawo budowlane w art. 35 ust. 1 określa czynności jakie zobowiązany jest wykonać organ przed wydaniem pozwolenia na budowę. Dokonując tych czynności należało stwierdzić, iż załączona dokumentacja jest zgodna z prawem i kompletna. Odnośnie oceny jakości mapy do celów projektowych (na której wykonano projekt zagospodarowania działki) organ przyjął, że jest to sprawa drugorzędna, albowiem zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego to do podstawowych obowiązków projektanta należy m. in. opracowanie projektu budowlanego zgodnego z wymaganiami ustawy, przepisami i zasadami wiedzy technicznej. To projektant stwierdzając, iż przedstawiona mu mapa do celów projektowych nie odpowiada rzeczywistości powinien ją zwrócić i opracować projekt zagospodarowania dopiero po dostarczeniu mu aktualnej mapy do celów projektowych.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E. K. (działającego jako pełnomocnik D. K., G. K. i R. K.) od decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia [...] września 2015 r. znak: [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przyjął, że w zaskarżonej decyzji Starosta w dalszym ciągu nie zebrał wszystkich dowodów w sprawie i nie przeprowadził analizy materiału dowodowego. Nie wziął pod uwagę, iż z aktualnej mapy do celów projektowych wynika, że na działce będącej własnością E. K. znajduje się staw oraz ciek wodny płynący ze stawu w kierunku północnym, który urywa się w pewnym miejscu, tj. ok. 10 m w linii prostej od przedmiotowego budynku mieszkalnego i nie wiadomo co się z nim dzieje. I dalej, po opisaniu przebiegu postępowania dowodowego w sprawie, organ uznał, że "kwestia nierzetelnie sporządzonej mapy do celów projektowych, która nie odzwierciedla rzeczywistości potwierdza się, gdyż zachodzi dużo sprzeczności ze stanem faktycznym, które są potwierdzane przez uprawnionych geodetów." Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że zebrane dowody wskazują na brak dokładnej analizy wg. obecnego stanu prawnego. Wskazał, iż organ I instancji nie wykonał wszystkich zaleceń poruszonych w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] oraz nie odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącego. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji winien przeprowadzić ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, dokonać wszechstronnej analizy wszystkich dowodów zebranych w sprawie oraz ustosunkować się do podniesionych w niej zarzutów.
Ponownie orzekając w sprawie, Starosta Powiatu [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. znak: [...], na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w pkt 1 stwierdził, iż decyzja z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] udzielająca U. P.-M. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w G. przy ul. [...] wydana została z naruszeniem prawa, gdyż nie została przekazana stronie postępowania (właścicielowi działki nr [...]), a w pkt 2 – odmówił uchylenia przedmiotowej decyzji, gdyż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W uzasadnieniu decyzji organ odniósł się do zarzutów wnioskodawcy postępowania, w kwestii merytorycznej – podtrzymał ocenę zaprezentowaną w uzasadnieniu wcześniejszej swojej decyzji z dnia [...] września 2015 r. (następnie uchylonej decyzją Wojewody).
Odwołanie od tej decyzji wniósł E. K. w imieniu D. K., G. K. i R. K..
Po jego rozpatrzeniu wydana została wskazana na wstępie decyzja z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], którą Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. znak: [...] oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą U. P.-M. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] położonej w G. przy ul. [...] i orzekł o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia U. P.-M. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] położonej w G. przy ul. [...]
W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, że w sprawie wystąpiły dwie przesłanki wznowienia, tj. z art. 145 § 1 pkt 4, ale też z pkt 1 tego przepisu.
I dalej wskazał, że rozpatrując sprawę wziął pod uwagę wytyczne wynikające z wyroku NSA z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2616/12, w którym to Sąd wskazał, że istotą wznowienia postępowania i uchylenia decyzji dotychczasowej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. W efekcie, Wojewoda [...] wskazał na przepis art. 32 ust. 4 i art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego. Stwierdził, iż dokonując analizy przedmiotowych akt uznał, że warunki wynikające z ww. przepisów nie zostały spełnione. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż teren na którym został zaprojektowany przedmiotowy obiekt oraz teren działki sąsiedniej znajduje się na obszarze, gdzie występują złożone warunki gruntowo-wodne. Organ I instancji po raz kolejny wydając decyzję w sprawie dopuścił lokalizację budynku na działce nr ew. [...] w G. przy ul. [...] wg. projektu, który został opracowany na mapie sytuacyjno-wysokościowej do celów projektowych z dnia 20 marca 2009 r. bez uwidocznienia na niej stawu, cieku wodnego czy też źródła wodnego zlokalizowanego na działce sąsiedniej nr [...] w G.. Wskazał przy tym, że inwestorka (na wezwanie organu II instancji), przy piśmie z dnia 25 sierpnia 2014 r. przekazała nową mapę do celów projektowych, poświadczoną i wydaną przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i kartograficznej w Starostwie Powiatowym w [...] w dniu 13 sierpnia 2014 r. Z ww. mapy wynika, że na działce sąsiedniej [...] znajduje się źródło, staw oraz ciek wodny, które to nie były wykazane na mapie do celów projektowych z dnia 10 kwietnia 2009 r., na której to sporządzono projekt zagospodarowania działki. Ta ostatnia, jako nierzetelna, nie mogła w efekcie być przyjęta w sprawie, tj. nie mogła stanowić podstawy do sporządzenia projektu zagospodarowania działki i udzielenia pozwolenia na budowę. I dalej, organ podał, że w wyniku budowy domu oraz ogrodzenia, inwestorka podnosząc teren swojej nieruchomości zablokowała odpływ wód z terenu działki skarżącego co spowodowało jej zalanie. Spływ wody z kierunku południowego w kierunku północnym przez działkę nr [...] i [...] do ul. [...] nie został uwzględniony w trakcie projektowania i w trakcie prowadzenia postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Organ przywołując art. 29 ustawy Prawo wodne wskazał następnie, że orzekając w niniejszym postępowaniu wziął pod uwagę aktualną mapę z dnia 13 sierpnia 2014 r. i na jej podstawie uznał, iż w niniejszej sprawie winna zapaść decyzja uchylająca decyzję dotychczasową i orzekająca na nowo o istocie sprawy poprzez odmowę udzielenia wnioskowanego pozwolenia na budowę.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], skarżąca – U. P.-M. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości – stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości i stwierdzenie, że nie podlega ona wykonaniu oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
-przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. art. 107 k.p.a. poprzez nie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,
b. art. 151 § 1 ust. 2 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, podczas gdy zgodnie z literalnym brzmieniem art. 151 § 1 ust. 2 k.p.a. organem, który może wydać decyzję w tym trybie jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji czyli w przedmiotowej sprawie jest to Starosta Garwoliński, co doprowadziło do naruszenia przepisu będącego podstawą wydania decyzji i w konsekwencji art. 15 k.p.a.,
c. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wydanie decyzji reformatoryjnej poprzez orzeczenie o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia skarżącej pozwolenia na budowę budynku, co doprowadziło do pozbawienia strony prawa do kontroli instancyjnej,
d. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez organ II instancji sprawy w sposób wyczerpujący i całościowy, tj.:
1. niewyjaśnienie dlaczego zdaniem organu II instancji w wyniku budowy domu oraz ogrodzenia skarżąca podnosząc teren swojej nieruchomości zablokowała odpływ wód z terenu działki skarżącego co spowodowało jej zalanie, a powyższe stwierdzenie nie zostało poparte dowodami;
2. niewyjaśnienie podstaw odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i odmowy udzielenia skarżącej wnioskowanego pozwolenia na budowę;
3. niewyjaśnienie dlaczego mapa sytuacyjno-wysokościowa do celów projektowych z dnia 20 marca 2009 r. wykonana przez uprawnionego geodetę i poświadczona przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Starostwie Powiatowym w [...] w dniu [...] kwietnia 2010 r. została uznana jako dowód fałszywy;
e. art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez uznanie mapy sytuacyjno-wysokościowej do celów projektowych z dnia 20 marca 2009 r. wykonanej przez uprawnionego geodetę i poświadczonej przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Starostwie Powiatowym w [...] w dniu [...] kwietnia 2010 r. za dowód fałszywy, podczas gdy rzekome sfałszowanie dowodu nie zostało potwierdzone orzeczeniem sądu lub żadnego innego organu, a co więcej Komenda Powiatowa Policji w [...] w przedmiotowej sprawie umorzyła śledztwo wobec braku znamion czynu zabronionego, podczas gdy z ugruntowanego orzecznictwa w tym zakresie wynika, że wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 nie może nastąpić jeśli żaden sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie ani sfałszowania dowodu ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu decyzji oraz, że nie jest rzeczą organu administracji przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie;
-przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy:
a. art. 20 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 34 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 20 ust. 4 tej ustawy poprzez nieuwzględnienie faktu, że na podstawie wyżej wymienionych przepisów do obowiązków projektanta należało zwrócenie mapy, a projektant tego nie uczynił i opracował projekt zagospodarowania na podstawie mapy, której obecnie organ II instancji zarzuca wadliwość,
b. art. 35 ust. 4 w zw. z art. 35 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego poprzez nieuwzględnienie faktu, że skarżąca załączyła wszelkie wymagane prawem dokumenty do wniosku o pozwolenie na budowę, wobec czego organ był zobligowany do wydania pozwolenia na budowę,
c. art. 146 § 1 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. mimo upływu 5 lat od dnia doręczenia tej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażonej w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 17 maja 2016 r. skarżąca zawarła wniosek dowodowy dotyczący wyroku tut. Sądu z dnia 15 kwietnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1283/15.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, albowiem zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie mogą się ostać w obrocie prawnym, a to - z kilku powodów.
