VII SAB/Wa 13/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. M. na bezczynność Prezydenta W. postanawia: odmówić M. M. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. M. M. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wskazał, że posiada dwa mieszkania: o powierzchni 105 m2 i o powierzchni 39 m2, a także działkę budowlaną w W. o powierzchni 384 m2. We wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostają żona oraz dwoje dzieci. Skarżący oświadczył, że od 2009 r. jest osobą bezrobotną, a żona wykonuje prace redakcyjne bez etatu. Rodzina utrzymuje się z dochodów z tytułu najmu mniejszego mieszkania oraz z dochodów uzyskiwanych przez żonę skarżącego z umów o dzieło. Dochody te, jak wskazał skarżący, wynoszą łącznie 3000 zł miesięcznie. M. M. podniósł jednocześnie, że dochód z najmu jednego mieszkania służy spłacie kredytu zaciągniętego na zakup drugiego mieszkania, a do spłacenia pozostało jeszcze ok. 42.000 euro. Skarżący wskazał ponadto, że żona jako prezes "N." Sp. z o.o. podlega egzekucji na kwotę 240.000 zł. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Mając na uwadze powołane przepisy oraz treść wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania M. M. prawa pomocy, ponieważ nie wykazał on w sposób nie budzący wątpliwości, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z tej instytucji. Podkreślić trzeba, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny i dokładny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W tym miejscu wskazać trzeba, że pismem z dnia 16 lipca 2015 r. zobowiązano M. M. do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku, poprzez: - wskazanie, czy skarżący podejmuje prace dorywcze, z tytułu umów zlecenia, o dzieło itp.; jeżeli tak, jakiej wysokości dochody uzyskuje z tego tytułu, - wskazanie, czy skarżący uzyskuje dochody z działalności gospodarczej; jeśli tak, w jakiej wysokości, - nadesłanie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych i lokat – z okresu ostatnich trzech miesięcy, - udokumentowanie wysokości dochodów uzyskiwanych przez żonę skarżącego z tytułu umów o dzieło (np. nadesłanie kopii umów), - wskazanie i udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, czynsz itp.), - wskazanie wysokości dochodów uzyskiwanych przez żonę skarżącego w związku z pełnieniem funkcji prezesa zarządu i posiadaniem udziałów w N. Sp. z o.o. oraz w P. Sp. z o.o. Ww. pismo zostało doręczone skarżącemu w dniu 22 lipca 2015 r. M. M. w piśmie z dnia 27 lipca 2015 r. oświadczył jedynie, że odpowiedzi na pytania postawione w wezwaniu udzielił w piśmie z dnia 14 czerwca 2015 r. w sprawie sygn. IV SAB/Wa 142/15. Należy wobec tego podkreślić, że to na stronie składającej wniosek ciąży obowiązek wykazania przesłanek określonych w art. 246 ustawy, w interesie strony leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku. Niedopuszczalnym jest, aby strona, ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w konkretnym postępowaniu, odsyłała Sąd czy rozpoznającego wniosek referendarza sądowego do innych spraw, przenosząc tym samym na niego ciężar poszukiwania dowodów oraz okoliczności mających potwierdzić zasadność jej wniosku (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2011 r. I FZ 327/11 LEX nr 984361, z dnia 28 sierpnia 2007 r. II FZ 469/07 LEX nr 513820). Wskazać też trzeba, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte w złożonym wniosku jest niewystarczające dla oceny jej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej lub budzi wątpliwości, a strona (pomimo wynikającego z art. 255 ustawy obowiązku) nie udziela w ogóle bądź nie udziela dokładnej i pełnej odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie, nie jest możliwe przyznanie stronie prawa pomocy, jedynie w oparciu o jej twierdzenia o trudnej sytuacji finansowej. Niedopełnienie przez stronę w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13 LEX nr 1273885, z 19 grudnia 2012 r. II FZ 1036/12 LEX nr 1240482, z 14 marca 2013 r. II FZ 92/13 LEX nr 1302897, z 4 lipca 2013 r. I OZ 546/13 LEX nr 1345177). Nieudzielenie przez skarżącego odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie z dnia 16 lipca 2015 r. uniemożliwia pełną i rzetelną ocenę jego sytuacji finansowej i możliwości płatniczych, a tym samym nie pozwala na przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).