VIII SA/Wa 1275/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy z wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie unieważnienia prawa do znaku z rejestracji wzoru przemysłowego postanawia : wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. (data nadania) [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. (skarżąca), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie unieważnienia prawa do znaku z rejestracji wzoru przemysłowego. Jednocześnie skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wstrzymania wykonania decyzji w całości. Biorąc pod uwagę, że skarga dotyczy decyzji unieważniającej prawo ochronne skarżącej, a także fakt, że do wydania prawomocnego rozstrzygnięcia przez Sąd może upłynąć dużo czasu, może dojść do nieodwracalnych skutków związanych z ww. unieważnieniem, których późniejsze wydanie wyroku uwzględniającego skargę nie będzie w stanie zniwelować. Brak wstrzymania wykonania decyzji uniemożliwia skarżącej wykonywanie praw wynikających z rejestracji spornego wzoru, w szczególności prawa do zakazywania posługiwania się opakowaniem wg wzoru przemysłowego. Skarżąca nie będzie mieć więc instrumentów ochrony jego praw, co może spowodować nieodwracalne szkody w przypadku uchylenia decyzji przez Sąd. Podała, że brak wstrzymania wykonania decyzji może skutkować wprowadzaniem na rynek cukierków w takich opakowaniach przez inne podmioty, co może permanentnie negatywnie wpłynąć zarówno na przyzwyczajenia konsumentów oraz renomę produktu skarżącej sprzedawanego w przedmiotowych opakowaniach. Ponadto decyzja organu w sprawie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego skutkuje tym, że prawo przestaje istnieć. Ochrona wzoru przemysłowego jest udzielana na kolejne pięcioletnie okresy ochronne i może maksymalnie trwać dwadzieścia pięć lat. Przed upływem każdego pięcioletniego okresu należy wnieść do organu opłatę urzędową wraz z wnioskiem o przedłużenie ochrony na kolejne pięć lat, w przeciwnym razie ochrona wygaśnie. Decyzja organu, w związku z którą prawo przestaje istnieć powoduje, że nie można wnieść opłaty urzędowej, ani wnioskować o wydłużenie ochrony na kolejny okres pięciu lat. W związku z tym ochrona bezpowrotnie wygaśnie po upływie obecnego pięcioletniego okresu ochrony. Nie można bowiem, ponownie zarejestrować takiego samego wzoru przemysłowego. Późniejsze uwzględnienie skargi przez Sąd nie wpływa zaś na wskazaną powyżej utratę prawa z rejestracji. Postanowieniem z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1275/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie podnosząc, iż pomimo wykazania niebezpieczeństwa wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II GZ 297/15 Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i przekazaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W uzasadnieniu NSA podkreślił, że Sąd I instancji nie odniósł się do okoliczności podniesionych przez skarżącą we wniosku co do zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Za nietrafioną NSA uznał ocenę WSA, że skarżąca nie wykazała, jakie szkody i trudne do odwrócenia dla niej skutki powstaną, gdy nie otrzyma wnioskowanej ochrony. Skarżąca wykazała, że gdy nie otrzyma ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, to zostanie pozbawiona narzędzi ochrony swego prawa, a inne konkurencyjne podmioty gospodarcze w sposób nieograniczony będą mieć możliwość wykorzystywania unieważnionego prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Powyższe podważy wypracowaną przez skarżącą pozycję na rynku oraz zniweczy nabytą przez unieważniony wzór przemysłowy rozpoznawalność na rynku. Ponownie rozpoznając sprawę WSA w Warszawie postanowieniem z 24 września 2015 r. wstrzymał wykonanie decyzji Urzędu Patentowego RP z [...] sierpnia 2014 r. Jako podstawę powyższego podał, że skarżąca uprawdopodobniła przesłanki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Brak wstrzymania wykonania decyzji unieważniającej prawo z rejestracji wzoru przemysłowego uniemożliwia skarżącej wykonywanie praw wynikających z rejestracji. Chodzi tu o prawo do zakazywania posługiwania się opakowaniem wg. wzoru przemysłowego. Skarżąca nie będzie miała instrumentów ochrony jej praw, co może spowodować nieodwracalne szkody. Brak wstrzymania wykonania decyzji może skutkować wprowadzaniem na rynek cukierków w takich opakowaniach przez inne podmioty, co może negatywnie wpłynąć zarówno na przyzwyczajenia konsumentów oraz renomę produktu skarżącej sprzedawanego w przedmiotowych opakowaniach. Ponadto decyzja organu w sprawie unieważnienia prawa do znaku z rejestracji wzoru przemysłowego skutkuje tym, że prawo przestaje istnieć i wobec niewstrzymania wykonania decyzji spółka nie będzie mieć możliwości ponownej rejestracji wzoru przemysłowego. Zdaniem WSA okoliczności przedstawione we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, przy uwzględnieniu jej specyfiki (tj. uniemożliwienie skarżącej wykonywania praw wynikających z rejestracji spornego wzoru oraz możliwość wykorzystywania spornego wzoru w sposób nieograniczony przez inne podmioty), mogą spowodować nieodwracalne szkody i trudne do odwrócenia skutki. Na powołane wyżej postanowienie z 24 września 2015 r. zażalenie złożyła [...] sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w J. (zwana dalej: uczestnik, spółka), wnioskując o uchylenie zażalonego postanowienia w całości. Uzasadniając zażalenie spółka podniosła kwestię wykonalności zaskarżonej decyzji w przedmiocie unieważnienia prawa do znaku z rejestracji wzoru przemysłowego. W wyniku rozpoznania ww. środka zaskarżenia, NSA postanowieniem z 13 stycznia 2016 r., sygn. akt II GZ 913/15 orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i przekazaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. NSA podał, iż w rozpoznawanej sprawie decyzja Urzędu Patentowego RP, której wykonanie wstrzymał Sąd I instancji - dotyczyła unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. W doktrynie przyjmuje się, że unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego przez Urząd Patentowy RP polega na całkowitym uznaniu tej ochrony za niebyłą z powodu niespełnienia wymagań potrzebnych do uzyskania ochrony (zob. Prawo własności przemysłowej, System Prawa Prywatnego tom 14B, red. R. Skubisz C.H. Beck, 2012). Skutki unieważnienia cofają się wstecz do chwili podjęcia decyzji o udzieleniu prawa wyłącznego (ex tunc). Decyzja o unieważnieniu prawa wyłącznego wywiera skutki ex tunc, a więc uważa się, że w przypadku wzoru przemysłowego prawo z rejestracji w ogóle nie zostało udzielone. Zatem unieważnienie prowadzi do uznania prawa za niebyłe od samego początku, a w konsekwencji przyjmuje się, że to prawo nigdy nie powstało (J. Sieńczyło-Chlabicz, Unieważnienie i wygaśnięcie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, Warszawa 2013, s. 258-259). Skutki unieważnienia prawa cofają się do chwili podjęcia decyzji o udzieleniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Zatem czynności prawne dokonane przez uprawnionego do wzoru, są również nieważne, gdyż odpadła ich podstawa prawna, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Wobec tego należałoby się zastanowić, czy wstrzymanie wykonania decyzji w przedmiocie unieważnienia prawa wyłącznego w takich okolicznościach w istocie nie doprowadzi do zniweczenia celu, w jakim decyzja ta została wydana. Rozważając tak postawiony problem nie można tracić z pola widzenia charakteru zaskarżonej decyzji polegającej przecież na całkowitym uznaniu ochrony za niebyłą ze skutkiem ex tunc i erga omnes. Skarżąca - pomimo pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji unieważniającej prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, skutkującej uznaniem udzielonego prawa z rejestracji za niebyłe - w dalszym ciągu będzie korzystała z ochrony wynikającej z tego prawa. Ponadto, istotną kwestią, którą należałoby rozważyć, czego nie uczyniły rozpoznające sprawę sądy administracyjne, czy zaskarżona decyzja w przedmiocie unieważnienia prawa nadaje się do wykonania, bowiem przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania (por. postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 588/08). Zatem, dany akt lub czynność organu muszą posiadać cechę wykonalności, która jest warunkiem niezbędnym do zastosowania instytucji z art. 61 § 3 p.p.s.a. Wydaje się, że przyznanie przymiotu wykonalności decyzji unieważniającej prawo wyłączne jest wątpliwe. Charakter prawny takiej decyzji jest bowiem zbliżony konstrukcyjnie do aktów, które wykonalnymi nie są. NSA zalecił, by Sąd I instancji ponownie rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji UPRP, wziął pod uwagę wyżej poczynione wywody i rozważył, czy takie rozstrzygnięcie organu może podlegać wstrzymaniu w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z tych przyczyn formalnych jak też w związku z własną oceną prawną sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela i przyjmuje za własną przytoczoną wyżej wykładnię prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia 31.08.2015 sierpnia 2014 r. orzekająca o unieważnieniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "[...]" nr [...]. Sąd I instancji po rozważeniu wskazanych przez NSA okoliczności stwierdza, iż stanowiąca przedmiot zaskarżenia decyzja jest wykonalna. Jak wskazał NSA nie każdy akt lub czynność może podlegać wstrzymaniu wykonania. Wniosek o wstrzymanie wykonalności może bowiem dotyczyć jedynie takich aktów lub czynności, które nadają się do wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub przymusowy zaistnienia takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 186, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 882/05, niepubl.). Wykonalność dotyczy zatem aktów zobowiązujących, które ustalają dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (T. Woś [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 295 i n.). Cechy tej nie mają z kolei akty odmowne, jak również te z konstytutywnych aktów uprawniających, które nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów dla spowodowania określonego w nim stanu faktycznego lub prawnego (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 186 i n.). W doktrynie przyjmuje się, że unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego przez Urząd Patentowy RP polega na całkowitym uznaniu tej ochrony za niebyłą z powodu niespełnienia wymagań potrzebnych do uzyskania ochrony (zob. Prawo własności przemysłowej, System Prawa Prywatnego tom 14B, red. R. Skubisz C.H. Beck, 2012). Skutki unieważnienia cofają się wstecz do chwili podjęcia decyzji o udzieleniu prawa wyłącznego (ex tunc). Decyzja o unieważnieniu prawa wyłącznego wywiera skutki ex tunc, a więc uważa się, że w przypadku wzoru przemysłowego prawo z rejestracji w ogóle nie zostało udzielone. Zatem unieważnienie prowadzi do uznania prawa za niebyłe od samego początku, a w konsekwencji przyjmuje się, że to prawo nigdy nie powstało (J. Sieńczyło-Chlabicz, Unieważnienie i wygaśnięcie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, Warszawa 2013, s. 258-259). Z powyższego wynika, że decyzję o unieważnieniu prawa należy uznać za konstytutywną, wywołuje bowiem skutki od dnia udzielenia tego prawa (ex tunc), a unieważnienie prowadzi do uznania prawa za niebyłe od samego początku, przyjmuje się zatem, że prawo nie istniało (J. Sieńczyło-Chlabicz, Unieważnienie i wygaśnięcie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, Warszawa 2013, s. 258). Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z regulacji powyższej wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zamknięty. Przesłanką wstrzymania wykonania decyzji jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody o której można mówić, jeżeli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Natomiast spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków musi być rozważone z uwzględnieniem specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie – w tym przypadku decyzji. Przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Zaznacza się przy tym, że skutki te mają w ocenie wniosku znaczenie niejako potencjalne. Sąd administracyjny dokonując tych czynności, przy uwzględnieniu, że przesłanki zawarte w art. 61 § 3 p.p.s.a. zostały sformułowane w sposób nieostry, ma obowiązek kierować się interesem zarówno wnioskodawcy jak i pozostałych uczestników postępowania mając na uwadze m.in. wytyczne przedstawione w Rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy z dnia 13 września 1989/89/8 (por. Z. Kmieciak: "ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym" str. 18 i nast., post. NSA z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt I FZ 574/12, zbiór lex nr 1273757, post. NSA z dnia 10 lutego 2006 r., sygn. akt II OZ 102/06 z glosą M. Szubiakowskiego, OSP 2006/10/119). Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa z kolei na stronie skarżącej. Wnioskodawca ma obowiązek uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Podkreślenia zatem wymaga, że przesłanki zawarte w art. 61 § 3 p.p.s.a. zostały sformułowane w sposób nieostry. To zaś wiąże się z koniecznością konkretyzacji tego rodzaju zwrotów. Przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. odmowa tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. W art. 61 § 3 p.p.s.a. jest mowa nie o jakiejkolwiek szkodzie (materialnej lub niematerialnej) lecz o znacznej szkodzie. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków, a często w ogóle bywa niemożliwy. Wprawdzie zaskarżona decyzja nie obliguje skarżącej do jakiegokolwiek działania i nie nakłada również uprawnień, czy też zakazu określonego zachowania, jednak skutkiem wydania tej decyzji jest pozbawienie skarżącej ochrony z wzoru przemysłowego. Zaskarżona decyzja ostateczna jest zatem w ocenie Sądu jest wykonalna. Wydana decyzja, która ma charakter konstytutywny powoduje, iż skarżąca jako przedsiębiorca, który na podstawie decyzji z [...] grudnia 2003 r. nr [...] korzystał z ochrony wzoru przemysłowego pt. "[...]", został tej ochrony pozbawiony, od samego początku i wobec wszystkich. Pozbawiono więc skarżącą prawa do jej funkcjonowania w zakresie wprowadzania na rynek ww. wzoru przemysłowego. Za wykonalnym charakterem ww. decyzji przemawia także fakt, iż kontrahenci skarżącej mogą kierować doń wezwania do zaprzestania wprowadzania na rynek spornego wzoru przemysłowego. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie skarżąca wskazała, że brak wstrzymania wykonania decyzji – unieważniającej prawo z rejestracji wzoru przemysłowego - uniemożliwia jej wykonywanie praw wynikających z rejestracji spornego wzoru, w szczególności prawa do zakazywania posługiwania się opakowaniem według wzoru przemysłowego. Skarżąca nie będzie mieć więc instrumentów ochrony jego praw, co może spowodować nieodwracalne szkody. Brak wstrzymania wykonania decyzji może skutkować wprowadzaniem na rynek cukierków w takich opakowaniach przez inne podmioty, co może permanentnie negatywnie wpłynąć zarówno na przyzwyczajenia konsumentów oraz renomę produktu skarżącej sprzedawanego w przedmiotowych opakowaniach. Również wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować nieograniczoną możliwość wykorzystywania unieważnionego wzoru przez osoby trzecie ( np. podmioty konkurujące ), co z kolei może podważyć wypracowaną przez spółkę pozycję na rynku. Ponadto decyzja organu w sprawie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego skutkuje tym, że prawo przestaje istnieć i wobec niewstrzymania wykonania decyzji spółka nie będzie mieć możliwości ponownej rejestracji wzoru przemysłowego. W ocenie Sądu przedstawione we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności - uniemożliwienie skarżącej wykonywania praw wynikających z rejestracji spornego wzoru oraz możliwość wykorzystywania spornego wzoru w sposób nieograniczony przez inne podmioty, może spowodować nieodwracalne szkody i trudne do odwrócenia skutki. Zdaniem Sądu skarżąca uprawdopodobniła, że spełnione zostały ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W konkluzji dodać należy, że operowanie przez prawodawcę na gruncie stanowionych przez niego przepisów prawa szeroko rozumianymi zwrotami niedookreślonymi nie pozostaje bez wpływu na przebieg procesu interpretacji przepisu prawa, na jego rezultat, a w konsekwencji również na możliwość, a nawet konieczność oceny prawidłowości realizacji "powinności" aktualizujących się w relacji do pojęć niedookreślonych. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.