VIII SA/Wa 177/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku Ł. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Ł. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Prawomocnym postanowieniem z dnia 20 maja 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 23 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Ł. F.. W dniu 28 lutego 2018 r. wpłynął do Sądu kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący ponownie podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymuje się z dochodu z tytułu umowy o pracę – [...] zł. Oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego oraz, że lokal, który zamieszkuje jest zajęty przez komornika, zaś dwie nieruchomości gruntowe są obciążone hipoteką. Stałe zobowiązania z tytułu czynszu i opłat za media wynoszą ok. [...] zł. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym (o takie wnioskuje skarżący) obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możliwość obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 06 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 468/11, postanowienie NSA z dnia 06 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 466/11, postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2011 r. sygn. akt II OZ 504/11, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący Ł. F. w niniejszej sprawie już występował z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W kwestii zwolnienia od kosztów sądowych wypowiadał się referendarz sądowy w postanowieniu z dnia 20 maja 2017 r. i Sąd w postanowieniu z dnia 21 czerwca 2017 r. Z uzasadnienia obu postanowień wynika, że skarżący, mimo wezwania, nie wykazał w wiarygodny sposób wystąpienia po jego stronie przesłanek warunkujących przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Za istotną okoliczność uznano w obu postanowieniach to, że skarżący jest zatrudniony na ½ etatu z wynagrodzeniem na granicy fizycznego przetrwania, przy czym nie wykazał on, aby w wieku [...] lat z przyczyn od siebie niezależnych (np. choroba) nie był w stanie wykorzystywać własnych możliwości zarobkowych., zważywszy, że dotychczas prowadził działalność gospodarczą dużych rozmiarów (okoliczność znana z urzędu – akta spraw VIII SA/Wa 581/15, VIII SA/Wa 876/16, VIII SA/Wa 877/15). Z uwagi na fakt, że jest to kolejny wniosek skarżącego w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, wskazać należy, że zgodnie z art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do tej kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. W orzecznictwie wskazuje się, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie obliguje rozpoznającego ten wniosek do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Rolą rozpoznającego po raz kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy jest bowiem zbadanie, czy strona powołuje się na nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 957/14, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpoznając wniosek skarżącego z dnia 28 lutego 2018 r. o zwolnienie od kosztów sądowych, referendarz nie stwierdził powoływania się przez skarżącego na nowe okoliczności dotyczące jego sytuacji rodzinnej i materialnej. Z informacji przedstawionych przez skarżącego nie wynika, by sytuacja ta zmieniła się w porównaniu do sytuacji udokumentowanej wcześniejszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Biorąc po uwagę, że przy pierwotnie złożonym wniosku, skarżący nie przedstawił w wiarygodny sposób swojej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych, zaś przy drugim wniosku zawarł tożsame informacje, nie wskazując przy tym na żadne nowe okoliczności to stwierdzić należy, że w dalszym ciągu nie zostały spełnione przesłanki, które umożliwiają udzielenie skarżącemu wnioskowanej przez niego pomocy z budżetu państwa. Ze złożonych wyjaśnień wynika niezmiennie, że skarżący posiada stały dochód ([...] zł), nie ma nikogo na utrzymaniu, nie posiada rachunku bankowego, nie wskazuje również, by miał problemy z regulowaniem bieżących zobowiązań. W tej sytuacji uznać należy, że skarżący nie wykazał, by poniesienie wydatku w wysokości [...] zł (wpis od skargi kasacyjnej) stanowił dla niego barierę nie do pokonania. Skoro wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa i możliwości płatnicze uległy istotnemu pogorszeniu w porównaniu do stanu podlegającego ocenie przy rozpoznaniu pierwotnego wniosku, to aktualna pozostaje ocena sytuacji faktycznej skarżącego wyrażona w prawomocnym postanowieniu. Skarżący nie podał i nie uprawdopodobnił żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby jej zmianę. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 165 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.