VIII SA/Wa 248/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), Sędzia WSA Sławomir Fularski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2025 r. sprawy ze skargi E. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 21 lutego 2025 r. znak [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta R. z 17 grudnia 2024 r. znak [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego E. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pan E. C. (zwany dalej: Skarżący lub Strona) wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: Kolegium lub SKO) z 21 lutego 2025 r. nr [...]. Postanowieniem tym Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024 r. poz. 572 ze zm.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia złożonego przez E. C. na postanowienie Prezydenta Miasta R. znak [...] z dnia 17.12.2024 roku w przedmiocie uznania zarzutu nieistnienia obowiązku w części postanowiło: - uchyla zaskarżone postanowienie w całości i -orzekając co do istoty sprawy – uznać zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej nieistnienia obowiązku w części należności głównej, a w pozostałym zakresie, tj. należności kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych zarzut ten oddalić. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy:. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. prowadził wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 16.10.2024 dotyczącego należności z tytułu nieopłaconego postoju w Strefie Płatnego Parkowania Niestrzeżonego w R. pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którego właścicielem w dniu zdarzenia, to jest 2.11.2023 – był Skarżący. Skarżący wniósł zarzut w postępowaniu egzekucyjnym, który oparł on na tym, że przedstawił kopię biletu parkingowego zakupionego dwie minuty przed kontrolą, w trakcie której stwierdzono brak biletu wyłożonego za szybą samochodu. Podnosił też, że osoba kontrolująca poinformowana o wykupieniu biletu zobowiązała się załatwić sprawę pomyślenie dla Skarżącego, Postanowieniem znak [...] z dnia 17.12.2024r. Prezydenta Miasta R. (organ I instancji) uznał zarzutu nieistnienia obowiązku w części. W podstawie prawnej postanowienia powołano art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm. dalej: upea). Organ I instancji uznał, że Skarżący nie odebrał upomnienia wysłanego do niego przez wierzyciela mimo dwukrotnego awizowania. Powołał § 5 ust. 4 uchwały [...] Rady Miejskiej w R. z dnia 28.11.2022 r. w sprawie ustalenia Strefy Płatnego Parkowania, wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w Strefie, wysokości opłaty dodatkowej oraz określenia sposobu pobierania tych opłat w mieście R. - dalej "uchwała". Wskazał, że Skarżący nie złożył reklamacji do biura obsługi klienta SPPN. Dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego Skarżący przedłożył kopie biletu parkingowego. W zażaleniu na to postanowienie Skarżący wskazał m. in., że od sześciu lat nie mieszka w miejscu zamieszkania, co uniemożliwiło mu odebranie upomnienia, przez co nie wiedział o nieopłaconej należności. Skarżący dodał, iż przedstawiciel firmy wynajmującej ten lokal jest upoważniony do odbioru korespondencji, ale nie zgłosił mu żadnej korespondencji z MZDiK. Ponadto Skarżący wyjaśnił, że kontrolerka zobowiązała się naprawić swój błąd dotyczący wystawienia wezwania, a on nie miał od czego się odwoływać, ponieważ nie otrzymał od kontrolerki żadnego wezwania. Kolegium uzasadniając zaskarżone postanowienie na wstępie przytoczyło art. 33 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 34 § 2 upea. Zauważyło, że rozstrzygnięcie podjęte zaskarżonym postanowieniem organu I instancji nie odpowiada w/w dyspozycjom art. 34 § 2 ustawy. SKO uznało, że wezwanie z dnia 2.11.2023 r. zostało wystawione prawidłowo, zgodnie z przepisami uchwały; które w załączniku nr 2 w § 4 ust. 4 precyzują: Nieumieszczenie biletu kontrolnego, karty parkingowej, zezwolenia, abonamentu, wewnątrz pojazdu za przednią szybą, tak aby był on całkowicie widoczny z zewnątrz, jak również parkowanie po upływie czasu określonego na bilecie kontrolnym, jest równoznaczne z niewniesieniem opłaty za parkowanie. Skarżący w trakcie postępowania egzekucyjnego przedstawił kopię biletu parkingowego kupionego w dniu 2.11.2023 r. o godzinie 12.57, który w trakcie rozpatrywania zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej stanowił - zgodnie z § 5 ust. 3 pkt a) uchwały - podstawę do anulowania wezwania do uiszczenia opłaty. Anulowanie wezwania przesądziło o uznaniu zarzutu w zakresie należności głównej - 200 zł. W ocenie Kolegium pozostały w sprawie spór dotyczy obowiązku wynikającego z należności kosztów upomnienia w kwocie 16 zł i kosztów egzekucyjnych w kwocie 132,02 zł. Zdaniem Kolegium nie ma znaczenia, iż zarzut co do należności głównej zostaje uznany. Koszty upomnienia i egzekucyjne, choć są pochodną niejako należności głównej (zdarzenia) to de facto wygenerowane zostały przez upomnienie i postępowanie egzekucyjne. W sprawie istotne jest, że do wierzyciela (organu) nie wpłynęła żadna reklamacja Skarżącego kwestionująca zasadność wystawienia wezwania. Skarżący przesłał odwołanie dopiero po ponad roku od wystawienia wezwania - w czasie, gdy już trwało postępowanie egzekucyjne. W ocenie Kolegium nie mają znaczenia wyjaśnienia Skarżącego, że uzgodnił on z kontrolerką SPPN. że w jego imieniu wystąpi ona o anulowanie wezwania. Uzgodnienie z kontrolerką, na jakie powołuje się Skarżący nie jest zasadne - wg Kolegium Skarżący w przytaczanej przez siebie sytuacji podjął pewne ryzyko i nie zadbał dostatecznie o swój interes. Skarżący nie posiadając żadnego dokumentu, żadnej gwarancji, pewności, że jego sprawa zostanie załatwiona przez kontrolerkę, powinien w trosce o swój interes skontaktować się (np. telefonicznie) w tej sprawie z MZDiK celem ustalenia stanu swojej sprawy, upewnienia się. Brak takiej interwencji ze strony Skarżącego powodował ryzyko niezałatwienia jego sprawy, co wg Kolegium świadczy o niedostatecznym zadbaniu przez Skarżącego o własny interes. Gdyby taka interwencja miała miejsce to z dużą dozą pewności założyć można, że nie doszłoby do upomnienia i egzekucji. Zdaniem Kolegium istotną kwestią jest też. że Skarżący nie zadbał też o aktualizację swojego adresu, przez co m. in. przesyłka zawierająca upomnienie nie została przez niego odebrana (była 2-krotnie awizowana - ze skutkiem doręczenia). Następstwa powyższego stanu faktycznego obciążają więc Skarżącego i rodzą jego odpowiedzialność za własne działania - na gruncie niniejszego postępowania jest to obowiązek poniesienia kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych. Z uwagi na powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło zgodnie z art. 34 § 2 pkt 2 lit. b) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. E. C. zaskarżył omówione postanowienie SKO w całości. Zarzucił, że Organ nierzetelnie odniósł się do jego wyjaśnień. Powtórzył swoje wcześniejsze zarzuty dotyczące wykupienia biletu parkingowego, rozmowy z kontrolującą i zmiany adresu. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny w sprawie został ustalony w sposób nie budzący wątpliwości. Sprowadza się on do tego, że Skarżący uiścił należną opłatę za postój w strefie płatnego parkowania, jednak przed dokonaniem kontroli nie umieścił w miejscu widocznym biletu parkingowego. Nie odebrał też upomnienia wysłanego na adres zweryfikowany w bazie PESEL mimo dwukrotnego awizowania na ten adres, w związku z czym wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego. Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zachowuje aktualność w obecnym stanie prawnym pogląd prawny, że podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w ustawie, to jest obecnie w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest, m.in. nieistnienie obowiązku. Stosownie do art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 320 – dalej jako u.d.p.), korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia m.in. opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Zgodnie natomiast z art. 13f ust. 1-3 u.d.p., za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Ustalając zatem charakter prawny tej ostatnio wskazanej opłaty stwierdzić należy, iż jest to danina publiczna powstająca z mocy samego prawa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 grudnia 2002 r.; sygn. akt P 6/02). Stosownie do art. 13f ust. 2 u.d.p., wysokość opłaty dodatkowej oraz sposób jej pobierania określa rada gminy (miasta). Korzystając z tej kompetencji Rada Miasta R. wydała wyżej wymienioną uchwałę. Uchwała taka nie może być jednak sprzeczna z obowiązującym prawem wynikającym z ustawy, która możliwość pobrania opłaty dodatkowej, o jakiej mowa w art. 13f ust. 1-3 u.d.p. wiąże tylko z nieuiszczeniem opłaty podstawowej za parkowanie. Obowiązek uiszczenia zarówno opłaty za postój pojazdu samochodowego na drodze publicznej w wyznaczonym miejscu w strefie płatnego parkowania jak i obowiązek uiszczeni opłaty dodatkowej w przypadku nieopłacenia opłaty podstawowej są obowiązkami wynikającymi z mocy samego prawa. Obowiązek taki powinien być zatem wykonany niezwłocznie po zaistnieniu zdarzenia, z wystąpieniem którego ustawa wiąże jego powstanie (zob. wyroki NSA: z 9 maja 2019 r., I GSK 41/19; z 18 listopada 2020 r., I GSK 495/18; z 29 czerwca 2020 r., I GSK 2116/19; z 14 grudnia 2017 r., II GSK 4350/16; z 9 marca 2017 r., II GSK 1683/15, z 12 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2152/11; z 27 marca 2019 r., I GSK 1042/18 a także z 19 stycznia 2021 r., I GSK 558/20). W tym zakresie nie jest przewidziane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2012 r., II GSK 1859/11; z 16 stycznia 2014 r., II GSK 1816/12; z 22 czerwca 2017 r., II GSK 2783/15, dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak więc nie przeprowadza się odrębnego postępowania administracyjnego ani nie podejmuje czynności wyjaśniających, które poprzedzałyby rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Możliwość dochodzenia swych racji korzystający z drogi publicznej ma więc dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego poprzez złożenie odpowiedniego zarzutu w sprawie prowadzenia tej egzekucji (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2017 r., II GSK 4350/16). Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że Skarżąca uiścił tuż po zaparkowaniu należną opłatę, czego organy obu instancji nie kwestionują. Skład orzekający podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 12 stycznia 2022 r., II GSK 2467/21, że przesłankę ustawową do obciążania podmiotów opłatą dodatkową stanowi stwierdzenie obiektywnie istniejącego faktu parkowania pojazdu bez uiszczenia opłaty parkingowej, a nie domniemanie wysnute na podstawie braku umieszczenia w widocznym miejscu dowodu opłaty. Ustawa wprowadza obowiązek ponoszenia ustalonych przez rady gminy (rady miasta) opłat za parkowanie, a nie za niewłaściwe dokumentowanie dopełnienia tego obowiązku poprzez wyeksponowanie dowodu uiszczenia opłaty za parkowanie. W ocenie składu orzekającego jedynie w razie pozostawienia pojazdu w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty (zwykłej) za parkowanie, powstaje z mocy prawa obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, a opłata ta obciąża właściciela pojazdu. Za takim rozumieniem wskazanych przepisów ustawy o drogach publicznych przemawia założenie racjonalności prawodawcy, wykładnia logiczna i celowościowa, przy czym istotną przesłanką powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej jest fakt pozostawania (parkowania) pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania bez uiszczonej opłaty za parkowanie. Zarzut Skarżącego dotyczył nieistnienia obowiązku, a więc oparty był na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 upea. I tylko w takim zakresie powinien być rozpoznawany. Zarzut nie dotyczył kosztów egzekucyjnych. Wobec zasadności zarzutu powinien być uznany w całości na podstawie art. 34 § 2 pkt 2 lit. a) upea. Kwestia kosztów egzekucyjnych powinna być rozstrzygana w trybie określonym w przepisach rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponieważ organy obu instancji naruszyły przepisy ar. 33 § 2 pkt 1 i art. 34 § 1 i § 2 pkt 2 lit. a upea, należało uchylić zaskarżone postanowienie i postanowienie organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935).