Przed wskazaniem przyczyn, dla których skargę należało uwzględnić zważyć trzeba, iż Sąd kontrolował w niniejszej sprawie decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], wydaną w trybie nadzwyczajnym – tj. po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], udzielającą U. P.-M. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w G. przy ul. [...]. Wznowienie postępowania, zgodnie z postanowieniem Starosty [...] z dnia [...] lipca 2011 r., nastąpiło na żądanie E. K. (wówczas właściciela działki o nr ew. [...], sąsiadującej z działką inwestycyjną), i w związku z przesłanką wznowienia uregulowaną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zatem, zadaniem organów orzekających w niniejszej sprawie, po wznowieniu postępowania, było przeprowadzenie postępowania co do przyczyny wznowienia, w przypadku zaś stwierdzenia, iż przyczyna ta w sprawie wystąpiła – również co do istoty sprawy, o czym stanowi art. 149 § 2 k.pa. Tak też wskazał tut. Sąd orzekając w niniejszej sprawie na wcześniejszym jej etapie i kontrolując decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 469/12. Jednocześnie w wyroku tym Sąd uznał za prawidłowe ustalenie organów co do wystąpienia w sprawie przesłanki wznowienia wskazując, że "skarżący, który włada działką nr ew. [...], położoną bezpośrednio przy działce inwestycyjnej nr [...], był właścicielem nieruchomości położonej w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego". Sąd za konieczne jednak uznał ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ II instancji "co do istoty", i rozważenie czy zachodzi podstawa do zastosowania art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. Na skutek ww. wyroku, który to uprawomocnił się (bo skarga kasacyjna od tego orzeczenia została przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalona), sprawa wróciła do Wojewody [...], a ten – decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] orzekł o uchyleniu decyzji I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Ta ostatnia decyzja Wojewody z dnia [...] kwietnia 2015 r. została poddana kontroli sądowoadministracyjnej ze skargi U. P.-M..
Kontrolując decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], Sąd nie mógł w efekcie w niniejszej sprawie pominąć wyroku tut. Sądu z dnia 15 kwietnia 2016 r. o sygn. akt VII SA/Wa 1283/15, uchylającego ww. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...]. Wskazanym wyrokiem Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieuprawnione jego zastosowanie i uchylenie na jego podstawie decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Sąd uznał bowiem, że Wojewoda [...] nie miał podstaw do stosowania ww. przepisu i wydania decyzji kasacyjnej. Wskazany wyrok uprawomocnił się z dniem 11 czerwca 2016 r., a tym samym – Sąd orzekając w niniejszej sprawie orzeczenia tego nie mógł pominąć, z uwagi na brzmienie art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W konsekwencji, Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę, że na skutek ww. wyroku odpadła podstawa wydania decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie oraz decyzji ją poprzedzającej (a także poprzedzających ich wydanie decyzji: Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] i Starosty [...] z dnia [...] września 2015 r. – objętych odrębną skargą wniesioną do tut. Sądu a zarejestrowaną pod sygn. akt VII SA/Wa 348/16). Wykonując bowiem ww. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], Starosta [...] orzekł decyzją z dnia [...] września 2015 r., następnie uchyloną decyzją kasacyjną Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., po czym ponownie wydał decyzję w dniu [...] stycznia 2016 r. znak: [...], uchyloną zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r.
