VIII SA/Wa 186/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku Przedsiębiorstwa Wielobranżowego [...] sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego [...] sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi [...] sp. z o.o. (dalej także jako: "skarżąca") zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że od 2012 r. obroty firmy sukcesywnie ulegały obniżeniu, co spowodowało wystąpienie straty za lata 2012 – 2015. Aktualnie nie osiąga żadnych przychodów, a majątek jest zajęty przez Urząd Skarbowy, ponadto złożony został wniosek o upadłość. Skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu na ostatni rok wynosi [...] zł, strata za ostatni rok obrotowy wyniosła (-) [...] zł. Do wniosku załączyła CIT-8 za 2014 r. z ujawnionym przychodem w wysokości [...] zł przy kosztach uzyskania przychodu – [...] zł i stratą w wysokości [...] zł, bilans oraz rachunek zysków i strat, a także wyciągi z dwóch rachunków bankowych. Załączyła także kserokopię wniosku z dnia 24 lutego 2016 r. o ogłoszenie upadłości wraz z dowodem nadania do Sądu Rejonowego w R.. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Podstawę prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku stanowią przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). W odniesieniu do osób prawnych, ustawodawca w art. 246 § 2 pkt p.p.s.a wprowadził wymóg braku środków - uzależniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy od wykazania braku efektywnych aktywów (gotówka, zapasy, towary itp.), gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania (por. postanowienia NSA: z dnia 6 marca 2008 r., I GSK 1199/07 oraz z dnia 1 marca. 2012 r., II OZ 123/12). Przy czym przez pojęcie "środki", o którym mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a. należy rozumieć nie tylko środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, ale także wartość środków trwałych. Ponadto osoba prawna wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., II OZ 266/08). W ocenie referendarza sądowego złożone wyjaśnienia oraz dane, które wynikają z dokumentów finansowych wnioskującej spółki, wskazują, iż strona była w stanie pozyskać środki na opłacenie kosztów sądowych - wpisu od skargi, nawet jeśli ustalony został na kwotę [...] zł. Analizując sytuację majątkową spółki wskazać należy, iż posiada ona określony majątek– wartość środków trwałych według oświadczenia złożonego na formularzu PPPr wynosi [...] zł, a więc wielokrotnie przewyższa opłatę sądową w sprawie. W orzecznictwie dotyczącym porównywania wysokości ciążących na stronie kosztów sądowych z posiadanym majątkiem podnosi się, iż osoba prawna, bądź inna jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych gdy dysponuje majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wymaganego wpisu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 89/12 - treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, iż od strony można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie (zob. postanowienie z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 478/12). Z akt sprawy nie wynika, aby spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, nie wynika również, by prowadzona była z jej majątku egzekucja, nie znajduje się w stanie likwidacji, a o złożonym w lutym 2016 r. wniosku o upadłość zdecyduje ostatecznie sąd, który oceni, czy sytuacja skarżącej kwalifikuje się do ogłoszenia jej upadłości. W dacie rozpoznania wniosku o prawo pomocy przede wszystkim istotne jest to, że ze złożonych za ostatnie dwanaście miesięcy wyciągów z rachunku w banku [...] wynika, że skarżąca posiada środki finansowe. Saldo końcowe na dzień 31 marca 2016 r. wynosiło bowiem [...] zł i na podobnym, a nawet wyższym poziomie utrzymywało się od maja 2015 r. Ze złożonych dokumentów nie wynika, aby rachunek bankowy podlegał zajęciu, a skarżąca nie mogła swobodnie dysponować środkami. Również analiza operacji na rachunku wskazuje, że skarżąca ponosi wszystkie koszty związane z bieżącym funkcjonowaniem. Na gruncie sądownictwa administracyjnego nadal aktualna pozostaje teza, iż spółka, prowadząc przez kilka lat działalność gospodarczą, winna liczyć się z możliwością procesów sądowych i związaną z tym koniecznością ponoszenia ich kosztów, a tym samym mogła i powinna zabezpieczyć w tym celu odpowiednie środki finansowe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. Takie stanowisko zaprezentowane zostało w niepublikowanym postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10) Z całokształtu oświadczeń i dokumentów zgromadzonych w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą i brak jest danych wskazujących, aby utraciła płynność finansową. W tych okolicznościach uznać należy, że skarżąca nie wykazała ponad wszelką wątpliwość, by po jej stronie zachodziły przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec, jak w sentencji postanowienia.