VIII SA/Wa 565/19
WyrokWSA w Warszawie2019-10-02
Skład orzekający: Justyna Mazur, Sławomir Fularski, Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, która nie określa minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, jest nieważna?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, która nie określa w sposób prawidłowy minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, narusza istotnie art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Takie pominięcie uchwałodawcze stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności uchwały w całości.Stan faktyczny
Prokurator wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy w C. w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zarzucając jej istotne naruszenie prawa, w tym brak określenia minimalnego poziomu usług, nakładanie dodatkowych obowiązków na inwestorów oraz naruszenie hierarchii źródeł prawa. Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi, wskazując m.in. na utratę mocy obowiązującej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Mariola Pronobis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi Kierownika Ośrodka Zamiejscowego w S. Prokuratury Rejonowej w P. na uchwałę Rady Gminy w C. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy C. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Rada Gminy w C. (dalej: Rada Gminy, organ), działając na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 i art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990 r.
o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 594 ze zm., dalej: u.s.g.) oraz art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę
i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 139, dalej: u.z.z.w.z.o.ś.), podjęła uchwałę nr [...] z dnia [...] października 2015 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu Dostarczania Wody i Odprowadzania Ścieków na terenie Gminy C. (dalej: Regulamin, uchwała).
Pismem z [...] czerwca 2019 r. Kierownik Ośrodka Zamiejscowego
w S. Prokuratury Rejonowej w P. (dalej: Prokurator, skarżący), sprecyzowanym na rozprawie w dniu [...] października 2019 r., wniósł skargę na powyższą uchwałę, zarzucając jej istotne naruszenie prawa, tj.:
1) art. 19 ust. 2 pkt 1 u.z.z.w.z.o.ś. przez brak faktycznego określenia w treści
§ 4 załącznika do uchwały minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo w zakresie dostarczania wody, ilości i dopuszczalnego poziomu zanieczyszczeń odbieranych ścieków, takich jak w szczególności: minimalna ilość dostarczanej wody, ilość ścieków,
2) art. 19 ust. 2 i 3 u.z.z.w.z.o.ś. przez wskazanie w § 16 ust. 2 niezbędnych elementów, jakie powinny znaleźć się we wniosku,
3) art. 19 ust. 2 u.z.z.w.z.o.ś. oraz art. 29a ust. 1 i art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. ustawy Prawo budowalne (Dz.U. z 2017 poz. 1332 ze zm., dalej: p.b.) przez nałożenie na inwestora w § 16 ust. 3 uchwały obowiązków innych niż wskazane w ww. ustawach,
4) zasady hierarchii źródeł prawa w § 35 Regulaminu,
5) wskazanie w § 18 ust. 2 Regulaminu możliwości współfinansowania budowy sieci przez składającego wniosek o przyłączenie w sytuacji, kiedy zgodnie
z u.z.z.w.z.o.ś. regulamin nie może przewidywać opłat za przyłączenie do sieci.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
W uzasadnieniu skargi Prokurator wskazał, że przedmiotowa uchwała, podjęta na podstawie art. 19 ust. 1 u.z.z.w.z.o.ś., ma charakter aktu prawa miejscowego, które są źródłem prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły (art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Podstawą prawną stanowienia aktów prawa miejscowego jest upoważnienie zawarte w ustawie, co przesądza o ich zależnej pozycji w hierarchii źródeł prawa. Zgodnie bowiem z art. 94 Konstytucji RP, akty prawa miejscowego mogą być stanowione przez organy samorządu terytorialnego oraz organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Każdorazowo zatem
w akcie rangi ustawowej musi być zawarte upoważnienie (delegacja) dla rady gminy do podjęcia aktu prawa miejscowego. Zasada ta znajduje też potwierdzenie w art. 40 ust 1 u.s.g.
Zgodnie z art. 19 ust. 2 u.z.z.w.z.o.ś. regulamin powinien określać prawa
i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług. Przedstawione w przepisie wyliczenie ma charakter wyczerpujący i winno być interpretowane ściśle. Uchwalając akt prawa miejscowego Rada Gminy nie może domniemywać swej kompetencji, dokonywać wykładni rozszerzającej czy wyprowadzać kompetencji w drodze analogii.
Dalej Prokurator wskazał, że odstąpienie od wskazanych reguł narusza związek formalny i materialny między aktem wykonawczym a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwo naruszenia przepisu prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa. Z istotnym naruszeniem prawa w rozumieniu u.s.g. mamy do czynienia nie tylko w przypadku wykroczenia przez radę gminy poza zakres upoważnienia ustawowego do wydania aktu prawa miejscowego, ale i wówczas, gdy prawodawca lokalny reguluje materię uregulowaną już aktami wyższego rzędu (ustawami), co pozostaje w związku z naruszeniem zasad techniki prawodawczej.
Prokurator zauważył, że zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 1 u.z.z.w.z.o.ś. regulamin powinien określać co najmniej minimalne ciśnienie wody, minimalną ilość dostarczanej wody i ilość odprowadzanych ścieków oraz wymagania dotyczące jakości dostarczanej wody. Odesłanie w tym zakresie w § 4 Regulaminu do przepisów ustawy nie spełnia wymogu zawartego w delegacji ustawowej.
Poza tym przepis art. 19 ust. 2 u.z.z.w.z.o.ś. nie upoważnił Rady Gminy do określenia warunków składania dokumentów do wniosku o przyłączenie do sieci przez wnioskodawcę innych, niż wynikają z przepisów prawa budowlanego
i warunków technicznych budowy przyłącza (art. 29a ust. 1 i art. 30 ust. 3 p.b.).
Skarżący wskazał również, że uregulowanie zawarte w § 35 załącznika do uchwały może sugerować, że pierwszeństwo w obowiązywaniu i stosowaniu prawa ma Regulamin, a jedynie w kwestiach w nim nieuregulowanych zastosowanie znajdują inne przepisy prawa, w tym u.z.z.w.z.o.ś. Tak sformułowane uregulowanie narusza hierarchię źródeł prawa, bowiem akt prawa miejscowego nie może być podstawą obowiązywania i stosowania aktów prawnych wyższego rzędu.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o jej oddalenie. W pierwszej kolejności wskazała, że zaskarżona uchwała utraciła moc obowiązującą, ponieważ [...] grudnia 2018 r. organ uchwalił nowy Regulamin, który na terenie Gminy C. obowiązuje od [...] grudnia 2018 r. (Dz.Urz.Woj.Maz. z 2018 r. poz. 12678).
Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ ocenił, że zarzucane Regulaminowi uchybienia są nieistotne. Natomiast jeśli Sąd byłby innego zdania, to skutkiem tego nie może być stwierdzenie nieważności całej uchwały wraz
z załącznikiem, lecz wyłącznie wskazanych w skardze przepisów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Do aktów takiego rodzaju należy zaliczyć zaskarżoną w niniejszej sprawie przez Prokuratora uchwałę.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami. Zgodnie
z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Z treści art. 40 ust. 1 u.s.g. wynika, że gmina ma prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na jej obszarze na podstawie upoważnień ustawowych. Oznacza to, że jeżeli podstawą aktu prawa miejscowego (uchwały) jest upoważnienie ustawowe, rada gminy nie może w żaden sposób wystąpić poza przedmiotowe granice upoważnienia zawartego w ustawie. Przekroczenie upoważnienia ustawowego stanowi istotne naruszenie prawa, stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności podjętego aktu.
Zgodnie bowiem z art. 91 ust. 1 u.s.g., uchwały organu gminy sprzeczne
z prawem są nieważne. Podstawą stwierdzenia takiego faktu jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (vide: Z.Kmieciak, M.Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd Terytorialny 2001/1-2, s. 102).
W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki NSA: z 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, publ. Lex nr 33805; z 8 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 327/95, publ. Lex nr 25639).
Dokonując oceny legalności zaskarżonej uchwały należy zwrócić uwagę na zasadę praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP. Wymaga ona, aby materia regulowana wydanym aktem prawa wynikała z upoważnienia ustawowego, nie przekraczała zakresu tego upoważnienia, ale także realizowała wszystkie obowiązki z upoważnienia tego wynikające. Zgodnie z art. 94 Konstytucji RP, organy samorządu terytorialnego wydają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach. Akty prawa miejscowego, jako źródło powszechnie obowiązującego prawa o ograniczonym zasięgu terytorialnym (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP), są aktami normatywnymi niższego rzędu, które powinny być zgodne z aktami prawnymi wyższego rzędu. Organ uchwałodawczy gminy ma zatem obowiązek przestrzegać zakresu upoważnienia udzielonego w ustawie w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego. Przepisy tego aktu nie mogą wykraczać poza granice określone ustawowym upoważnieniem, zaś ich treść może być tylko i wyłącznie wykonywaniem przepisów ustawy. Regulacje zawarte w akcie prawa miejscowego mają na celu jedynie uzupełnienie przepisów powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, kształtujących prawa i obowiązki ich adresatów (por. wyrok WSA w Bydgoszczy
z 24 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 1183/10, wyrok WSA w Olsztynie z 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 513/17, oba publ. cbosa).
Delegację ustawową dla podjęcia zaskarżonej uchwały stanowi art. 19 ust. 1 u.z.z.w.z.o.ś., z którego wynika, że rada gminy, po dokonaniu analizy projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków opracowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne, uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Regulamin ten jest aktem prawa miejscowego, a zatem jej zaskarżenie przez Prokuratora nie jest ograniczone żadnym terminem (art. 53 § 3 p.p.s.a.). Uznając zatem za dopuszczalną skargę wniesioną przez Prokuratora, Sąd dokonał jej merytorycznej kontroli, stwierdzając zasadność skargi.
Zgodnie z art. 19 ust. 2 u.z.z.w.z.o.ś. w brzmieniu obowiązującym w dacie uchwalania zaskarżonej uchwały, regulamin powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym:
1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków,
2) szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług,
3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach,
4) warunki przyłączania do sieci,
5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych,
6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza,
7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług
i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków,
8) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń
w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków,
9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.
Brzmienie art. 19 ust. 2 u.z.z.w.z.o.ś. wskazuje, że katalog praw i obowiązków przedsiębiorstwa, który ma zostać określony w regulaminie, to katalog otwarty, ale zawarte w tym przepisie punkty od 1 do 9 wyznaczają minimalny, obligatoryjny zakres regulaminu. Pominięcie w regulaminie jednego z jego koniecznych elementów skutkuje brakiem pełnej realizacji upoważnienia ustawowego wskazanego
w art. 19 ust. 2 u.z.z.w.z.o.ś. i stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności uchwały (por. wyrok WSA w Opolu z 4 października 2007 r., sygn. akt II SA/Op 344/07, publ. Lex nr 419013, wyrok WSA w Krakowie z 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 136/19, publ. Lex nr 2697393).
Za wadliwą należy uznać nie tylko uchwałę podjętą z naruszeniem upoważnienia ustawowego, ale również uchwałę, która takiego upoważnienia w swej treści nie realizuje, nie wprowadzając do niej koniecznych regulacji (wyrok WSA
w Gliwicach z 17 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 629/06, publ. Lex nr 340155). Podejmując uchwałę na podstawie art. 19 ust. 1 u.z.w.ś., rada gminy nie może pominąć żadnego z elementów regulaminu, wskazanych w art. 19 ust. 2 ustawy. Rada jest zobowiązana do wyczerpania zakresu upoważnienia ustawowego
(w oparciu o które podejmuje uchwałę) w kwestiach uznanych przez ustawodawcę za relewantne dla prawidłowego prowadzenia działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków.
W przedmiotowym Regulaminie Rada Gminy nie uregulowała minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorcę wodociągowo-kanalizacyjnego
w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Wprawdzie w uchwale znajduje się Rozdział 2, obejmujący w § 4 regulację wynikającą z art. 19 ust. 2 pkt 1 u.z.z.w.z.o.ś. Jednak organ w tym zakresie nie spełnił wymogu zawartego
w delegacji ustawowej, ponieważ odesłał do ww. ustawy ("usługodawca zgodnie
z przepisami ustawy ma obowiązek zapewnić"), zamiast określić minimalne wskaźniki dotyczące: poziomu ciśnienia wody, ilości i jakości dostarczanej wody czy ilości odprowadzanych ścieków.
Dlatego należy uznać, że Rada Gminy w tym zakresie naruszyła w sposób istotny art. 19 ust. 2 pkt 1 u.z.z.w.z.o.ś., bowiem w akcie prawa miejscowego nie określiła w sposób prawidłowy koniecznej regulacji wynikającej z upoważnienia ustawowego, co stanowi pominięcie uchwałodawcze, skutkujące stwierdzeniem nieważności kontrolowanej uchwały (por. wyrok WSA w Szczecinie z 30 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 257/18, wyrok WSA w Warszawie z 27 marca 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 887/17, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 15 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Go 104/18, wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1347/17, wszystkie publ. cbosa).
W ocenie Sądu Prokurator zasadnie zakwestionował przepis § 16 ust. 2 Regulaminu, w którym Rada Gminy wskazała niezbędne elementy, które powinny znaleźć się we wniosku. Z treści art. 6 ust. 2 u.z.z.w.z.o.ś. wynika obowiązek dla przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została podłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy. Przepis ten nie zawiera więc podstawy do określania niezbędnych elementów wniosku, a tym bardziej wzorów tych wniosków (załącznik do Regulaminu). Tym samym, wprowadzając takie zapisy, Rada Gminy przekroczyła zakres posiadanych kompetencji prawodawczych.
W treści § 16 ust. 3 Regulaminu wskazano z kolei dokumenty, jakie do wniosku o przyłączenie i określenie jego warunków powinien dołączyć wnioskodawca (tytuł prawny do korzystania z nieruchomości lub opis statusu wnioskodawcy wobec nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, odbitka mapy zasadniczej, określająca usytuowanie nieruchomości względem istniejącej sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej).
Tymczasem należy zgodzić się z zarzutami skargi, że przepisy u.z.z.w.z.o.ś. nie upoważniają gminy do określenia warunków innych, aniżeli wynikają z p.b.
i warunków technicznych budowy przyłącza. Stosownie do art. 29a ust. 1 p.b. budowa przyłączy wymaga jedynie sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Powyższego przepisu nie stosuje się, gdy inwestor dokonał zgłoszenia (art. 29a ust. 3 p.b.). Wówczas w zgłoszeniu należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia (art. 30 ust. 2 p.b.). Do zgłoszenia należy dołączyć oświadczenie
o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz
w zależności od potrzeb odpowiednie szkice lub rysunki, a także w zależności od potrzeb pozwolenia, uzgodnienia i opinie wymagane odrębnymi przepisami (art. 30 ust. 3 p.b.). Oprócz wymienionych elementów zgłoszenia przepis art. 30 ust. 3 p.b.
w przypadku zgłoszenia budowy przyłączy wodociągowych lub kanalizacyjnych wymienia także projekt zagospodarowania działki lub terenu wraz z opisem technicznym instalacji wykonany przez projektanta posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane. Przepisy prawa budowlanego w art. 29a ust. 2 odsyłają przy budowie przyłączy do ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzeniu ścieków. Natomiast ta ustawa nie wprowadza wymogu przedstawienia dokumentów wymienionych w § 16 ust. 3 Regulaminu. W tym więc zakresie Rada Gminy
w zaskarżonej uchwale uregulowała kwestie objęte regulacją innych aktów prawnych, czym istotnie naruszyła art. 19 ust. 2 u.z.z.w.z.o.ś.
Prokurator ponadto zasadnie zauważył, że regulamin dostarczania wody
i odprowadzania ścieków uchwalany przez rady gmin nie może przewidywać żadnych opłat dla odbiorców związanych z przyłączeniem do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. To stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki WSA: w Bydgoszczy z 19 września 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 115/18, w Olsztynie z 11 września 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 566/18, wyrok NSA z 30 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1799/18, dostępne w cbosa).
Należy zauważyć, że art. 19 ust. 2 pkt 4 u.z.z.w.z.o.ś. mówi ogólnie
o warunkach przyłączenia do sieci i nie zawiera upoważnienia dla rady gminy do stanowienia prawa w zakresie ustalania jakiejkolwiek odpłatności za zamiar przyłączenia poszczególnych nieruchomości do sieci. Jednostronne nakładanie na obywateli jakichkolwiek obowiązków, w tym opłat, nie jest dopuszczalne bez wyraźnego upoważnienia ustawowego. Tym samym przepis § 18 ust. 2 Regulaminu, wskazujący że umowa o przyłączenie do sieci może być zawarta m.in.
w przypadkach związanych z budową sieci lub ich finansowaniem przez składającego wniosek o przyłączenie, wykracza poza delegację ustawową wynikającą z art. 19 ust. 2 pkt 4 u.z.z.w.z.o.ś.
Sąd podziela również zarzut skargi naruszenia zasady hierarchii źródeł prawa zawarty w § 35 Regulaminu, z którego wynika, że w kwestiach nim nieobjętych obowiązują przepisy prawa, a w szczególności u.z.z.w.z.o.ś. wraz z przepisami wykonawczymi wydanymi na jej podstawie. Takie brzmienie przepisu może sugerować, że normy aktu prawa miejscowego mają prymat nad regulacjami ustawowymi. Jednak na podstawie art. 87 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP akty prawa miejscowego są aktami niższego rzędu w stosunku do ustaw oraz rozporządzeń.
Mając powyższe wywody na uwadze, z uwagi na zakres dostrzeżonych nieprawidłowości, w szczególności pominięcie uchwałodawcze w zakresie prawidłowego uregulowania w kontrolowanym Regulaminie minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków (art. 19 ust. 2 pkt 1 u.z.z.w.z.o.ś.), Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały
w całości.
Na marginesie, w odniesieniu do informacji zawartej w odpowiedzi na skargę
o uchyleniu zaskarżonej uchwały przez "nową" uchwałę Rady Gminy C. Nr [...] z [...] grudnia 2018 r. w sprawie Regulaminu dostarczania wody
i odprowadzania ścieków na terenie tej Gminy, Sąd wskazuje, że okoliczność ta nie wyklucza możliwości stwierdzenia jej nieważności. Skutki derogacji zaskarżonej uchwały obejmują bowiem wyłącznie okres od wejścia w życie uchwały derogującej. Nieważność zaś niniejszej uchwały rozciąga się na cały okres obowiązywania tegoż aktu, poczynając od momentu jego uchwalenia.
Tak więc nawet derogacja sprzecznego z prawem aktu prawa miejscowego nie czyni bezprzedmiotowym orzekania w przedmiocie jego nieważności. Stwierdzenie nieważności takiego aktu następuje bowiem ze skutkiem ex tunc, czyli od momentu jego uchwalenia, tak, jakby nigdy nie została podjęta (vide: uchwała TK z dnia 14 września 1994 r., sygn. akt W 5/94, publ. OTK 1994, cz. II, poz. 44; uchwała TK z dnia 14 lutego 1994 r. sygn. akt K 10/93, publ. OTK 1994, cz. I, poz.
7; wyrok NSA z dnia 27 września 2007 r., II OSK 1046/07, publ. cbosa, wyrok NSA z dnia 29 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1719/11, publ. cbosa, wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 396/12, publ. cbosa).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło