VIII SA/Wa 714/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 23 lipca 2024 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. L. (dalej: skarżąca, strona) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, SKO, Kolegium) z 23 lipca 2024 r. znak: [...] w przedmiocie zmiany decyzji ustalającej opłatę za pobyt skarżącej w domu pomocy społecznej. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z 18 grudnia 2018 r. Nr [...] Burmistrz W. (dalej: Burmistrz, organ I instancji) skierował stronę do Domu Pomocy Społecznej w G. [...], ul. S. [...] (dalej: DPS), ustalając jednocześnie miesięczną opłatę za pobyt w DPS w wysokości 70% dochodu skarżącej, tj. w kwocie 614,68 zł, miesięczną odpłatność Gminy W. w wysokości 3.230,32 zł, w tym 2.500 zł od osoby zobowiązanej – wszystkie płatności od dnia przybycia skarżącej do DPS. Organ I instancji na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 1 marca 2024 r., znak: [...], ustalił wysokość renty rodzinnej w kwocie 5.217,11 zł (netto) przysługującej skarżącej od 1 marca 2024 r. W związku z tym zawiadomieniem z 2 kwietnia 2024 r. Burmistrz wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w kierunku zmiany ww. decyzji własnej w związku ze zmianą sytuacji dochodowej strony – w części dotyczącej odpłatności za pobyt w DPS i ustalającej stronie "nową" odpłatność. Decyzją z 25 kwietnia 2024 r. Nr [...]Burmistrz, działając m.in. na podstawie art. 106 ust. 3b, ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901 ze zm., dalej: u.p.s.), postanowił: 1. zmienić decyzję własną z 18 grudnia 2018 r. Nr [...] w części dotyczącej odpłatności skarżącej za pobyt w DPS, 2. ustalić stronie odpłatność od 1 kwietnia 2024 r. w wysokości 5.155,68 zł miesięcznie, co stanowi 70% jej dochodu, 3. pozostałe ustalenia decyzji pozostały bez zmian. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że 23 kwietnia 2024 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy w celu aktualizacji sytuacji dochodowej strony, podczas którego ustalono, że od 1 marca 2024 r. jej miesięczny dochód wynosi 7.365,26 zł. Burmistrz w tym zakresie uwzględnił ostateczną decyzję SKO z 5 czerwca 2023 r., znak: [...], które utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z 31 marca 2023 r., Nr [...], o zmianie ww. decyzji własnej z 18 grudnia 2018 r. w związku z wyrównaniem renty rodzinnej za okres pełnych 55 miesięcy, tj. od 1 sierpnia 2017 r. do 28 lutego 2022 r. Organ I instancji wskazał, że łączna kwota powyższego wyrównania przypadała stronie za okres od 5 lipca 2017 r. do 28 lutego 2022 r. i wyniosła 120.054,87 zł, z tym że za okres od 1 sierpnia 2017 r. do 28 lutego 2022 r. kwota wyrównania wyniosła 118.148,13 zł, tj. po 2.148,15 zł miesięcznie, poczynając od 1 kwietnia 2022 r. do 30 listopada 2026 r. Burmistrz zauważył, że decyzja Kolegium z 5 czerwca 2023 r., znak: [...] była kontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z 29 września 2023 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 555/23 oddalił skargę strony. W związku z powyższym organ I instancji od 1 kwietnia 2024 r. ustalił stronie miesięczną odpłatność za pobyt w DPS w kwocie 5.155,68 zł, co stanowi 70% jej dochodu, wynoszącego od marca 2024 r. 7.365,26 zł. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca, podnosząc naruszenie następujących przepisów: 1) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o nieprawomocną decyzję Kolegium z 5 czerwca 2023 r., znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję [...] organu I instancji z 31 marca 2023 r., pomimo iż decyzja ta nie jest prawomocna, albowiem skarżąca 19 kwietnia 2024 r. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia, zaskarżając tym samym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 września 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 555/23; 2) art. 107 ust. 1 u.p.s. oraz § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. z 2021 r. poz. 893, dalej: rozporządzenie) poprzez brak poinformowania skarżącej o zamiarze przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jak również przeprowadzenia go poza wiedzą i bez obecności skarżącej, przy pominięciu jej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej; 3) art. 8 ust. 12 u.p.s. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że zasadne jest uwzględnienie i rozliczenie otrzymanego przez skarżącą wyrównania renty rodzinnej otrzymanej 25 marca 2023 r. za okres od 5 lipca 2017 r. do 28 lutego 2022 r., tj. za 55 miesięcy i 27 dni i rozliczenie tego wyrównania przez kolejne 55 miesięcy i 27 dni, tj. do listopada 2026 r., podczas gdy w decyzji Burmistrza W. [...] z 4 maja 2023 r. rzeczone wyrównanie nie zostało zaliczone do dochodu skarżącej i nie miało wpływu na wysokość ustalonej odpłatności skarżącej za pobyt w DPS; 4) art. 8 ust. 12 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że zasadne jest uwzględnienie i rozliczenie otrzymanego przez skarżącą wyrównania renty rodzinnej otrzymanej 25 marca 2023 r. za okres od 5 lipca 2017 r. do 28 lutego 2022 r., tj. za 55 miesięcy i 27 dni i rozliczenie tego wyrównania przez kolejne 55 miesięcy i 27 dni, tj. do listopada 2026 r., podczas gdy w art. 8 ust. 12 u.p.s., w którym mowa jest o "uzyskaniu jednorazowo dochodu należnego za dany okres", należy przyjąć, że dochód wypłacony "z dołu" (a więc po upływie okresu, którego dotyczy) dolicza się do dochodu za minione miesiące, a co za tym idzie, dochód wypłacony po upływie okresu, którego dotyczy, należy uwzględnić w odpowiednich częściach w dochodzie skarżącej w miesiącach, za które świadczenie zostało jej przyznane; 5) art. 8 ust. 12 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że użyte w przepisie słowo "przez" wskazuje jednoznacznie, że ustawodawca nie miał na myśli okresu, za który dany okres przysługiwał, lecz jedynie odpowiednie wskazanie, że ten jednorazowy dochód musi być uwzględniony przez taki sam okres, podczas gdy w przypadku uzyskania przez stronę jednorazowo dochodu wypłaconego za okres miniony dochód ten dolicza się w równych częściach do dochodu za minione miesiące, a tym samym nie może być on doliczony do dochodu w kolejnych miesiącach, następujących po miesiącu, w którym dochód ten został wypłacony, co oznacza, że kwotę dochodu należy wówczas rozliczać w równych częściach na miesiące, za które dochód został wypłacony. Wobec powyższego wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzją z 23 lipca 2024 r. znak: [...] Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał art. 106 ust. 3b, ust. 5 u.p.s., art. 109 u.p.s. i zauważył, że odwołanie nie neguje wzrostu dochodu strony z tytułu waloryzacji renty, tylko uwzględnienie przez organ I instancji jednorazowego dochodu strony uzyskanego w marcu 2022 r., będącego wyrównaniem renty rodzinnej za okres od 5 lipca 2017 r. do 28 lutego 2022 r., w dochodzie strony do listopada 2026 r., co wynika (jak wskazuje skarżąca) z nieprawomocnej decyzji. Kolegium wskazało, że Burmistrz w zaskarżonej odwołaniem decyzji zastosował art. 8 ust. 12 u.p.s. tak samo, jak w decyzji z 31 marca 2023 r., która została utrzymana w mocy decyzją SKO z 5 czerwca 2023 r., a WSA w Warszawie wyrokiem z 29 września 2023 r. w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 555/23 oddalił skargę. Zdaniem Kolegium zarzut strony, że jego decyzja z 5 czerwca 2023 r. nie jest jeszcze prawomocna z uwagi na złożenie skargi kasacyjnej od ww. wyroku, nie ma wpływu na treść decyzji organu I instancji z 25 kwietnia 2024 r. Okoliczność, że w uzasadnieniu tej decyzji Burmistrz posłużył się argumentem o prawomocności decyzji Kolegium, co straciło swoją aktualność, nie czyni rozstrzygnięcia wadliwym, ponieważ decyzja Kolegium jest ostateczna i pozostaje w obiegu prawnym. Zatem brak podstaw do uznania, że decyzja organu I instancji została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Kolegium stanęło na stanowisku tożsamym, co organ I instancji, że rozliczenie wyrównania renty rodzinnej strony wg. art. 8 ust. 12 u.p.s. jest prawidłowe. W tym zakresie podzieliło wykładnię ww. przepisu dokonaną przez WSA w Gliwicach w wyroku z 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 104/17, przez WSA w Warszawie w wyroku z 29 września 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 555/23 oraz przez NSA w wyroku z 10 września 2019 r., sygn. akt I OSK 1236/19. Skoro zatem jednorazowy dochód strony z tytułu wyrównania renty rodzinnej przysługiwał za 55 miesięcy, musi on być uwzględniony przez taki sam okres po jego otrzymaniu. Gdyby intencją ustawodawcy było uwzględnianie dochodu osoby lub rodziny za okres, za który uzyskano ten dochód, to ustawodawca nie posłużyłby się słowem "przez" w art. 8 ust. 12 u.p.s. Tym samym Kolegium nie podzieliło stanowiska zawartego w odwołaniu, popartego orzecznictwem sądowym przez pełnomocnika skarżącej. Mając świadomość istnienia w judykaturze odmiennej wykładni w tym zakresie, Kolegium stanęło na stanowisku zachowania w tym względnie fundamentalnej zasady prawa administracyjnego, jaką jest zasada aktualności. Zdaniem organu II instancji brak prawomocności poprzedniej decyzji Kolegium nie stanowi przeszkody do orzekania, w przypadku gdy dochód został faktycznie uzyskany i nastąpiło też kolejne jego zwiększenie. Kolegium zauważyło, że uznając argumentację odwołania dotyczącą wymogu prawomocności decyzji poprzedzającej, to kolejna zmiana decyzji (jak w niniejszym wypadku), często musiałaby zostać wstrzymana na czas postępowań sądowych, co uniemożliwiałoby organom ustalenie i pozyskanie kwot należnych. Końcowo Kolegium wskazało, że niezrozumiały jest zarzut dotyczący niepoinformowania skarżącej oraz brak jej wiedzy i uczestnictwa w wywiadzie, bowiem jej podpis widnieje na arkuszu wywiadu w pozycji osoby, z którą przeprowadzono wywiad. Strona nie jest osobą ubezwłasnowolnioną, a z załączonej do odwołania informacji pielęgniarki oddziałowej wynika, że została przywieziona przez siostrę z przepustki 23 kwietnia 2024 r. około godziny 21, co nie wyklucza, aby aktualizacja wywiadu środowiskowego mogła odbyć się z udziałem strony w powyższej dacie. SKO podkreśliło, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozliczenia jednorazowego wyrównania renty rodzinnej (kwota 2.148,15 zł wymieniona w poz. 9 wywiadu środowiskowego). Natomiast skarżąca nie kwestionuje faktu wzrostu kwoty renty w wyniku waloryzacji. Zarzut pominięcia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej strony jest również niezasadny, gdyż kryteria te w niniejszej sprawie są bez znaczenia; nie dotyczą one bowiem mieszkańca DPS. Wysokość dochodów i możliwości, o których mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., dotyczą małżonka, zstępnych i wstępnych. Kolegium zaznaczyło jednocześnie, że skarżąca może wystąpić na podstawie art. 64 u.p.s. z wnioskiem o zwolnienie z opłaty za DPS częściowo lub całkowicie, ale będzie to odrębne postępowanie. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła naruszenie: 1) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o nieprawomocną decyzję Kolegium z 5 czerwca 2023 r., znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję [...] organu I instancji z 31 marca 2023 r., pomimo iż decyzja ta nie jest prawomocna, albowiem skarżąca 19 kwietnia 2024 r. wniosła skargę do NSA wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia, zaskarżając tym samym wyrok WSA w Warszawie z 29 września 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 555/23, jak również z pominięciem treści ostatecznej i prawomocnej decyzji Burmistrza W. z 4 maja 2023 r. ([...]), która jednoznacznie stwierdza, że renta rodzinna na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 1 marca 2023 r., znak: [...], stanowi jedyny dochód skarżącej od marca 2023 r. i wynosi 4.685,83 zł, co jednoznacznie wskazuje na fakt, iż w ww. decyzji organ uznał stanowisko skarżącej dotyczące braku zasadności uwzględniania otrzymanego przez nią wyrównania renty rodzinnej przy wydawaniu decyzji ustalających odpłatność za jej pobyt w DPS, 2) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia skarżącej o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie, co stanowiło naruszenie jej prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, wynikającego z art. 10 k.p.a., 3) art. 107 ust. 1 u.p.s. oraz § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 i 2, § 7 ust. 2 rozporządzenia poprzez brak poinformowania skarżącej o zamiarze przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jak również przeprowadzenia go poza wiedzą i bez obecności skarżącej, przy pominięciu jej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej, a przy tym wskazanie, że skarżąca podpisała formularz wywiadu, potwierdzając prawdziwość informacji w nim zawartych, pomimo iż powyższe nie jest możliwe, albowiem w dniu rzekomego przeprowadzenia z nią wywiadu środowiskowego nie była obecna w DPS, do którego wróciła w nocy (około godz. 21.00) i zasnęła w obecności siostry – A. K., stąd niemożliwym jest, aby złożyła osobiście podpis pod rzeczonym dokumentem, jak również z pominięciem, iż wywiad środowiskowy przeprowadzany w sprawie skarżącej, która jest uznana za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji, winien zostać przeprowadzony w obecności jej opiekuna, tj. siostry A. K.; 4) art. 8 ust. 12 u.p.s. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że zasadne jest uwzględnienie i rozliczenie otrzymanego przez skarżącą wyrównania renty rodzinnej otrzymanej 25 marca 2023 r. za okres od 5 lipca 2017 r. do 28 lutego 2022 r., tj. za 55 miesięcy i 27 dni i rozliczenie tego wyrównania przez kolejne 55 miesięcy i 27 dni, tj. do listopada 2026 r., podczas gdy w decyzji Burmistrza W. [...] z 4 maja 2023 r. rzeczone wyrównanie nie zostało zaliczone do dochodu skarżącej i nie miało wpływu na wysokość ustalonej odpłatności za pobyt w DPS; 5) art. 8 ust. 12 u.p.s. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że zasadne jest uwzględnienie i rozliczenie otrzymanego przez skarżącą wyrównania renty rodzinnej otrzymanej 25 marca 2023 r. za okres od 5 lipca 2017 r. do 28 lutego 2022 r., tj. za 55 miesięcy i 27 dni i rozliczenie tego wyrównania przez kolejne 55 miesięcy i 27 dni, tj. do listopada 2026 r., podczas gdy otrzymane przez skarżącą wyrównanie renty rodzinnej w kwocie 122.614,92 zł było jedynie sumą kwot, które winna dostawać w poszczególnych latach od lipca 2017 r. do marca 2022 r., tj.: wyrównanie renty rodzinnej za 2017 rok wynosi 12.542,13 zł, za 2018 rok – 25.664,40 zł, za 2019 rok – 25.664,40 zł, za 2020 rok – 25.664,40 zł, za 2021 rok – 25.664,40 zł, za 2022 rok - 6 414,78 zł, a co za tym idzie dochód wypłacony po upływie okresu, którego dotyczy - wobec zakończenia postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Lublinie 21 grudnia 2021 r. - należy uwzględnić w odpowiednich częściach w dochodzie skarżącej w miesiącach, za które świadczenie zostało jej przyznane, a nie rozliczać go w miesiącach "na przyszłość", tj. do listopada 2026 r.; 6) art. 8 ust. 12 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że zasadne jest uwzględnienie i rozliczenie otrzymanego przez skarżącą wyrównania renty rodzinnej otrzymanej 25 marca 2023 r. za okres od 5 lipca 2017 r. do 28 lutego 2022 r., tj. za 55 miesięcy i 27 dni i rozliczenie tego wyrównania przez kolejne 55 miesięcy i 27 dni, tj. do listopada 2026 r., podczas gdy w art. 8 ust. 12 u.p.s., w którym mowa jest o "uzyskaniu jednorazowo dochodu należnego za dany okres" należy przyjąć, że dochód wypłacony "z dołu" (a więc po upływie okresu, którego dotyczy) dolicza się do dochodu za minione miesiące, a co za tym idzie, dochód wypłacony po upływie okresu, którego dotyczy, należy uwzględnić w odpowiednich częściach w dochodzie skarżącej w miesiącach, za które świadczenie zostało jej przyznane; 7) art. 8 ust. 12 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że użyte w przepisie słowo "przez" wskazuje jednoznacznie, że ustawodawca nie miał na myśli okresu, za który dany okres przysługiwał, lecz jedynie odpowiednie wskazanie, że ten jednorazowy dochód musi być uwzględniony przez taki sam okres, podczas gdy w przypadku uzyskania przez stronę jednorazowo dochodu wypłaconego za okres miniony dochód ten dolicza się w równych częściach do dochodu za minione miesiące, a tym samym nie może być on doliczony do dochodu w kolejnych miesiącach, następujących po miesiącu, w którym dochód ten został wypłacony, co oznacza, że kwotę dochodu należy wówczas rozliczać w równych częściach na miesiące, za które dochód został wypłacony. W konsekwencji podniesienia ww. zarzutów skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, względnie uchylenie obu decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Kolegium zauważyło, że zarzuty zawarte w skardze pokrywają się z tymi z odwołania od decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Mając na uwadze tak zakreślone granice kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną podjęcia zaskarżonej decyzji był przepis art. 106 ust. 5 u.p.s., który przewiduje, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Z kolei z art. 106 ust. 3b u.p.s. wynika, że zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (tu: 77,60 zł). Z powyższego wynika, że zmiana sytuacji dochodowej strony stanowi obligatoryjną przesłankę weryfikacji decyzji. Regulacja ta koresponduje z art. 109 u.p.s., który nakłada na osoby i rodziny korzystające ze świadczeń pomocy społecznej obowiązek niezwłocznego poinformowania właściwego organu o każdej zmianie ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. W myśl art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. skarżąca, jako mieszkanka DPS, obowiązana jest wnosić opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej w kwocie nie więcej niż 70% swojego dochodu. Natomiast definicję dochodu na gruncie u.p.s. przewiduje art. 8 ust. 3 tej ustawy: "za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób". Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że decyzją z 1 marca 2024 r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał waloryzacji przysługującej stronie renty rodzinnej w ten sposób, że jej wysokość od 1 marca 2024 r. wyniosła 6.224,30 zł brutto (po odliczeniu kwoty 447 zł z tytułu zaliczki na podatek dochodowy oraz kwoty 560,19 zł z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne kwota zwaloryzowanej renty rodzinnej netto wyniosła 5.217,11 zł). Zatem nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej strony, którą organy wzięły pod uwagę z urzędu na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. przy ustaleniu aktualnej wysokości opłaty należnej od skarżącej za jej pobyt w DPS i zmianie decyzji Burmistrza z 18 grudnia 2018 r. Przepis art. 106 ust. 5 u.p.s. stwarza możliwość zmiany (uchylenia) decyzji ostatecznej o ustaleniu wysokości opłaty za pobyt w DPS i jest normą lex specialis w stosunku do uregulowań zawartych w k.p.a. (art. 163). Gdy organ administracji stwierdzi, że zaszły przesłanki do zastosowania art. 106 ust. 5 u.p.s. może nadać decyzji wydanej na podstawie tego przepisu moc wsteczną w ten sposób, że dokona zmiany bądź uchylenia decyzji od daty wcześniejszej niż data wydania decyzji uchylającej lub zmieniającej. Kwestia jaki skutek – ex tunc czy ex nunc ma określone orzeczenie wynika nie z samego podziału orzeczeń na konstytutywne oraz deklaratoryjne, ale zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy. W konsekwencji decyzja konstytutywna, jaką jest decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s., może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (por. np. wyrok NSA z 29 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 293/23; z 13 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 388/22; z 11 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1536/22; wyrok NSA z 28 października 2009 r., sygn. akt II GSK 153/09; wyrok NSA z 30 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 982/12; wyrok NSA z 2 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 221/16; uchwała składu 7 sędziów NSA z 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17; wyrok NSA z 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3003/19, wyrok WSA we Wrocławiu z 27 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 543/23, wszystkie orzeczenia publ. cbosa). Przy wyliczeniu wysokości aktualnego dochodu strony organy obu instancji, zdaniem Sądu, zasadnie uwzględniły kwotę wynikającą z wcześniejszego wyrównania jej renty rodzinnej uwzględnionego w dochodzie do listopada 2026 r., co nastąpiło ostateczną decyzją Kolegium z 5 czerwca 2023 r., znak: [...], zweryfikowaną nieprawomocnie wyrokiem WSA w Warszawie w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 555/23. W ocenie Sądu brak prawomocności decyzji Kolegium z 5 czerwca 2023 r. nie stanowiło przeszkody do orzekania w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s. w związku ze zmianą dochodu z tytułu waloryzacji renty skarżącej od 1 kwietnia 2024 r. Niewątpliwie dochód z tytułu wyrównania renty rodzinnej został faktycznie uzyskany, jak również nastąpiło kolejne jego zwiększenie. Natomiast art. 106 ust. 5 u.p.s., będący normą szczególną wobec art. 163 k.p.a., nie zawiera zastrzeżenia, że zmiana decyzji uzależniona jest od prawomocności decyzji zmieniającej ją poprzednio. Tym samym brak podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) poprzez wydanie orzeczenia na podstawie nieprawomocnej decyzji Kolegium z 5 czerwca 2023 r. Rozstrzygając spór dotyczący sposobu rozliczenia jednorazowego wyrównania renty rodzinnej skarżącej, Sąd stoi na stanowisku tożsamym z tym, które prezentowały organy w przedmiotowej sprawie oraz WSA w Warszawie w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 555/23. Z treści art. 8 ust. 12 u.p.s. wynika, że w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano dochód. W zakresie wykładni tego przepisu organ odwoławczy posiłkował się wyrokiem WSA w Gliwicach z 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 104/17 (publ. Lex nr 2358486) i stanowiskiem w nim wyrażonym, że z punktu widzenia istoty tej regulacji jest obojętne, czy w tym przypadku chodzi o wynagrodzenie wypłacone po upływie jakiegoś czasu, czy też o wypłacone z mocą wsteczną świadczenie emerytalno-rentowe, czy też jakiekolwiek inne świadczenie periodyczne wypłacone po upływie okresu, za który powinno być wypłacone. Chodzi więc o sytuację, kiedy po upływie okresu, za który dany dochód przysługiwał, został on następnie wypłacony w formie jednorazowego dochodu. Wówczas kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Takie brzmienie art. 8 ust. 12 u.p.s. skłania więc do uznania, że kwotę jednorazowego dochodu należnego za okres wsteczny uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny "przez okres, za który uzyskano dochód". Zatem w przepisie tym kluczową rolę odgrywa słowo "przez", ponieważ ono wskazuje nam na okres, za który osoba czy rodzina uzyskała jednorazowy dochód i w jaki sposób dochód ten ma być uwzględniany w dochodzie osoby czy rodziny. Słowo "przez" wskazuje jednoznacznie, że ustawodawca nie miał na myśli okresu, za który dany dochód przysługiwał, lecz jedynie odpowiednie wskazanie, że ten jednorazowy dochód musi być uwzględniany przez taki sam okres. Sąd w składzie orzekającym w pełni akceptuje pogląd wyrażony w powołanym wyroku, a zatem aprobuje w pełni stanowisko Kolegium w zakresie interpretacji tego przepisu. W tym kontekście przywołać należy również pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowany w wyroku z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 243/20 (publ. Lex nr 3027881), iż zastosowanie art. 8 ust. 12 u.p.s. w przypadku otrzymania zaległych alimentów polega na ustaleniu, ilu miesiącom zaległości odpowiada otrzymana jednorazowo kwota. Okres, za jaki uzyskano dochód, to ilość miesięcy, za które przekazano zaległe alimenty. Przez taki okres dochód ten, w ustalonej miesięcznej wysokości, podlega uwzględnieniu w dochodzie rodziny. Zaliczenie to powinno nastąpić na przyszłość, a nie za miesiące minione. W powyższym wyroku NSA podzielił pogląd WSA w Gliwicach zawarty w wyroku z 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 104/17. Jednocześnie już w wyroku NSA z 10 września 2019 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1236/19 (publ. Lex nr 2728495) stwierdzono, że w przeciwieństwie do rozwiązania zawartego w art. 8 ust. 11 u.p.s., w przypadku objętego hipotezą art. 8 ust. 12 u.p.s. jednorazowy dochód nie będzie dzielony przez 12 miesięcy, lecz przez taką ilość miesięcy, przez jaką wypłacane być powinno świadczenie okresowe. Świadczy o tym zawarty w ww. przepisie przyimek "przez", odgrywający kluczową wskazówkę niezbędną przy jego wykładni. Zwrot "przez" jednoznacznie wskazuje, że mimo uzyskania dochodu jednorazowo, musi on być rozliczany w taki sam sposób, w jaki następować miałaby realizacja świadczenia. Nie oznacza natomiast, że jednorazowe świadczenie ma być rozliczane wstecz w przypadku, gdy dokonano zapłaty jednorazowej "z dołu". Sądowi znane jest stanowisko odmienne w tym zakresie, prezentowane przez skarżącą w odwołaniu i skardze, iż dochód wypłacony po upływie okresu, którego dotyczy, należy uwzględnić w odpowiednich częściach w dochodzie rodziny w miesiącach, za które świadczenie zostało przyznane (por. np. wyroki NSA: z 30 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 1050/15; z 8 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2071/16; z 19 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2763/16, wszystkie publ. cbosa). Jednak powyższy pogląd pochodzi z lat 2015-2016, natomiast Sąd w niniejszej sprawie opowiada się za najnowszą wykładnią art. 8 ust. 12 u.p.s. z lat 2019-2020, która pozwala na jednolite rozumienie obu metod weryfikacyjnych dochodów świadczeniobiorcy, a jednocześnie stosuje zasadę aktualności, przejawiającą się w tym wypadku w ocenie, że sytuacja faktyczna świadczeniobiorcy, będąca następstwem otrzymania jednorazowo dochodu za dany okres, musi zostać uwzględniona przez organ od momentu otrzymania tego świadczenia. Rozłożenie dochodu jednorazowego na kolejne miesiące czyni sprawiedliwszą ocenę sytuacji materialnej beneficjenta, który przecież mógłby w jednym miesiącu otrzymać pokaźną kwotę, a w kolejnym zwrócić się o przyznanie pomocy. Tymczasem jest oczywiste, że gdyby ustawodawcy chodziło o wsteczne zaliczenie tego świadczenia, wystarczającym było w art. 8 ust. 12 u.p.s. stwierdzenie następujące: "kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny za okres, w którym uzyskano ten dochód". W ocenie Sądu zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowej wykładni art. 8 ust. 12 u.p.s. przyjętej przez organy orzekające stanowią jedynie polemikę z prawidłowo zastosowanymi przepisami u.p.s., natomiast strona nie kwestionuje samego faktu wzrostu kwoty renty w wyniku waloryzacji i konieczności w związku z tym zmiany decyzji Burmistrza z 18 grudnia 2018 r. na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. Brak jest również podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy orzekaniu w niniejszej sprawie decyzji Burmistrza z 4 maja 2023 r. Nr [...], która dotyczy innego początkowego okresu zmiany sytuacji dochodowej strony z tytułu waloryzacji renty, tj. od 1 kwietnia 2023 r. Należy zauważyć, że każde postępowanie wszczęte na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. jest postępowaniem w nowej sprawie, w której uwzględniane są przesłanki tego przepisu związane ze zmianą sytuacji dochodowej strony. W przedmiotowej sprawie organy ustaliły nową wysokość odpłatności skarżącej za pobyt w DPS, przy uwzględnieniu kolejnej waloryzacji renty od 1 kwietnia 2024 r. oraz rozliczenia do 30 listopada 2026 r. jednorazowego wyrównania renty rodzinnej za 55 miesięcy (okres od 5 lipca 2017 r. do 28 lutego 2022 r.), otrzymanego przez stronę 25 marca 2022 r., co nastąpiło decyzją ostateczną 5 czerwca 2023 r. Decyzja Burmistrza z 4 maja 2023 r. nie była więc w niniejszej sprawie podstawą do odnoszenia się do niej w jakikolwiek sposób. Niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia skarżącej o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie, bowiem zawiadomienie z 2 kwietnia 2024 r. w tym zakresie zostało doręczone profesjonalnemu pełnomocnikowi strony – adwokat K. W.- [...] w dacie 3 kwietnia 2024 r., która wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji oraz skargę od decyzji Kolegium, jak również reprezentowała stronę w postępowaniu administracyjnym, zakończonym ostateczną decyzją Kolegium z 5 czerwca 2023 r. (pełnomocnictwo z 14 stycznia 2021 r. oraz pismo z 15 czerwca 2023 r. w aktach administracyjnych dołączonych do akt I OSK 1832/24). Jeśli strona w postępowaniu ustanowiła pełnomocnika, to pisma doręcza się temu pełnomocnikowi, a nie bezpośrednio stronie (art. 40 § 2 k.p.a.). W ocenie Sądu istniejące u pełnomocnika skarżącej wątpliwości co do aktualizacji wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego przez pracownika socjalnego 23 kwietnia 2024 r., wskazywane w odwołaniu i rozwinięte w skardze pozostają bez wpływu na zaskarżoną decyzję. Zgodnie z art. 107 ust. 1 u.p.s. rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103. Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca podpisała arkusz wywiadu w pozycji osoby, z którą przeprowadzono wywiad, a brak jest podstaw do uznania, że powinien on być przeprowadzony – jak zarzuca skarga - w obecności opiekuna skarżącej, tj. siostry – A. K.. Przede wszystkim strona nie jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, dla której byłaby konieczność ustanowienia opieki prawnej, a A. K. jest jedynie jej pełnomocnikiem na podstawie notarialnego pełnomocnictwa z 3 października 2022 r. (k. 21-23 akt sądowych). Sąd podziela stanowisko Kolegium, że okoliczność wskazywana w odwołaniu i skardze, iż 23 kwietnia 2024 r. strona została przywieziona do DPS dopiero o godzinie 21, nie wyklucza możliwości przeprowadzenia wywiadu z udziałem strony w tej dacie. Załączone do odwołania oświadczenie Pielęgniarki Oddziałowej – M. K. w tym zakresie również tego nie wyklucza. Poza tym w istocie spór sprowadza się do sposobu rozliczenia jednorazowego wyrównania renty rodzinnej, tj. o umieszczenie w pozycji 9 w części A arkusza wywiadu kwoty 2.148,15 zł jako jednej z kwot składających się na aktualny dochód strony. Spór ten podlega ocenie prawnej dokonanej przez organy i Sąd w niniejszej sprawie, a nie wynika jedynie z zapisu w wywiadzie. Zarzut pominięcia sytuacji osobistej i rodzinnej, dochodowej i majątkowej strony jest również niezasadny, gdyż kryteria te - na gruncie niniejszej sprawy - są bez znaczenia, ponieważ nie dotyczą one mieszkańca DPS. Należy zgodzić się z Kolegium, że wysokość dochodów i możliwości, o których mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., dotyczą bowiem małżonka, zstępnych i wstępnych. Natomiast skarżąca może wystąpić na podstawie art. 64 u.p.s. z wnioskiem o zwolnienie z opłaty za DPS częściowo lub całkowicie, ale będzie to odrębne postępowanie. Organy orzekające przeprowadziły postępowanie dowodowe zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Kontrolowana decyzja SKO nie narusza art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ jej uzasadnienie jest wyczerpujące, jasne i logiczne, z powołaniem się na przepisy prawa oraz dowody mające odzwierciedlenie w aktach administracyjnych. Organy nie naruszyły zasady pogłębiania zaufania obywateli w rozumieniu art. 8 § 1 k.p.a., ani zasady przekonywania z art. 11 k.p.a. Sam fakt, że strona nie zgadza się z decyzją nie oznacza, że organy naruszyły ww. ogólne zasady prowadzenia postępowania administracyjnego. Mając powyższe wywody na uwadze, Sąd uznał, że zarzuty naruszenia prawa mające skutkować uchyleniem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji nie zasługują na uwzględnienie, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.