VII SAB/Wa 14/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), sędzia WSA Tomasz Stawecki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi [...] na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego I. umarza postępowanie sądowe w sprawie zobowiązania Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do wydania postanowienia; II. stwierdza że bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałej części, IV. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącej [...] kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 10 lutego 2017 r. [...] wniosła skargę na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w postępowaniu toczącym się pod sygn. [...] w przedmiocie rozpoznania zażalenia na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we [...] , Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wyjaśnienia treści decyzji wydanej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we [...] z dnia [...] maja 1993 r., l.dz. [...], wpisującej do rejestru zabytków zespół parkowo-rezydencyjny w [...]. Skarżąca wskazała, że złożyła do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za pośrednictwem [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we [...] , zażalenie na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wyjaśnienia treści decyzji wydanej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we [...] z dnia [...] maja 1993 r., wpisującej do rejestru zabytków zespół parkowo-rezydencyjny w [...] . Zażalenie zostało przesłane Ministrowi przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we [...] dnia 7 czerwca 2016 r. Dnia 18 lipca 2016 r. do Organu został złożony wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy. Mimo upływu czasu, Organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Wobec tego, dnia 15 grudnia 2016 r. Skarżąca wystosowała do Organu, na podstawie art. 37 § 1 k.p.a., wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, na które również nie otrzymała jakiejkolwiek odpowiedzi. Skarżąca skierowała do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa datowane na 15 grudnia 2016 r., a nadane w dniu 19 grudnia 2016 r. (w załączeniu skan wezwania wraz z potwierdzeniem nadania). Skarżąca nie otrzymała odpowiedzi na wezwanie. W tej sytuacji wniosła o : zobowiązanie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do wydania w określonym terminie decyzji w niniejszej sprawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a.; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej o której mowa w art. 149 §2 p.p.s.a. zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów wniesienia skargi oraz kosztów zastępstwa procesowego. rozpoznanie sprawy w trybie uproszonym, na podstawie art. 119 pkt 4) p.p.s.a., jako że przedmiotem skargi jest bezczynność organu administracji publicznej. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o oddalenie ww. skargi. Jednocześnie skarżony organ zwrócił uwagę, że w toku przedmiotowego postępowania wydał postanowienie z [...].02.2017 r. l.dz. [...] , którym uchylił zaskarżone postanowienie w całości, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), a także art. 3 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności jej działania z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłość organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W świetle przepisu art. 149 p.p.s.a. istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd, uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w terminie ustalonym przez prawo organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął czynności, do której był prawnie zobowiązany. Zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej do sądu administracyjnego możliwe jest natomiast tylko w takim zakresie, w jakim możliwe jest zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów (art. 3 § 2 pkt 8 w związku z pkt 1-4a p.p.s.a.). Mając na względzie powyższe, stwierdzić zatem należy, iż rozpatrując skargę na bezczynność Sąd ogranicza się do kontroli, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa i czy przed wniesieniem do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu administracji strona wyczerpała tryb, o którym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a. Odnosząc te uwagi do przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności należy wskazać, że Skarżący wyczerpał tryb skargowy, bowiem pismem z dnia 15 grudnia 2016 r. wezwał do usunięcia naruszenia prawa. Podnieść w związku z tym należy, że na zasadzie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a ustawy, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (§ 2). Z powyższego wynika, że celem skargi na bezczynność organu jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności, w sprawie wszczętej żądaniem strony. Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujące znaczenie ma stan faktyczny i prawny istniejący w chwili orzekania. W konsekwencji, podjęcie przez organ aktu przesądza o tym, że organ nie pozostaje już w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi stosownie do uprawnień, jakie posiada na podstawie art. 149 p.p.s.a. Nieuprawnione i niemożliwe jest bowiem zobowiązywanie organu do dokonania czynności, która została już dokonana. Zauważyć należy, że w dacie składania skargi organ nie pozostawał już w bezczynności. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydał postanowienie z [...] .02.2017 r. l.dz. [...], którym uchylił w całości zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we [...] , Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. o odmowie wszczęcia postępowa, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zatem organ załatwił sprawę, w której zaskarżona została bezczynność. W tych okolicznościach postępowanie sądowe co do zobowiązania organu do wydania aktu stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., gdyż w czasie zawisłości sprawy sądowoadministracyjnej wystąpiły zdarzenia, w następstwie których sprawa ta przestała istnieć. Tym samym nie było możliwe uwzględnienie skargi na bezczynność na podstawie art. 149 p.p.s.a. poprzez nakazanie organowi określonego działania. Z tego powodu, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd postanowił umorzyć postępowanie w zakresie, w jakim dotyczyło ono zobowiązania organu do podjęcia rozstrzygnięcia. Niemniej jednak, zdaniem Sądu, zachodzi konieczność dokonania oceny w pozostałym zakresie objętym dyspozycją przepisu art. 149 p.p.s.a. i ustalenia, czy w sprawie zaistniała bezczynność oraz czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, jak też rozważyć, czy zachodzą podstawy do wymierzenia organowi grzywny. Dostrzec trzeba, że zgodnie ze stanowiskiem utrwalonym w orzecznictwie na tle art. 149 p.p.s.a., wydanie przez organ decyzji w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu, mimo, iż są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu (por. wyrok NSA z 3 września 2013 r., II OSK 884/13 oraz postanowienia NSA: z 6 czerwca 2014 r., II OSK 1386/14; z 13 listopada 2012 r., I OSK 2626/12; z 17 października 2012 r., I OSK 2443/12; z 18 września 2012 r., II OSK 1953/12; z 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W kontekście powyższego, w ocenie Sądu, z okoliczności faktycznych i prawnych rozpoznawanej sprawy nie wynika, aby bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. Jak wskazuje się w orzecznictwie "rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty" (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, powołana wyżej strona internetowa). W rozpoznawanej sprawie zważyć należało, że Organ dopuścił się bezczynności w swoim działaniu, jednak nie można mówić w tym przypadku o rażącym zaniedbaniu ze strony organu, bo organ nie wykazał się lekceważeniem Skarżącego, ani też nie działał w opóźnieniu w sposób celowy. W celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W odniesieniu do rozpatrywanej sprawy Sąd uwzględnił, iż opóźnienie w rozpoznaniu wniosku wynikało z wątpliwości dotyczących sposobu zakończenia postępowania. Nie można bowiem pominąć faktu, że sądy administracyjne wskazywały na brak potrzeby wydawania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sytuacji stwierdzenia nieważności decyzji. Organ niezwłocznie po otrzymaniu postanowienia uwzględniającego zażalenie na bezczynność i wskazującego sposób zakończenia sprawy, wydał rozstrzygnięcie zgodne ze stanowiskiem organu II instancji. Z powyższych przyczyn Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanej sprawie bezczynność organu była dotknięta rażącym naruszeniem prawa o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W konsekwencji nie zaistniały też podstawy do wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a.