VIII SA/Wa 180/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/, Protokolant Referent stażysta Dorota Jaworska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego A. S. – kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją znak [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. Prezydent Miasta R. (dalej: "Prezydent", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej "ustawą o ewidencji ludności") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 200r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm., zwanej dalej "k.p.a."), orzekł o wymeldowaniu A. S. (dalej "skarżący") z pobytu stałego przy ul. J. [...] m [...] w R.. W uzasadnieniu decyzji Prezydent wskazał, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte w związku z wnioskiem z dnia [...] czerwca 2011 r., złożonym przez współwłaścicieli nieruchomości: M. C., J. C., P. C. (udział po [...] we współwłasności) oraz J. U. (udział w [...] we współwłasności) wskazując, iż skarżący opuścił lokal przy ul. J. [...] m [...] w R. rok temu i aktualnie zamieszkuje wraz z żoną B. S. w R. przy ul. C. [...] m [...]. J. U. w toku postępowania wyjaśniającego zeznała, że z udziału skarżącego w tej nieruchomości, wynoszącego [...], została wszczęta egzekucja komornicza w celu wyegzekwowania należności pieniężnej. Potwierdziła, iż skarżący od roku nie mieszka w tym mieszkaniu, w którym odłączono media, tj. prąd, gaz i wodę, a ona ponosi koszty podatku od spornej nieruchomości. Pod adresem zameldowania skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej, która została wykreślona z dniem [...] listopada 2009 r. Żąda wymeldowania brata z przedmiotowej posesji, ponieważ żaden ze współwłaścicieli nie ma do niej dostępu, mieszkanie i ogród są zaniedbane i niszczeją. Z kolei skarżący, przesłuchany w toku postępowania wyjaśniającego w charakterze strony podał, iż na przedmiotowej nieruchomości mieszka na stałe od 30 lat. W mieszkaniu posiada wszystkie swoje rzeczy, tj. meble, odzież, łóżko do spania, pościel. Pod adresem zameldowania prowadzi zarejestrowaną działalność gospodarczą pod nazwą [...] Spółka [...] "[...]" spółka z o.o. Wyjaśnił także, iż nie mieszka z żoną B. S. przy ul. B. C. [...] m [...] w R., tylko ją odwiedza. Skarżący wyjaśnił, że wyłącznie on posiada klucze od mieszkania, on opłaca podatek od nieruchomości, pracuje poza R., wyjeżdża z domu wczesnym ranem, a wraca późnym wieczorem. Komisariat Policji [...] w R. na podstawie wyjaśnień skarżącego ustalił, że pod spornym adresem zamieszkuje on od 30 lat i tam ma swoje rzeczy osobiste. Z kolei wedle relacji sąsiadów pod wskazanym adresem skarżący przebywa sporadycznie, a w okresie zimowym nie był w ogóle widywany. Komisariat Policji [...] w R. dokonał sprawdzenia pod adresem ul. J. [...] m [...], gdzie na podstawie rozmów z sąsiadami ustalono, że od kilku lat nikt tam nie zamieszkuje, mieszkanie jest opuszczone. Natomiast, pomimo wielokrotnych wizyt o różnych porach dnia, pod adresem przy ul. B. C. [...] m [...] u B. S. nikogo nie zastano. Rozpytani sąsiedzi podawali sprzeczne informacje na temat osób tam zamieszkujących, zaś B. S. telefonicznie oświadczyła organowi, że mąż u niej nie mieszka, tylko w R. przy ul. J.. Na skutek kontroli meldunkowej spornej nieruchomości, przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2011 r., stwierdzono, iż działka zabudowana jest budynkiem parterowym (wysoki parter), ogrodzona siatką, z bramą wjazdową i furtką wejściową. Ustalono również - na podstawie oświadczenia J. U., że skarżący nie mieszka w przedmiotowym lokalu, o czym dodatkowo świadczy brak zużycia wody przez brata od grudnia 2010 r. i zamarznięty nieużywany wodomierz. Wodociągi Miejskie w R. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r. potwierdziły, że w okresie od [...] listopada 2010 r. do [...] czerwca 2011 r. nie było w powyższym lokalu poboru wody z uwagi na zamknięcie przyłącza i zdemontowanie wodomierza. Najbliżsi sąsiedzi zeznali, że skarżący wywoził meble z tego lokalu, a pozostali wnioskodawcy potwierdzili, iż nie mieszka w spornym lokalu. Często przyjeżdżają pod posesję o różnych porach, lecz w budynku jest ciemno i nikogo nie ma. Sąsiad mieszkający naprzeciwko spornej nieruchomości stwierdził zaś, iż skarżącego widuje sporadycznie, a wieczorami nie świeci się światło w tym budynku. Także mieszkająca w pobliżu przedmiotowej nieruchomości sąsiadka stwierdziła, że skarżący w zimie wyprowadził się – widział, jak z mieszkania wywoził rzeczy. Potwierdziła, iż nie mieszka on w tym budynku. W toku dalszego wyjaśnienia sprawy organ I instancji ustalił, iż na adres ul. J. [...] m [...] w R. nie ma zawartej umowy na dostarczanie paliwa gazowego. Okoliczność dostawy energii elektrycznej nie została przez dostawcę potwierdzona z uwagi na ochronę danych osobowych. Organ potwierdził także okoliczność wykreślenia prowadzonej przez skarżącego pod tym adresem działalności gospodarczej. W konsekwencji organ I instancji jednoznacznie stwierdził, że skarżący bez wymeldowania się opuścił miejsce pobytu stałego tj. lokal nr [...] przy ul. J. [...] w R.. Spełnione zatem zostały ustawowe przesłanki do orzeczenia o wymeldowaniu, bowiem ustawa o ewidencji ludności ma na celu wyeliminowanie tzw. fikcji meldunkowej. W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie. Podał, iż zaskarżona decyzja została oparta na nieprawdziwych faktach, gdyż w dalszym ciągu mieszka pod spornym adresem, prowadzi nadal działalność gospodarczą zarejestrowaną sądownie, której Urząd Miejski w R. nie jest władny zlikwidować. Decyzją znak [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. Wojewoda [...] (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy"), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ustęp 2 ustawy o ewidencji ludności, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewoda wyjaśnił, że przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca pobytu stałego, trwającego powyżej 3 miesiące bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Taka sytuacja upoważnia organ prowadzący ewidencję do wydania decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce stałego pobytu. Na podstawie ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego sprawy Wojewoda uznał, iż spełnione zostały ustawowe przesłanki do wymeldowania skarżącego z pobytu stałego przy ul. J. [...] m [...] w R.. Organ odwoławczy wziął pod uwagę materiał dowodowy w postaci wyjaśnień J. U., iż brat od roku nie mieszka w przedmiotowym mieszkaniu, w którym na skutek odłączonych mediów brak jest podstawowych warunków do życia i funkcjonowania. Brak dostawy prądu do tego lokalu potwierdził sam skarżący, zaś brak dostępu do wody potwierdziły Wodociągi Miejskie. Za wiarygodne i przekonywujące uznano podjęte na podstawie rozmów z sąsiadami ustalenia Komisariatu [...] i [...] Policji, iż pod adresem: R., ul. J. [...] m [...] nikt nie zamieszkuje od kilku lat, mieszkanie jest opuszczone, skarżący przebywa tam sporadycznie, a w okresie zimowym nie był w ogóle widywany (k. [...]). Także przeprowadzona wizja lokalna potwierdziła, że skarżący nie zamieszkuje w spornym mieszkaniu. Wojewoda uznał, iż w sytuacji gdy skarżący nie wspomniał o jakichkolwiek kłopotach rodzinnych, przyjęcie za prawdziwe jego twierdzenia, że mieszka na stałe w domu, gdzie odcięte są media, a żonę tylko odwiedza, trudno uznać za wiarygodne. Tym bardziej, iż wedle oświadczenia jego żony, pozostają w bardzo dobrych stosunkach, mają jedynie ustanowioną aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 2006 r. rozdzielność majątkową. W ocenie organu odwoławczego fakt, iż skarżący widywany jest na spornej działce, co spowodowane jest prowadzeniem pod tym adresem działalności gospodarczej, nie oznacza jednocześnie, że tam zamieszkuje z zamiarem stałego pobytu. Są to dwie odrębne sytuacje. W tym stanie rzeczy domaganie się przez skarżącego utrzymania zameldowania w przedmiotowym lokalu jako miejsca stałego pobytu, byłoby utrzymywaniem rejestracji fikcyjnej odbiegającej od rzeczywistości, co pozostaje w sprzeczności z obowiązkiem meldunkowym określonym w art. 1 ust.2 ustawy o ewidencji ludności. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył skarżący podnosząc, iż wydana decyzja oparta została na fikcyjnych faktach przygotowanych przez wnioskodawców przedmiotowego postępowania. Organ błędnie ustalił, że nie zamieszkuje on w przedmiotowym mieszkaniu od paru lat i ma odłączone media. Podniósł, iż od 2002 r. jest odbiorcą gazu i płatnikiem należności z tego tytułu, media te nigdy nie były odłączone. Podniósł, że w dniu [...] stycznia 2012 r. podpisał z [...] Spółką Gazowniczą umowę o dalszą dostawę gazu, złożył dowody uiszczenia opłat za gaz z [...] października 2011 r. oraz [...] sierpnia 2011 r. Z kolei wodomierz uszkodzony został przez J. U., która również zalała mieszkanie w 2002 r. Do skargi dołączył dowody opłaty rachunków za wodę z [...] listopada 2009 r., [...] grudnia 2010 r., i [...] grudnia 2011 r. Jeśli chodzi o pobór energii elektrycznej, to skarżący ma ją czynną, bowiem mieszkanie jest przyłączone do własnej, prywatnej energii elektrycznej trójfazowej o mocy 12 kW, z której korzysta tylko wtedy, gdy jest w domu. Skarżący podniósł, że bezzasadna jest decyzja o wykreśleniu jego działalności gospodarczej, wydana na wniosek jego siostry J. U., która poświadczyła, że taka firma nie istnieje, ponieważ spółka w dalszym ciągu działa pod adresem jego zameldowania. Wskazał ponadto, iż pozostali współwłaściciele wielokrotnie dokonali włamań, kradzieży, zniszczeń i dewastacji ich wspólnej nieruchomości. Dokonali m.in. kradzieży mienia firmy oraz dokumentacji księgowo – finansowej tylko po to, by wykazać, że firma nie istnieje. Skarżący podniósł, że w decyzjach organów brak wskazania, na podstawie zeznań jakich świadków, sąsiadów przyjęto, iż nie zamieszkuje on pod spornym adresem. Brak danych tych osób czyni ten dowód wątpliwym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego dłużej niż 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczania tego miejsca. Niewykonanie tego obowiązku upoważnia organ gminy do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się (art.15 ust. 2 powołanej ustawy). Z brzmienia cytowanego powyżej przepisu wynika, że jedyną przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania, przy czym w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjęty został pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić jedynie wówczas, jeżeli ma ono charakter dobrowolny i trwały. Opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza tylko fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, lecz by łączył się z tym zamiar stałego związania się z tym innym miejscem i urządzenie w nim nowego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123, wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., II OSK 133/06, LEX nr 327831, wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., II OSK 1577/09, LEX nr 746658, wyrok NSA z dnia 14 maja 2010 r., II OSK 851/09, LEX nr 597910). Wskazać należy, że za miejsce stałego pobytu uznaje się miejsce, w którym dana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe. Przesłanki stanowiące przyczyny przebywania danej osoby na stałe w konkretnym lokalu mogą mieć w poszczególnych przypadkach różną postać lub częstotliwość, co może wiązać się z sytuacją życiową danej osoby, np. z nauką, zdobywaniem kwalifikacji zawodowych, wyjazdem do pracy. Wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu prowadzi do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie dłuższego okresu fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia, że doszło do opuszczenia stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. O istnieniu przesłanki opuszczenia, czy też nieopuszczenia miejsca stałego pobytu w sposób trwały można mówić wtedy, gdy całokształt zachowań zainteresowanej osoby będzie wskazywał, iż lokal, w którym była na stałe zameldowana, jest nadal miejscem koncentracji jej interesów życiowych lub przestał być tego rodzaju miejscem (zob: wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2007 r., IV SA/Wa 2451/06, LEX nr 322339). Niezbędnym dla rozpoznania niniejszej sprawy było zatem ustalenie przez organy, czy skarżący w sposób trwały i dobrowolny opuścił miejsce stałego zameldowania, nie dochowując obowiązku wymeldowania się, czy przebywa w innym lokalu, w którym koncentrują się jego czynności życiowe. Ta ostatnia okoliczność może bowiem stanowić wyrażenie woli skarżącego, co do braku chęci dalszego przebywania w lokalu, którego dotyczy wymeldowanie, a więc co do zamiaru jak i dobrowolności jego opuszczenia. Istotnym jest, że sama wola określonej osoby dalszego zamieszkiwania w lokalu, niezależnie od okoliczności faktycznych czy prawnych, stanowi bezwzględną przeszkodę dla uznania, iż nastąpiło opuszczenie lokalu, nawet pomimo obiektywnego trwałego braku możliwości z niego korzystania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2011 r., IV SA/Wa 2172/10, LEX nr 704822). Wola osoby ujawnia się jednak nie tyko w werbalnym wyrażaniu swoich oczekiwań, ale także w zachowaniu świadczącym wyraźnie o zamiarach danej osoby. Takim zachowaniem w sprawie o wymeldowanie jest umiejscowienie swojego centrum życiowego w innym lokalu. Tej okoliczności orzekające w sprawie organy obu instancji nie ustaliły, a postępowanie dowodowe w sprawie o wymeldowanie powinno być tak przeprowadzone, aby jego rezultaty nie pozostawiały jakiejkolwiek wątpliwości co do istnienia ustawowej przesłanki wymeldowania. Wbrew obowiązkom wynikającym z treści art. 7 i art. 77 kpa organy zaniechały wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Rozstrzygnięcie oparto na zeznaniach wnioskodawców i anonimowych świadków, iż skarżący nie mieszka pod spornym adresem, danych dotyczących braku dostępu mediów do spornego lokalu oraz ustaleń dokonanych przez Policję. W tym miejscu Sąd wskazuje, iż zarzut skargi dotyczący oparcia decyzji m.in. na zeznaniach nieznanych z imienia i nazwiska świadkach jest jak najbardziej zasadny. Organy nie wyjaśniły na jakiej podstawie, wbrew oświadczeniu skarżącego i jego żony B. S. oraz braku ku temu innych dowodów przyjęły, że skarżący przeprowadził się do mieszkania swojej żony przy ul. C. [...] m [...] w R.. Nie wskazały powodu nieuwzględnienia oświadczeń skarżącego dotyczących zamieszkiwania pod spornym adresem, składanych zarówno wobec organu I instancji, jak i przed policją. Skarżący na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie oświadczył, że mieszka pod innym adresem, aniżeli R., ul. J. [...] m [...]. Wręcz przeciwnie, wykazywał w postępowaniu, że między nim a pozostałymi współwłaścicielami w/w nieruchomości (wnioskodawcami w sprawie o wymeldowanie) istnieje głęboki konflikt na tle majątkowym, ale pod adresem zameldowania ma wszystkie swoje rzeczy, tam mieszaka na stałe, tylko on posiada klucze od tego mieszkania, opłaca podatek od tej nieruchomości, a żonę jedynie odwiedza. B. S. w oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2011 r. zaznaczyła, że żyje w zgodzie z mężem, ale stanowczo zaprzeczyła, aby on razem z nią mieszkał. Nie wykazał też tej okoliczności wywiad policyjny przeprowadzony pod adresem: R., ul. C. [...] m [...]. Okoliczność, że w okresie od [...] listopada 2010 r. do [...] czerwca 2011 r. nie było wody pod adresem zameldowania skarżącego z uwagi na zamknięcie przyłącza i zdemontowanie wodomierza (informacja z Wodociągów Miejskich k. [...]) nie przesądza jeszcze o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu przez niego tego mieszkania. Sam fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania, nie upoważnia jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 sierpnia 2011 r., III SA/Gd 127/11, LEX nr 896579). W konkluzji należy stwierdzić, że ustalenia dokonane przez organy są dowolne, nie poprzedzone wszechstronną analizą i oceną obszernego materiału dowodowego w sprawie, co skutkuje naruszeniem przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Błędne ustalenia faktyczne i wyciągnięte z tak zebranego materiału dowodowego wnioski spowodowały w konsekwencji naruszenie prawa materialnego w postaci art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności. Rozpoznając ponownie sprawę organy winny przeprowadzić postępowanie dowodowe, zgodnie z w/w przepisami, niezbędne dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności spornych, czemu służy m.in. instytucja rozprawy administracyjnej (art. 89 § 2 k.p.a.), na której można konfrontować ze sobą zeznania świadków i stron. Dokładnie zebrany materiał dowodowy należy następnie wszechstronnie ocenić, czy na jego podstawie zachodzą przesłanki do wymeldowania skarżącego, mając na uwadze powyższe wywody Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku. Jeśli organ ustali, że skarżący wyprowadził się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, to dalszym jego obowiązkiem będzie ustalenie także nowego miejsca, w którym skoncentrował ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c oraz art. 152 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.