Stąd też Sąd orzekając w niniejszej sprawie nie mógł już tylko z tej przyczyny pozostawić w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Obie te decyzje wydane bowiem zostały w oparciu o decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r., następnie uchyloną prawomocnym wyrokiem Sądu. To zaś uzasadniało uwzględnienie rozpoznawanej skargi i uchylenie decyzji obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. (w myśl którego, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione). W takiej sytuacji Sąd musiał bowiem przyjąć, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją dotknięte jest wadą kwalifikowaną wypełniającą przesłankę wznowienia uregulowaną w ww. przepisie Kodeksu. Dokonując takiej oceny Sąd uznał, iż dla zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. (zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego), nie ma znaczenia fakt, że stwierdzone naruszenie ujawniło się po wydaniu zaskarżonej decyzji. Sąd orzekając w niniejszej sprawie podziela bowiem te poglądy wyrażone w orzecznictwie, w myśl których każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" w rozumieniu ww. przepisu p.p.s.a., a zatem powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. Za przyjęciem, że każda podstawa wznowieniowa postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa", a zatem jest przesłanką uchylenia zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny, przemawia również to, że takie rozwiązanie przyspiesza i upraszcza osiągnięcie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (tak: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 727/11, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 932/13; wyrok NSA z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1573/13).
Zatem, na skutek ww. wyroku tut. Sądu z dnia 15 kwietnia 2016 r., sprawa winna trafić ponownie do organu odwoławczego, i ten też organ – winien dokonać ponownej jej analizy, z uwzględnieniem zaleceń Sądu, w tym wskazanych w wyroku z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 469/12.
Niezależnie od powyższego Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, iż zaskarżona decyzja jest błędna, także z innych przyczyn.
I tak, Sąd podziela te zarzuty skargi, które wskazują na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja ostateczna dotknięta jest wadą uregulowaną w tym przepisie, albowiem została wydana w oparciu o mapę sytuacyjno-wysokościową do celów projektowych z dnia 20 marca 2009 r., która okazała się fałszywa. W tym też kontekście podnieść należy, iż Wojewoda [...] w sposób całkowicie nieuprawniony wskazał w uzasadnieniu decyzji na wystąpienie ww. przesłanki. Wprawdzie dostrzegł, że postępowanie toczy się w związku z podstawą wznowienia uregulowaną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu), ale też dodatkowo wskazał na ww. podstawę z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. (dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe). Stwierdzając jak wyżej, zupełnie umknęło organowi, iż postępowanie po wznowieniu (w odróżnieniu na przykład od postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności) winno mieścić się w granicach, jakie zakreśla stwierdzona podstawa wznowienia. Wskazał na to także Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w niniejszej sprawie, v. wyrok z dnia 4 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 2111/12. Nie ma przy tym sporu w sprawie co do tego, że wznowienie miało miejsce na wniosek i w związku z przesłanką uregulowaną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd nie ma natomiast żadnych wątpliwości co do tego, że warunkiem niezbędnym dla wznowienia postępowania w razie zaistnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., jest uprzednie stwierdzenie fałszywości danego dowodu przez sąd lub inny uprawniony do tego organ, i nie może tego dokonać organ właściwy do wznowienia postępowania. Tymczasem, wskazując na wystąpienie ww. przesłanki, organ II instancji nie tylko pominął, iż postanowienie o wznowieniu dotyczyło wyłącznie jednej podstawy wznowienia, i na to też wskazał organ I instancji (prowadząc postępowanie tylko w kontekście podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu), ale też - nie przedstawił żadnego orzeczenia sądu lub uprawnionego organu stwierdzającego powyższy stan. Dlatego też Sąd w pełni podziela zarzuty skargi dotyczące tego aspektu sprawy i zgadza się ze skarżącą, iż decyzja po wznowieniu nie mogła dotyczyć podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. W tym też kontekście Sąd stwierdza, że w sprawie doszło do naruszenia art. 149 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd zauważa przy tym, że z akt sprawy wynika, iż Komenda Powiatowa Policji w [...] wobec braku czynu zabronionego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. znak [...] umorzyła śledztwo dotyczące ww. sfałszowania, a w dniu [...] grudnia 2014 r. postanowienie to zostało zatwierdzone przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...].
Sąd za zasadny uznał także zarzut dotyczący naruszenia w sprawie art. 146 § 1 k.p.a. poprzez jego nieuwzględnienie i uchylenie decyzji ostatecznej po terminie w nim zakreślonym.
Zważyć trzeba, iż zgodnie z treścią ww. przepisu, uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Jak z powyższego wynika, wskazany przepis ustala okres przedawnienia na pięć lat w związku z podstawą wznowienia uregulowaną w art. 145 § 1 pkt 4, po upływie których organy administracji tracą kompetencję do merytorycznego rozpoznawania sprawy. Po upływie okresu przedawnienia w sprawie rozpoznawanej w trybie wznowienia postępowania, organ administracji publicznej traci wobec tego uprawnienie do uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania, gdyż byłoby to rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. W takiej sytuacji organ jest zobligowany po wznowieniu postępowania i stwierdzeniu przesłanki wznowienia, uwzględnić art. 151 § 2 k.p.a., a skutkiem tego nie będzie uchylenie ostatecznej decyzji przez ten organ, lecz stwierdzenie jej wydania z naruszeniem prawa. Dostrzec przy tym należy, iż treść art. 146 § 1 k.p.a. wskazuje w sposób jednoznaczny, że upływ określonych w nim terminów, jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały. Tak też zgodnie wskazuje się w orzecznictwie, a mianowicie, że termin pięcioletni, chociaż zamieszczony w akcie prawnym proceduralnym, ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydana została z naruszeniem prawa. W wyroku z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1521/11 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał nadto, że wprowadzając termin prekluzyjny, wykluczający możliwość uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania po upływie określonego czasu od dnia jej doręczenia, ustawodawca dążył do zapewnienia kompromisu pomiędzy zasadą praworządności a zasadą trwałości decyzji administracyjnej w sytuacji kiedy decyzja w obrocie prawnym przetrwała już pewien czas. "Przepis art. 146 § 1 k.p.a. wskazuje, że upływ określonego w nim czasu powoduje, że przewagę zyskuje zasada trwałości decyzji administracyjnej, chociażby z tego względu, że z upływem określonego czasu związane są nieodwracalne skutki prawne jakie wywołała decyzja".
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać trzeba, iż decyzja ostateczna została doręczona jedynej stronie postępowania (tj. inwestorce) w dniu 8 lipca 2009 r. (v. adnotacja i podpis pod decyzją, w aktach adm. przy sprawie powiązanej o sygn. akt VII SA/Wa 348/16). Tym samym, nie mogła być uchylona w związku ze stwierdzoną w sprawie podstawą wznowienia, na mocy decyzji wydanej po upływie ponad 6 lat od ww. daty. Tymczasem zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Wojewoda [...] orzekł w ten sposób, uwzględniając w sprawie jedynie przesłankę negatywną z art. 146 § 2, a pomijając ww. uregulowaną w § 1 art. 146 k.p.a. To też stanowi kolejny powód, dla którego skarga musiała być uwzględniona.
Powyższe błędy i naruszenia w sposób zasadniczy zdeterminowały rozstrzygnięcie Sądu w niniejszej sprawie, stąd też Sąd za zbędne uznał odnoszenie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze.
Przy czym, Sąd stwierdza w tym miejscu, iż Wojewoda [...] nie tylko naruszył zasady i przepisy odnoszące się do wznowienia postępowania administracyjnego – art. 145 § 1 pkt 1 i art. 146 § 1 Kodeksu, ale też – orzekając co do istoty (po uchyleniu decyzji ostatecznej o pozwoleniu na budowę) w sposób całkowicie nieuprawniony (bo nie znajdujący oparcia w przepisach) uznał, że organ architektoniczno-budowlany dokonując sprawdzeń przewidzianych w art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego może kwestionować mapę sytuacyjno-wysokościową, na której sporządzono projekt zagospodarowania działki, tym bardziej w sytuacji gdy z adnotacji umieszonych na tym dokumencie wynika, że był on aktualny w dacie złożenia wniosku o pozwolenie na budowę i poświadczony przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Starostwie Powiatowym w [...]. Nadto, orzekając co do istoty organ II instancji w sposób wadliwy wskazał na okoliczności faktyczne dotyczące realizacji inwestycji (podnosząc, że "budowa domu oraz ogrodzenia (...) zablokowała odpływ wód z terenu działki skarżącego (...)", w sytuacji gdy stwierdzenie przesłanki wznowienia i uchylenie decyzji ostatecznej obligowało organ do prowadzenia postępowania tak jak gdyby sprawa pozwolenia na budowę (a nie jego realizacji) nie była rozstrzygana w danej instancji. Nie sposób także nie dostrzec, iż uchylając decyzję organu I instancji oraz decyzję ostateczną z dnia [...] lipca 2009 r. i orzekając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 151 §1 pkt 2 tej ustawy o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia wnioskowanego pozwolenia na budowę, organ II instancji nie wskazał, z jakich dokładnie przyczyn, znajdujących oparcie w przepisach prawa materialnego, dotychczasowa decyzja o pozwoleniu na budowę nie może się ostać. Nie sposób więc nie podzielić zarzutów skargi i w tej materii, i wskazać także na naruszenie przez Wojewodę [...] art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego.
Z tych też przyczyn Sąd uznał, że skarga jest zasadna. Orzekając ponownie w sprawie organ odwoławczy (wobec wyroku z dnia 15 kwietnia 2016 r.) obowiązany będzie uwzględnić powyżej zaprezentowaną ocenę i stanowisko. W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
O kosztach Sąd orzekł na zasadzie art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło