VIII SA/Wa 1096/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant Starszy referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z [...] września 2016 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium") decyzją z dnia [...] października 2016 r., znak [...], po rozpatrzeniu odwołania B. R. (dalej: "skarżąca") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K.(dalej: "organ I instancji", "Wójt") z dnia [...] września 2016 r., znak: [...] odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego na dzieci M. R. na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. i P. R. na okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 września 2017 r. oraz przyznającą P. R. świadczenie wychowawcze na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i dokonanej ocenie prawnej. Skarżąca w dniu 14 kwietnia 2016 r. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz dzieci M. R. i P. R.. Z treści wniosku wynikało, iż skarżąca wnioskowała o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie i na kolejne dziecko w rodzinie w wieku poniżej 18 roku życia. Decyzją z dnia [...] września 2016 r. organ I instancji, na podstawie m.in. art. 1, 2, 4, 5, art. 8, art. 10, art. 13, art. 16, art. 18, art. 20, art. 21, art. 22, art. 27, art. 28, art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. 2016 r., poz. 195; dalej: "ustawa") orzekł o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dzieci: M. R. na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. (pkt 1 decyzji) oraz P. R. na okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 września 2017 r. (pkt 3 decyzji). Jednocześnie organ I instancji przyznał świadczenie wychowawcze na P. R. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. (pkt 2 decyzji). Uzasadniając odmowę przyznania świadczenia organ I instancji wskazał, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Tymczasem miesięczny dochód rodziny w 2014 r. wyniósł [...] zł, a miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę – [...] zł. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na błędnym przyjęciu, że w 2014 r. posiadała gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha przeliczeniowych przez 12 miesięcy, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że w 2014 r. osiągnęła dochód w wysokości [...] zł, podczas gdy we wrześniu 2014 r. umową dzierżawy oddała gospodarstwo rolne w dzierżawę, co powinno prowadzić do ustalenia, iż dochód liczony przez 9 miesięcy wyniósł [...] zł, co stanowi kwotę [...] zł miesięcznie. Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: "k.p.a."). Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i ustalenie, że miesięczny dochód rodziny w 2014 r. wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na 4 osoby daje kwotę [...] zł, co w konsekwencji prowadzi do przyznania świadczenia wychowawczego. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy w całości podtrzymał argumentację prezentowaną przez organ I instancji. Kolegium wyjaśniło, iż w myśl art. 2 pkt 1 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Z kolei art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U z 2016 r., poz. 1518 ze zm.) stanowi, że dochodem są - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, 30e i 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego. Kolegium wskazało, iż dochód skarżącej wynoszący w 2014 r. [...] zł należało pomniejszyć o kwotę [...] zł, na którą złożyły się: składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...] zł, podatek w kwocie [...] zł i składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...] zł. Po dokonaniu powyższych pomniejszeń dochód skarżącej wyniósł [...] zł, zaś miesięczny dochód [...] zł. Nadto K. R. w 2014 r. uzyskał dochód w wysokości [...] zł. Dochód ten po pomniejszeniu o składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu pobierania renty rolniczej okresowej z KRUS w kwocie [...] zł, wyniósł [...] zł, zaś miesięczny dochód wyniósł [...] zł. Powyższy dochód K. R. pochodził z renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. Kolegium wyjaśniło także, iż zarówno skarżąca jak i jej mąż w 2014 r. byli właścicielami gospodarstw rolnych, położonych w miejscowości G. [...] gm. P. i K.. K. R. posiadał w 2014 r. grunty rolne o powierzchni [...] ha fizycznych, co stanowi [...] ha przeliczeniowych. Natomiast skarżąca w 2014 r. posiadała grunty rolne o powierzchni [...] ha fizycznych, co stanowi [...] ha przeliczeniowych. Z akt sprawy wynika, że umową z dnia 29 września 2014 r. skarżąca wydzierżawiła na 10 lat część gruntów rolnych tj. [...] ha fizycznych z ogólnej powierzchni gruntów rolnych będących jej własnością, położonych w K., K. B. (umowa ta zarejestrowana została w ewidencji gruntów i budynków w Starostwie Powiatowym w R.). Natomiast z umowy zawartej w dniu 24 września 2014 r. przez K. R.wynika, że wydzierżawił on H. W. na okres 10 lat gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha fizycznych, położone w D. [...] gm. P.. Kolegium przytoczyło treść art. 7 ust. 5 i ust. 6 ustawy wywodząc, iż ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. Następnie wskazało na brzmienie art. 28 ust. 4 pkt 1 lit. a-d ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2016 r., poz. 277 ze zm.). Podniosło, iż jak ustalił organ I instancji umowa dzierżawy zawarta w dniu 29 września 2014 r. nie spełnia wymogów określonych w powołanym wyżej art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, bowiem gospodarstwo to wydzierżawione zostało przez skarżącą, która nie jest ani emerytem ani rencistą. Umowa ta została zawarta, jak wynika z odwołania, w celu otrzymania części renty uzupełniającej przez męża skarżącej, który ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym. Umowa dzierżawy, na jaką powołuje się skarżąca nie jest więc umową skutkującą zaprzestanie prowadzenia przez nią działalności rolniczej. Wydzierżawienie gospodarstwa nie mieści się także w katalogu dochodów utraconych, określonych w art. 2 pkt 19 ustawy. Tym samym, w ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo doliczył do dochodu rodziny uzyskanego w 2014 r. dochód z oddanego przez skarżącą w dzierżawę gospodarstwa rolnego. Kolegium wskazało, iż do dochodu rodziny osiągniętego w 2014 r. podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, wynoszącego łącznie [...] zł netto ([...] zł + [...] zł) należało doliczyć dochód osiągnięty z gospodarstwa rolnego, należącego do skarżącej w wysokości [...] zł ([...] ha x [...] zł x 12 miesięcy) oraz dochód z gospodarstwa rolnego jej męża za 9 miesięcy 2014 r. w wysokości [...] zł ([...] ha x [...] zł x 9 miesięcy). Łącznie dochód rodziny w 2014 r. wyniósł [...] zł ([...] zł + [...] zł + [...] zł). Miesięczny dochód rodziny wyniósł zatem [...] zł, co w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł ([...] zł: 12 miesięcy: 4 osoby). Kolegium uznało, iż dochód powyższy przekracza kryterium dochodowe określone w ustawie i z tego względu świadczenie wychowawcze na M. R. nie może być przyznane. Skarżąca nie może również otrzymać świadczenia wychowawczego na syna P. R. na okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 września 2017 r., bowiem w dniu [...] grudnia 2016 r. M. R. ukończyła 18 lat i z tym dniem syn P. automatycznie stał się pierwszym dzieckiem w rozumieniu ustawy. Świadczenie wychowawcze na syna P. R. przysługuje zatem wyłącznie na okres od dnia 1 kwietnia 2014 r. do 31 grudnia 2016 r. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła nie uwzględnienie faktu przekazania w dzierżawę we wrześniu 2014 r. części jej gospodarstwa rolnego na okres 10-ciu lat zgłoszonej do Wydziału Gruntów i Ewidencji Budynków w Starostwie w R., co spowodowało obniżenie dochodu za IV kwartał 2014 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wskazał, iż zawarta przez skarżącą umowa dzierżawy nie spełnia wymogów określonych w art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, gdyż skarżąca nie jest ani emerytem ani rencistą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a, który jednak na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania. Analizując niniejszą sprawę pod tym kątem. Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja SKO w [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania wnioskowanych świadczeń wychowawczych na dzieci M. R. i P. R.. Organy wskazują, że powodem wydanych rozstrzygnięć jest ustalenie dochodu w rodzinie skarżącej w kwocie [...] zł, co stanowi przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do świadczenia wychowawczego wynoszącego 800,00 zł. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy powołanej wcześniej ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwszy okres, tj. od dnia wejścia w życie ustawy (1 kwietnia 2016 r.) do dnia 30 września 2017 r., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do tegoż świadczenia, jest rok 2014 (art. 48 ustawy). Dochód ustalany jest z uwzględnieniem instytucji uzyskania i utraty dochodu (art. 7 ustawy). Rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwszy okres (od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 30 września 2017 roku) jest rok 2014. W stanie faktycznym sprawy, na dochód rodziny skarżącej w 2014 r., składał się dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych wynoszący łącznie [...] zł netto (składający się z kwoty [...] zł w tytułu zatrudnienia skarżącej, kwoty [...] zł z renty rolniczej męża K. R.). Do powyższego dochodu organy doliczyły dochody osiągnięte z gospodarstwa rolnego należącego do skarżącej w kwocie [...] zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego męża w kwocie [...] zł. Łącznie dochód rodziny w 2014 r. wyniósł według organów [...] zł, zatem miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł, przekraczając kryterium ustawowe uprawniające do świadczeń. Spór w niniejszej sprawie dotyczył zaliczenia do dochodu rodziny, dochodu z gospodarstwa rolnego, którego skarżąca pozostaje właścicielką, a z którego część [...] ha fizycznych zostało przezeń oddane w dzierżawę na okres 10 lat zawartej na podstawie przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w celu uzyskania części uzupełniającej renty rolniczej dla męża K. R.. Należy uznać zasadność powyższego zarzutu, w kontekście istniejącego w sprawie stanu faktycznego. Dla prawidłowego zweryfikowania dochodów uzyskanych przez skarżąca i jej męża z dzierżawy gospodarstwa rolnego należy odwołać się do przepisu art. 7 ust. 5-6 ustawy. Przepis art. 7 ust. 5 ustawy określa bowiem sposób ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego. Dochód ten jest ustalany z uwzględnieniem wszystkich gruntów, stanowiących postawę wymiaru podatku rolnego, w tym także gruntów oddanych w dzierżawę, z wyjątkiem gruntów oddanych w dzierżawę na podstawie umowy, zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników (art. 7 ust. 6 pkt 1 ustawy). Umowa dzierżawy, stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jest zaś zawierana wyłącznie pomiędzy podmiotami wymienionymi w tych przepisach, w świetle których wydzierżawiającym zawsze pozostaje emeryt lub rencista (art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników). Nie znajduje uzasadnienia prawnego przekonanie, że wydzierżawiającym może być każdy, kto ma gospodarstwo rolne. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1922/10 i z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1425/09 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Białymstoku z dnia 22 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Bk 744/15 oraz w Łodzi z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 201/11 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) W aktach administracyjnych sprawy znajdują się umowy dzierżawy z dnia 24 września 2014 r. dotyczące dzierżawy części gospodarstwa rolnego skarżącej o powierzchni [...] ha, oraz dzierżawy gospodarstwa rolnego męża K. R. o powierzchni [...] ha. Z zapisów tych umów wynika, że wydzierżawiający zawierają ww. umowy w celu zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej w myśl ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Na tekstach tych umów zawarte są adnotacje, że zostały one zarejestrowane w operacie ewidencji gruntów i budynków oraz właściwym Urzędzie Gminy stosownie do wymogów ww. ustawy. W aktach administracyjnych znajdują się także stosowne nakazy płatnicze, z których wynika, że czynsz dzierżawy jest opłacany przez dzierżawców nieruchomości. Tego rodzaju zapisy wskazują, że zarówno skarżąca w odniesieniu do wydzierżawionej części gospodarstwa rolnego, jak i jej mąż w odniesieniu do swego gospodarstwa rolnego, zaprzestali prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu art. 28 ust. 4 ww. ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Powyższe pozwala uznać, że zarówno dzierżawa części gospodarstwa rolnego skarżącej, jak dzierżawa gospodarstwa rolnego jej męża spełnia warunki określone w art. 7 ust. 6 ustawy do wyłączenia z dochodu pochodzącego z gospodarstwa rolnego zarówno skarżącej (w odniesieniu do wydzierżawionej części [...] ha), jak i dochodu z gospodarstwa jej męża, z uwagi na okoliczność, że dzierżawy zostały zawarte stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. W tej sytuacji należy stwierdzić, że organy dokonały błędnych ustaleń faktycznych w odniesieniu do ustalenia dochodu rodziny skarżącej uprawniającego do otrzymania świadczenia wychowawczego na małoletnie dzieci. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy zobowiązane będą do ponownego wyliczenia dochodu rodziny skarżącej z uwzględnieniem ww. wskazań w zakresie zakwalifikowania dochodów pochodzących z gospodarstwa rolnego i po jego poprawnym ustaleniu, podjęcia właściwej decyzji merytorycznej w zakresie wniosku skarżącej o przyznanie świadczeń wychowawczych na małoletnie dzieci. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.