VIII SA/Wa 509/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy z wniosku Sołtysa Wsi [...] o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi Sołtysa Wsi [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania gruntu za własność wspólnoty gruntowej postanowił : 1) odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi; 2) zwrócić skarżącemu kwotę [...] zł. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2018 r. sygn. akt VIII SA/Wa 509/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej także jako: "Sąd") odrzucił skargę Sołtysa Wsi [...] (dalej: "skarżący") na opisaną wyżej decyzję, z powodu nieuzupełnienia, pomimo wezwania sądu, wpisu sądowego od skargi (100 zł). Powyższe postanowienie jest prawomocne. W dniu 29 marca 2017 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżący, złożył do sądu wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wskazał, że otrzymał zarządzenie o wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Podniósł, iż niezwłocznie po otrzymaniu zarządzenia skontaktował się z pracownikiem sekretariatu Sądu, Wydział VIII Zamiejscowego w Radomiu i poinformował, że zapłacił 100 zł przy składaniu skargi. Wskazał jednocześnie, że pracownik sekretariatu poinformował skarżącego, iż jeżeli dokonał on opłaty w kwocie 100 zł sprawa jest już zakończona. W uzasadnieniu nadmienił, iż z uwagi na działanie pod wpływem błędu oraz braku winy w uchybieniu terminowi wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych. Jednocześnie skarżący pocztowym przekazem pieniężnym przelał na konto Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 200 zł na poczet wpisu sądowego od złożonej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Na wstępie należy zaznaczyć, że wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi został nadany przez skarżącego w Urzędzie Pocztowym 29 marca 2018 r. tj. w terminie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi ustała w dniu 26 marca 2018 r., tj. w momencie doręczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny odpisu postanowienia z dnia 14 marca 2018 r. sygn. akt II OZ 235/18, oddalającego zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2018r. sygn. akt VIII SA/Wa 509/17 o odrzuceniu skargi. W postanowieniu tym ostatecznie ustalono, że skarżący uchybił terminowi do uzupełnienia braków skargi (wpisu od skargi). Rozpoznanie zażalenia ostatecznie przesądziło, że termin do uzupełnienia braków skargi został uchybiony. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.; dalej "p.p.s.a."), sąd może na wniosek strony przywrócić termin, jeżeli strona bez własnej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Zgodnie z brzmieniem art. 87 § 1 i § 4 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie czynności stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami doktryny i orzecznictwa brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej z uchybieniem terminu ma miejsce wtedy, gdy istnieje przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie tego terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Innymi słowy, przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 91/15, z dnia 17 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 104/15). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W ocenie Sądu przyczyna uchybienia terminowi wskazana przez wnioskodawcę, czyli działanie pod wpływem błędu, nie może stanowić o przywróceniu terminu. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż wezwanie z dnia 11 lipca 2017 r. do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi odebrał osobiście skarżący, potwierdzając na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 24 akt sądowych) odbiór korespondencji własnoręcznym podpisem i czytelnie opatrzoną datą, tj, dzień 19 lipca 2017 r. Oceniając wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego według wyżej przedstawionych kryteriów, należy stwierdzić, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do uzupełnienia braku fiskalnego spowodowane było okolicznościami niezawinionymi przez niego. Strona powinna dołożyć najwyższej staranności przy dokonywaniu czynności wynikającej z wezwania Sądu. Reakcja skarżącego na wezwanie do uzupełnienia braku fiskalnego skargi polegająca na skontaktowaniu się telefonicznym z pracownikiem sekretariatu Sądu, nie może być uznana za dochowanie staranności przy prowadzeniu własnych spraw w rozumieniu art. 87 p.p.s.a. Nie można uznać, że wyjaśnienie prawidłowości dokonania tak istotnej czynności w postępowaniu przed Sądem, jakim jest dokonanie wpisu sądowego, może się ograniczyć do wyjaśnienia w formie rozmowy telefonicznej z pracownikiem sekretariatu Sądu. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi w odniesieniu do przyjętych reguł ponoszenia kosztów, obowiązuje zasada formalizmu (pisemności) ( vide art.220§1 p.p.s.a.) i lakoniczna wypowiedź telefoniczna pracownika sekretariatu sądowego nie może być uznana za wyjaśnienie kwestii wynikającej z wezwania do uzupełnienia braku fiskalnego. Należy ponadto skonstatować, że art. 86 § 1 powołanej ustawy stanowi wyjątek od obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady formalizmu. Zasada formalizmu procesowego jest nieodzownym elementem sprawnego i rzetelnego przeprowadzenia postępowania. Mimo że formalizm może ograniczać swobodę co do treści i formy, czy terminów, niemniej jednak brak pewnych obostrzeń w tym zakresie prowadziłby do anarchii i destrukcji wymiaru sprawiedliwości, a przez to czynił z prawa do sądu wartość iluzoryczną (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2008 r., SK 40/07, OTK ZU 2008, seria A, nr 6, poz. 101, pkt 6.5.1; S. Cieślak, Formalizm procesowy w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, w: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego a Kodeks postępowania cywilnego. Materiały Ogólnopolskiego Zjazdu Katedr i Zakładów Postępowania Cywilnego, Serock k. Warszawy, pod red. T. Erecińskiego i K. Weitza, Warszawa 2010; także postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2014 r., I OZ 456/14). W ocenie Sądu, podnoszona przez skarżącego przyczyna uchybienia terminu (działanie pod wpływem błędu) nie uzasadnia uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jak zauważa się w orzecznictwie, brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (zob. postanowienie NSA z 18 grudnia 2014 r., I OZ 1164/14). Zdaniem Sądu, tak rozumiany brak staranności zaistniał w niniejszej sprawie w działaniu wnioskodawcy. Sąd stwierdza tym samym, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił w przekonujący sposób okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu. Zarazem twierdzenia skarżącego o zakresie informacji uzyskanych ustnie od pracownika sądu nie zostały w żaden sposób przez niego udokumentowane, a tym samym zasadniczo nie mogą być brane pod uwagę w sprawie jako okoliczność wskazująca na brak winy skarżącego w uchybieniu przez siebie terminowi. Z powyższych względów, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym postanowienia. Jednocześnie, na podstawie art. 225 p.p.s.a., Sąd orzekł w punkcie drugim o zwrocie skarżącemu uiszczonej kwoty, wobec wcześniejszego odrzucenia skargi.