VIII SA/Wa 573/13

WyrokWSA w Warszawie2014-01-08

Skład orzekający: Iwona Szymanowicz-Nowak, Cezary Kosterna, Justyna Mazur

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej (Starosta), który jest jednocześnie przedstawicielem prawnym jednej ze stron postępowania (Powiatu K.), może prowadzić postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość, która przeszła na własność innej jednostki samorządu terytorialnego (Gminy K.)?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, który jest jednocześnie przedstawicielem prawnym jednej ze stron postępowania (Powiatu K.), podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość, która przeszła na własność innej jednostki samorządu terytorialnego (Gminy K.). Prowadzenie postępowania przez taki organ stanowi naruszenie przepisów postępowania, uzasadniające wznowienie postępowania i uchylenie decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w K., która na mocy decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przeszła na własność Gminy K., a była własnością Powiatu K. Starosta K., jako organ właściwy do ustalenia odszkodowania, jednocześnie reprezentował Powiat K. jako stronę postępowania. Starosta wystąpił o wyłączenie go z postępowania, jednak Wojewoda uznał brak podstaw do wyłączenia. Ostatecznie Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Starosty i Wojewody z powodu naruszenia przepisów postępowania, wskazując na konieczność wyłączenia Starosty.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty, stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, zasądzenie od Wojewody na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej G. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją znak [...] z dnia [...] lutego 2013 r. Starosta [...] (dalej: "Starosta", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 12 ust. 4a, 4f i 5, art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm., zwanej dalej "specustawą drogową") oraz art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1a, 2 i 3, art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm., zwanej dalej "u.g.n.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "k.p.a.") orzekł o: 1. ustaleniu na rzecz Powiatu K., odszkodowania w wysokości [...] zł za nieruchomość położoną w obrębie ewidencyjnym K., oznaczoną numerem działki [...] o powierzchni [...] m2, która z mocy prawa, na podstawie decyzji Starosty Nr [...] znak: [...] z dnia [...] marca 2009 r. zezwalającej na realizację inwestycji drogowej pod nazwą "Budowa drogi gminnej, kanalizacji deszczowej, oświetlenia ulicznego oraz przebudowy kabli energetycznych NN i SN – ulica Aleja S. w K.", przeszła na własność Gminy K.; 2. zobowiązaniu do wypłaty ww. odszkodowania Burmistrza Gminy K.; 3. ustaleniu, iż zapłata ww. odszkodowania nastąpi jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż decyzją Nr [...] znak: [...] z dnia [...] marca 2009 r. zezwolił na realizację inwestycji drogowej pod nazwą "Budowa drogi gminnej (...) w miejscowości K.". Na mocy tej decyzji działka nr [...] o powierzchni [...] ha stała się własnością Gminy K. (dalej: "skarżąca", "Gmina"). Zgodnie z zapisami w ewidencji gruntów i KW Nr [...], działka nr [...] stanowiła własność Powiatu K. (dalej "Powiat"). Starosta wyjaśnił, iż zgodnie z art. 12 ust. 4f specustawy drogowej, odszkodowanie za nieruchomości, które z mocy prawa stały się własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego (w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych), przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania za ww. nieruchomości stosuje się odpowiednio przepisy u.g.n. (art. 12 ust. 5 specustawy drogowej). Z kolei wedle art. 130 ust. 2 u.g.n., ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Starosta zauważył, że rozpatrując niniejszą sprawę związaną z ustaleniem odszkodowania występuje jako organ wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Jednocześnie fakt, że odszkodowanie dotyczy gruntu będącego własnością Powiatu powoduje, że Starosta występuje również jako strona postępowania. Z uwagi na powyższe postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. wystąpił do Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy") zgodnie z art. 24 §1 i art. 26 § 2 k.p.a. o wyłączenie Starosty i rozpatrzenie przedmiotowej sprawy przez organ wyższego stopnia, w tym wypadku przez Wojewodę. W odpowiedzi na powyższe Wojewoda w piśmie znak [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. wskazał, iż zgodnie z art. 12 ust 4a specustawy drogowej decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji. Wojewoda uznając, że brak jest podstaw prawnych do wyłączenia Starosty z niniejszego postępowania przekazał sprawę do dalszego załatwienia Staroście. Organ I instancji wskazał następnie, iż operat szacunkowy, będący podstawą ustalenia odszkodowania w trakcie prowadzonego postępowania w czerwcu 2012 r., stracił swoją aktualność. Ponadto na skutek zmiany od dnia 26 sierpnia 2011 r. przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207 poz. 2109 ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem") wykonany w sprawie operat szacunkowy nie mógł zostać zaktualizowany. W nowym operacie szacunkowym z [...] października 2012 r. rzeczoznawca majątkowy określił wartość rynkową ww. nieruchomości gruntowej na kwotę [...] zł. Wysokość odszkodowania za przejętą nieruchomość ustalona została według jej stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi i według jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. skarżąca wniosła uwagi dotyczące wykonania wyceny przejętej nieruchomości. Zostały one przedstawione rzeczoznawcy majątkowemu, który złożył pisemne wyjaśnienia w zakresie prawidłowości wykonania wyceny oraz doboru transakcji przyjętych do rynku nieruchomości. Oceniając operat szacunkowy, po wymienieniu jego poszczególnych elementów, organ I instancji stwierdził, iż dokument ten jest prawidłowy, zawiera w swojej treści informacje niezbędne przy dokonywaniu wyceny przez rzeczoznawcę majątkowego, wskazanie podstaw prawnych, uwarunkowania dokonanych czynności, rozwiązań merytorycznych, przedstawienie toku obliczeń oraz wyniki końcowe. Rzeczoznawca majątkowy przedstawił ogólną charakterystykę rynku nieruchomości, przyjmując do porównań co najmniej kilkanaście nieruchomości podobnych, dla których znane są transakcje, warunki zawarcia transakcji oraz cechy tych nieruchomości. Wartość nieruchomości będącej przedmiotem wyceny określona została przy zastosowaniu metody korygowania ceny średniej. W odwołaniu i jego uzupełnieniu złożonym na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazała, iż podjęta decyzja została wydana z naruszeniem: 1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. i art. 130 § 2 u.g.n. oraz § 56 ust. 4 (winno być chyba 36 ust. 4 - uwaga Sądu) rozporządzenia poprzez zaniechanie przez organ wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i jej załatwienia, co skutkowało bezpodstawnym wydaniem decyzji ustalającej odszkodowanie za przejętą nieruchomość w oparciu o operat szacunkowy niespełniający niezbędnych wymogów metodologicznych umożliwiających ustalenie odszkodowania, co miało istotny wpływ na wynik spraw; 2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy; 3. art. 9 k.p.a. poprzez zaniechanie pouczenia strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, tj. o możliwości wykazania przez stronę inicjatywy i skorzystania z oceny operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych, w sytuacji tak znacznej rozbieżności pomiędzy sporządzonymi w sprawie operatami szacunkowymi; 4. art. 89 § 1 k.p.a. w związku z art. 118 ust. 1 u.g.n. poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy z rzeczoznawcą majątkowym, co miało istotny wpływ na wynik postępowania; 5. art. 21 ust. 2 Konstytucji RP poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że ustalone w decyzji Starosty odszkodowanie stanowi "słuszne odszkodowanie", podczas gdy wysokość odszkodowania za przejętą nieruchomość w zaskarżonej decyzji została rażąco zawyżona w stosunku do rynkowej wartości nieruchomości. Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Wojewoda, biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Po przestawieniu stanu sprawy oraz treści przepisów regulujących przedmiotową materię Wojewoda wyjaśnił, iż wysokość odszkodowania za wywłaszczone w trybie specustawy drogowej działki ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Wskazał, iż w operacie szacunkowym z dnia [...] października 2012 r. biegły określił wartość rynkową objętej postępowaniem nieruchomości na kwotę [...] zł, która stała się podstawą ustalenia przez Starostę wysokości odszkodowania należnego byłemu właścicielowi za grunt przejęty pod realizację inwestycji drogowej. Badając przeznaczenie planistyczne biegły podał, iż przedmiot wyceny na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej objęty był studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w K. Nr [...] z dnia [...] października 2000 r., zgodnie z którym stanowił on tereny przeznaczone pod zabudowę wielorodzinną z usługami. Podał, iż w sporządzonym operacie szacunkowym rzeczoznawca majątkowy opisując nieruchomość wskazał, iż znajduje się ona w K. pomiędzy ulicą Ż. i S., a odległość od centrum miasta w linii prostej wynosi ok. 1,6 km. Nieruchomość jest niezabudowana, w miejscu wywłaszczonej działki [...] brak składników budowlanych i roślinnych. Działka posiada dostęp do urządzeń infrastruktury technicznej: wodociągu, linii energetycznej, kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, sieci gazowej i linii telefonicznej. W bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się działki z zabudową komercyjną (baza transportowa), szpital powiatowy, zalesione działki niezabudowane oraz zespół garaży w zabudowie szeregowej. W nieznacznej odległości znajduje się nowopowstałe osiedle domów jednorodzinnych, osiedle budynków wielorodzinnych, obiekty oświatowe oraz handlowe. Zaplecze bytowe w pobliżu wycenianej nieruchomości oceniono jako dobre. Rzeczoznawca zastosował podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. Z uwagi na fakt, iż na rynku lokalnym (miasto K.) biegły nie znalazł dostatecznej ilości nieruchomości podobnych, rozszerzył go o rynek regionalny (miasto P.). W procesie wyceny pod uwagę brano transakcje przeprowadzone na nieruchomościach gruntowych, o przeznaczeniu pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną i jednorodzinną w okresie od października 2010 r. do października 2012 r. Średnią cenę nieruchomości podobnych biegły ustalił na poziomie [...] zł/m2. Biegły określił rynkowe atrybuty wycenianej nieruchomości odzwierciedlające jej stan na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, tj. na dzień [...] marca 2009 r: położenie nieruchomości - niekorzystne, uzbrojenie - bardzo dobre, parametry użytkowe - średnie oraz otoczenie i sąsiedztwo - niekorzystne. Następnie, przyjmując wcześniej ustalone wagi poszczególnych cech, określił wartość współczynnika korygującego na poziomie 0,751. Ostatecznie ustalona na poziomie [...] zł/m2 wartość jednostkowa 1 m2 wycenianej nieruchomości nie przekracza granicznych cen jednostkowych dla 1 m2 nieruchomości podobnych. Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym w szczególności operat szacunkowy, organ odwoławczy stwierdził, że zawiera on elementy wymagane prawem. Wobec ustalonego przeznaczenia wycenianej nieruchomości pod zabudowę mieszkaniową z usługami biegły wybrał do porównań transakcje prawem własności nieruchomości niezabudowanych sprzedanych z przeznaczeniem pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne i wielorodzinne. Autor operatu wyjaśnił wybór metody szacowania nieruchomości, scharakteryzował przyjęty rynek transakcji. Uznał, iż określając w operacie szacunkowym wartość rynkową nieruchomości rzeczoznawca majątkowy dokonał pełnej analizy stanu prawnego nieruchomości, lokalizacji i czynników środowiskowych mających wpływ na nieruchomość, jak również stan zagospodarowania nieruchomości. Operat nie budzi zastrzeżeń pod względem formalnym, a ustalenia zawarte w jego treści zachowują wewnętrzną spójność i logikę. Odnosząc się do zarzutu odwołania, iż organ I instancji nie dopełnił obowiązku poinformowania strony skarżącej o możliwości skorzystania z oceny sporządzonego operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych, uznał go za bezzasadny. Wyjaśnił w tym zakresie, iż organy administracyjne rozpoznające sprawę mają prawo i obowiązek ocenić na podstawie art. 80 k.p.a. dowodową wartość złożonego operatu szacunkowego, zbadać, czy przedłożona im opinia jest zupełna, logiczna i wiarygodna oraz ewentualnie żądać jej uzupełnienia. Żadne argumenty nie przemawiają za tym, aby organy rozpoznające sprawę na podstawie tego dokumentu nie mogły samodzielnie ocenić jego wartości dowodowej i ewentualnie żądać od rzeczoznawcy uzupełnienia tego dokumentu albo wyjaśnień co do jego treści. Dopiero w przypadku, gdy operat szacunkowy oraz wyjaśnienia złożone przez biegłego na żądanie organu w dalszym ciągu są kwestionowane, na stronę przechodzi ciężar przeprowadzenia przeciwdowodu z opinii organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych. Wniosek strony o weryfikację prawidłowości operatu przez organizację rzeczoznawców w trybie art. 157 u.g.n. nie jest wiążący dla organu. Organ ustalający wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ma obowiązek dokonać oceny operatu szacunkowego we własnym zakresie. O potrzebie zewnętrznej weryfikacji operatu, o jakiej mowa w ww. art. 157 ust. 1, decyduje nie żądanie strony, lecz powstanie po stronie organu uzasadnionych wątpliwości, co do prawidłowości jego sporządzenia. Tym bardziej więc nie istnieje obowiązek pouczenia strony przez organ o wynikającej z art. 157 u.g.n. możliwości. Wojewoda za chybiony uznał także argument w zakresie nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Rozprawę administracyjną organ przeprowadza bowiem wówczas, gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa, bądź gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin (art. 89 ust. 1 i 2 k.p.a.). W niniejszym postępowaniu skarżąca zgłosiła uwagi do sporządzonej wyceny (pismo z dnia [...] grudnia 2012 r.), jednakże na ww. uwagi rzeczoznawca udzielił szczegółowych i wyczerpujących wyjaśnień, zaś dalsze uwagi nie zostały wniesione. Ponadto przed wydaniem decyzji skarżąca, zgodnie z art. 10 k.p.a., miała możliwość wypowiedzenia się co do materiału dowodowego sprawy. Organ odwoławczy nie podzielił także stanowiska skarżącej dotyczącego braku należytej oceny operatu szacunkowego wyjaśniając w tym względzie, iż Starosta dokonał kontroli operatu szacunkowego w zakresie wystarczającym do uznania go za dowód stanowiący podstawę ustalenia wysokości odszkodowania, a ocenę jego prawidłowości zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Za nieuprawniony uznał także zarzut naruszenia wynikającej z 21 ust. 2 Konstytucji RP zasady słusznego odszkodowania. Podał, iż w związku ze zmianą rozporządzenia niezbędnym było sporządzenie nowego operatu szacunkowego. Analiza obydwu sporządzonych w toku prowadzonego postępowania wycen prowadzi do wniosku, że ceny nieruchomości nabywanych pod drogi kształtują się na niższym poziomie, niż ceny działek o przeznaczeniu pod budownictwo mieszkaniowe. Właściwie zatem biegły dokonał wyceny na podstawie § 36 ust. 1 rozporządzenia, tj. ustalił wartość rynkową nieruchomości, przyjmując stan nieruchomości z dnia wydania decyzji, ceny nieruchomości z dnia ustalenia odszkodowania, a przeznaczenie nieruchomości zgodnie z art. 154 u.g.n. bez uwzględnienia ustaleń decyzji. Uznał także, iż uzasadnienie prawne i faktyczne zaskarżonej decyzji wyczerpuje wymóg postawiony treścią art. 107 § 3 k.p.a. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożyła skarżąca wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuty przedstawione w skardze powielają te, które zostały zaprezentowane na etapie postępowania odwoławczego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jednakże z innych przyczyn, aniżeli te podniesione w skardze. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art.134 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z treścią art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa wymienia art. 145 p.p.s.a. Kierując się powyższymi regułami Sąd stwierdził, że zarówno decyzja organu I instancji, jak i organu odwoławczego, wydane zostały w pierwszej kolejności z naruszeniem przepisów postępowania, stanowiącym podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 litera "b" p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a. W przedmiotowej sprawie chodzi o ustalenie odszkodowania za działkę nr [...], położoną w K., o powierzchni [...] m², która była własnością Powiatu K., ale na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wydanej przez Starostę K. w trybie specustawy drogowej przeszła na własność Gminy K. Zgodnie z art. 12 ust. 4 "a" specustawy drogowej, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości nabyte przez Skarb Państwa (w odniesieniu do dróg krajowych) i odpowiednie jednostki samorządu terytorialnego (w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych) na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wydaje ten organ, który wydał ww. decyzję ostateczną. W sprawach o ustalenie odszkodowania za nabycie własności nieruchomości w ww. trybie stronami postępowania są: podmiot, domagający się odszkodowania za przejętą nieruchomość oraz zobowiązany do wypłaty odszkodowania. Z zaskarżonej decyzji wynika, że odszkodowanie ustalone jest na rzecz Powiatu K., a zobowiązanym do jego wypłaty jest Burmistrz Gminy K. W przedmiotowej sprawie w oparciu o ww. przepis specustawy drogowej organem właściwym do orzekania w kwestii odszkodowania za przejęcie na własność nieruchomości powinien być co do zasady starosta, jednak legalność decyzji poddanej kontroli w tej sprawie, w świetle wyżej wskazanych stron postępowania, nie może się odbyć bez odniesienia do przepisów Działu I Rozdziału 5 k.p.a. Jak wynika z art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa i obowiązki. Z kolei z art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. wynika, że wyłączeniu podlega również pracownik organu administracji publicznej, który był lub jest przedstawicielem jednej ze stron. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2013 r., poz. 595 ze zm., zwanej "u.s.p."), organami powiatu są: rada powiatu i zarząd powiatu. W myśl art. 26 ust. 1 i 2 u.s.p., zarząd powiatu jest jego organem wykonawczym, w skład którego wchodzą: starosta, jako jego przewodniczący, wicestarosta i pozostali członkowie. W tych okolicznościach Starosta K., reprezentujący na zewnątrz Powiat K. (stronę przedmiotowego postępowania administracyjnego), będąc jednocześnie pracownikiem Starostwa i organem właściwym w postępowaniu administracyjnym w sprawach związanych z ustalaniem odszkodowania za przejętą własność nieruchomości pod drogi publiczne na podstawie art. 12 ust. 4 "a" specustawy drogowej, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. Sprawowanie funkcji organu wykonawczego Powiatu (strony) i jednocześnie pełnienie funkcji jego ustawowego przedstawiciela należy uznać w przedmiotowej sprawie za pozostawanie ze stroną w takim stosunku prawnym, który uzasadnia wyłączenie organu od udziału w postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2013 r., I OSK 1528/11, Lex nr 1341452, wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 października 2008 r., III SA/Łd 301/08, Lex nr 516000). Na tę okoliczność Starosta zwrócił uwagę i postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. przekazał sprawę Wojewodzie [...] do rozpoznania, ale Wojewoda uznał, że nie zachodzą przesłanki z art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. i zwrócił sprawę Staroście do kontynuacji. Jednak zdaniem Sądu, w tej sprawie organ Powiatu rozstrzygał sprawę administracyjną dotyczącą interesu prawnego tego Powiatu, a więc Starosta wydał decyzję we własnej sprawie. Z pewnością, jako strona postępowania, jest on zainteresowany uzyskaniem jak najwyższego odszkodowania za działkę nr [...], co z kolei stoi w konflikcie ze stroną, zobowiązaną do uiszczenia tego odszkodowania – Gminą. Na konieczność wyłączania organów samorządu w postępowaniach dotyczących spraw tego samorządu wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 czerwca 2001 r. (III RN 104/00, OSNAP 2002, nr 1, poz. 4). W związku z powyższym, wyłączenie Starosty od rozpoznania przedmiotowej sprawy czyni organ wykonawczy powiatu niewładny do działania. Jako organ administracji publicznej staje się on niezdolny do załatwienia sprawy (art. 26 k.p.a.). W takim przypadku ma odpowiednie zastosowanie art. 26 § 2 k.p.a. (por. uchwała 7 sędziów NSA w Warszawie z dnia 19 maja 2003 r., OPS 1/03, ONSA 2003/4/115,wyrok NSA z dnia 23 lipca 2013 r., I OSK 504/12, publ. CBOiS, wyrok NSA z dnia 18 maja 2012 r., I OSK 732/11, Lex nr 1218897, wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2013 r., I OSK 2211/11, Lex nr 1336382, wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2007 r., II OSK 879/06, Lex nr 345956). Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" w związku z art. 135 p.p.s.a. O wstrzymaniu wykonania decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania w trybie art. 200 p.p.s.a. W tej sytuacji bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do merytorycznych zarzutów podniesionych w skardze, a dotyczących prawidłowości operatu szacunkowego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło