VIII SA/Wa 4/25
WyrokWSA w Warszawie2025-01-30
Skład orzekający: Leszek Kobylski, Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wydać decyzję o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, jeśli inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów legalizacyjnych, pomimo że podważa prawo gminy do nieruchomości?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wydać decyzję o nakazie rozbiórki w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, jeśli inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów legalizacyjnych w wyznaczonym terminie. Potencjalna możliwość dysponowania nieruchomością na cele budowlane w przyszłości nie stanowi zagadnienia wstępnego ani podstawy do zawieszenia postępowania. Legalizacja samowolnie wybudowanego obiektu jest uprawnieniem inwestora, a nie obowiązkiem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku handlowego (kiosku) wybudowanego samowolnie ponad 20 lat temu. Inwestorka nie przedłożyła wymaganych dokumentów do legalizacji, w tym oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością, ponieważ działka stanowiła mienie gromadzkie, a gmina nie wyraziła zgody na dysponowanie nią na cele budowlane. Inwestorka podjęła próbę podważenia decyzji o uznaniu działki za mienie gromadzkie i wnioskowała o zawieszenie postępowania. Organ nadzoru budowlanego odmówił zawieszenia i wydał decyzję o nakazie rozbiórki, którą utrzymał w mocy organ odwoławczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę inwestorki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi M.B. na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku handlowego oddala skargę.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: MWINB, organ odwoławczy, organ II instancji)
z 4 listopada 2024 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku handlowego.
Stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy przedstawia się następująco:
Pismem z 17 kwietnia 2023 r. znak: [...] Przewodniczący Rady Gminy w B. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego
w R. o przeprowadzenie kontroli legalności budowy budynków (pawilonów handlowych) na działce nr ewid. [...], położonej w B. przy ul. [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego w R. pismem z 5 maja 2023 r. znak: [...] przekazał ww. pismo według właściwości do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w G. (dalej: PINB, organ I instancji, organ powiatowy).
PINB 20 czerwca 2023 r. przeprowadził oględziny, w wyniku których ustalono, że na działce nr ewid. [...], położonej w obrębie ewid. [...], jednostce ewid. [...] B., zlokalizowany jest m.in. budynek usługowy "kiosk". Jest to budynek parterowy o wymiarach 7,4 m x 6 m i wysokości max. 3 m, wykonany z płyty warstwowej, posiada salę sprzedaży oraz zaplecze socjalne. Obiekt jest użytkowany (sprzedaż artykułów prasowych, pozaprasowych, spożywczych i przemysłowych).
W dniu kontroli właściciel obiektu – M. B. (dalej: skarżąca, strona, inwestor) nie przedstawiła pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zamiaru budowy przedmiotowego budynku. Zgodnie z oświadczeniem strony obiekt powstał w 1996 r., a ona była jego inwestorem. Z dokumentów archiwalnych dotyczących prowadzonego w organie
I instancji postępowania administracyjnego w sprawie budynku sąsiedniego, zlokalizowanego na tej samej działce (własność J. K.), a w szczególności
z mapy do celów projektowych (mapa aktualna na rok 2002) jednoznacznie wynika, że w 2002 r. przedmiotowy budynek już istniał w obecnych wymiarach.
PINB ustalił, że w Urzędzie Gminy B., w Archiwum Państwowym
w R. oraz w archiwum Wydziału Budownictwa i Architektury Starostwa Powiatowego w G. brak było decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego budynku. Dlatego PINB uznał, że budynek ten powstał w warunkach samowoli budowlanej.
W związku z powyższym PINB postanowieniem z 10 sierpnia 2023 r. Nr [...], działając na podstawie art. 49g i art. 83 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (Dz.U. z 2023 r. poz. 682 ze zm., dalej: P.b.), nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w organie I instancji w terminie 90 dni, licząc od daty otrzymania postanowienia:
1) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane;
2) geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej budynku handlowego (kiosk), zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w B.;
3) ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane wskazującej, czy stan techniczny ww. obiektu budowlanego:
- nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz
- pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
Na skutek zażalenia skarżącej MWINB postanowieniem z 21 lutego 2024 r. Nr [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w części dotyczącej terminu wykonania czynności i w tym zakresie orzekł nowy termin do 31 maja 2024 r. W pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu swojego postanowienia MWINB wskazał m.in., że organ powiatowy dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego oraz słusznie zastosował w przedmiotowym przypadku uproszczoną procedurę legalizacyjną.
Na ww. postanowienie organu odwoławczego strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, który wyrokiem z 29 maja 2024 r.
w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 306/24 oddalił skargę. Wyrok stał się prawomocny 29 czerwca 2024 r.
Decyzją z 2 września 2024 r. Nr [...] PINB, działając na podstawie art. 49i ust. 1 pkt 2 lit. a) P.b., nakazał skarżącej rozbiórkę budynku handlowego (kiosk), zlokalizowanego na działce nr ewid. [...], położonej w obrębie ewid. [...] B., jednostce ewid. [...] B. - z chwilą, gdy niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu decyzji organ powiatowy wskazał, że skarżąca nie złożyła
w wyznaczonym terminie, tj. do 31 maja 2024 r., dokumentów nakazanych postanowieniem PINB z 10 sierpnia 2023 r. Nr [...].
Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, w którym zauważyła, że podstawową przeszkodą uniemożliwiającą legalizację obiektu w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym jest kwestia niemożności złożenia przez oświadczenia
o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Decyzją z 28 marca 2023 r. nr [...] Starosta G. uznał bowiem działkę nr ew. [...] za mienie gromadzkie. Skarżąca wystąpiła jednak wnioskiem z 3 czerwca 2024 r. (wraz
z K. R., B. i J. K. oraz L. W.) o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Wniosek ten nie został dotychczas rozpatrzony, a kwestia ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. O ile bowiem przedmiotowa decyzja zostanie usunięta z obrotu prawnego, Gmina B. utraci prawo do zajęcia stanowiska w sprawie wyrażenia stronie zgody do dysponowania częścią działki nr ewid. [...]na cele budowlane.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o zawieszenie z urzędu postępowania odwoławczego od decyzji Nr [...] do czasu rozpatrzenia przez Wojewodę M. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] Starosty G..
Postanowieniem z 30 lipca 2024 r. Nr [...]PINB, działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), odmówił skarżącej zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie budowy przedmiotowego budynku handlowego (kiosku) do czasu zakończenia postępowania administracyjnego przed Wojewodą M. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty G. z 28 marca 2023 r. nr [...] o uznaniu za mienie gromadzkie działek o numerach ewidencyjnych: [...] o pow. 0,56 ha i [...] o pow. 0,75 ha, położonych na terenie gminy B..
Decyzją z 4 listopada 2024 r. Nr [...] MWINB, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust 2 P.b., po rozpoznaniu odwołania strony, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że pomimo upływu terminu wyznaczonego postanowieniem MWINB z 21 lutego 2024 r. (tj. do 31 maja 2024 r.) skarżąca nie przedłożyła dokumentów, o których mowa w sentencji tego postanowienia, ani w toku postępowania przed organem l instancji, jak też przed organem II instancji. Zasadnie więc PINB orzekł nakaz rozbiórki przedmiotowego budynku na podstawie art. 49i ust. 1 pkt 2 lit. a) P.b.
W odniesieniu do zarzutów odwołania MWINB podniósł, że brak jest podstaw do zawieszenia postępowania odwoławczego z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. O ile zagadnieniem wstępnym o charakterze materialnoprawnym może być prawo własności gruntu, na którym usytuowany jest przedmiot postępowania w sprawie jego rozbiórki (por. wyrok NSA z 19 października 2023 r. sygn. akt II OSK 167/21), tak
w omawianej sprawie należy mieć na uwadze, że skarżąca nie przedłożyła żadnego
z dokumentów wymaganych postanowieniem Nr [...]. Z powyższego wynika, że strona nie podejmuje jakichkolwiek czynności zmierzających do zalegalizowania obiektu będącego przedmiotem postępowania. Samo wystąpienie do Wojewody M. z wnioskiem z 3 czerwca 2024 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty G. Nr [...] z 28 marca 2023 r. nie stoi na przeszkodzie do sporządzenia pozostałej dokumentacji wymaganej postanowieniem Nr [...], tzn. ekspertyzy technicznej oraz geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej, których w omawianej sprawie również nie przedłożono.
Skarżąca na decyzję MWINB wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której przedstawiła w sposób opisowy dotychczasowy przebieg postępowania, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego.
Zauważyła, że mogła zlecić opracowanie dokumentów wymienionych
w punktach 2 i 3 postanowienia Nr [...] i przedłożyć je w PINB, jednak nie byłoby to celowe, z uwagi na treść art. 49g P.b. Do legalizacji niezbędny jest bowiem komplet wymienionych w tym przepisie dokumentów. W dacie wydania ww. postanowienia oczywistym było, że - w związku z decyzją nr [...] Starosty G. z 28 marca 2023 r. uznającą działkę nr ewid. [...] za mienie gromadzkie oraz decyzją nr [...]Wojewody M. z 6 lipca 2023 r. stwierdzającą nabycie z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę B. z mocy prawa własności działki nr ewid. [...] - nie była w stanie przedłożyć żądanego oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W tej sytuacji, zlecając opracowanie dokumentów wymienionych w punktach 2 i 3 ww. postanowienia, poniosłaby koszty, które miałyby charakter znacznej szkody. Wobec nieprzedłożenia kompletnej dokumentacji PINB miał obowiązek wydać decyzję o rozbiórce budynku. Zatem zaniechanie działań w tym przedmiocie nie było w żadnym wypadku przejawem złej woli skarżącej, tylko racjonalnego podejścia do istoty sprawy.
Skarżąca podniosła, że jej argumenty w odniesieniu do zasadności zawieszenia postępowania odwoławczego zostały przez MWINB w zaskarżonej decyzji skwitowane lakonicznie. Poza tym MWINB miał obowiązek samodzielnego rozpatrzenia całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i okoliczności sprawy, a także omówienia ich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co wynika z przepisów postępowania: art. 7, art. 77§ 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa
w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd, badając legalność zaskarżonego aktu, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów legalności, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja nakazująca inwestorowi rozbiórkę budynku handlowego (kiosku), zlokalizowanego na działce nr [...] w B..
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 49i ust. 1 pkt 2b lit. a) P.b., zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, wydaje decyzję o nakazie rozbiórki, w przypadku nieprzedłożenia dokumentów legalizacyjnych w wyznaczonym terminie wskazanym w postanowieniu,
o którym mowa w art. 49g ust. 1 P.b.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że w sprawie niniejszej zastosowanie znajdują przepisy P.b. w wersji uwzględniającej zmiany wprowadzone ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471), której przepisy w zasadniczej części weszły w życie 19 września 2020 r. Ustawa nowelizująca wprowadziła szereg zmian do obowiązującej regulacji, w tym - obok zmian dotyczących postępowań legalizacyjnych - nowe uproszczone postępowanie legalizacyjne, regulowane przepisami art. 49f-49i P.b., odnoszące się do starych samowoli budowlanych, których realizacja została zakończona przynajmniej 20 lat temu.
Zgodnie bowiem z art. 49f ust. 1 P.b. w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia,
- jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne.
W ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 49g P.b. organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia jego doręczenia (ust. 1). Do dokumentów legalizacyjnych, o których mowa w ust. 1, należą: 1) oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2; 2) geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego; 3) ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego: a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania (ust. 2). Na postanowienie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje zażalenie (ust. 3).
Z kolei stosownie do art. 49h P.b. w trakcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego sprawdza: 1) kompletność dokumentów legalizacyjnych oraz 2) czy z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne
z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania (ust. 1). W przypadku stwierdzenia niekompletności dokumentów legalizacyjnych organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o obowiązku usunięcia niekompletności w wyznaczonym terminie (ust. 2).
Przywołana wyżej regulacja prawna wprowadza etapowość w postępowaniu zmierzającym do likwidacji skutków samowoli budowlanej, polegającej na budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego lub jego części. Pierwszy etap dotyczy ustalenia, że obiekt budowlany był zrealizowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Drugi zaś etap sprowadza się do oceny, czy właściciel samowolnie wybudowanego obiektu ma prawo do dysponowania nieruchomością gruntową na cele budowlane oraz do weryfikacji stanu technicznego samego budynku. Weryfikując pozytywnie te okoliczności organ wydaje decyzję o legalizacji, która stanowi podstawę użytkowania obiektu budowlanego.
Z kolei nieprzedstawienie w wyznaczonym terminie dokumentów wskazanych
w postanowieniu wydanym na podstawie art. 49g ust. 1 i ust. 2 lub art. 49h ust. 2 P.b. obliguje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki. Ustawodawca z mocy art. 49i ust. 1 pkt 2 P.b. nie pozostawia bowiem właściwemu organowi wyboru treści rozstrzygnięcia
w sytuacji nieprzedłożenia kompletu dokumentów legalizacyjnych.
Powyższe oznacza, że w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym musi zostać spełniona nie tylko przesłanka wykazania w stosownej ekspertyzie technicznej, że stan będący przedmiotem analizy obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz przesłanka sprowadzająca się do tego, że bezpieczne jest użytkowanie obiektu zgodnie z jego dotychczasowym lub zamierzonym użytkowaniem, lecz także musi zostać spełniona przesłanka dotycząca kompletności dokumentów legalizacyjnych.
W sprawie niniejszej bezsporne jest, że przedmiotowy kiosk na działce nr [...] powstał ponad 20 lat temu, bez wymaganego pozwolenia na budowę, więc podlegał uproszczonej procedurze legalizacyjnej. Potwierdził to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 29 maja 2024 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 306/24, który oddalił skargę inwestora na postanowienie MWINB z 21 lutego 2024 r. Nr [...]
w przedmiocie nałożenia na stronę obowiązku przedłożenia wymaganych do legalizacji dokumentów wskazanych w art. 49g ust. 2 P.b. Skarżąca nie składała wniosku
o uzasadnienie tego wyroku, nie skorzystała z jego kontroli przez drugą instancję sądową. Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie ww. wyrok jest wiążący co do zasadności i prawidłowości nałożenia na stronę obowiązków w toku uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
W aktach administracyjnych wprawdzie znajduje się pismo z 3 kwietnia 2001 r., w którym Wójt Gminy B. wyraził zgodę inwestorowi na ustawienie nowego kiosku "Ruch" o powierzchni zabudowy 30 m2 w miejscu istniejącego starego kiosku na placu – skwerku w B., jednak zgoda ta nie zastępuje skutecznego zgłoszenia bądź uzyskania pozwolenia na budowę wydanego przez odpowiedni organ. Skarżąca nie może skutecznie się powoływać na ten dokument w toku uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
Bezsporne jest również w sprawie i to, że strona nie złożyła wymaganych dokumentów legalizacyjnych, wskazując na niemożność uzyskania oświadczenia
o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ponieważ Wójt Gminy B. w piśmie z 18 sierpnia 2023 r., znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy, nie wyraził zgody na złożenie takiego oświadczenia nie tylko dla skarżącej, ale
i dla innych właścicieli budynków handlowych, którzy nie posiadają żadnego tytułu do działki [...] w B.. Gmina B. jest właścicielem tej działki (wypis z ewidencji gruntów). W aktach sprawy znajduje się bowiem decyzja Starosty G. z 28 marca 2023 r. Nr [...] wydana na wniosek Wójta Gminy B. o uznaniu za mienie gromadzkie działek o numerach: [...] o pow. 0,56 ha i [...] o pow. 0,75 ha, położonych na terenie gminy B.. Następnie decyzją z 6 lipca 2023 r. Nr [...] Wojewoda M. stwierdził nabycie z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę B. z mocy prawa, nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości, oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki o numerach: [...] o pow. 0,56 ha i [...] o pow. 0,75 ha, położonych w B..
Skarżąca podjęła próbę podważenia decyzji Starosty G. z 28 marca 2023 r. Nr [...] poprzez złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji.
W jej ocenie, jeśli decyzja ta zostanie usunięta z obrotu prawnego, to Gmina B. utraci prawo do zajęcia stanowiska w sprawie wyrażenia jej zgody na dysponowanie częścią działki nr [...] na cele budowlane. Z tego powodu wnosiła o zawieszenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., wskazując na zagadnienie wstępne w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym. Postanowieniem z 30 lipca 2024 r. PINB odmówił stronie zawieszenia postępowania argumentując, że wskazana przyczyna zawieszenia nie stanowi zagadnienia wstępnego
w przedmiotowym postępowaniu.
Sąd podziela powyższe stanowisko organu powiatowego, bowiem potencjalna możliwość dysponowania nieruchomością na cele budowlane w przyszłości nie może stanowić zagadnienia wstępnego (kwestii prejudycjalnej) w postępowaniu legalizacyjnym oraz podstawy do jego zawieszenia.
Jak zauważył NSA w wyroku z 14 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1268/16, istotnym elementem zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jest istnienie ścisłej zależności (związku przyczynowego) pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Zagadnieniem prejudycjalnym w znaczeniu omawianego przepisu może być jedynie taka kwestia, która bezwzględnie uzależnia rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji od uprzedniego jej rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd.
W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada stosowania stanu prawnego i faktycznego obowiązującego w dacie podejmowania decyzji załatwiającej sprawę administracyjną. Oznacza to, że organy administracji są zobowiązane prowadzić postępowanie, mając na uwadze zasadniczo istniejący stan prawny
i faktyczny, a nie inny stan, w szczególności przyszły. Jeżeli znany jest właściciel nieruchomości, na której znajduje się obiekt budowlany będący przedmiotem prowadzonego przez organ postępowania, to brak jest podstaw do zawieszenia tego postępowania z uwagi na możliwość przejścia tytułu prawnego do nieruchomości
w przyszłości na inny podmiot lub obciążenia jej ograniczonym prawem rzeczowym.
W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym powyższy wniosek interpretacyjny nie budzi zastrzeżeń (por. wyroki NSA: z 17 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 530/19; z 18 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 3226/19; z 7 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 635/17; z 17 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 440/17; z 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 374/17; z 6 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 1459/14, wszystkie publ. cbosa).
Niezależnie zatem od przyczyn, z powodu których skarżąca nie może złożyć oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, niewypełnienie obowiązku przedstawienia wymaganych dokumentów legalizacyjnych uzasadnia zakończenie postępowania legalizacyjnego wydaniem nakazu rozbiórki, o czym strona była poinformowana w postanowieniu PINB z 10 sierpnia 2023 r. W przedmiotowej sprawie postępowanie legalizacyjne przed organami obu instancji trwa od 21 czerwca 2023 r. (zawiadomienie o wszczęciu z urzędu niniejszego postępowania), a organ II instancji w lutym 2024 r. przedłużył termin do złożenia wymaganych dokumentów do 31 maja 2024 r. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji MWINB, tj. 4 listopada 2024 r., dokumenty te nie zostały przedłożone, co skutkuje wydaniem decyzji o rozbiórce przedmiotowego budynku (kiosku). Legalizacja samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego nie jest bowiem obowiązkiem, lecz uprawnieniem inwestora.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako bezzasadnej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło