VIII SA/Wa 294/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 czerwca 2016 r. odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2015 r. postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka") wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oraz piśmie poprzedzającym z [...] maja 2016 r. wyjaśniła, że zawarła umowę doradztwa i realizacji restrukturyzacji przedsiębiorstwa oraz pozyskania finansowania z firmą [...] J. C. z siedzibą w R. Jednakże termin rozliczenia zobowiązań z tytułu tej umowy nastąpi dopiero z dniem [...] stycznia 2017 r. Skarżąca świadczy zatem usługi bez żadnego wynagrodzenia. Przewłaszczone na zabezpieczenie ruchomości oraz nieruchomości są czasową gwarancją na prawidłowe przeprowadzenie restrukturyzacji i nie zbywanie ruchomości. Spółka obecnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Z uwagi na dużą konkurencję ma problemy z utrzymaniem się na rynku i nie jest w stanie wygospodarować środków finansowych celem pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. We wniosku podała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu na ostatni rok wynosi [...] zł, zysk za ostatni rok obrotowy wyniósł [...] zł. Do stałych kosztów zaliczyła wydatki na energię – [...] zł, gaz – [...] zł, wodę – [...] zł, telefony – [...] zł. Oświadczyła, że w ramach zawartej umowy jest zobowiązana do pokrycia ewentualnych zobowiązań zlecającego. Dlatego zaciągnęła kredyt obrotowy. Do wniosku załączyła: kopie zeznań podatkowych (CIT-8) za 2014 r. z ujawnionym przychodem w wysokości [...] zł oraz za 2015 r. z przychodem – [...] zł, kopie rachunku zysków i strat oraz bilansu za 2015 r., a także wyciągi z rachunku bankowego. Postanowieniem z 6 czerwca 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, gdyż Spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Realizuje bieżące zobowiązania i nie utraciła płynności finansowej. Nie wykazała, że nie jest w stanie partycypować w kosztach niniejszego postępowania. Skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. Postawiła zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że posiada możliwości finansowe, pozwalające na uiszczenie opłaty sądowej od skargi. W uzasadnieniu sprzeciwu podniosła, iż błędne jest stwierdzenie, iż skoro skarżąca prowadzi działalność gospodarczą i wykazuje przychody to posiada możliwości finansowe pozwalające na uiszczenie wpisu od skargi. Dodała także, iż środku trwałe wykazane w oświadczeniu to nieruchomości, których zbycie nie jest możliwe w krótkim czasie, a także działanie takie mogłoby być niekorzystne z uwagi na możliwy wzrost jej wartości w okresie późniejszym. Spółka dodała także, iż fakt, że nie utraciła płynności finansowej nie świadczy o możliwości uiszczenia wpisu. Uiszczenie tej opłaty wpłynie na zmniejszenie możliwości finansowych skarżącej i spowoduje brak możliwości uregulowania bieżących zobowiązań Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r, poz. 718, dalej: "p.p.s.a.), m. in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, Sąd orzeka zaś jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a. właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że z utrwalonego orzecznictwa i poglądów doktryny wynika obowiązek uwzględniania w prowadzonej działalności gospodarczej ryzyka związanego z tą działalnością, tj. ryzyka prowadzenia sporów sądowych. Spółka powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2014 r., I OZ 304/14). Zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała, że w jej przypadku przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania w niniejszej sprawie stanowią wpis od skargi w kwocie [...] zł, jest obiektywnie zasadne. Zauważyć bowiem należy, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów i osiąga z tego tytułu wielomilionowe przychody. Brak jest zatem podstaw do wniosku, że pomimo wskazywanych trudności finansowych (płatniczych), nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego, w tym uiścić wymagany wpis od skargi ([...] zł). Do odmiennych wniosków nie prowadzą także argumenty zawarte w sprzeciwie od postanowienia starszego referendarza. O ile zgodzić się należy z tym, że pozyskanie środków z przeznaczeniem na poniesienie kosztów postępowania (wpisu sądowego) ze sprzedaży nieruchomości mogłoby być z uwagi na krótki termin realizacji tej należności utrudnione i ekonomicznie dla strony niekorzystne, nie bez znaczenia dla oceny możliwości poniesienia kosztów sądowych pozostają inne okoliczności stanowiące o sytuacji finansowej Spółki. Należy do nich zaliczyć wartość przychodów Spółki, czy też wynikającą z bilansu wstępnego wartość aktywów obrotowych, czy należności krótkoterminowych (karta [...] akt sądowych; na koniec 2015 r. wykazano odpowiednio wartości: [...] zł i [...] zł). Zauważyć także należy, iż kwota wpisu w niniejszej sprawie jest wielokrotnie niższa niż wartość bieżących kosztów utrzymania wykazanych w oświadczeniu o majątku i dochodach. Okoliczność posiadania przez skarżącą płynności finansowej nie jest przez Spółkę kwestionowana. Wszystkie zaś wskazane okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, iż skarżąca wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazywał wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny (zob. postanowienia: z 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04; z 23 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 5/10; z 13 września 2011 r., sygn. akt I FZ 215/11 i z 7 października 2014 r., sygn. akt I GZ 390/14; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: "CBOSA"), nie można uznać, że strona skarżąca, dysponując wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu, powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania. Także w świetle poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych, wielość spraw inicjowanych przez skarżących nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 28 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 395/13). Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.