VIII SA/Wa 202/11
WyrokWSA w Warszawie2011-07-08
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Artur Kot, Sławomir Fularski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzedawca oleju opałowego może zastosować obniżoną stawkę podatku akcyzowego, jeśli oświadczenia nabywców o przeznaczeniu oleju na cele grzewcze zawierają nieprawdziwe dane osobowe, uniemożliwiające ich identyfikację?Ratio decidendi
Sprzedawca oleju opałowego nie może zastosować obniżonej stawki podatku akcyzowego, jeśli oświadczenia nabywców o przeznaczeniu oleju na cele grzewcze są nierzetelne, tj. zawierają nieprawdziwe dane osobowe, które uniemożliwiają identyfikację nabywcy. W takiej sytuacji sprzedawca nie nabywa prawa do zastosowania preferencyjnej stawki, a olej opałowy podlega opodatkowaniu według stawki właściwej dla przeznaczenia na inne cele niż opałowe. Obowiązek posiadania rzetelnych i niewadliwych oświadczeń spoczywa na sprzedawcy pod rygorem utraty prawa do preferencji podatkowej.Stan faktyczny
Spółka z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego określającą zobowiązanie w podatku akcyzowym za lipiec 2005 r. Organy zakwestionowały zastosowanie przez spółkę obniżonej stawki akcyzy dla sprzedaży oleju opałowego osobom fizycznym, powołując się na wadliwość oświadczeń nabywców. Wadliwość polegała na tym, że osoby wskazane w oświadczeniach nie figurowały w ewidencji ludności, co uniemożliwiało ich identyfikację. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności za dane podawane przez nabywców i że oświadczenia spełniały wymogi formalne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2011 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za lipiec 2005 roku oddala skargę.
1.1. Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2010 r., po rozpatrzeniu odwołania K. Sp. z o. o. z siedzibą w R. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka"), Dyrektor Izby Celnej w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor IC") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. (dalej: "organ I instancji" lub "Naczelnik UC") z [...] września 2010 r. Przedmiotem tych decyzji było określenie skarżącej zobowiązania w podatku akcyzowym za lipiec 2005 r. w kwocie [...] zł. Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał między innymi przepisy art. 65 ust. 1 ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.; dalej: "u.p.a.") oraz przepisy § 3 ust. 3 pkt 1, § 4 ust. 1 – 2 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.; dalej: "rozporządzenie").
1.2. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie i powołał się na ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji po ponownym przeprowadzeniu postępowania podatkowego. Pierwotna decyzja tego organu z [...] marca 2008 r. określająca Spółce zobowiązanie w kwocie [...] zł została bowiem uchylona z powodu naruszenia przepisów postępowania, konieczności uzupełnienia materiału dowodowego, a także jego ponownej oceny, mając na względzie dotychczas zapłacony przez Spółkę podatek, według stawki preferencyjnej. Z ustaleń faktycznych wynika, że Spółka w ramach działalności gospodarczej dokonywała sprzedaży oleju opałowego m.in. osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej. Czynności tych dokonywała w siedzibie przedsiębiorstwa oraz w punkcie sprzedaży (sklep), pobierając od nabywców oświadczenia, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia, o wykorzystaniu zakupionego oleju opałowego na cele grzewcze. W wyniku dokonanej przez organy ponownej weryfikacji oświadczeń, ostatecznie zakwestionowano tylko [...] wadliwe oświadczenia w rozliczeniu za lipiec 2005 r. (dotyczące sprzedaży [...] litrów oleju opałowego), które nie spełniały wymogów zawartych w § 4 ust. 2 rozporządzenia. Ich wadliwość polegała na tym, iż osoby wymienione w tych oświadczeniach nie figurowały w ewidencji ludności Urzędu Miejskiego w R.. Zdaniem organów, Spółka bezpodstawnie zastosowała zatem stawkę preferencyjną (233 zł) przewidzianą dla opodatkowania sprzedaży oleju opałowego osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej. Zaniżyła więc zobowiązanie w podatku akcyzowym poprzez bezpodstawne stosowanie stawki podatku w kwocie 233 zł zamiast 1.180 zł od 1.000 litrów. W konsekwencji, Naczelnik US określił Spółce zobowiązanie w podatku akcyzowym w kwocie [...] zł, gdyż przyjęcie oświadczeń niezgodnych z wymogami określonymi w § 4 ust. 2 rozporządzenia powoduje utratę prawa do zastosowania obniżonej stawki podatku akcyzowego. Stanowisko to podzielił Dyrektor IC.
1.3. W odwołaniu od decyzji Naczelnika UC skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania podatkowego. Postawiła zarzuty naruszenia:
– art. 4 ust. 1 – 2 i 5, art. 6 ust. 1 i 3, art. 11, art. 62, art. 65 ust. 1 i ust. 1a u.p.a.;
– § 2, § 3 oraz § 4 ust. 1 – 5 rozporządzenia;
– art. 92 i art. 217 Konstytucji RP;
– art. 120 – 123, art. 180, art. 187 – 188, art. 191 i art. 234 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: "Op").
W uzasadnieniu Spółka podniosła, że wadliwość oświadczeń nie może przesądzać o uznaniu, że olej opałowy przeznaczony został na inne cele, niż grzewcze. Czyli jedyną stawką jaką można zastosować, jest stawka ustawowa 233 zł od 1.000 litrów oleju. Skarżona decyzja winna być zatem wyeliminowana z obrotu prawnego. W konsekwencji doszło także do rażącego naruszenia zasady wynikającej z art. 121 § 1 Op. Odnośnie zakwestionowanych przez organ oświadczeń skarżąca podniosła, iż Minister Finansów w wydanym rozporządzeniu nakazał zamieszczenie w nich adresu zamieszkania, a nie zameldowania. Informacje o meldunku nabywców nie zawsze będą odzwierciedlać ich miejsce faktycznego zamieszkania.
Konkludując, zdaniem skarżącej posiada ona prawidłowe oświadczenia, dające jej prawo do stosowania preferencyjnej stawki podatku akcyzowego (233 zł). Zauważa, iż sprzedawca nie powinien ponosić odpowiedzialności za dane podawane przez odbiorców oleju opałowego, z uwagi na brak obowiązku kontroli merytorycznej otrzymywanych oświadczeń. W jej ocenie, jeżeli oświadczenie spełnia wymogi formalne rozporządzenia to mimo, iż jest ono nieprawdziwe, daje sprzedawcy prawo do zastosowania wskazanej wyżej stawki podatku akcyzowego.
1.4. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Dyrektor IC powołał się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego (I FSK 42/07 oraz I FSK 1484/07), cytując fragmenty uzasadnień tych orzeczeń. Podniósł, że zastosowane w rozpoznawanej sprawie przepisy rozporządzenia nakładają na sprzedawcę oleju opałowego obowiązek pobierania od kupujących oświadczeń w określonej formie. Tylko rzetelnie wypełnione oświadczenia uprawniają sprzedawcę do skorzystania z obniżonej stawki podatku akcyzowego. Jeżeli są one nieprawidłowe, nie można uznać, że sprzedaż oleju opałowego nastąpiła na cele grzewcze, czyli zgodnie z przeznaczeniem.
Zdaniem Dyrektora IC, warunkiem zastosowania preferencyjnej stawki podatku akcyzowego dla sprzedaży oleju do celów opałowych jest kumulatywne zaistnienie dwóch przesłanek: zachowanie przez sprzedającego należytej staranności przy uzyskiwaniu oświadczeń o przeznaczeniu oleju oraz możliwość zweryfikowania tych oświadczeń, a przede wszystkim zidentyfikowania wystawcy oświadczenia, nawet mimo niekompletności danych zawartych w oświadczeniu. To na sprzedawcy ciąży ryzyko doboru kontrahentów. A zatem winien on dołożyć należytej staranności, celem zgromadzenia rzetelnych oświadczeń nabywców o przeznaczeniu oleju opałowego, żądając od nich dokumentów tożsamości, gdyż to jego dotyczą skutki prawne będące konsekwencją naruszenia obowiązujących w tym zakresie przepisów. Ryzyko nierzetelności oświadczeń obciąża podatnika, który z tych preferencji korzysta i może on wówczas odmówić sprzedaży oleju ze stawką preferencyjną.
Reasumując, Dyrektor IC uznał za chybione zarzuty skarżącej dotyczące nierozróżnienia miejsca zamieszkania oraz zameldowania nabywców oleju. Wskazał, iż dokonane w tym zakresie ustalenia jednoznacznie potwierdzają, że osoby figurujące w treści zakwestionowanych oświadczeń nie występują w ewidencji ludności i brak jest możliwości ich zidentyfikowania.
1.5. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia zasady reformationis in peius Dyrektor IC wskazał, iż związany jest nim jedynie organ odwoławczy. Nie wiąże on organu I instancji przy ponownym rozstrzyganiu sprawy. Na poparcie swojego stanowiska przywołał uchwałę NSA z 4 maja 1998 r. (FPS 2/98), która zachowuje aktualność także w postępowaniu podatkowym. Wskazał, iż Naczelnik UC w decyzji z [...] września 2010 r. ponownie dokonał określenia zobowiązania w podatku akcyzowym, stosując prawidłową stawkę akcyzy. W ocenie Dyrektora IC takie działanie nie może być uznane za naruszenie zasady reformationis in peius wynikającej z art. 234 Op.
2.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. Pismem z [...] stycznia 2011 r. wniosła zatem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora IC. Występując o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania podatkowego, autor skargi powtórzył zasadnicze elementy argumentacji prezentowanej w postępowaniu odwoławczym. Zaskarżonej decyzji postawił takie same zarzuty jak w przedstawionym wyżej odwołaniu od decyzji organu I instancji (por. punkt 1.3.), poza zarzutem dotyczącym naruszenia przez organy art. 65 ust. 1a u.p.a.
Zdaniem autora skargi, informacje z Wydziału Ewidencji Ludności Urzędu Miasta R. nie są dowodem na to, iż osoby wykazane w oświadczeniach nie zakupiły oleju opałowego. Mogą one również zawierać nieaktualne dane. Powtórzył, że adres zamieszkania nie musi być tożsamy z adresem zameldowania. Ponadto sprzedawca nie może ponosić odpowiedzialności za działania osób trzecich, gdyż nie miał on możliwości kontroli dowodów tożsamości nabywców oleju. Autor skargi powołał się także na interpretacje Ministra Finansów, z których wynika, iż przed 1 marca 2009 r. ustawodawca nie nałożył na podatnika obowiązku kontroli prawdziwości danych zawartych w oświadczeniach. A zatem nie można na niego nakładać negatywnych konsekwencji z tym związanych.
2.2. Odpowiadając na skargę Dyrektor IC podtrzymał swoją dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie. Zarzuty skargi uznał za chybione. Zauważył, że to na sprzedawcy ciąży obowiązek spełnienia szeregu warunków, w tym formalnych, celem opodatkowania sprzedaży oleju opałowego na zasadach preferencyjnych, związanych z przeznaczeniem tego towaru. Nie dopatrzył się naruszenia przez organ I instancji art. 234 Op.
2.3. W trakcie rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku w niniejszej sprawie, skarżąca złożyła pismo procesowe z [...] lipca 2011 r. Z treści pisma wynika, że skargę podtrzymuje w całości i wnosi o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji. Oświadczyła, że nie sprzedawała oleju opałowego na cele inne niż grzewcze i nie może ponosić konsekwencji działań osób trzecich. Rozporządzenie wykonawcze Ministra Finansów utraciło swą delegację ustawową od 24 sierpnia 2005 r. i nie mogło ustanawiać stawek akcyzy wyższych niż ustawa. Stąd stawka właściwa wynosiła 233 zł od 1.000 litrów oleju opałowego, zgodnie z art. 65 ust. 1 u.p.a. Stawka sankcyjna (2.000 zł od 1.000 litrów oleju) przewidziana w art. 65 ust. 1a u.p.a. nie mogła zaś zostać zastosowana, gdyż dotyczy ona tylko wyjątkowych sytuacji, co wynika z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2011 r. (I GSK 899/09). Autor pisma powtórzył, że sprzedawca oleju opałowego od września 2005 r. mógł stosować stawkę 233 zł od 1.000 litrów bez konieczności posiadania stosownych oświadczeń składanych przez nabywców oleju opałowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
3.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a.").
3.2. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ
na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
3.3. Spór w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności prowadzony jest przez strony na tle ustaleń faktycznych dokonanych przez organy podatkowe, a także granic odpowiedzialności skarżącej za działania osób trzecich (nabywców oleju opałowego). W ocenie organów, skarżąca bezpodstawnie stosowała obniżoną stawkę akcyzy, na podstawie wadliwych oświadczeń rzekomo dokumentujących nabycie oleju opałowego na cele grzewcze przez osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej. Organy podatkowe zakwestionowały [...] oświadczenia, gdyż osoby wymienione w ich treści nie figurują w ewidencji ludności. Zastosowanie znajduje zatem stawka podatku akcyzowego w wysokości 1.180 zł od 1.000 litrów oleju opałowego, zgodnie z § 3 ust. 3 pkt 1 w związku z § 4 ust. 5 rozporządzenia. Organy uwzględniły wartość podatku już zapłaconego przez Spółkę od sprzedanego oleju, opodatkowanego według stawki preferencyjnej. Zdaniem Dyrektora IS, stan faktyczny został ustalony prawidłowo przez organ I instancji. Nie doszło przy tym do naruszenia zakazu reformationis in peius (art. 234 Op).
Zdaniem skarżącej, organy podatkowe naruszyły art. 234 Op i bezpodstawnie przyjęły, że olej opałowy wynikający z treści spornych oświadczeń wystawionych przez jego nabywców, został przeznaczony na cele inne niż opałowe. Dowodem potwierdzającym zasadność stanowiska prezentowanego przez organy nie mogą być w szczególności dane wynikające z ewidencji ludności. Skoro obowiązujące w czasie sprzedaży oleju przepisy nie upoważniały skarżącej do legitymowania wystawców spornych oświadczeń, to nie może ona ponosić odpowiedzialności za ich działania. Zdaniem autora skargi, skoro sprzedawca (Spółka) posiada stosowne oświadczenia, z których wynika, że nabywca przeznacza olej opałowy na cele grzewcze, to zastosowanie znajduje stawka 233 zł od 1.000 litrów sprzedanego oleju opałowego.
3.4. Ramy prawne niniejszej sprawy przedstawiają się następująco. Zgodnie z art. 65 ust. 1 u.p.a. (w brzmieniu obowiązującym do 24 sierpnia 2005 r.) stawka akcyzy na paliwa silnikowe i oleje opałowe wynosiła 2.000 zł od 1.000 litrów gotowego wyrobu (...).
Na podstawie delegacji ustawowej przewidzianej w art. 65 ust. 2 u.p.a. (zarówno w brzmieniu pierwotnym, jak i w brzmieniu obowiązującym od 24 sierpnia 2005 r.), Minister Finansów wydał rozporządzenie z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.; dalej: "rozporządzenie") i określił obniżone stawki akcyzy, a także określił warunki ich stosowania. Z treści przepisów § 3 ust. 1 i ust. 3 pkt 1, a także § 4 ust. 1 pkt 2, ust. 2 oraz ust. 5 rozporządzenia wynika, że sprzedawca oleju opałowego może zastosować stawkę preferencyjną podatku akcyzowego (233 zł od 1.000 litrów oleju opałowego) tylko wówczas, gdy posiada oświadczenia nabywców oleju odpowiadające wymogom prawa pod względem formalnym i materialnym. Czyli posiada oświadczenia spełniające wszystkie warunki, o których mowa w przepisach § 4 ust. 1 – 3 rozporządzenia. Istotne jest także to, że oświadczenia, aby mogły być podstawą stosowania preferencyjnej stawki podatku akcyzowego muszą zawierać nie tylko wszystkie dane wymagane przepisami prawa, ale muszą być również rzetelne. Za takie mogą zaś zostać uznane tylko oświadczenia zawierające dane zgodne z rzeczywistością. Sprzedawca mógł przy tym żądać okazania dokumentu potwierdzającego tożsamość nabywcy, jeżeli zamierzał skorzystać z obniżonej stawki akcyzy przewidzianej dla sprzedaży oleju opałowego przeznaczonego na cele opałowe. W sytuacji, gdy oświadczenia są nieprawidłowe, nie jest możliwe skorzystanie ze stawki preferencyjnej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2011 r., I GSK 47/10, Lex nr 784432, a także przywołane w tym wyroku orzecznictwo dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA").
4. W pierwszej kolejności odnieść należy się do najdalej posuniętego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 234 Op. W ocenie Sądu zarzut ten okazał się oczywiście bezpodstawny. Nie został nadto w żaden sposób uzasadniony. Organy podatkowe nie naruszyły zakazu reformationis in peius. Decyzja kasacyjna została wydana przez Dyrektora IC z powodu naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji. Tego zaś efektem, jak się później okazało, było zawyżenie zobowiązania w podatku akcyzowym w pierwotnej decyzji wymiarowej. Korzystna dla Spółki decyzja kasacyjna nie została zaskarżona. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Naczelnik UC uzupełnił materiał dowodowy i uwzględnił zdecydowaną większość dotychczas kwestionowanych oświadczeń. Określił nadto zobowiązanie
w kwocie pomniejszonej o dotychczas zapłacony przez skarżącą podatek, obliczony według stawki preferencyjnej (233 zł). Naczelnik UC samodzielnie zastosował stawkę akcyzy w wysokości 1.180 zł od 1.000 litrów oleju opałowego (zarówno w uchylonej, jak i późniejszej decyzji). Z treści korzystnej dla Spółki ostatecznej decyzji kasacyjnej nie wynika nadto, że organ odwoławczy nakazał organowi I instancji zastosowanie wyższej stawki podatku akcyzowego.
5.1. Zdaniem Sądu, dokonując ustaleń faktycznych w części dotyczącej spornych oświadczeń, organy podatkowe nie naruszyły przepisów postępowania podatkowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 191 Op, trafnie przyjęły, że sporne oświadczenia są na tyle wadliwe, że nie spełniają wymogów umożliwiających zastosowanie stawki preferencyjnej, przewidzianych w przepisach rozporządzenia. Oświadczenia te nie odzwierciedlają bowiem rzeczywistości. Jeżeli oświadczenia nabywców oleju nie spełniają wymogów formalnych lub (i) nie odzwierciedlają rzeczywistości, to znaczy, że brak jest podstaw do wniosku, że sprzedany olej opałowy został przeznaczony na cele opałowe [podkreślenie Sądu]. A tylko w takiej sytuacji możliwe jest zastosowanie stawki preferencyjnej (233 zł). Wynika to wprost z treści § 3 ust. 3 pkt 1 w związku z § 4 ust. 5 rozporządzenia (w brzmieniu obowiązującym od 17 czerwca do 14 września 2005 r.). Tym samym, skoro brak jest rzetelnych dowodów (oświadczeń) potwierdzających przeznaczenie oleju opałowego sprzedawanego przez skarżącą na cele opałowe, to znaczy, że olej opałowy został przeznaczony na inne cele niż opałowe. Do posiadania rzetelnych i niewadliwych oświadczeń, pod rygorem utraty prawa do zastosowania stawki preferencyjnej, obowiązany był sprzedawca oleju opałowego, zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia.
5.2. W realiach niniejszej sprawy, skarżąca nie nabyła prawa do zastosowania stawki preferencyjnej (233 zł) dla opodatkowania sprzedaży oleju opałowego wynikającego z nierzetelnych oświadczeń. Organy prawidłowo przyjęły, że stawka właściwa dla opodatkowania spornych transakcji wynosiła 1.180 zł od 1.000 litrów oleju opałowego, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami rozporządzenia.
Dodać należy, że organy zakwestionowały tylko te oświadczenia, które nie odzwierciedlają rzeczywistości. Podjęły działania zmierzające do zweryfikowania oświadczeń formalnie wadliwych, czego efektem było ich uwzględnienie na potrzeby zastosowania obniżonej stawki akcyzy, jeżeli wady oświadczeń zostały usunięte w trakcie postępowania podatkowego. Skarżąca czynnie uczestniczyła w postępowaniu podatkowym, ale nie zdołała usunąć wadliwości trafnie zakwestionowanych przez organy oświadczeń, pomimo ciążącego na niej obowiązku dowodowego.
5.3. Dokument oświadczenia nabywcy spełnia nie tylko wymagania formalne przepisu prawa podatkowego, ale ma również szczególne znaczenie przy ustaleniu materialnoprawnej podstawy opodatkowania. Jego braku nie można bowiem zastąpić innym dowodem (przykładowo z przesłuchania świadków), gdyż dowód tego rodzaju miał na celu uwiarygodnienie bądź podważenie treści zawartej w owym dokumencie. Posiadanie przez podatnika oświadczenia prawidłowego pod względem formalnym, ale nierzetelnego, a więc nie odzwierciedlającego zawartych w nich danych zrównane być musi ze skutkami jego braku. Nie sposób bowiem w oparciu o taki dokument stwierdzić na jaki cel w rzeczywistości został przeznaczony sprzedawany olej. Brak zgody kupującego na złożenie oświadczenia nie uniemożliwia realizacji umowy kupna, lecz jedynie zmienia warunki umowy (wyższa stawka podatku akcyzowego). Fakt posiadania oświadczeń z nieprawdziwymi danymi osobowymi nabywców uniemożliwia uznanie prawa podatnika do zastosowania preferencji podatkowych przy sprzedaży olejów opałowych przeznaczonych na cele opałowe. Nie można bowiem przypisać ich konkretnej transakcji, a tylko tak funkcjonują one w przepisach regulujących podatek akcyzowy od olejów opałowych jako związane nieodłącznie z konkretną transakcją sprzedaży i tylko wówczas można wyprowadzić z nich preferencyjne rozwiązania podatkowe (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 16 lutego 2010 r., I SA/Wr 1811/09, Lex nr 569683, a także przywołane w tym wyroku orzecznictwo sądów administracyjnych).
6. W świetle powyższych rozważań, zarzuty skargi dotyczące naruszenia wymienionych w niej przepisów Sąd uznał za chybione i w przeważającej większości nieuzasadnione. Zauważyć nadto wypada, że oczywiście bezpodstawny jest wniosek Spółki o umorzenie przez Sąd postępowania podatkowego, gdyż ustawodawca nie wyposażył w tego rodzaju kompetencje sądów administracyjnych. W żaden sposób nie został uzasadniony zarzut naruszenia przepisów art. 92 i art. 217 Konstytucji RP. Uznając ten zarzut za oczywiście chybiony, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 7 września 2010 r. (P 94/08, publ. OTK – A 2010/767), tut. Sąd poczuł się zwolniony z obowiązku szczegółowego uzasadniania swego stanowiska w tym zakresie. Nie zostały szczegółowo uzasadnione pozostałe zarzuty. Uznać zatem należy, że dotyczą one kwestii związanych z niewłaściwymi w ocenie autora skargi ustaleniami faktycznymi oraz obciążeniem Spółki konsekwencjami posiadania wadliwych oświadczeń. W tym zakresie Sąd wypowiedział się wyżej.
W piśmie procesowym z [...] lipca 2011 r. skarżąca powołała się na wyrok tut. Sądu z 24 września 2007 r. (III SA/Wa 2007/06) wydany rzekomo w innej sprawie z jej skargi, gdy tego dnia tut. Sąd nie wydał wyroku w sprawie oznaczonej wskazaną przez Spółkę sygnaturą akt. Wyrok w sprawie III SA/Wa 2007/06 został wydany przez tut. Sąd 23 października 2006 r. i dotyczy innych stron. Wyrok tut. Sądu z 24 września 2007 r. (III SA/Wa 2027/06) został zaś wydany na tle innego stanu faktycznego i prawnego od tego, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Sąd poczuł się zatem zwolniony od obowiązku odnoszenia się do poglądów wyrażonych w tym wyroku.
7. Reasumując, oczywiście bezpodstawne i chybione są zarzuty dotyczące naruszenia art. 234 Op (zakazu reformationis in peius). Nie znajdują bowiem odzwierciedlenia w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy (kwota zobowiązania wynikająca z zaskarżonych decyzji jest znacznie niższe od tej, której dotyczyła uchylona decyzja Naczelnika UC, a organ konsekwentnie stosował stawkę 1.180 zł dla opodatkowania spornych transakcji). Nierzetelne oświadczenia rzekomych nabywców oleju opałowego przeznaczonego na cele grzewcze (opałowe) nie mogły stanowić podstawy do zastosowania obniżonej stawki akcyzy (tj. 233 zł od 1.000 litrów oleju opałowego). Jako wyraz niekonsekwencji prawodawcy należy zaś uznać regulację przewidzianą w § 3 ust. 3 w związku z § 4 ust. 5 rozporządzenia. A to z tej przyczyny, że wykładnia tych przepisów prowadzi (doprowadziła organy) do wniosku, że sprzedaż oleju opałowego przeznaczonego na inne cele niż opałowe podlega opodatkowaniu według stawki preferencyjnej (1.180 zł od 1.000 litrów) przewidzianej w przepisach aktu wykonawczego, a nie według stawki podstawowej (tj. 2.000 zł od 1.000 litrów) przewidzianej w art. 65 ust. 1 u.p.a. (w brzmieniu obowiązującym do 24 sierpnia 2005 r.).
Dodać warto, że tut. Sąd trafnie zwrócił uwagę w uzasadnieniu wyroku
z 18 maja 2006 r. (III SA/Wa 740/06), że wprowadzając preferencje podatkowe będące przedmiotem niniejszych rozważań, prawodawca nie zachował należytej rozwagi i precyzji w tworzeniu przejrzystego i jednoznacznego otoczenia prawnego. Konsekwencją tego stanu rzeczy były (są) różnego rodzaju nadużycia podatkowe, znane Sądowi z urzędu, a następnie konieczność angażowania aparatu państwowego (w tym organów ścigania) i sądowego w celu eliminowania nadużyć, których można było uniknąć (pogląd ten został także wyrażony w innych wyrokach tut. Sądu, m. in. w wyroku z 9 marca 2011 r., VIII SA/Wa 1093/10, CBOSA). To jest jednak wyłącznie postulat de lege ferenda.
Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło