VIII SA/Wa 1106/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski Sędzia WSA Artur Kot (sprawozdawca) Protokolant Specjalista Ilona Obara po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2015 r. sprawy ze skargi E. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. 1.1. Postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r., po rozpatrzeniu wniosku E. J. – O. (dalej: "skarżąca"), Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IS" lub "organ odwoławczy") odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (dalej: "Naczelnik US" lub "organ I instancji") z [...] maja 2014 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor IS wskazał między innymi przepisy art. 162 § 1 – 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012, poz. 749 ze zm.; dalej: "Op"). 1.2. Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor IS wskazał, że Naczelnik US decyzją z [...] maja 2014 r. określił skarżącej zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za 6 miesięcy 2012 r. (VII – XII) i kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za inne 12 miesięcy, czyli za 6 miesięcy 2011 r. (VII – XII), a także za 6 miesięcy 2012 r. (I – VI). Decyzja organu I instancji została doręczona skarżącej w trybie tzw. doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 150 Op, z dniem [...] czerwca 2014 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął więc [...] czerwca 2014 r. Na wniosek skarżącej, [...] czerwca 2014 r. w siedzibie organu otrzymała ona duplikat przedmiotowej decyzji. Pismem z [...] lipca 2014 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania, zaś [...] lipca 2014 r. wniosła odwołanie. Skarżąca uznała, że decyzja organu I instancji została jej doręczona [...] czerwca 2014 r. (w siedzibie organu). Wcześniej nie posiadała wiedzy o jej wydaniu. Decyzji nie otrzymała także inną drogą. W ocenie skarżącej, z powodu wystąpienia przyczyn od niej niezależnych (choroba, wypadek w marcu 2014 r. oraz jego późniejsze skutki) nie ponosi winy w niedochowaniu terminu do dokonania tej czynności. Powołała się na problemy zdrowotne (przebyta operacja i zabiegi rehabilitacyjne), które spowodowały niemożność odbioru przesyłki listowej zawierającej decyzję w stosownym czasie. Skarżąca uznała, że nie dokonała czynności z powodu wystąpienia zdarzeń losowych, których nie mogła wcześniej przewidzieć. Do wniosku załączyła kopię dokumentacji medycznej oraz kopię zaświadczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] lipca 2010 r. Uzupełniając swój wniosek skarżąca wskazała na uchybienia przy doręczaniu jej przesyłek z urzędu skarbowego w okresie od lipca 2011 r. do chwili obecnej z powodu błędnie wskazywanych adresów, tj. [...], ul. [...] Gmina P. (prawidłowy adres, według zgłoszenia podatnika do US) oraz [...] Gmina P. (adres zameldowania). 1.3. Postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r. Dyrektor IS odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, gdyż skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy nie dopatrzył się przy tym nieprawidłowości związanych z doręczeniem skarżącej przesyłki pocztowej zawierającej decyzję wymiarową Naczelnika US, gdyż organ ten prawidłowo kierował korespondencję na adres wskazany przez skarżącą w jej wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej: "CEIDG"). Skarżąca wskazała w tym wniosku [...], [...] P. (taki też adres podała w piśmie zawierającym skargę – dopisek Sądu) jako adres zamieszkania, głównego miejsca wykonywania działalności gospodarczej oraz jako adres do doręczeń. Przedmiotowa decyzja Naczelnika US została zatem skarżącej skutecznie doręczona w trybie zastępczym, o którym mowa w art. 150 Op, w dniu [...] czerwca 2014 r. W toku postępowania podatkowego skarżąca nie wskazała innego adresu do doręczeń. Zdaniem Dyrektora IS, nie wystąpiły przesłanki do przywrócenia skarżącej uchybionego terminu do wniesienia odwołania, o których mowa w art. 162 § 1 – 2 Op. Skarżąca nie dołożyła bowiem należytych starań w celu przezwyciężenia wskazanych we wniosku przeszkód. Nie wykazała nadto, że czynności nie mogła dokonać osobiście bądź też z pomocą innej osoby. Powołane we wniosku okoliczności (choroba) zdaniem organu odwoławczego nie stanowią przy tym podstaw do wniosku, że stan zdrowia skarżącej uniemożliwiał jej podjęcie podstawowych działań w celu odpowiedniego zabezpieczenia swoich interesów, czyli odebrania w przedmiotowym okresie kierowanej do niej korespondencji. Tym bardziej, że choroba, na którą powołuje się skarżąca i okoliczności związane z tą chorobą wystąpiły kilka miesięcy przed doręczeniem przesyłki zawierającej decyzję. Z akt sprawy wynika również, że skarżąca w przedmiotowym okresie (np. [...] marca 2014 r., [...] kwietnia 2014 r. oraz [...] czerwca 2014 r., tj. w dniu powtórnego awizowania przesyłki w niniejszej sprawie) dokonała skutecznego odbioru innej kierowanej do niej korespondencji na adres [...]. Dlatego nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. 2.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która pismem z [...] września 2014 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd") skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie organu odwoławczego. Wystąpiła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przywrócenie uchybionego terminu. Uzasadniając skargę jej autor (radca prawny) powtórzył, że skarżąca z powodu okoliczności zdrowotnych nie mogła "świadomie i terminowo reagować na pocztę". Próbowała zarządzać swoją firmą, jednakże w lipcu i w czerwcu 2014 r. jej stan zdrowia uległ pogorszeniu w związku z nasileniem się schorzeń alergicznych. Skarżąca ma wątpliwości, czy dotarły do niej pisma lub awiza mające znaczenie w sprawie. W ocenie autora skargi, wniosek skarżącej zasługuje zatem na uwzględnienie. W przeciwnym wypadku zostanie ona pozbawiona prawa do kontroli wadliwej decyzji Naczelnika US. Do skargi zostało załączone między innymi zaświadczenie lekarskie z [...] września 2014 r. na okoliczność choroby skarżącej (alergia kontaktowa) w okresie od [...] maja do [...] lipca 2014 r. 2.2. Odpowiadając na skargę, Dyrektor IS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Za chybione uznał zarzuty skargi. Podzielił przy tym poglądy prawne zaprezentowane w wyroku NSA z 14 marca 2013 r. (I FSK 604/12), w świetle których choroba nie stanowi samoistnej okoliczności wystarczającej do uznania, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i nie wyklucza możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 3.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania w sprawie, czy organy administracji nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "u.p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3.2. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zasadności stanowiska Dyrektora IS, który stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Powołane przez skarżącą okoliczności dotyczące stanu jej zdrowia, nie świadczą zdaniem organu od tym, że skarżąca nie mogła samodzielnie bądź też z pomocą innej osoby dochować terminu przewidzianego dla złożenia odwołania. W aktach sprawy znajdują się bowiem dowody, z których wynika, że uchybienie terminu było efektem nienależytej staranności (niedbalstwa) skarżącej. Dyrektor IS odmówił zatem skarżącej przywrócenia terminu do złożenia odwołania, na podstawie przepisów art. 162 § 1 – 2 Op. Bezsporne jest, że wniosek został złożony w przewidzianym terminie. Skarżąca wniosła także odwołanie. 4. Ramy prawne. W świetle przepisów art. 162 Op, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Przepisy § 1-3 stosuje się do terminów procesowych (§ 4). Uprawdopodobnienie jest przy tym środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, który nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (W. Siedlecki, Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, s. 247). Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet za pomocą największego w danych warunkach wysiłku. Choćby niewielkie niedbalstwo wnioskodawcy uniemożliwia przyjęcie, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się nagłą chorobę, która uniemożliwiła wyręczenie się inną osobą (zob. wyrok NSA z 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99, niepubl.; przywołany przez B. Gruszczyńskiego [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz, S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; LexisNexis 2007, s. 580). 5. Zdaniem Sądu, Dyrektor IS trafnie przyjął, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż bez swojej winy uchybiła terminowi przewidzianemu dla wniesienia odwołania. Okoliczności dotyczące wskazywanego przez skarżąca stanu jej zdrowia nie stanowiły bowiem przeszkody do odbioru innej korespondencji kierowanej do niej przez Naczelnika US pod adres wskazany przez skarżącą we wniosku o wpis do CEIDG. Skarżąca posiadała wiedzę o tym, że w niniejszej sprawie toczy się postępowanie podatkowe. Nie wykazała, że okoliczności związane z jej stanem zdrowia należy uznać za nagłe oraz uniemożliwiające skarżącej odbiór poza inną korespondencją także przesyłki listowej zawierającej decyzję wymiarową Naczelnika US, od której wniosła odwołanie, będące przedmiotem wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła, że z przyczyn od niej niezależnych pozbawiona została możliwości wniesienia odwołania w przewidzianym dla tej czynności terminie. Skoro skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej Naczelnika US, nie wycofała tego wniosku oraz nie przedstawiła dowodów świadczących o tym, że zawiadomiła organ I instancji o innym adresie do doręczeń od tego, pod który decyzja została skierowana, to znaczy, że przedmiotem sporu pozostaje tylko kwestia dokonanej przez Dyrektora IS oceny tego, czy skarżąca uprawdopodobniła wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 162 § 1 Op, pozwalającej na przywrócenie uchybionego terminu. W innym przypadku, czyli gdyby decyzja wymiarowa nie weszła do obrotu prawnego, to wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należałoby uznać za bezprzedmiotowy. Kwestia prawidłowości doręczenia decyzji wymiarowej Naczelnika US z [...] maja 2014 r. nie jest przedmiotem sporu w postępowaniu sądowym (nie była podnoszona w skardze). Sąd mógł zatem dokonywać kontroli legalności przez pryzmat art. 162 § 1 Op postanowienia Dyrektora IS odmawiającego skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Tym bardziej, że skarżąca w postępowaniu zainicjowanym jej skargą do Sądu wskazała ten sam adres ([...]), który we wniosku o wpis do CEIDG wskazywała jako adres zamieszkania, głównego miejsca wykonywania działalności gospodarczej, a także jako adres do doręczeń. 6. Zarzuty skargi Sąd uznał za chybione, gdyż skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Dodać warto, że argumentacja związana z zarzutami skargi jest wewnętrznie sprzeczna, a przez to nie zasługuje na wiarę. W aktach sprawy znajdują się bowiem dowody, z których wynika, że skarżąca [...] marca, [...] kwietnia oraz [...] czerwca 2014 r. odbierała inną korespondencję kierowaną do niej przez Naczelnika US pod kwestionowany przez skarżącą adres. Czyli stan zdrowia nie stanowił dla skarżącej przeszkody do działania w swoim interesie. Dlatego Sąd uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż wystąpiły przesłanki do przywrócenia skarżącej uchybionego terminu, o których mowa w art. 162 § 1 – 2 Op. Nie zasługuje w szczególności na wiarę jej argumentacja sprowadzająca się do tego, że z powodu złego stanu zdrowia nie mogła odebrać kierowanej do niej przesyłki listowej zawierającej decyzję wymiarową Naczelnika US, skoro w tym samym czasie odbierała inną kierową do niej korespondencję. Na marginesie zauważyć należy, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż nie mogła wyręczyć się inną osobą w celu dochowania terminu do wniesienia odwołania, a wiedziała, że w sprawie toczy się postępowanie wymiarowe. Dodać należy, że Sąd podziela te poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, z których wynika, że choroba nie stanowi samoistnej okoliczności wystarczającej do uznania, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i nie wyklucza możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę (zob. wskazany przez Dyrektora IS wyrok NSA z 17 czerwca 2010 r., I FSK 356/09 i przywołane w tym wyroku orzeczenia; wyrok NSA z 26 czerwca 2014 r., II FSK 1779/12; wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.cbois.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA"). Zdaniem Sądu, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wniosek zainteresowanego wskazujący przyczynę uchybienia terminu nie zawsze daje zaś podstawę do przywrócenia terminu, bo może to nastąpić tylko wówczas, gdy zainteresowany uprawdopodobni, że podawana przez niego przyczyna była w danym czasie nie do przewidzenia i nie do przezwyciężenia przy użyciu maksymalnego wysiłku w danych warunkach. Sama choroba, nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim, nie jest przy tym wystarczająca dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku choroby trzeba wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu (zob. wyrok NSA z 24 września 2014 r., I FSK 1425/13, CBOSA). Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, czyli oddalił skargę.