VIII SA/Wa 726/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 sierpnia 2024 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Postanowieniem z 14 sierpnia 2024 r., znak: [...] Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej też jako: "organ", "Minister"), działając na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a."), odmówił A. C. (dalej: "strona", "skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] (dalej też jako: "Wojewoda") znak: [...], nr [...] z 22 czerwca 2022 r., w przedmiocie ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Decyzją nr [...] z 22 czerwca 2022 r., Wojewoda uznał świadczenie rodzinne wypłacone skarżącej w okresie od 1 listopada 2017 r. do 31 maja 2018 r. w kwocie [...] zł za nienależnie pobrane świadczenie i zobowiązał do jego zwrotu łącznie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty. Powyższa decyzja została skutecznie doręczona stronie w dniu 28 czerwca 2022 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął zatem z dniem 12 lipca 2022 r. Tymczasem odwołanie od ww. decyzji zostało nadane przez pełnomocnika w placówce pocztowej w dniu 21 lipca 2022 r. (data stempla pocztowego), tj. 23 dnia licząc od dnia skutecznego doręczenia. Pismem z 19 lipca 2022 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego), złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu ww. wniosku pełnomocnik skarżącej wskazała m.in., że od 11 do 13 lipca 2022 r. wystąpiła u niej nagła choroba uniemożliwiająca dokończenie i nadanie odwołania listem poleconym, a jej zdolność do pracy nastąpiła 14 lipca 2022 r. Dalej podniosła, że prowadzi jednoosobową kancelarię, nikogo nie zatrudnia, jak i nie współpracuje z żadnym aplikantem. Ponadto był to okres urlopowy u większości prawników, a w domu nie ma skanera, ani drukarki. Z kolei skarżąca nie ma komputera i prawa jazdy. Zauważyła również, że pełnomocnictwo uzyskała dopiero 9 lipca 2022 r. Pełnomocnik skarżącej podsumowała, że powodem uchybienia terminu zawitemu było zaistnienie nagłej, niespodziewanej i niezawinionej przyczyny w postaci choroby. Do wniosku załączyła zaświadczenie lekarskie. Po rozpatrzeniu wniosku Minister, w uzasadnieniu wskazanego na wstępie postanowienia z 14 sierpnia 2024 r., podniósł, że sposób prowadzenia działalności oraz organizacja jej pracy nie są wystarczającą przesłanką, w opinii organu, do przywrócenia terminu. Podejmując się sprawy w danym okresie, pełnomocnik winien zdawać sobie sprawę z terminów załatwienia sprawy, a także z tzw. okresu urlopowego. Odnosząc się do braku skanera oraz drukarki, organ zwrócił uwagę na art. 63 § 1 k.p.a., zauważając, że odwołanie można było wnieść na skrzynkę podawczą ePUAP [...] Urzędu Wojewódzkiego w W.. Brak drukarki czy skanera, nie uzasadnia zatem braku możliwości skutecznego wniesienia odwołania. Tym bardziej, że nie stoi na przeszkodzie uzupełnienie wniesionego środka odwoławczego w toku postępowania. Dopiero w przypadku, gdy nie ma żadnej możliwości zainicjowania postępowania odwoławczego przez pełnomocnika, przy wykorzystaniu wszystkich możliwych sposobów, należałoby uznać, że przywrócenie terminu jest uzasadnione. Dalej organ, odnosząc się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz piśmiennictwa, zauważył m.in., że przywrócenie terminu może nastąpić, jeżeli jego uchybienie nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dokonując oceny tej przesłanki należy mieć na uwadze obiektywny miernik staranności. Chodzi mianowicie o staranność, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. W związku z tym od strony postępowania wymaga się szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony. W konsekwencji pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Dopiero brak jakichkolwiek możliwości w dopełnieniu czynności urzędowej może uzasadnić przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Minister wskazał, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobniła we wniosku o przywrócenie terminu, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. A zatem w sprawie nie została spełniona co najmniej jedna z czterech przesłanek przywrócenia terminu. Stąd też nie wystąpiły w niniejszej sprawie okoliczności pozwalające na przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie organu, wnosząc o jego uchylenie, pełnomocnik skarżącej zarzuciła naruszenie art. 57 § 1 i 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony przedstawiła argumentację na poparcie podniesionego zarzutu skargi. Wskazała m.in., że na napisanie 6 odwołań miała faktycznie tylko 3 dni, z czego tylko przez jeden dzień była zdrowa. W tym dniu pełnomocnik miała do wykonania także inne obowiązki, dlatego odwołanie planowane było do dokończenia 11 lipca 2022 r., jednakże od 11 do 13 lipca 2022 r. występowała u pełnomocnika skarżącej nagła choroba uniemożliwiająca dokończenie odwołania i jego nadanie. Dalej pełnomocnik strony przytoczyła argumentację przedstawioną we wniosku o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 14 sierpnia 2024 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z 22 czerwca 2022 r., nr [...]. Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). W myśl art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. W orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest pogląd, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się m. in. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy strony w uchybieniu terminu. Każdy pełnomocnik ma obowiązek dbania o interesy swego mocodawcy poprzez zapewnienie sprawnej obsługi postępowania. Zaś skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika obciążają samą stronę. Pełnomocnik profesjonalny będący adwokatem, radcą prawnym podlega wyższym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomości procedury sądowej i administracyjnej. Tym samym winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (por. postanowienie NSA z 27 czerwca 2023 r., sygn. akt I OZ 234/23). W orzecznictwie wskazuje się, że uprawdopodobnienie stanowi ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu, bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienie NSA z 12 października 2011 r., sygn. akt II FZ 585/11). Sąd, w niniejszej sprawie, podziela wywiedzioną, po wnikliwej analizie przedstawionej we wniosku o przywrócenie terminu argumentacji, ocenę, że nie został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu, a okoliczności na które wskazuje skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego) nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony wskazała - jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania - zaistnienie nagłej, niespodziewanej i niezawinionej przyczyny w postaci choroby, która uniemożliwiła jej dokończenie i nadanie odwołania listem poleconym. Ponadto podniosła, że prowadzi jednoosobową kancelarię, nikogo nie zatrudnia, nie współpracuje z żadnym aplikantem, w domu nie ma skanera, ani drukarki. Ponadto był to okres urlopowy u większości prawników. Zauważyć należy, załączone do wniosku o przywrócenie terminu zaświadczenie nr [...] z 11 lipca 2022 r. nie poświadcza, że pełnomocnik strony przebywał na zwolnieniu lekarskim. Dokument ten został wystawiony przez lekarza sądowego i informuje o tym, że "M. H. nie może się stawić w dniu 11.07.2022r.-13.07.2022r. na wezwanie (zawiadomienie) Wojewody [...] w sprawie o sygn. akt [...], z powodu choroby (nr statystyczny choroby...) K30". Powyższe, zdaniem Sądu, nie jest jednoznaczne z poświadczeniem, że pełnomocnik skarżącej w tak określonym okresie - braku zdolności do stawienia się na zawiadomienie Wojewody [...] - przebywa na zwolnieniu lekarskim. Sąd zauważa, że w orzecznictwie sądowym funkcjonuje pogląd, że nie każda choroba - niezdolność do pracy, powinna być uznana za przyczynę usprawiedliwiającą niedokonanie w terminie czynności procesowej, lecz jedynie taka, która rzeczywiście uniemożliwia dokonanie takiej czynności. Nawet zwolnienie lekarskie (zaświadczenie lekarskie) nie jest przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu, gdy nie wynika z niego, że pacjent nie mógł chodzić, a jego stan nie był na tyle ciężki i poważny, aby badający go lekarz miał podstawy do natychmiastowego skierowania pacjenta na leczenie szpitalne, czy też nakazanie, że chory powinien leżeć (por. postanowienia NSA: z 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 310/08; z 26 września 2012 r., sygn. akt I OZ 713/13; z 31 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 278/11; z 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2175/10; wyrok WSA: w Krakowie z 24 września 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 890/10; w Rzeszowie z 25 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 459/14). Zdaniem Sądu przedstawione przez stronę zaświadczenie nie stanowi dostatecznego uprawdopodobnienia wniosku o przywrócenie terminu. Brak jest danych, aby stwierdzić, że stan zdrowia wynikający z zaświadczenia uniemożliwiał pełnomocnikowi prowadzenie spraw i dokonywanie czynności nie wymagających stawiennictwa w organie. Zauważyć należy także, że pełnomocnik strony podejmując decyzję o przyjęciu pełnomocnictwa na 3 dni przed upływem terminu do wniesienia odwołania powinien, jako profesjonalny uczestnik obrotu prawnego, tak zorganizować pracę własną, aby interesy mocodawcy zostały prawidłowo zabezpieczone. Obowiązkiem profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem zapewnienie pomocy prawnej swojemu mocodawcy, nawet wówczas gdy sam nie jest w stanie udzielić tej pomocy tak, aby nie wywołać ujemnych konsekwencji procesowych dla klientów. Pełnomocnik skarżącej nie przedstawiła informacji, że w okresie zaistnienia choroby nie dysponowała - w dobie powszechnej informatyzacji - środkami technicznymi do sporządzenia i skutecznego wniesienia odwołania, chociażby poprzez elektroniczną skrzynkę podawczą organu (ePUAP). W końcu też pełnomocnik strony, mając na uwadze zaistniałą sytuację i jej niedyspozycję pomiędzy 11-13 lipca 2022 r. mógł - biorąc pod uwagę, że upływu terminu do wniesienia odwołania następował 12 lipca 2022 r. - np. skontaktować się telefonicznie, czy też drogą elektroniczną (e-mail), bezpośrednio ze skarżącą i poinformować mocodawcę o swoim stanie zdrowia oraz poprosić o wniesienie odwołania przez samą stronę. Podkreślenia wymaga, że odwołanie jest odformalizowanym środkiem odwoławczym i nie musi zawierać uzasadnienia, wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji (art. 128 k.p.a.). Dodatkowe uzasadnienie odwołania pełnomocnik strony mógł sporządzić w terminie późniejszym. Należało zatem uznać, że podniesione przez pełnomocnika skarżącej okoliczności nie stanowiły przeszkody, której nie można było pokonać przy zachowaniu przez niego najwyższej staranności. Uwzględniając przedstawione okoliczności faktyczne i prawne, w ocenie Sądu, w pełni uprawniona była odmowa przywrócenia uchybionego terminu, gdyż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że pełnomocnik skarżącej nie podjął wszystkich niezbędnych czynności, celem dochowania terminu do złożenia odwołania. Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - zostało wydane prawidłowo, a tym samym nie zostały naruszone przepisy procedury administracyjnej. W tej sytuacji Minister zasadnie uznał, że nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu określone art. 58 § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a.