VIII SA/Wa 363/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. postanawia : odrzucić skargę Decyzją z [...] marca 2012 r. Nr [...] Minister Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej Kpa), po rozpatrzeniu odwołania E. B. (skarżący) od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z [...] grudnia 2008 r. o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że przedmiotowa decyzja wydana została w następstwie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w W.[...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych z [...] lutego 2011 r., sygn. akt [...], przekazującego Ministrowi Obrony Narodowej do rozpoznania odwołanie skarżącego od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z [...] grudnia 2008 r., znak [...] o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. Powołanym wyrokiem Sąd orzekł jednocześnie o oddaleniu odwołania skarżącego od decyzji z [...] grudnia 2008 r., znak [...] o odmowie ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno – rentowego i wypłaty odsetek. Pismem z [...] kwietnia 2012 r. (data nadania) skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu skargę na powołane rozstrzygnięcie wyjaśniając, iż wnosi o naliczenie emerytury za okres od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 2003 r. zgodnie z art. 6 obowiązującej w 1994 r. wojskowej ustawy emerytalnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie środka zaskarżenia, wskazując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), przed sądami administracyjnymi rozpatrywane są sprawy z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz inne sprawy, do których przepisy p.p.s.a. stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Zakres tych spraw enumeratywnie wymienia art. 3 § 2 i 3 powołanej ustawy, który określa akty prawne poddane kontroli w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi. Są to decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, akty prawa miejscowego, akty jednostek samorządu terytorialnego, akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego oraz inne sprawy, które na mocy przepisów ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki, mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej. Wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga dotyczy odmowy wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. Odnosi się zatem do rozstrzygnięcia wydanego na podstawie przepisów ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm., zwanej dalej ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych). Zgodnie z treścią art. 31 ust. 1 powołanej ustawy, prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji wojskowy organ emerytalny. Od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 31 ust. 4). Stosownie do postanowień art. 32 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, prawo do świadczeń pieniężnych z tytułu zaopatrzenia emerytalnego lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej albo z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w tej sprawie zostaną przedstawione istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne albo ujawnione nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, a mające wpływ na prawo do świadczeń albo ich wysokość. Decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez wojskowy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kpa (art. 32 ust. 2). Z treści art. 31 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych wyraźnie wynika, że odwołanie od wydanego w powołanym wyżej trybie rozstrzygnięcia przysługuje do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Kluczowym natomiast dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest ustalenie, czy od decyzji w sprawie zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych wydanych w trybach nadzwyczajnych (wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji) stronie przysługuje prawo wniesienia odwołania do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, czy też skarga do sądu administracyjnego. Powołana wyżej ustawowa regulacja nie zawiera bowiem uregulowania w tym zakresie. Kwestia dotycząca dopuszczalności drogi sądowej przed sądem powszechnym od decyzji, o których mowa w art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wywołała rozbieżności w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniach: z 20 listopada 2007 r., I OSK 279/07 (ONSAiWSA 2008 nr 6, poz. 94), z 5 grudnia 2008 r., I OSK 1852/07 (LEX nr 575851), z 12 grudnia 2008 r., I OSK 1431/08, (LEX nr 575332) oraz z 25 lutego 2009 r., I OSK 420/08 (LEX nr 557374) Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że rozstrzygnięcie o zmianie lub uchyleniu decyzji ostatecznej, od której przysługiwało zainteresowanemu odwołanie do sądu powszechnego, wydane w formie decyzji dotyczącej prawa do zaopatrzenia emerytalnego w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego podlega zaskarżeniu do sądu powszechnego. Zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej, od której nie zostało wniesione odwołanie do sądu powszechnego, to nic innego jak wydanie nowego rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej tego samego stosunku prawnego. Z tej przyczyny również rozstrzygnięcie w przedmiocie unieważnienia decyzji ostatecznej (stwierdzenia jej nieważności) dotyczy prawa do zaopatrzenia emerytalnego w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego. To, że ZUS stosuje przepisy Kpa (może zmienić, uchylić lub unieważnić decyzje na zasadach określonych w Kpa) nie zmienia faktu, iż decyzje wydawane na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych są decyzjami z zakresu ubezpieczeń społecznych. Nie można z tego przepisu wyprowadzać wniosku, że skoro nie wskazuje on wyraźnie, że od decyzji wydanej na jego podstawie przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu powszechnego, to tym samym przysługuje skarga na taką decyzję do sądu administracyjnego. Zasadą jest bowiem, że w sprawach nieuregulowanych w powołanej ustawie z 10 grudnia 1993 r. stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, a mimo stosowania przez organ przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie od decyzji wojskowego organu emerytalnego przysługuje do sądu powszechnego (art. 11 i 31 ustawy z 10 grudnia 1993 r.). Nie ulega wątpliwości, że rozstrzygnięcie o zmianie lub uchyleniu decyzji ostatecznej, od której przysługiwało zainteresowanemu odwołanie do sądu powszechnego, podejmowane jest na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 10 grudnia 1993 r. w formie decyzji, która dotyczy prawa do zaopatrzenia emerytalnego w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego, co oznacza, że również od tej decyzji przysługuje odwołanie do sądu powszechnego. Zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej, od której nie zostało wniesione odwołanie do sądu powszechnego, to nic innego jak wydanie nowego rozstrzygnięcia w spawie dotyczącej tego samego stosunku prawnego. Również rozstrzygnięcie w przedmiocie unieważnienia decyzji ostatecznej (stwierdzenia jej nieważności), wydane na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 10 grudnia 1993 r., dotyczy prawa do zaopatrzenia emerytalnego w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego. Przyczyną unieważnienia decyzji (stwierdzenia jej nieważności) może być miedzy innymi wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa), a wówczas przedmiotem oceny jest samo prawo zainteresowanego do zaopatrzenia emerytalnego oraz wysokość świadczeń pieniężnych z tytuł tego zaopatrzenia. Nie jest uprawniona taka wykładnia przepisu art. 32 ust. 2 w związku z art. 31 ustawy z 10 grudnia 1993 r., która prowadziłaby do wniosku, że w sprawach dotyczących tego samego stosunku prawnego byłby właściwy sąd powszechny, ale także sąd administracyjny, w zależności od tego w jakim trybie została wydana decyzja wojskowego organu emerytalnego". Skład orzekający zaprezentowany pogląd w pełni podziela. Prawidłowość zaprezentowanego stanowiska potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów z 23 marca 2011 r. (sygn. akt I UZP 3/10, Lex nr 738185), przyjmując, iż od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Uchwale tej Sąd Najwyższy nadał moc zasady prawnej. Biorąc pod uwagę, iż przepis art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych jest w istocie tożsamy z art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie może budzić wątpliwości, iż powyższa uchwała przesądza kwestię właściwości rzeczowej sądów powszechnych także w odniesieniu do spraw rozstrzyganych na podstawie powołanego przepisu ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych. Zasadnicze bowiem znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej sądu w niniejszej sprawie ma przedmiot sprawy, a nie tryb, w jakim organ podjął rozstrzygnięcie. W konsekwencji powyższych rozważań stwierdzić należy, iż zaskarżona przez skarżącego decyzja nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Sądem właściwym do ich rozpoznania jest sąd powszechny. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.