VIII SA/Wa 393/24
WyrokWSA w Warszawie2025-03-06
Skład orzekający: Sławomir Fularski, Cezary Kosterna, Justyna Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, w związku z upływem 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych i nieustąpieniem przyczyn zawieszenia, jest dopuszczalne pomimo trwającego postępowania karnego, które stanowiło podstawę zawieszenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji jest dopuszczalne, nawet jeśli postępowanie karne, które stanowiło podstawę zawieszenia, nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone. Kluczowe jest spełnienie dwóch przesłanek: upływu 12 miesięcy zawieszenia oraz nieustąpienia przyczyn będących podstawą zawieszenia. Długotrwałe zawieszenie policjanta negatywnie wpływa na funkcjonowanie służby i interes społeczny, co uzasadnia przedłożenie interesu publicznego nad indywidualny interes funkcjonariusza.Stan faktyczny
Policjant został zwolniony ze służby w związku z upływem 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, ponieważ nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia, tj. toczące się postępowanie karne dotyczące zarzutów popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. Policjant wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa, w tym art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, oraz kwestionując zasadność wyłączenia organu i niezawieszenie postępowania. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Justyna Mazur, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. P. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. z dnia 8 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę.
Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w R. (dalej jako "KWP" lub "organ odwoławczy") rozkazem personalnym z [...] marca 2024 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz.775); zwanej dalej K.p.a. w związku z art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2024 r. poz. 145, z późn. zm.), dalej jako "ustawa
o Policji" po rozpatrzeniu odwołania A. P. (dalej jako "policjant", "strona" lub "skarżący"), utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w S. (dalej jako "KPP" lub "organ I instancji") z [...] stycznia 2024 r. nr [...]
w sprawie zwolnienia ze służby w Policji z dniem [...] stycznia 2024 r. w związku
z upływem 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia KWP wskazał, że w dniu 26 sierpnia 2022 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Prokuratora Prokuratury Regionalnej w L.
z [...] sierpnia 2022 r., którym, na podstawie art. 21 § 2 kpk, zawiadamia KPP, że
w dniu 19 sierpnia 2022 r. ogłoszono ww. policjantowi postanowienie o przedstawieniu zarzutów popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 kk. Prokurator poinformował również przełożonego o zastosowaniu środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia
w czynnościach służbowych na czas trwania postępowania. Do zawiadomienia dołączono kopie postanowień o przedstawieniu zarzutów i zastosowaniu środka zapobiegawczego.
Organ odwoławczy wskazał, że Prokurator Prokuratury Regionalnej w L.
w ramach śledztwa sygn. akt. [...] postanowieniem o przedstawieniu zarzutów z [...] lipca 2022 r. w dniu [...] sierpnia 2022 r. przedstawił policjantowi na podstawie art. 314 kpk zarzuty:
1. w okresie od 6 września 2021 r. do 19 października 2021 r. w S. woj. M., będąc funkcjonariuszem Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji w S. w stopniu aspiranta, nie dopełnił obowiązków w zakresie realizacji czynności służbowych związanych z rzetelnym i starannym prowadzeniem postępowania przygotowawczego [...], przez brak sprawdzenia kompletności otrzymania materiałów i niezwłocznego przesłania dwóch pakietów z próbami krwi pobranymi od osoby podejrzewanej o prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwości do badań na zawartość alkoholu, w konsekwencji wobec braku staranności doprowadzając do ich utraty - tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 kk;
2. w dniu 1 października 2021 r. w S. woj. M., będąc funkcjonariuszem Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji w Sz.
w stopniu aspiranta, nie dopełnił obowiązków w zakresie realizacji czynności służbowych wydając osobie podejrzewanej o prowadzenie samochodu pod wpływem alkoholu, zatrzymane [...] września 2021 r. prawo jazdy, przed upływem 30 dni od daty zatrzymania, bez obowiązkowego zweryfikowania istnienia przesłanki do podjęcia takiej decyzji wymaganej przepisem art. 136 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, czym działał na szkodę interesu publicznego w postaci autorytetu, sprawności i rzetelności działania Policji - tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 kk.
Dalej KWP wskazał, że czyn, którego popełnienie zarzuca się policjantowi stanowi przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. W związku z powyższym organ I instancji, działając na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji, rozkazem personalnym z [...] sierpnia 2022 r. zawiesił policjanta w czynnościach służbowych na okres trzech miesięcy, tj. od 30 sierpnia 2022 r. do 29 listopada 2022 r.
i na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o Policji zawiesił stronie od najbliższego terminu płatności 50% ostatnio należnego uposażenia. Rozpatrując odwołanie strony, KWP rozkazem personalnym z [...] września 2022 r., utrzymał w mocy decyzję o zawieszeniu policjanta w czynnościach służbowych na okres trzech miesięcy. W wyniku rozpatrzenia zażalenia na postanowienie Prokuratury Regionalnej w L. z [...] lipca 2022 r.
w przedmiocie zastosowania wobec strony środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych na czas trwania postępowania, Sąd Rejonowy L.[...] w L. [...] października 2022 r. postanowił uchylić zaskarżone postanowienie. Następnie KPP rozkazem personalnym z [...] listopada 2022 r. przedłużył okres zawieszenia strony w czynnościach służbowych od [...] listopada 2022 r. do czasu zakończenia postępowania karnego z jednoczesnym dalszym zawieszeniem płatności 50% ostatnio należnego uposażenia. KWP rozkazem personalnym z [...] grudnia utrzymał w mocy ww. decyzję o zawieszeniu policjanta w czynnościach służbowych. W konsekwencji powyższego, KPP rozkazem personalnym nr [...] z [...] stycznia 2024 r. - działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji zwolnił policjanta ze służby
w Policji z dniem [...] stycznia 2024 r. w związku z upływem 12 miesięcy zawieszenia
w czynnościach służbowych, ponieważ nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Decyzji tej, zgodnie z treścią art. 108 K.p.a., nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
W dniu [...] lutego 2024 r. do organu I instancji wpłynęło odwołanie policjanta reprezentowanego przez pełnomocnika od rozkazu personalnego nr [...] z [...] stycznia 2024 r. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego w całości, zaskarżonej decyzji policjant zarzucił naruszenie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, art. 24 § 3 w zw. z art. 24 § 1 pkt 1, 6 i 7 oraz art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Organ odwoławczy przechodząc do analizy niniejszej sprawy oraz odnosząc się do argumentów pełnomocnika strony zawartych w odwołaniu, wskazał art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji który stanowi, że policjanta można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. KWP wyjaśnił, że zwolnienie ze służby
w trybie wyżej cytowanego przepisu ma charakter fakultatywny, co oznacza, że decyzja w tym zakresie pozostaje w kompetencji przełożonego właściwego w sprawach osobowych, który może, ale nie musi jej podjąć taką decyzję, o ile wystąpią wskazane przez ustawodawcę przesłanki. W ocenie organu odwoławczego, w świetle zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w wystąpiły podstawy do zwolnienia policjanta ze służby
w Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Rozwiązanie stosunku służbowego ze skarżącym było zgodne z interesem społecznym, tożsamym w tym wypadku
z interesem służby, a w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przekroczenie granic uznania administracyjnego. Organ I instancji wskazał fakty, które legły u podstaw jego decyzji, tj.: akt oskarżenia przeciwko policjantowi za popełnienie przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego określonego w art. 231 § 1 kk, trwające od 30 sierpnia 2022 r. zawieszenie w czynnościach służbowych oraz fakt, że nie ustały przesłanki będące przyczyną zawieszenia. Okoliczności te stanowią wystarczające i przekonywujące przesłanki do wydania powyższej decyzji. Podejrzenie bowiem policjanta o popełnienie wskazanego przestępstwa oraz niewykonywanie czynności służbowych ze względu na zawieszenie w tychże czynnościach przez ponad 16 miesięcy, stanowi przesłankę do zastosowania przepisu art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy
o Policji. Podejrzenie funkcjonariusza Policji o zachowanie karalne, zaprzeczające przyjętym zobowiązaniom, naraża dobre imię służby. Utrata przez policjanta nieposzlakowanej opinii w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym jest niewątpliwie okolicznością mającą wpływ na dobrze i szeroko rozumiany interes społeczny. Okoliczności te uniemożliwiają pozostanie policjanta w służbie.
W praktyce bowiem dalsze pozostawienie policjanta w służbie oznaczałoby konieczność wydatkowania środków publicznych (wypłaty uposażenia) w stosunku do funkcjonariusza, który będąc policjantem faktycznie nie pełni służby i to przez niemożliwy aktualnie do oszacowania okres. W świetle powyższego rozwiązanie stosunku służbowego z policjantem było zgodne z interesem społecznym, tożsamym
w tym wypadku z interesem służby. Ustawodawca w interesie funkcjonariuszy reglamentuje przyczyny zwolnienia ze służby. Nie kwestionuje jednak konieczności prowadzenia przez organy Policji racjonalnej polityki kadrowej, w tym podejmowania działań zabezpieczających także interesy formacji i zapewniających ochronę interesu społecznego. Organy uprawnione do podejmowania decyzji muszą brać pod uwagę nie tylko subiektywne pojmowanie interesu konkretnego policjanta, ale mieć na względzie szerszy interes jednostki organizacyjnej. KPP jest zatem zobowiązany do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania podległej mu jednostki organizacyjnej, przy uwzględnieniu potrzeby realizacji ustawowych jej zadań. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przypadku nieobecności policjanta, czynności należące do jego obowiązków, muszą wykonywać inni funkcjonariusze. Gdy taki stan trwa, tak jak w omawianej sprawie, ponad 16 miesięcy, niewątpliwie wpływa to niekorzystnie na organizację, jak
i efektywność działania danej komórki organizacyjnej. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 24 § 3 w zw. z art. 24 § 1 pkt 1, 6 i 7 oraz art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., organ odwoławczy wskazał, że są one całkowicie niezasadne. Zauważył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zarysował się pogląd, że zagadnienie stosowania art. 24 K.p.a. do piastuna organu administracji publicznej w pewnym okresie czasu było niejednolicie ujmowane w orzecznictwie
i literaturze prawniczej. Obecnie dominuje jednak pogląd - podzielany przez Naczelny Sąd Administracyjny, że przepisy art. 24 K.p.a. odnoszą się tylko do pracownika organu, nie mają natomiast zastosowania do osoby piastującej funkcje monokratycznego organu. Wyłączeniu w trybie i na zasadach określonych ww. przepisem mogą zatem podlegać pracownicy organu właściwego do załatwienia sprawy, a także pracownicy organów, jednostek i instytucji, którym w trybie przepisów ustaw szczególnych powierzono wykonywanie kompetencji organu do prowadzenia spraw administracyjnych, w tym wydawania decyzji, a także organu, do którego organ prowadzący postępowanie zwrócił się o dokonanie czynności przewidzianych w art. 52 K.p.a. Natomiast zwrot "pracownik organu" w znaczeniu, o jakim mowa w art. 24 K.p.a., nie obejmuje osoby będącej personalną obsadą organu. Piastun organu nie działa
w sprawie jako pracownik organu, lecz wykonuje kompetencje przypisane organowi, których realizacja oparta jest na obowiązku, a nie uprawnieniu (z wyjątkiem, gdy przepis prawa podjęcie określonego działania pozostawia uznaniu organu administracji publicznej). Kompetencje przypisane przez ustawodawcę konkretnemu organowi nie mogą być bez wyraźnej podstawy prawnej przeniesione na inny organ. Zatem osoba piastująca funkcję organu administracji publicznej - co do zasady - nie podlega wyłączeniu w trybie przypisanym pracownikom organu. Z uwagi na swą ustrojową
i procesową pozycję piastun funkcji monokratycznego organu administracji publicznej podlega wyłączeniu zgodnie z przepisami o wyłączeniu organu w postępowaniu administracyjnym, a nie o wyłączeniu pracowników organu (wyrok NSA z 23 marca 2012 sygn. akt I OSK 2401/11 - Lex nr 1145100, wyrok NSA o sygn. akt I OSK 1655/12, wyrok NSA sygn. akt I OSK 1186/12, LEX nr 1339577, uchwała siedmiu sędziów NSA
z 20 maja 2010 r. sygn. akt 1 OPS 13/09 i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 grudnia 2011 r., sygn. akt SK 3/11 OTK-A 2011/10/113, Dz.U.2011/272/1613. Z tych względów osoby piastujące funkcję KPP, nie podlegały wyłączeniu od udziału w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w niniejszej sprawie na podstawie art. 24 K.p.a. KWP wskazał, że organ I instancji zebrał cały materiał niezbędny do podjęcia decyzji merytorycznej, istotny z punktu widzenia art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji,
a następnie w granicach swobodnej oceny dowodów, z zachowaniem reguł określonych w K.p.a. dokonał jego kompleksowej oceny. Na podstawie zebranej w sprawie dokumentacji bezsprzecznie można ustalić stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy. Organ I instancji rozstrzygając w przedmiotowej sprawie badał jedynie, czy zaistniały określone przepisem art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji przesłanki do zwolnienia policjanta ze służby w Policji. Nie analizował okoliczności zarzucanego mu czynu, ani tym bardziej nie wypowiadał się w zakresie jego winy czy niewinności. Ponadto, właściwie wyjaśnił przesłanki leżące u podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Postępowanie karne przeciwko wymienionemu wciąż trwa. Przesłanki przewidziane
w art. 41 ust. 2 pkt 9 zostały zatem spełnione, zaś zebrana w postępowaniu administracyjnym dokumentacja jest wystarczająca do stwierdzenia zaistnienia powyższych faktów. W ocenie organu odwoławczego niezaprzeczalnym pozostaje, że długotrwałe zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych wpłynęło negatywnie na organizację służby w Wydziale Kryminalnym Komendy Powiatowej Policji w S.. Powyższa sytuacja rzutuje więc ujemnie na interes służby, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa obywateli poprzez wykonywanie zadań przez wszystkich policjantów. Służbę w Policji mogą pełnić osoby o określonych predyspozycjach, w pełni dyspozycyjne, a także zdolne fizycznie i psychicznie do wykonywania obowiązków służbowych w czasie
i rozmiarze adekwatnym do potrzeb formacji. Tymczasem wymieniony przez ponad 16 miesięcy był zawieszony w czynnościach służbowych, w związku z czym nie realizował żadnych zadań służbowych. Należy zatem uznać, że zgromadzone w niniejszym postępowaniu materiały nie pozostawiają wątpliwości co do konieczności rozwiązania
z policjantem stosunku służbowego na zasadzie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Słusznie też organ I instancji nadał swojemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności. Wykonanie decyzji nieostatecznej ma charakter wyjątkowy, dlatego też przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności poddawane są ścisłej wykładni. Jedną z tych przesłanek jest "niezbędność" niezwłocznego wprowadzenia rozstrzygnięcia w życie. Organ I instancji nadając zaskarżonemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności miał na uwadze ważny interes społeczny przejawiający się szczególnym statusem i zadaniami Policji, będącej formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa
i porządku publicznego. Stwierdzić więc należy, że decyzja KPP spełnia wymagania określone w art. 108 § 1 K.p.a., gdyż w jej uzasadnieniu przytoczono okoliczności wskazujące, że zachodzą przesłanki uzasadniające przedłożenie interesu społecznego nad indywidualny interes strony. Pismem z 12 kwietnia 2024 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczne w administracyjnym toku instancji ww. rozstrzygnięcie organu odwoławczego
z [...] marca 2024 r. Zaskarżonemu rozkazowi personalnemu zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozkazu personalnego, pod postacią:
1. art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, manifestujące się błędnym przyjęciem, że w niniejszym przypadku zaistniały przesłanki do zwolnienia policjanta ze służby w Policji, podczas gdy:
- postępowanie przed Sądem Rejonowym w S. sygn. akt [...] z pewnością nie będzie trwać długo,
- nie było konieczności zwalniania policjanta ze służby w Policji, wszak środek w postaci zawieszenia go w czynnościach służbowych na czas trwania postępowania karnego jest w realiach niniejszej sprawy wystarczający by w należyty zabezpieczyć interes społeczny, w tym interes formacji mundurowej Policji,
- przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest w toku postępowanie sądowoadministracyjne badające legalność rozkazów personalnych zawieszających skarżącego w Policji w czynnościach służbowych, co ma niewątpliwie wpływ na wynik niniejszej sprawy, co oznacza, że w istotny sposób pogwałcona została zasada uznania administracyjnego, a więc sporny rozkaz personalny został wydany w warunkach nie swobody, a dowolności.
2. art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji w zw. z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na rażącym pogwałceniu zasady uznania administracyjnego, co doprowadziło do wydania zaskarżonego rozkazu personalnego
w warunkach nie uznania administracyjnego, a dowolności, bowiem rozwiązanie stosunku służbowego z policjantem następuje przy braku pewności zarówno co do popełnienia przestępstwa, jak i co do oceny niemożności kontynuowania służby
w Policji, a więc zwolnienie ze służby na wskazanej podstawie normatywnej godzi
w konstytucyjną i karnoprocesową zasadę domniemania niewinności;
3. art. 24 § 3 w zw. z art. 24 § 1 pkt 1, 6 i 7 K.p.a., względnie art. 25 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na wydaniu zaskarżonego niniejszym środkiem rozkazu personalnego przez KPP, pomimo że powinien on być wyłączony od rozpoznania
i rozstrzygnięcia sprawy, wszak jest on (niezależnie czy jako pracownik organu, czy jako piastun) w otwartym konflikcie ze skarżącym, na co wskazuje fakt, że skarżący złożył przeciwko temu Komendantowi zawiadomienie o możliwości popełnienia przez niego przestępstwa, a sprawa w tym przedmiocie zawisła przed Prokuraturą Rejonową R. [...] w R. pod sygnaturą [...]; 4. art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na niezawieszeniu niniejszego postępowania do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy zainicjowanej skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z 13 lipca 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 160/23 w przedmiocie zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, podczas gdy rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego ze skargi kasacyjnej od ww. wyroku a w konsekwencji rozkazów personalnych w przedmiocie zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych może obalić przesłankę z art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, tj. upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, co niewątpliwie ma wpływ na wynik niniejszej sprawy, a ponadto w rozpoznaniu wniosku o zawieszenie postępowania brał udział Komendant Powiatowy Policji w S., który winien być wyłączony od rozpoznania niniejszej sprawy. Skarżący dodatkowo wniósł o:
1) zażądanie z Prokuratury Rejonowej R. [...] w R. akt sprawy [...] i przeprowadzenie dowodu z wszystkich dokumentów w tych aktach zgromadzonych - na okoliczność podstaw do wyłączenia organu I instancji względnie wyłączenia pracownika organu - Komendanta Powiatowego Policji w S.;
2) zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy zainicjowanej skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie z 13 lipca 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 160/23, bowiem jej wynik ma wpływ na wynik niniejszej sprawy;
3) przed rozpoznaniem wniosku z punktu 2 jak wyżej, o zwrócenie się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o udzielenie pisemnej informacji na jakim etapie jest aktualnie sprawa ze skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie z 13 lipca 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 160/23. Nadto autor skargi wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu
z dokumentu w postaci odpisu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 lipca 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 160/23 na okoliczność wywiedzenia przez skarżącego skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 lipca 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 160/23, który to środek ma wpływ na wynik niniejszej sprawy i co stanowiło podstawę do zawieszenia postępowania administracyjnego. Na podstawie zarzutu z punktów 3 i 4 skargi pełnomocnik skarżącego
w pierwszej kolejności wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozkazu personalnego w całości. W przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku niniejszej skargi autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego w całości. W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął zarzuty skargi. Wskazał, że zaskarżony rozkaz personalny został wydany w naruszeniem przepisów procedury administracyjnej oraz z pogwałceniem konstytucyjnej i proceduralnej zasady domniemania niewinności. Podkreślił, że nie było konieczności zwalniania policjanta ze służby w Policji. W realiach niniejszej sprawy i całokształtu stosunku służbowego skarżącego wystarczające bowiem było dalsze stosowanie środka w postaci zawieszenia go w czynnościach służbowych na czas trwania postępowania karnego. Stosowanie tego środka w należyty zabezpieczyło bowiem interes społeczny, w tym interes formacji mundurowej Policji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku w sprawie Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
skarga nie ma uzasadnionych podstaw.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwana dalej "P.p.s.a.") Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle ww. przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, np. decyzję, konieczne jest stwierdzenie przez Sąd administracyjny, że w akcie tym doszło do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c), pkt 2 P.p.s.a.).
W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd, na mocy art. 151 P.p.s.a., oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
W przedmiotowej sprawie podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Treść tego przepisu wskazuje, że decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby ma charakter fakultatywny
i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Zwolnienie funkcjonariusza Policji ze służby jest możliwe w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia
w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Regulacja ta wskazuje na istnienie dwóch przesłanek, jakie muszą wystąpić, by zasadnym było podjęcie decyzji o zwolnieniu ze służby. Pierwsza z przesłanek to upływ 12 miesięcy okresu zawieszenia w czynnościach służbowych, druga natomiast to nieustąpienie przyczyn, które stanowiły podstawę zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych. Łączne spełnienie obu warunków pozwala na rozważenie zwolnienia policjanta ze służby.
Uznaniowy charakter takiej decyzji nie zezwala jednak organom administracji publicznej na całkowitą i niekontrolowaną swobodę w rozstrzyganiu sprawy. Na organie prowadzącym postępowanie administracyjne, również działającym w ramach uznania administracyjnego, ciąży bowiem obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Natomiast z uwagi na specyficzny rodzaj służby w Policji, konieczne jest ponadto zbadanie możliwości pozostawienia w służbie funkcjonariusza przez pryzmat zadań, które określa ustawa o Policji, uprawnień przełożonego w zakresie zapewnienia prawidłowego działania podległych mu jednostek oraz kształtowania składu osobowego podległego mu zespołu ludzi oraz interesu służby.
Podkreślić należy, że w sprawach dotyczących fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby sądy administracyjne badają jedynie, czy decyzja o rozwiązaniu stosunku służbowego nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów i przesądzać, czy dana osoba powinna nadal pozostać funkcjonariuszem danej formacji, czy też mogła być wykluczona z tego grona (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 254/17).
W rozpoznawanej sprawie obie przesłanki z art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji zostały spełnione. Rozkaz personalny KPP został wydany 2 stycznia 2024 r., a więc
w dacie, kiedy nastąpił już upływ 12 miesięcy okresu zawieszenia skarżącego
w czynnościach służbowych i nie ustała również przyczyna zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych. Rozkaz personalny o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy od 30 sierpnia 2022 r. do 29 listopada 2022 r. został wydany 29 sierpnia 2022 r. Następnie rozkazem personalnym z 21 listopada 2022 r. okres zawieszenia przedłużono do czasu zakończenia postępowania karnego. Podkreślić w tym miejscu należy, że przytoczony powyżej art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji pozwala właściwemu organowi zwolnić funkcjonariusza nawet wówczas, gdy nie zostało zakończone postępowanie karne, będące podstawą zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych. Istotny jest bowiem upływ 12 miesięcznego okresu zawieszenia
w czynnościach służbowych, a także nieustąpienie przyczyn, które stanowiły podstawę zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych. Postępowanie karne
w związku z zarzutem popełnienia przez skarżącego przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, określonego w art. 231 § 1 k.k., będące podstawą zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych, nie zostało prawomocnie zakończone ani w dacie podejmowania decyzji przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji.
Dla wydania decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji nie jest konieczne, aby postępowanie sądowe dotyczące decyzji właściwego przełożonego o zawieszeniu funkcjonariusza w czynnościach służbowych było prawomocnie zakończone. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. mogą być wyłącznie kwestie (zagadnienia) prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki wydania decyzji o zwolnieniu, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej przez inny podmiot.
Trafnie zatem, po ustaleniu zaistnienia tych dwóch bezwzględnych przesłanek dopuszczalności zwolnienia policjanta za służby organy rozważyły kwestię jego dalszego pozostawania w służbie z jednoczesnym zawieszeniem w czynnościach służbowych. Zauważyć należy, że samo zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych pełni rolę podobną do roli środka zapobiegawczego w postępowaniu karnym (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 3 października 2019 r., sygn. akt II SA/Po 391/19). Możliwość przedłużenia zawieszenia, realizowanego w trybie administracyjnym, ma przede wszystkim służyć dobru służby w kontekście zarzucanego policjantowi czynu. Podobieństwo instytucji zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych do środka zapobiegawczego w postępowaniu karnym wskazuje, że specyfika tego rodzaju spraw ogranicza zakres postępowania administracyjnego, regulowanego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem sam fakt toczącego się postępowania karnego z zarzutem popełnienia przestępstwa przez policjanta może determinować rozstrzygnięcie organu Policji o przedłużeniu zawieszenia w czynnościach służbowych, czego następstwem, w przypadku niezakończenia postępowania karnego
w okresie 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, może być decyzja
o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.
Prawidłowo także organy Policji wskazały na fakt dezorganizacji pracy w komórce organizacyjnej w której służbę pełnił skarżący, konieczność wykonywania zadań jemu przypadających przez innych funkcjonariuszy Policji, dla których stanowi to dodatkowe obciążenie, jako te okoliczności, które dodatkowo przemawiały za zwolnieniem go ze służby.
W judykaturze wielokrotnie podkreślano, że skutki absencji funkcjonariusza w służbie dla sprawnego funkcjonowania Policji i dla interesu społecznego są oczywiste oraz nie wymagają szerszego dowodzenia (por. np. wyrok NSA z 8 czerwca 2017r. sygn. akt I OSK 648/17 - dostępny na www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Sąd poglądy te podziela i wskazuje, że w sprawie takie zagrożenia były znaczne i realne, zwłaszcza biorąc po uwagę ponad 12 miesięczny okres zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych oraz brak konkretnych perspektyw na niezwłoczne zakończenie postępowania karnego. Oczywistym jest, że zadania wykonywane uprzednio przez większą ilość funkcjonariuszy, po odsunięciu choćby jednego z nich od wykonywania obowiązków służbowych, muszą być rozłożone na pozostałe osoby, co zwiększa ich obciążenie oraz może zmniejszać efektywność i negatywnie wpływać na jakość czy terminowość realizowanych czynności. Interes społeczny przejawia się zatem w konieczności zapewnienia sprawnego funkcjonowania formacji oraz prawidłowej realizacji zadań jednostki, w której policjant pełnił służbę.
Zatem oceniając stanowisko organów obu instancji, które wskazały na interes służby, który byłby naruszony przez dalsze pozostawanie skarżącego w stanie zawieszenia przy jednoczesnej dezorganizacji pracy jednostki Policji, w której odbywa służbę, jako tą okoliczność, poza dwoma wyżej wymienionymi przesłankami koniecznymi do zwolnienia funkcjonariusza ze służby, należało uznać za zasadne, podjęte w granicach uznania administracyjnego. Z przyczyn podanych powyżej zasadnym stało się przedłożenie w tym wypadku interesu publicznego (interesu służby) nad indywidualny policjanta.
Wobec powyższego Sąd uznał, że zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 9 pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw, bowiem na przeszkodzie zwolnieniu policjanta ze służby nie stoi trwające postępowanie karne. Co istotniejsze to postępowanie, jako że stanowiło podstawę zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, powinno w dacie zwolnienia ze służby trwać, bowiem dla skuteczności zwolnienia ze służby niezbędne jest nieustanie przyczyny będącej podstawą zawieszenia. Inaczej mówiąc, gdyby postępowanie karne w sprawie skarżącego prawomocnie się zakończyło, ustałaby przyczyna zawieszenia i nie można byłoby zwolnić skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji.
Z kolei organy rozstrzygając w sprawie, badały jedynie czy zaistniały, określone przepisem art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, przesłanki do zwolnienia skarżącego ze służby w Policji. Nie analizowały natomiast okoliczności zarzucanego skarżącemu czynu, ani zasadności zawieszenia go w czynnościach służbowych. Dla organów obu instancji okolicznością istotną było to, że przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne. Wprawdzie zawieszenie, a następnie zwolnienie policjanta ze służby ma bezpośredni związek ze wszczętym postępowaniem karnym i jest niejako jego konsekwencją, jednak rozstrzygnięcie to nie jest formalnie zależne od wyniku postępowania karnego. Zwolnienie funkcjonariusza nie przesądza o jego winie, która może być przypisana wyłącznie w postępowaniu karnym (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 24 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 815/12).
Należy zauważyć, że w sytuacji gdy zarzuty stawiane policjantowi okażą się niezasadne, postępowanie karne zakończy się wyrokiem uniewinniającym albo orzeczeniem o umorzeniu postępowania z powodu niepopełnienia przestępstwa, to wówczas na mocy art. 42 ust. 1 i 5 ustawy o Policji, funkcjonariusz może być przywrócony na stanowisko równorzędne z wypłatą świadczenia pieniężnego odpowiadającego uposażeniu na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem.
W konsekwencji przepis ten zabezpiecza prawa funkcjonariusza do powrotu do służby, w razie wykazania jego niewinności.
Konkludując w rozpoznawanej sprawie organy korzystając z możliwości wynikającej z art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Nie trzeba szczególnie dowodzić, że w przypadku nieobecności policjanta, czynności wchodzące w zakres jego obowiązków, muszą zostać przejęte przez innych funkcjonariuszy. Gdy taki stan trwa długo, niewątpliwie wpływa niekorzystnie na organizację, jak i efektywność działania danej jednostki Policji, co zostało potwierdzone we wniosku personalnym Naczelnika Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji
w S. z [...] listopada 2023 r., w której skarżący pełnił służbę. Zawieszenie policjanta w czynnościach skutkuje zablokowaniem etatu i brakiem możliwości zatrudnienia na jego miejsce innego funkcjonariusza. Interes społeczny przejawiał się zatem w konieczności zapewnienia prawidłowej realizacji zadań jednostki, w której skarżący pełnił służbę.
W ocenie Sądu organy w sposób dostateczny zebrały cały materiał dowodowy
i przekonująco wykazały, dlaczego w przedmiotowej sprawie należało dać prymat interesowi społecznemu, równoważnemu z interesem służby, przedkładając go nad interesem skarżącego.
W ocenie Sądu, organ zasadnie nadał rozstrzygnięciu o zwolnieniu skarżącego ze służby rygor natychmiastowej wykonalności. Swe stanowisko należycie uzasadnił wskazując, że w sprawie zachodzą przesłanki wskazujące na, co wyżej już wyjaśniono, uznanie pierwszeństwa interesu społecznego (interesu służby) nad indywidualnym interesem skarżącego.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 24 § 3 w zw. z art. 24 § 1 pkt 1, 6 i 7 K.p.a. względnie art. 25 K.p.a., Sąd podziela w całości argumentację organu odwoławczego zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu i w odpowiedzi na skargę, że są one całkowicie niezasadne. Argumentacja ta znajduje oparcie w powołanym przez KWP orzecznictwie sądów administracyjnych. Przepisy art. 24 K.p.a. odnoszą się bowiem tylko do pracownika organu, nie mają natomiast zastosowania do osoby piastującej funkcje monokratycznego organu. Wyłączeniu w trybie i na zasadach określonych ww. przepisem mogą zatem podlegać pracownicy organu właściwego do załatwienia sprawy, a także pracownicy organów, jednostek i instytucji, którym w trybie przepisów ustaw szczególnych powierzono wykonywanie kompetencji organu do prowadzenia spraw administracyjnych, w tym wydawania decyzji, a także organu, do którego organ prowadzący postępowanie zwrócił się o dokonanie czynności przewidzianych w art. 52 K.p.a. Natomiast zwrot "pracownik organu" w znaczeniu, o jakim mowa w art. 24 K.p.a., nie obejmuje osoby będącej personalną obsadą organu. Piastun organu nie działa
w sprawie jako pracownik organu, lecz wykonuje kompetencje przypisane organowi, których realizacja oparta jest na obowiązku, a nie uprawnieniu (z wyjątkiem, gdy przepis prawa podjęcie określonego działania pozostawia uznaniu organu administracji publicznej). Kompetencje przypisane przez ustawodawcę konkretnemu organowi nie mogą być bez wyraźnej podstawy prawnej przeniesione na inny organ. Zatem osoba piastująca funkcję organu administracji publicznej - co do zasady - nie podlega wyłączeniu w trybie przypisanym pracownikom organu. Z uwagi na swą ustrojową
i procesową pozycję piastun funkcji monokratycznego organu administracji publicznej podlega wyłączeniu zgodnie z przepisami o wyłączeniu organu w postępowaniu administracyjnym, a nie o wyłączeniu pracowników organu. Z tych względów osoba piastująca funkcję KPP nie podlegała wyłączeniu od udziału w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w niniejszej sprawie na podstawie art. 24 Kpa. Organ nie podlega również wyłączeniu na podstawie art. 25 Kpa z powodu nie wypełnienia przesłanek do jego obligatoryjnego wyłączenia.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na niezawieszeniu postępowania administracyjnego do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy zainicjowanej skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie z 13 lipca 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 160/23 w przedmiocie zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, podczas gdy rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego ze skargi kasacyjnej od ww. wyroku
a w konsekwencji rozkazów personalnych w przedmiocie zawieszenia skarżącego
w czynnościach służbowych może obalić przesłankę z art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy
o Policji, tj. upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych.
Zauważyć w tym miejscu wypada, że kwestia prejudycjalna w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. jest takim zagadnieniem prawnym, od którego rozstrzygnięcia zależy możliwość rozpatrzenia sprawy, a nie wyłącznie sposób jej rozpatrzenia. Zagadnieniem wstępnym o którym mowa w ww. przepisie jest bowiem tylko taka kwestia, która uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w danej sprawie. Fakt zaś, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na treść decyzji nie przesądza o istnieniu zagadnienia wstępnego. Z tego też względu brak było podstaw do zawieszenia przez Sąd postępowania sądowoadministracyjnego.
Wyjaśnić jeszcze należy, że Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Przeprowadzenie ww. dowodów nie było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i mogłoby spowodować nadmierne przedłużenie postępowania w sprawie.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło